Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sự kiện - Bình luận

Không nên đánh mất "tấm thẻ căn cước” của dân tộc mình

Duy Ly - 15:01, 03/11/2021

Ngôn ngữ được ví như tấm thẻ “căn cước” của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó cũng chính là linh hồn, là niềm tự hào và lòng tự tôn dân tộc. Vì vậy, việc “chêm” ngôn ngữ khác khi giao tiếp một cách không cần thiết, tràn lan, mất kiểm soát là vấn đề cần phải lưu tâm và thay đổi. Đặc biệt là với những người nổi tiếng - những người có sức ảnh hưởng lớn trong giới trẻ.

Hình ảnh châm biếm về cách biến tấu tiếng Việt của nhiều học sinh Việt Nam
Hình ảnh châm biếm về cách biến tấu tiếng Việt của nhiều học sinh

Vô tình hay cố ý?

Những ngày gần đây, mạng xã hội lại dậy sóng về một số đoạn video của cô ca sỹ trẻ C. và ông hoàng nhạc Việt tự xưng H. đang giao lưu trực tuyến với người hâm mộ bằng thứ ngôn ngữ Tây chẳng ra Tây, ta chẳng ra ta (hay còn gọi là nói chêm tiếng Anh vào tiếng Việt).

Sự việc sẽ không quá ồn ào, nếu như họ tương tác với người xem một cách tiết chế, có ý thức hơn khi sử dụng ngôn từ. Nhưng trong đoạn video lại cho thấy, cách nói chuyện của họ bị đa số người xem đánh giá là “chướng tai”.

Cô ca sỹ trẻ mới ra nước ngoài được khoảng “2 tuần”, nhưng đã bị “loạn ngôn ngữ” tùm lum, như: “Sự thật luôn đơn giản nhưng people make it complicated (mọi người cứ phức tạp hóa nó lên), nên mình cứ enjoy cái moment này (mình cứ tận hưởng cái khoảnh khắc này). Mình sẽ nói chuyện với mọi người nhiều hơn, tương tác với mọi người nhiều hơn và có những hoạt activities (hoạt động) nào đó thì C. sẽ show (công bố) cho mọi người...”

Anh H. cũng không kém cạnh với một đoạn ngắn video được chêm vào rất nhiều từ tiếng Anh: “Hôm nay mình phải wake up (thức dậy) rất là sớm để đi ra airport (sân bay), mình rất là scared (sợ) bị trễ, bị missed (lỡ) chuyến bay, nó khiến mình vừa bực bội lại vừa bad (tệ) cả ngày…”.

Có thể dễ dàng thấy tác động của sự việc này lên cộng đồng mạng Việt Nam nhanh như thế nào. Chỉ sau thời gian ngắn, hầu hết những bài viết, những dòng trạng thái được chia sẻ trên trang cá nhân, hội nhóm của nhiều người Việt đã cập nhật cách viết pha tạp ngôn ngữ này. Có nhiều người thấy đây là xu hướng thì bắt chước theo. Có người lại muốn mỉa mai, châm biếm người nổi tiếng nên viết lên để tăng tương tác… Nhưng tất cả vô hình chung lại đang làm lan tỏa cách sử dụng ngôn ngữ “luộm thuộm” này.

Dân mạng thi nhau bình luận “nửa Tây nửa ta” để “cà khịa” cô ca sĩ C
Dân mạng thi nhau bình luận “nửa Tây nửa ta” để “cà khịa” cô ca sĩ C

Chuyển mã ngôn ngữ không phải là cái cớ hợp lý

Có nhiều luồng ý kiến khác nhau về vấn đề này. Nhiều người cho rằng, đây là hiện tượng chuyển mã (code switching) - hành động chuyển đổi qua lại nhiều loại ngôn ngữ trong lời nói, thường xảy ra giữa những cá nhân biết nhiều hơn một thứ tiếng, khi họ quên mất từ đó diễn giải thế nào. Thuật ngữ chuyên ngành; được tiếp xúc trong môi trường quốc tế từ bé; thói quen… là những lý do khiến không ít người buộc phải đệm thêm ngôn ngữ khác vào lời nói khi trò chuyện với đối phương.

Em Hà My, du học sinh tại Úc cho biết: “Em sang đây được 4 năm thì đến năm thứ 2 bắt đầu có hiện tượng code-switching. Lý do là vì hầu hết thời gian mình nói tiếng Anh, rất ít khi sử dụng tiếng Việt, do tính chất công việc và xung quanh chủ yếu là người nước ngoài. Thi thoảng gọi điện về cho ba mẹ em mới nói tiếng Việt. Do tần suất sử dụng tiếng Anh quá nhiều, nên mình dễ bị lẫn và khó diễn đạt một số từ tiếng Việt”.

Còn với Tùng Sơn, với công việc thiết kế đồ họa của mình, Sơn cho biết mình chêm khá nhiều từ tiếng Anh khi làm việc. Tuy nhiên, hầu hết các từ này đều là ngôn ngữ chuyên ngành, bởi một số từ rất khó dịch sang tiếng Việt, hoặc nếu dịch được sẽ rất ngượng nghịu hoặc dài dòng. Vì vậy, để thuận lợi hơn cho công việc, mọi người trong công ty Sơn thường lựa chọn dùng các từ tiếng Anh thông dụng để giao tiếp.

Với trường hợp của My và Sơn thì lý do chuyển mã ngôn ngữ dường như cũng khá phổ biến và có thể hiểu được. Tuy nhiên, với trường hợp của hai người nổi tiếng được đề cập  trên lại không như vậy.

Nhiều ý kiến cho rằng, vẫn có rất nhiều người Việt sống ở nước ngoài cả chục năm, thậm chí nhiều hơn, nhưng họ vẫn có thể nói tiếng mẹ đẻ một cách rõ ràng, rành mạch, cớ sao những người vẫn đang sống tại Việt Nam, vừa mới đặt chân sang nước ngoài chưa đến một tháng lại có thể quên tiếng Việt. Khó hiểu hơn là việc họ “chêm” tiếng Anh vào câu nói nghe không được tự nhiên, như thể họ “cố tình” làm vậy để chứng tỏ cho người xem thấy mình rất “Tây”.

Bạn Duy Anh bình luận: “Chị C có thể dùng từ hợp lý hơn được không? Hoạt activities là gì, trong khi bản thân từ Activities đã mang nghĩa là hoạt động. Người xem video của chị toàn là người Việt, lại chủ yếu là các bạn trẻ, chị nên chú ý hơn đến việc sử dụng ngôn ngữ của mình với tư cách là người nổi tiếng và có sức ảnh hưởng”.

Bạn Hồng Hà cùng quan điểm: “Trước đây đã có một số trường hợp chêm tiếng Anh vào tiếng Việt một cách vô tội vạ và cũng đã từng bị chỉ trích trên sóng truyền hình. Chẳng thà họ cứ nói tiếng Anh rồi thêm lời dịch phía dưới để người xem dễ hiểu, chứ phát sóng cho hàng triệu người Việt theo dõi mà phần lớn không biết tiếng Anh chỉ chứng tỏ sự thiếu tôn trọng đến người nghe, cũng như thiếu chuẩn bị của người nói”.

Cũng là một người nổi tiếng sang nước ngoài học tập được 2 năm, ca sĩ Hương Tràm từng chia sẻ rằng: “Tràm muốn mọi người tự hào về tiếng Việt. Tiếng Việt chúng ta là ngôn ngữ có dấu, khi thay đổi dấu thì lại mang nhiều nghĩa khác nhau. Tràm yêu điều đấy. Đó là điều ngôn ngữ khác không có, tiếng Anh không có. Đây cũng là điều Tràm cảm thấy tự hào nhất khi trở thành một nghệ sĩ, một người phụ nữ Việt ở trên đất Mỹ”.

Ngôn ngữ, bản sắc sắc văn hóa là mã định danh của mỗi quốc gia, dân tộc
Ngôn ngữ, bản sắc sắc văn hóa là mã định danh của mỗi quốc gia, dân tộc

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Cuộc sống càng phát triển năng động thì tốc độ gia tăng vốn từ vựng mới ngày càng cao. Đó là xu thế tất yếu. Tiếng Việt cũng có rất nhiều từ phải đi vay mượn, hoặc dùng nguyên bản tiếng nước ngoài để diễn tả. Theo thời gian, những từ ngữ mới đúng đắn, được chấp nhận sẽ tồn tại, gia nhập vào vốn ngôn ngữ chung, làm phong phú thêm tiếng Việt; những từ ngữ không phù hợp sẽ nhanh chóng bị đào thải, lãng quên.

Có thể nói, việc sử dụng ngôn ngữ như thế nào là quyền của cá nhân mỗi con người. Không thể yêu cầu một người sống trong gia đình nói hai ngôn ngữ, thậm chí ba, bốn ngôn ngữ khác nhau phải nói thuần một thứ ngôn ngữ chính. Việc dùng ngôn ngữ A quá nhiều dẫn đến quên ngôn ngữ B là điều có thể xảy ra, nhưng cũng hoàn toàn có thể kiểm soát được, nếu chúng ta có ý thức.

Ngôn ngữ được ví như tấm thẻ “căn cước” của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó cũng chính là linh hồn, là niềm tự hào và lòng tự tôn dân tộc. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam. Đặc biệt trong thời buổi hội nhập, điều này lại càng quan trọng, không những để khẳng định sự tồn tại, mà còn để phổ biến rộng rãi hơn hình ảnh quốc gia, dân tộc đến bạn bè quốc tế, hướng đến xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Tin cùng chuyên mục
Thanh niên xung phong 55 năm khắc ghi lời dạy của Bác

Thanh niên xung phong 55 năm khắc ghi lời dạy của Bác

Đã hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm, nói chuyện tại Đại hội thi đua các Đội Thanh niên xung phong (TNXP) chống Mỹ, cứu nước, vào ngày 12/1/1967 ở Thủ đô Hà Nội, nhưng lực lượng cựu TNXP vẫn luôn nỗ lực rèn luyện, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh chúc Tết tại tỉnh Yên Bái

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh chúc Tết tại tỉnh Yên Bái

Tiếp tục chuyến công tác chúc Tết vùng đồng bào các DTTS, ngày 23/1, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc do Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh làm Trưởng đoàn đã tới thăm, chúc Tết cán bộ và Nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái.
Thủ tướng Phạm Minh Chính dâng hương tưởng niệm đồng chí Phạm Hùng và đồng chí Võ Văn Kiệt

Thủ tướng Phạm Minh Chính dâng hương tưởng niệm đồng chí Phạm Hùng và đồng chí Võ Văn Kiệt

Thời sự - Chinhphu.vn - 22:55, 23/01/2022
Chiều ngày 23/1, tại Vĩnh Long, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng đã tới dâng hương, dâng hoa tại Khu lưu tưởng niệm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng và Khu tưởng niệm Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt. Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng thăm, chúc Tết và tặng quà công nhân, người lao động có hoàn cảnh khó khăn tại địa phương.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ Ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, làm việc tại tỉnh Bắc Kạn

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ Ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, làm việc tại tỉnh Bắc Kạn

Media - Đặng Việt Hùng _ Duy Ly - 22:30, 23/01/2022
Vừa qua, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn về thực hiện công tác dân tộc, công tác triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣ và miền núi giai đoạn 2021-2030.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc Tết công nhân, người dân TP. Hồ Chí Minh

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc Tết công nhân, người dân TP. Hồ Chí Minh

Thời sự - PV - 21:48, 23/01/2022
Chiều 23/1, tại Trung tâm văn hóa TP. Thủ Đức, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã dự Chương trình “Ấm tình mùa Xuân” do Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh phối hợp Thành đoàn Thành phố tổ chức để trao quà cho công nhân, người lao động không có điều kiện về quê đón Tết.
Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà tại Đắk Nông

Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà tại Đắk Nông

Tin tức - Lê Hường - 18:35, 23/01/2022
Ngày 23/1, thừa ủy quyền của lãnh đạo Ủy Ban Dân tộc, Đoàn công tác Vụ Địa phương II phối hợp cùng Ban Dân tộc tỉnh Đắk Nông tổ chức đi thăm hỏi, chúc Tết và tặng quà hộ nghèo, gia đình chính sách, đồng bào DTTS, Người có uy tín, Phòng Dân tộc, Trường PTDTNT hai huyện Đắk R’lấp và Đắk Song nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần. Ông Điểu Mưu, Phó Vụ trưởng, Vụ Địa phương II dẫn đầu Đoàn công tác. Cùng tham gia với đoàn có ông K’Khét ATô, Phó trưởng Ban Dân tộc Đắk Nông.
Ngày 23/1: Việt Nam có 14.978 ca mắc COVID-19 và 4.157 ca khỏi bệnh

Ngày 23/1: Việt Nam có 14.978 ca mắc COVID-19 và 4.157 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:35, 23/01/2022
Ngày 23/1, Việt Nam có 14.978 ca mắc mới COVID-19 tại 62 tỉnh, thành phố trong đó có 10.324 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 4.157 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ Ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, làm việc tại tỉnh Bắc Kạn

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ Ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, làm việc tại tỉnh Bắc Kạn

Vừa qua, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn về thực hiện công tác dân tộc, công tác triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣ và miền núi giai đoạn 2021-2030.
Điện Biên: Bắt đối tượng vận chuyển 2kg ma túy đá

Điện Biên: Bắt đối tượng vận chuyển 2kg ma túy đá

Pháp luật - Hoàng Khánh - 18:12, 23/01/2022
Vào lúc 20 giờ ngày 22/1, Công an tỉnh Điện Biên phát hiện, bắt quả tang 1 đối tượng về hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy, thu giữ 2kg ma túy đá.
Sóc Trăng: Đoàn công tác Tỉnh ủy thăm, chúc Tết cán bộ, chiến sĩ các Đồn Biên phòng

Sóc Trăng: Đoàn công tác Tỉnh ủy thăm, chúc Tết cán bộ, chiến sĩ các Đồn Biên phòng

Tin địa phương - Văn Long - 18:11, 23/01/2022
Sáng ngày 23/1, Đoàn công tác của Tỉnh ủy Sóc Trăng và Thị ủy Vĩnh Châu do đồng chí Ngô Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thị ủy Vĩnh Châu làm Trưởng đoàn đến thăm và chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng (ĐBP) Lai Hòa và ĐBP Vĩnh Châu - Bộ đội Biên phòng Sóc Trăng nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022.
TP. Thái Nguyên: Chuyển đổi số hướng đến phát triển bền vững

TP. Thái Nguyên: Chuyển đổi số hướng đến phát triển bền vững

Khoa học - Công nghệ - Hồng Phúc - Việt Hà - 17:16, 23/01/2022
Chương trình chuyển đổi số được đẩy mạnh tại TP. Thái Nguyên đang tạo ra tác động tích cực đến các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội và hoạt động quản lý, điều hành của cấp ủy Đảng, chính quyền.
Khát vọng bứt phá miền sông Lục - núi Huyền

Khát vọng bứt phá miền sông Lục - núi Huyền

Kinh tế - Hoàng Thanh - 17:13, 23/01/2022
Lục Nam (Bắc Giang) - miền đất sườn Tây Yên Tử, với sông Lục Nam và núi Huyền Đinh tỏa sáng cho nhau, tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình níu gọi. Đón Xuân Nhâm Dần, núi Huyền, sông Lục thêm xanh hơn khi huyện “về đích” các chỉ tiêu phát triển kinh – xã hội (KT-XH) trong một năm đầy khó khăn, củng cố thêm niềm tin vững chắc của đồng bào các dân tộc trong huyện về lộ trình trở thành đô thị văn minh trong tương lai gần.
Độc đáo cảnh mẹ địu con đi chợ phiên Bắc Hà ngày giáp Tết

Độc đáo cảnh mẹ địu con đi chợ phiên Bắc Hà ngày giáp Tết

Photo - PV - 17:10, 23/01/2022
Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai những ngày giáp Tết mang vẻ đẹp nguyên sơ mang đậm nét bản sắc văn hoá của đồng bào vùng cao Tây Bắc. Đây là phiên chợ vùng cao lớn nhất Lào Cai, còn là một trong 10 chợ phiên nổi tiếng của Đông Nam Á.