Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ hội Trỉa lúa của người Bru - Vân Kiều, nét văn hóa đậm đà bản sắc

Khánh Ngân - 21:42, 04/10/2022

“Chặt, đốt, cốt…” trong quy trình canh tác nương rẫy truyền thống của đồng bào Bru- Vân Kiều đã đi vào dĩ vãng. May mắn là trỉa - công đoạn cuối trong quy canh tác ấy của đồng bào đã được lễ hội hóa và “sống” với nét nguyên sơ, đậm đà bản sắc.

Già làng cùng bà con dân bản ở xã Trường Sơn thực hiện nghi thức trong lễ hội Trỉa lúa
Già làng cùng bà con dân bản ở xã Trường Sơn thực hiện nghi thức trong lễ hội Trỉa lúa

Đậm đà bản sắc

Hàng năm, vào ngày 11 đến 14/7 âm lịch, người Bru- Vân Kiều ở xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) lại long trọng tổ chức lễ hội Trỉa lúa truyền thống. Phần lễ trang nghiêm và đậm đà bản sắc, phần hội đoàn kết sum vầy. Đồng bào lại gửi gắm mong ước cho cây trĩu bông, chắc hạt vụ mùa bội thu.

Khảm thờ được bày ra, tựa lưng vào hướng núi chồng. Mặt khảm thờ hướng qua núi Khe Cát mà dân gian bản xứ gọi là núi Vợ. Khi mặt trời chiếu xuống vùng đất lễ, 2 thanh niên khỏe mạnh khiêng đến một con lợn trắng đặt xuống cạnh khe nước chảy. Lễ tế sống (hiến sinh) lợn được xem là phần khai lễ. Lúc này già làng sẽ báo lệnh khai lễ và dân bản đứng khép vòng quanh con lợn, hướng mắt về giữa. Già làng ở giữa vòng người, tay trái xách chai rượu, tay phải cầm chiếc ly thủy tinh nâng lên rót đầy rượu rồi miệng cất lời khấn to cho mọi người cùng nghe.

Kết thúc phần khấn, già làng tưới rượu từ chiếc ly đang cầm trên tay lên đầu lợn, thân lợn. Tưới rồi, vẫn chiếc ly ấy, già lại rót rượu trong chai ra đầy và chuyền vòng từ trái sang phải theo vòng người cùng đứng để uống hưởng lễ. Đồ tể bắt đầu múc nước bên khe dội rửa lợn cho sạch, tiến hành làm thịt lợn. Khi lợn đã làm xong thì đem đi luộc chín.

Lợn chín được chia làm hai phần đặt lên hai tầng của khám thờ. Tầng cao thờ thần trời, thần núi, tầng thấp thờ thần đất, thần sông. Ở hai bên khảm thờ là hai chiếc gươm đẽo bằng gỗ một dài, một ngắn tạo nên vẻ oai linh. Một vò rượu cần đặt ở dưới đất trước khảm thờ, 5 chiếc cần chọc lên vươn về 5 phía như biểu tượng của các vía vũ trụ là kim, mộc, thủy, hỏa, thổ.

Chén “rượu lộc” trong lễ hội được chia đều thể hiện tinh thần đoàn kết của người Bru- Vân Kiều ở Đông Trường Sơn
Chén “rượu lộc” trong lễ hội được chia đều thể hiện tinh thần đoàn kết của người Bru- Vân Kiều ở Đông Trường Sơn

Xong lễ, già làng lại bước vào đứng trước khám thờ để làm lễ thứ tiếp. Bốn lão bản khác cùng với già mặc đồng phục lễ đứng nghiêm túc trước khảm thờ. Già bước tách hàng lên trước và cất lời khấn cầu mong thần phù hộ cho dân bản sức khỏe tốt, ban cho hạt giống được mọc lên cây lúa, cây ngô, cây đỗ… khỏe mạnh, xanh tươi, không cho chim chóc, muông thú phá hoại để có mùa màng bội thu người dân bản no ấm.

Cuối phần lễ, dân bản vai đeo gùi tay cầm gậy chọc lỗ đi xung quanh bãi đất để thực hiện nghi thức gieo hạt. Già làng cầm một cái nia trong đó đựng ít thóc giống, vừa nhún nhảy như người sảy thóc, vừa tiếp tục khấn, gọi thần lúa về phù hộ cho dân làng làm ăn thịnh đạt.

Sau khi cúng xong tất cả dân bản cùng nhau quây quần bên những mâm cỗ. Mọi người vừa ăn, vừa nói chuyện vui vẻ. Họ cũng cùng nhau bước vào phần hội với các trò chơi và cùng nhau hát những các làn điệu dân ca truyền thống.

Sau khi già làng kết thúc phần khấn, bà con dân bản bắt đầu tiến hành chọc lỗ, trỉa hạt
Sau khi già làng kết thúc phần khấn, bà con dân bản bắt đầu tiến hành chọc lỗ, trỉa hạt

Chuyển hóa thành tiềm lực

Lễ hội Trỉa lúa của người Bru-Vân Kiều”, xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình được Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch (VHTTDL) ban hành Quyết định số 608/QĐ-BVHTTDL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đó là bước tiến quan trọng để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Bru-Vân Kiều ở đông Trường Sơn. Từ một công đoạn trong sản xuất nương rẫy truyền thống, “trỉa” lúa đã chuyển hóa thành tiềm lực để thúc đẩy ngành du lịch phát triển. Đời sống kinh tế, xã hội người Bru- Vân Kiều ở Trường Sơn theo đó cũng khá hơn.

Hàng năm, có hàng ngàn du khách thập phương đã đến Trường Sơn để cùng vui với đồng bào trong Lễ hội Trỉa lúa. Những dịch vụ như nhà hàng ăn uống, lưu trú, du lịch sinh thái… cũng hình thành để đáp ứng nhu cầu của du khách. Nhiều hộ gia đình người Bru- Vân Kiều ở Trường Sơn dần chuyển hóa từ hộ sản xuất nông nghiệp sang kinh doanh dịch vụ. Các sản phẩm nông nghiệp mang tính đặc trưng vùng miền, đặc sản cũng theo khách về xuôi. Người Bru- Vân Kiều có thêm đồng vào đồng ra.

Sau phần lễ, phần hội là những trò chơi dân gian vui nhộn đậm đà bản sắc
Sau phần lễ, phần hội là những trò chơi dân gian vui nhộn đậm đà bản sắc

Ông Nguyễn Văn Nhì, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn chia sẻ: “Trên địa bàn xã Trường Sơn có nhiều danh lam thắng cảnh đẹp thích hợp với phát triển du lịch như: Thác Tam Lu; Suối Chà Cùng; Lèn Chuông…; Những năm qua, Đảng ủy và chính quyền địa phương đã có nhiều chính sách để kêu gọi đầu tư để phát triển kinh tế, xã hội cho đồng bào ở địa phương”.

Ông Nhì cũng cho biết thêm, hiện đã có nhiều thanh niên người đồng bào mạnh dạn xây dựng quán hàng phát triển dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch.

Việc du khách tìm về Trường Sơn ngày càng nhiều, nhất là vào dịp lễ hội Trỉa lúa không chỉ tạo nguồn thu cho người dân địa phương, nó còn giúp đồng bào tiếp cận và hòa nhập với lối làm ăn, thương mại mạnh mẽ hơn. Tư duy “chặt, đốt, cốt, trỉa” để tự cung tự cấp chuyển dần sang nền sản xuất hàng hóa hiệu quả kinh tế cao.

Ngoài Lễ hội Trỉa lúa, người Bru - Vân Kiều ở tỉnh Quảng Bình còn có di sản văn hóa phi vật thể đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là Lễ hội Đập trống của người Ma Coong xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch. Việc tổ chức các lễ hội này không những góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của người Bru-Vân Kiều mà nó còn là động lực để miền tây Quảng Bình phát triển du lịch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Gia đình 3 thế hệ giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Mạ

Gia đình 3 thế hệ giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Mạ

Hơn 60 năm gắn bó với khung cửi, nghệ nhân H’Bạch (73 tuổi), bon N’Jiêng, xã Đắk Nia, TP.Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông đã truyền nghề đệt thổ cẩm truyền thống cho thế hệ con và cháu. Đến nay, nghề dệt không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Mạ, mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình bà, gắn kết tình thân. Hiếm có gia đình nào giữ được nghề truyền thống như gia đình nghệ nhân H’Bạch.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ Chính trị thống nhất ban hành Nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến 2030, tầm nhìn 2045

Bộ Chính trị thống nhất ban hành Nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến 2030, tầm nhìn 2045

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Ngày 2/12, tại trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị cho ý kiến về Đề án tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM đến năm 2020; phương hướng, nhiệm vụ phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Bài thuốc dân gian từ cây mẫu đơn

Bài thuốc dân gian từ cây mẫu đơn

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 1 giờ trước
Cây hoa mẫu đơn hay còn có tên gọi khác là cây bông trang, cây bông trang đỏ, trang son, đơn đỏ, mẫu đơn hoa đỏ, long thuyền hoa, nam mẫu đơn…. có tính bình, vị đắng. Trong dân gian mẫu đơn là một dược thảo quý có tác dụng chữa trị nhiều chứng bệnh, đồng thời là cây cảnh có hoa rất đẹp. Sau đây là một số bài thuốc dân gian từ cây mẫu đơn mời bà con tham khảo.
11 tháng năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,6%

11 tháng năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,6%

Kinh tế - PV - 1 giờ trước
11 tháng năm 2022, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2021. Trong đó ngành công nghiệp chế biến chế tạo tăng cao nhất 8,9%.
Lượt cuối bảng- bảng H World Cup 2022: Chờ hàng công Uruguay

Lượt cuối bảng- bảng H World Cup 2022: Chờ hàng công Uruguay "nổ súng"

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Đêm 2/12, Uruguay sẽ bước vào trận đấu nhiều khả năng sẽ quyết định tới tấm vé vào vòng 16 đội ở lượt cuối bảng - bảng H World Cup 2022 với Ghana. Giành trọn 3 điểm là nhiệm vụ không hề dễ dàng với "La Celeste", bởi "Những ngôi sao đen" càng đá càng lên chân.
Dự án Đường liên vùng kết nối Khánh Hòa, Ninh Thuận và Lâm Đồng: Khánh Hòa cam kết sử dụng vốn địa phương 930 tỷ đồng để thực hiện

Dự án Đường liên vùng kết nối Khánh Hòa, Ninh Thuận và Lâm Đồng: Khánh Hòa cam kết sử dụng vốn địa phương 930 tỷ đồng để thực hiện

Trang địa phương - Thanh Phong - 3 giờ trước
Sáng 2/12/2022, HĐND tỉnh Khánh Hòa khóa VII đã tổ chức họp chuyên đề thảo luận, biểu quyết thông qua Nghị quyết thống nhất chủ trương thực hiện và cam kết phân bổ nguồn vốn ngân sách địa phương tham gia thực hiện dự án Đường liên vùng kết nối Khánh Hòa, Ninh Thuận và Lâm Đồng.
Những điều cần biết trong chế độ dinh dưỡng của người bệnh máu nhiễm mỡ

Những điều cần biết trong chế độ dinh dưỡng của người bệnh máu nhiễm mỡ

Mỡ máu cao là hiện tượng cholesterol, triglyceride tăng cao khi cơ thể dư thừa chất béo không kịp đào thải hoặc chuyển hóa. Lượng mỡ tích tụ lâu ngày gây ra các biến chứng nguy hiểm ở gan, tim, thận… đồng thời hình thành các mảng xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim. Bởi vậy, chế độ dinh dưỡng là một trong những vấn đề cần quan tâm hàng đầu của những người có mỡ máu cao. Sau đây là chế độ dinh dưỡng hợp lý nhất dành cho người bị bệnh máu nhiễm mỡ mời các bạn tham khảo.
Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 6 luật vừa được Quốc hội thông qua

Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 6 luật vừa được Quốc hội thông qua

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Chiều 2/12, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 6 luật được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 4.
Gia tăng bệnh nhân trẻ tuổi mắc ung thư đại trực tràng

Gia tăng bệnh nhân trẻ tuổi mắc ung thư đại trực tràng

Sức khỏe - PV - 4 giờ trước
Các số liệu nghiên cứu mới đây cho thấy, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi tăng 22%, chiếm khoảng 10% tổng số các ca mới mắc ung thư đại trực tràng ở tất cả các lứa tuổi.
Thanh Hóa: Tăng cường đối ngoại khu vực biên giới

Thanh Hóa: Tăng cường đối ngoại khu vực biên giới

Xã hội - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Trong số các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhiệm kỳ 2020 – 2025, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ 19 nêu rõ: Triển khai đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả công tác đối ngoại, trọng tâm là kinh tế đối ngoại. Nghị quyết cũng nhấn mạnh nhiệm vụ: Xây dựng, củng cố đường biên giới với nước bạn Lào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú, tỉnh Điện Biên gắn với xây dựng nông thôn mới

Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú, tỉnh Điện Biên gắn với xây dựng nông thôn mới

Sắc màu 54 - Uyển Nhi - 5 giờ trước
Bộ VHTTDL vừa có Quyết định số 3128/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức xây dựng và nhân rộng mô hình bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú, tỉnh Điện Biên gắn với xây dựng nông thôn mới.
Nhờ cấy gien não người, chuột học nhanh và ghi nhớ lâu hơn

Nhờ cấy gien não người, chuột học nhanh và ghi nhớ lâu hơn

Khoa học - Công nghệ - PV - 6 giờ trước
Các nhà khoa học Trung Quốc cho biết sau khi cấy gien não người cho chuột thí nghiệm, chúng đã được cải thiện rõ khả năng học tập và ghi nhớ.