Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ cúng rừng của người Mông ở Si Ma Cai

PV - 14:22, 23/03/2021

Lễ cúng rừng của đồng bào vùng cao Lào Cai cũng như đồng bào dân tộc Mông ở Si Ma Cai từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu mỗi dịp đầu xuân.

Thầy cúng làm lễ cúng rừng của người Mông huyện Si Ma Cai. Ảnh: laocaitv.vn
Thầy cúng làm lễ cúng rừng của người Mông huyện Si Ma Cai. Ảnh: laocaitv.vn

Nghi lễ cúng rừng được mọi người biết đến như là dịp bà con thôn bản cầu nguyện, mong muốn về cuộc sống ấm no, đồng thời quy ước bảo vệ những cánh rừng nguyên sinh. Theo các già làng, nghi lễ này có nguồn gốc từ hàng trăm năm trước, Lễ cúng rừng còn có ý nghĩa đoàn kết trong cộng đồng các thôn bản người Mông ở khu vực biên giới, nhằm giữ gìn bình yên cho bản làng, tương trợ lẫn nhau trước thế lực của kẻ thù ngoại bang.

Rừng thiêng tiếng Mông gọi là “Lùng sán”. Theo các già làng và Người có uy tín trong cộng đồng, nghi lễ cúng rừng trên địa bàn bắt đầu được tổ chức từ thời vua Tự Đức (1848-1883). Khi đó, Nhân dân cùng 2 vị tộc trưởng là Giàng Chẩn Mìn và Giàng Chẩn Hùng đã chọn khu rừng thôn Lùng Sán (xã Lùng Thẩn) làm lễ ăn thề, nguyện chung sức cùng Nhân dân các dân tộc đứng lên khởi nghĩa chống lại quân giặc Cờ Vàng do Hoàng Sùng Anh (đóng đại bản doanh bên đất Hà Giang) cầm đầu đi cướp bóc dân làng. Không chịu khuất phục trước nạn thổ phỉ nhũng nhiễu, dưới sự chỉ huy của 2 tộc trưởng, đồng bào các dân tộc Si Ma Cai cùng Nhân dân ở các xã trong huyện đoàn kết chống lại giặc Cờ Vàng, nhanh chóng giành thắng lợi, đem lại sự bình yên cho Nhân dân.

Ông Cư Seo Sùng, Người có uy tín của Si Ma Cai cho biết, để tưởng nhớ công lao của hai vị tộc trưởng, Nhân dân các dân tộc Si Ma Cai đã chọn ngày Thìn tháng 2 và tháng 6 âm lịch hằng năm làm lễ dâng hương, cảm tạ công đức; đồng thời “cầu cho những cánh rừng sinh sôi, phát triển, nuôi sống con người, mùa màng bội thu, nhà nhà no ấm, hòa thuận, bình an, hạnh phúc”.

Theo ông Vù Seo Phần (xã Si Ma Cai), do đặc thù ở vị trí giáp biên, dân cư thưa thớt nên tình trạng giặc phỉ quấy nhiễu, cướp của cải của bà con diễn ra thường xuyên. Vì vậy, việc tổ chức nghi lễ ăn thề bảo vệ rừng là dịp để đại diện các thôn bản trên địa bàn các xã (nơi tổ chức nghi lễ cúng rừng của huyện Si Ma Cai và các xã lân cận) cùng giao ước với nhau thông qua việc đồng lòng tương trợ khi giặc giã đến, ôn lại lịch sử đoàn kết chống giặc giã, giữ yên bờ cõi. Do vậy, nghi lễ cúng rừng gắn với tục ăn thề bảo vệ rừng của người Mông Si Ma Cai còn có ý nghĩa quan trọng, đó là tinh thần đoàn kết, cùng nhau đấu tranh chống các nạn giặc giã, thổ phỉ nơi biên viễn.

Đối với đồng bào Mông, rừng thiêng có nghĩa rất quan trọng trong cộng đồng làng bản. Rừng thiêng trong làng thường được giao cho một hoặc hai người quản lý phụ trách giải quyết mọi hoạt động liên quan đến cộng đồng và nghi lễ tâm linh trong một năm. Ngay từ xa xưa, đồng bào Mông nơi đây đã linh thiêng hóa khu rừng với ý thức tự nguyện bảo vệ các vị thần phụ trợ cho thôn bản. Ông Trần Hoài Long, Phó Trưởng phòng Văn hóa huyện Si Ma Cai cho biết, nghi lễ cúng rừng ở thôn Phố Cũ (xã Si Ma Cai) và thôn Lùng Sán (xã Lùng Thẩn) là những nơi tổ chức nghi lễ to nhất vùng, bài bản nhất.

Khu rừng cúng của xã Lùng Thẩn là rừng già nguyên sinh, trong rừng có nhiều cây cổ thụ, có cây to đến 6-8 người ôm không xuể. Khu rừng cúng ở xã Si Ma Cai nằm ngay tại đầu thôn Phố Cũ là nơi bảo vệ toàn bộ Nhân dân vùng Si Ma Cai bình an, làm ăn phát triển. Trong khu rừng có nhiều cây quý hiếm, nhưng có một cây cổ thụ to nhất được coi là cây thiêng, không ai dám chặt phá, đó là cây đa cổ thụ. Dưới gốc cây thiêng là nơi để tổ chức các nghi lễ cầu cúng, mọi người đều tự nguyện bảo vệ không một ai dám vi phạm các điều quy định tại rừng hay làm những việc không được phép diễn ra trong khu rừng.

Nghi lễ cúng rừng của người Mông ở Si Ma Cai diễn ra gồm hai phần chính là phần lễ và phần hội. Người Mông quy định, lễ vật dâng cúng các vị thần trong nghi lễ cúng rừng phải thực hiện vào giờ Thìn. Buổi sáng, thầy cúng dẫn đầu đoàn người đi lên rừng cấm. Đi đầu là thầy cúng chính, sau đó là Người có uy tín trong thôn bản, trưởng thôn, người được bầu chủ rừng, tiếp theo đến thầy cúng phụ (nếu có), đi sau là các thành viên đại diện cho các gia đình trong thôn bản. Đến nơi, mọi người tập trung dưới gốc cây cổ thụ, thầy cúng thực hiện nghi lễ cúng lần thứ nhất dâng đồ sống, nghi lễ lần thứ hai cúng đồ chín.

Trong không gian thiêng, thời gian thiêng, địa điểm thiêng, nghi lễ ăn thề bảo vệ rừng của người Mông ở Si Ma Cai diễn ra từ sáng sớm đến xế chiều. Thời gian, cách thức tổ chức cúng theo một tiến trình đan xen giữa các nghi lễ và hội, sau nghi thức cúng sống thì mọi người lại nghỉ ngơi tại rừng cùng hưởng thụ rượu lộc, trò chuyện, tâm tình. Sau đó tiến hành nghi lễ cúng chín xong, mọi người tiếp tục ăn uống ngay tại rừng. Dưới tiết trời se lạnh của mùa xuân, cộng thêm không khí tĩnh lặng của núi rừng thiêng, con người và thiên nhiên như hòa vào một, gắn bó với nhau khó tách rời.

Trong ngày hội, các lễ vật sau khi dâng cúng sẽ được chia đều cho từng người. Ai cũng được ăn một miếng thịt nhỏ, uống chén rượu lộc... Mọi người cùng quây quần nghe các già làng, trưởng bản hoặc thầy cúng phổ biến các quy ước, hương ước bảo vệ rừng thiêng, rừng đầu nguồn... bảo đảm không ai trong thôn bản vi phạm quy ước đặt ra.

Nghi lễ cúng rừng của người Mông ở Si Ma Cai tồn tại qua nhiều thế kỷ từ thời phong kiến đến nay, liên tục bồi đắp thêm những nét phong tục đặc sắc, phù hợp, làm dày thêm giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Thông qua nghi lễ, giữa con người và thiên nhiên có lời cam kết sống hòa hợp, hòa thuận với tự nhiên, thiên nhiên, bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, các nghi thức ăn thề, quy ước cùng cam kết trong cộng đồng các thôn bản trên địa bàn khi nghe tiếng súng báo hiệu giặc giã đến phải đồng lòng, dốc sức cùng nhau chống lại kẻ thù, bảo vệ bình yên cho thôn bản vẫn được duy trì cho đến ngày nay.

Mang đậm ý nghĩa tâm linh và nhân văn, ngày 15/3 vừa qua, Lễ cúng rừng của người Mông ở Si Ma Cai đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp Bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Sự ghi nhận này càng khắc sâu lòng tự hào của mỗi người dân Si Ma Cai về nghi lễ độc đáo của mình trong sự đa dạng và thống nhất, góp phần vào việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Lào Cai.

Tin cùng chuyên mục
Long Khánh (Đồng Nai): Khai thác hiệu quả thế mạnh du lịch vườn

Long Khánh (Đồng Nai): Khai thác hiệu quả thế mạnh du lịch vườn

Long Khánh (Đồng Nai) từ lâu đã nổi tiếng với những vườn trái cây nhiệt đới đặc sắc. Không những là nơi cung cấp trái cây đa dạng cho thị trường trong nước, nhiều năm qua mô hình du lịch sinh thái kết hợp tham quan, trải nghiệm thực tế tại các vườn trái cây đã trở thành thế mạnh của địa phương.
Tin nổi bật trang chủ
Long Khánh (Đồng Nai): Khai thác hiệu quả thế mạnh du lịch vườn

Long Khánh (Đồng Nai): Khai thác hiệu quả thế mạnh du lịch vườn

Sắc màu 54 - Lê Vũ - 1 phút trước
Long Khánh (Đồng Nai) từ lâu đã nổi tiếng với những vườn trái cây nhiệt đới đặc sắc. Không những là nơi cung cấp trái cây đa dạng cho thị trường trong nước, nhiều năm qua mô hình du lịch sinh thái kết hợp tham quan, trải nghiệm thực tế tại các vườn trái cây đã trở thành thế mạnh của địa phương.
Doanh nhân trẻ giúp đồng bào DTTS thoát nghèo từ cây dược liệu

Doanh nhân trẻ giúp đồng bào DTTS thoát nghèo từ cây dược liệu

Doanh nhân dân tộc - Lý Dũng - 3 phút trước
Xuất phát từ ý tưởng đầu tư trồng cây dược liệu, cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở khám chữa bệnh đông y, anh Hoàng Văn Luân, thôn Phiêng Bang, xã Văn Lang, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn đã thành lập Hợp tác xã trồng và sản xuất dược liệu Bảo Châu (HTX Bảo Châu), xây dựng thành công chuỗi sản xuất khép kín từ cây dược liệu, tạo động lực phát triển HTX Bảo Châu và góp phần giúp đồng bào thoát nghèo.
Sức sống mới ở miền biên viễn Nậm Cha

Sức sống mới ở miền biên viễn Nậm Cha

Xã hội - Bùi Chiến - 5 phút trước
Những năm trước đây, xã Nậm Cha, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu còn bộn bề khó khăn, tỷ lệ đói nghèo cao, an ninh trật tự tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Nhưng giờ đây đã khác, sản xuất nông nghiệp được đẩy mạnh, văn hóa xã hội ngày càng khởi sắc, đời sống người dân được nâng cao mọi mặt. An ninh trật tự được đảm bảo. Bà con dân bản nỗ lực xóa đói, giảm nghèo, xây dựng cuộc sống mới.
Người cán bộ nặng lòng với đồng bào DTTS

Người cán bộ nặng lòng với đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Phạm Tiến - 7 phút trước
Tôi bị cuốn theo lối kể chuyện chân thật nhưng đầy dí dỏm của anh Hồ Viết Ái. Người đàn ông có dáng người thấp, nước da nâu đen vầng trán cao, giọng nói rủ rỉ cuốn tôi về một thời tuổi trẻ đầy nhiệt huyết của anh. Những nẻo đường Hồ Viết Ái đi bản, về với đồng bào DTTS trên đỉnh Trường Sơn cũng tái hiện...
Du lịch làng nghề, lợi cả đôi đường

Du lịch làng nghề, lợi cả đôi đường

Sắc màu 54 - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Tỉnh Lào Cai có 25 dân tộc, mỗi dân tộc có những nét văn hóa đặc sắc riêng. Trong đó, các làng nghề truyền thống là một trong những yếu tố góp phần làm nên bản sắc văn hóa của từng dân tộc. Việc bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống không chỉ có ý nghĩa bảo tồn văn hóa mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế thông qua hoạt động du lịch làng nghề.
Những loại thực phẩm quan trọng trong phát triển trí não cho trẻ

Những loại thực phẩm quan trọng trong phát triển trí não cho trẻ

Là cha mẹ, ai cũng mong mỏi con mình sinh ra được phát triển toàn diện cả thể chất lẫn trí tuệ. Ngoài yếu tố di truyền, giáo dục từ gia đình và nhà trường, dinh dưỡng góp phần quan trọng cho sự phát triển trí não của trẻ. Vì vậy, bạn cần bổ sung những thực phẩm sau đây để não bộ của con được phát triển mỗi ngày.
Gia Lai: Tập huấn hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo

Gia Lai: Tập huấn hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Ngày 30/6, tại Tp. Pleiku, UBND tỉnh Gia Lai và Ban Dân tộc tỉnh đã tổ chức Hội nghị tập huấn theo Đề án Hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo năm 2022.
Tỉnh Phú Thọ có 5 đại biểu tham gia Liên hoan thiếu nhi các dân tộc tiêu biểu toàn quốc lần thứ IV năm 2022

Tỉnh Phú Thọ có 5 đại biểu tham gia Liên hoan thiếu nhi các dân tộc tiêu biểu toàn quốc lần thứ IV năm 2022

Xã hội - Hồng Minh - 1 giờ trước
Từ ngày 29 - 31/7, Liên hoan thiếu nhi các dân tộc tiêu biểu toàn quốc lần thứ IV năm 2022 sẽ được tổ chức tại TP. Hà Nội
Đắk Lắk: Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng có 10 tiền án

Đắk Lắk: Khởi tố, bắt tạm giam đối tượng có 10 tiền án

Pháp luật - Hoàng Thùy - 1 giờ trước
Ngày 30/6, Công an Tp. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Thanh Long (49 tuổi) trú tại Tp. Buôn Ma Thuột về tội trộm cắp tài sản. Đây là đối tượng từng có 10 tiền án.
Triển lãm ảnh

Triển lãm ảnh "Trường Sa - Nhà giàn qua ống kính nhiếp ảnh"

Tin tức - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Hội Nhiếp ảnh Thành phố Hồ Chí Minh vừa tổ chức giới thiệu Triển lãm ảnh thời sự, nghệ thuật và ra mắt sách ảnh với chủ đề “Trường Sa-nhà giàn-qua ống kính nhiếp ảnh” của Nghệ sỹ nhiếp ảnh Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Thành phố.
Tiến Linh: Trái bóng nhựa đầu đời và cuộc trùng phùng với mẹ

Tiến Linh: Trái bóng nhựa đầu đời và cuộc trùng phùng với mẹ

Thể thao - PV - 3 giờ trước
Năm 9 tuổi, Tiến Linh mới gặp mẹ lần đầu tiên sau 7 năm xa cách. Trong khi cơ duyên đến với bóng đá là một buổi gặp tình cờ mấy bạn cùng trường đang quần thảo quả bóng nhựa ở sân bóng rổ. Sự nhập cuộc tuyệt vời lần đầu ấy, đã giúp ngọn lửa bóng đá trong tâm hồn Linh được nhen lên.