Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sự kiện - Bình luận

Không nên đánh mất "tấm thẻ căn cước” của dân tộc mình

Duy Ly - 15:01, 03/11/2021

Ngôn ngữ được ví như tấm thẻ “căn cước” của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó cũng chính là linh hồn, là niềm tự hào và lòng tự tôn dân tộc. Vì vậy, việc “chêm” ngôn ngữ khác khi giao tiếp một cách không cần thiết, tràn lan, mất kiểm soát là vấn đề cần phải lưu tâm và thay đổi. Đặc biệt là với những người nổi tiếng - những người có sức ảnh hưởng lớn trong giới trẻ.

Hình ảnh châm biếm về cách biến tấu tiếng Việt của nhiều học sinh Việt Nam
Hình ảnh châm biếm về cách biến tấu tiếng Việt của nhiều học sinh

Vô tình hay cố ý?

Những ngày gần đây, mạng xã hội lại dậy sóng về một số đoạn video của cô ca sỹ trẻ C. và ông hoàng nhạc Việt tự xưng H. đang giao lưu trực tuyến với người hâm mộ bằng thứ ngôn ngữ Tây chẳng ra Tây, ta chẳng ra ta (hay còn gọi là nói chêm tiếng Anh vào tiếng Việt).

Sự việc sẽ không quá ồn ào, nếu như họ tương tác với người xem một cách tiết chế, có ý thức hơn khi sử dụng ngôn từ. Nhưng trong đoạn video lại cho thấy, cách nói chuyện của họ bị đa số người xem đánh giá là “chướng tai”.

Cô ca sỹ trẻ mới ra nước ngoài được khoảng “2 tuần”, nhưng đã bị “loạn ngôn ngữ” tùm lum, như: “Sự thật luôn đơn giản nhưng people make it complicated (mọi người cứ phức tạp hóa nó lên), nên mình cứ enjoy cái moment này (mình cứ tận hưởng cái khoảnh khắc này). Mình sẽ nói chuyện với mọi người nhiều hơn, tương tác với mọi người nhiều hơn và có những hoạt activities (hoạt động) nào đó thì C. sẽ show (công bố) cho mọi người...”

Anh H. cũng không kém cạnh với một đoạn ngắn video được chêm vào rất nhiều từ tiếng Anh: “Hôm nay mình phải wake up (thức dậy) rất là sớm để đi ra airport (sân bay), mình rất là scared (sợ) bị trễ, bị missed (lỡ) chuyến bay, nó khiến mình vừa bực bội lại vừa bad (tệ) cả ngày…”.

Có thể dễ dàng thấy tác động của sự việc này lên cộng đồng mạng Việt Nam nhanh như thế nào. Chỉ sau thời gian ngắn, hầu hết những bài viết, những dòng trạng thái được chia sẻ trên trang cá nhân, hội nhóm của nhiều người Việt đã cập nhật cách viết pha tạp ngôn ngữ này. Có nhiều người thấy đây là xu hướng thì bắt chước theo. Có người lại muốn mỉa mai, châm biếm người nổi tiếng nên viết lên để tăng tương tác… Nhưng tất cả vô hình chung lại đang làm lan tỏa cách sử dụng ngôn ngữ “luộm thuộm” này.

Dân mạng thi nhau bình luận “nửa Tây nửa ta” để “cà khịa” cô ca sĩ C
Dân mạng thi nhau bình luận “nửa Tây nửa ta” để “cà khịa” cô ca sĩ C

Chuyển mã ngôn ngữ không phải là cái cớ hợp lý

Có nhiều luồng ý kiến khác nhau về vấn đề này. Nhiều người cho rằng, đây là hiện tượng chuyển mã (code switching) - hành động chuyển đổi qua lại nhiều loại ngôn ngữ trong lời nói, thường xảy ra giữa những cá nhân biết nhiều hơn một thứ tiếng, khi họ quên mất từ đó diễn giải thế nào. Thuật ngữ chuyên ngành; được tiếp xúc trong môi trường quốc tế từ bé; thói quen… là những lý do khiến không ít người buộc phải đệm thêm ngôn ngữ khác vào lời nói khi trò chuyện với đối phương.

Em Hà My, du học sinh tại Úc cho biết: “Em sang đây được 4 năm thì đến năm thứ 2 bắt đầu có hiện tượng code-switching. Lý do là vì hầu hết thời gian mình nói tiếng Anh, rất ít khi sử dụng tiếng Việt, do tính chất công việc và xung quanh chủ yếu là người nước ngoài. Thi thoảng gọi điện về cho ba mẹ em mới nói tiếng Việt. Do tần suất sử dụng tiếng Anh quá nhiều, nên mình dễ bị lẫn và khó diễn đạt một số từ tiếng Việt”.

Còn với Tùng Sơn, với công việc thiết kế đồ họa của mình, Sơn cho biết mình chêm khá nhiều từ tiếng Anh khi làm việc. Tuy nhiên, hầu hết các từ này đều là ngôn ngữ chuyên ngành, bởi một số từ rất khó dịch sang tiếng Việt, hoặc nếu dịch được sẽ rất ngượng nghịu hoặc dài dòng. Vì vậy, để thuận lợi hơn cho công việc, mọi người trong công ty Sơn thường lựa chọn dùng các từ tiếng Anh thông dụng để giao tiếp.

Với trường hợp của My và Sơn thì lý do chuyển mã ngôn ngữ dường như cũng khá phổ biến và có thể hiểu được. Tuy nhiên, với trường hợp của hai người nổi tiếng được đề cập  trên lại không như vậy.

Nhiều ý kiến cho rằng, vẫn có rất nhiều người Việt sống ở nước ngoài cả chục năm, thậm chí nhiều hơn, nhưng họ vẫn có thể nói tiếng mẹ đẻ một cách rõ ràng, rành mạch, cớ sao những người vẫn đang sống tại Việt Nam, vừa mới đặt chân sang nước ngoài chưa đến một tháng lại có thể quên tiếng Việt. Khó hiểu hơn là việc họ “chêm” tiếng Anh vào câu nói nghe không được tự nhiên, như thể họ “cố tình” làm vậy để chứng tỏ cho người xem thấy mình rất “Tây”.

Bạn Duy Anh bình luận: “Chị C có thể dùng từ hợp lý hơn được không? Hoạt activities là gì, trong khi bản thân từ Activities đã mang nghĩa là hoạt động. Người xem video của chị toàn là người Việt, lại chủ yếu là các bạn trẻ, chị nên chú ý hơn đến việc sử dụng ngôn ngữ của mình với tư cách là người nổi tiếng và có sức ảnh hưởng”.

Bạn Hồng Hà cùng quan điểm: “Trước đây đã có một số trường hợp chêm tiếng Anh vào tiếng Việt một cách vô tội vạ và cũng đã từng bị chỉ trích trên sóng truyền hình. Chẳng thà họ cứ nói tiếng Anh rồi thêm lời dịch phía dưới để người xem dễ hiểu, chứ phát sóng cho hàng triệu người Việt theo dõi mà phần lớn không biết tiếng Anh chỉ chứng tỏ sự thiếu tôn trọng đến người nghe, cũng như thiếu chuẩn bị của người nói”.

Cũng là một người nổi tiếng sang nước ngoài học tập được 2 năm, ca sĩ Hương Tràm từng chia sẻ rằng: “Tràm muốn mọi người tự hào về tiếng Việt. Tiếng Việt chúng ta là ngôn ngữ có dấu, khi thay đổi dấu thì lại mang nhiều nghĩa khác nhau. Tràm yêu điều đấy. Đó là điều ngôn ngữ khác không có, tiếng Anh không có. Đây cũng là điều Tràm cảm thấy tự hào nhất khi trở thành một nghệ sĩ, một người phụ nữ Việt ở trên đất Mỹ”.

Ngôn ngữ, bản sắc sắc văn hóa là mã định danh của mỗi quốc gia, dân tộc
Ngôn ngữ, bản sắc sắc văn hóa là mã định danh của mỗi quốc gia, dân tộc

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Cuộc sống càng phát triển năng động thì tốc độ gia tăng vốn từ vựng mới ngày càng cao. Đó là xu thế tất yếu. Tiếng Việt cũng có rất nhiều từ phải đi vay mượn, hoặc dùng nguyên bản tiếng nước ngoài để diễn tả. Theo thời gian, những từ ngữ mới đúng đắn, được chấp nhận sẽ tồn tại, gia nhập vào vốn ngôn ngữ chung, làm phong phú thêm tiếng Việt; những từ ngữ không phù hợp sẽ nhanh chóng bị đào thải, lãng quên.

Có thể nói, việc sử dụng ngôn ngữ như thế nào là quyền của cá nhân mỗi con người. Không thể yêu cầu một người sống trong gia đình nói hai ngôn ngữ, thậm chí ba, bốn ngôn ngữ khác nhau phải nói thuần một thứ ngôn ngữ chính. Việc dùng ngôn ngữ A quá nhiều dẫn đến quên ngôn ngữ B là điều có thể xảy ra, nhưng cũng hoàn toàn có thể kiểm soát được, nếu chúng ta có ý thức.

Ngôn ngữ được ví như tấm thẻ “căn cước” của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó cũng chính là linh hồn, là niềm tự hào và lòng tự tôn dân tộc. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam. Đặc biệt trong thời buổi hội nhập, điều này lại càng quan trọng, không những để khẳng định sự tồn tại, mà còn để phổ biến rộng rãi hơn hình ảnh quốc gia, dân tộc đến bạn bè quốc tế, hướng đến xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Để công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hiệu quả, Đề án 1163 đặt ra giải pháp là lựa chọn xây dựng mô hình điểm ở các xã, thôn, bản vùng đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới; địa bàn xung yếu và nơi có đồng bào DTTS rất ít người cư trú. Nhiều mô hình được triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực, rất cần nhân rộng trong thời gian tới.
Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Ngày 15/8, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam chính thức phát hành bộ tem “Thác nước Việt Nam” nhằm góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người và danh lam thắng cảnh của Việt Nam.
Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Nhìn ra thế giới - PV - 2 giờ trước
Trong nghiên cứu công bố mới đây, các nhà khoa học cảnh báo các đợt nắng nóng có khả năng diễn ra với tần suất thường xuyên và nghiêm trọng hơn, gia tăng rủi ro đối với sức khỏe con người, cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Ngày 15/8, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Như Xuân đã khai mạc Lớp tập huấn “Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ” năm 2022.
Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Tin địa phương - Minh Thu - 3 giờ trước
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh vừa ký ban hành Quyết định 2028/QĐ-UBND về việc thành lập Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia phát (MTQG) triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2021 - 2030 (Văn phòng điều phối Chương trình MTQG tỉnh Quảng Nam).
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban Dân tộc tuần 33

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo Ủy ban Dân tộc tuần 33

Công tác Dân tộc - Kim Anh - 3 giờ trước
Sáng 15/8, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh chủ trì cuộc họp giao ban lãnh đạo UBDT tuần 33. Tham dự cuộc họp có các Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm: Lê Sơn Hải, Hoàng Thị Hạnh; Y Thông, Y Vinh Tơr; lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo UBDT, trọng tâm là công tác chỉ đạo về chuyển đổi số; chuẩn bị tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên xuất sắc, tiêu biểu năm 2022, gặp mặt người có uy tín; các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại cơ sở. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến với văn hóa Pú Nả” của tác giả Hà Minh Hưng.
Bộ Y tế thông tin về việc cung ứng thuốc chống đông máu sau khi mổ tim

Bộ Y tế thông tin về việc cung ứng thuốc chống đông máu sau khi mổ tim

Sức khỏe - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Ngày 14/8, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) có công văn hỏa tốc gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; bệnh viện, viện có giường bệnh trực thuộc Bộ; các cơ sở nhập khẩu thuốc về việc cung ứng thuốc Protamin Sulfat.
Cơ hội trải nghiệm “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Cơ hội trải nghiệm “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Sắc màu 54 - Kim Anh - 3 giờ trước
Trong các ngày 20 - 21/8 tới đây, đồng bào dân tộc Cơ Tu đến từ huyện Nam Đông và huyện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ tổ chức “Ngày hội văn hóa dân tộc Cơ Tu”, một trong những hoạt động tháng 8 với chủ đề “Em yêu làng em” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội).
Lâm Đồng: Khởi tố 4 cán bộ lập hồ sơ cấp sổ đỏ trái quy định

Lâm Đồng: Khởi tố 4 cán bộ lập hồ sơ cấp sổ đỏ trái quy định

Pháp luật - Văn Yên - 3 giờ trước
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Lâm Hà (Lâm Đồng) vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can để làm rõ các sai phạm liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sai quy định.
Lào Cai: Lật thuyền 1 người chết, 4 người mất tích

Lào Cai: Lật thuyền 1 người chết, 4 người mất tích

Xã hội - Trọng Bảo - 3 giờ trước
Thông tin từ UBND huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai cho biết, trên địa bàn mới xảy ra vụ lật thuyền trên sông Chảy, làm 1 người chết, 4 người mất tích.
Tạo cơ chế đột phá, khuyến khích đầu tư chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số

Tạo cơ chế đột phá, khuyến khích đầu tư chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Chiều 15/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự và thực hiện nghi thức khai trương Trung tâm dữ liệu CMC Data Center Tân Thuận.