Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kho thóc của người Gia Rai

Ksor Nam - 12:00, 22/06/2021

Người Gia Rai quan niệm, thóc do Yàng ban tặng nên người và thóc không được “ở” cùng nhau. Bởi lẽ đó, sự tồn tại của kho thóc còn thể hiện sâu sắc triết lý và tín ngưỡng của người Gia Rai.

Kho thóc là nơi đồng bào Gia Rai cất giữ, bảo quản lúa, bắp, đậu sau khi thu hoạch. Kho thóc được đồng bào tự dựng hoặc tận dụng lại nhà cũ. Trước kia, kho thóc thường được đặt ở rìa làng, nhưng rồi đồng bào sợ bị cháy kho, trộm thóc nên chuyển kho thóc về đặt ở sát nhà để dễ theo dõi.

Kho thóc của người Gia Rai có hình thức tương tự như nhà sàn, nhưng có quy mô và kết cấu đơn giản hơn. Diện tích kho thóc chỉ chừng 8-10m2, có 4 hoặc 6 chân cột, sàn cách mặt đất chừng trên 1,5m, thoáng đãng để thóc trong bồ không bị ẩm mốc. Hai mái nhà kho được bẻ nóc, lợp tranh cỏ săng bện dày hoặc bằng tôn mỏng. Sàn trải lót các lớp tấm lồ ô đập dập hoặc bằng tấm ván gỗ theo chiều dọc và lấy dây lạt hoặc đinh cố định lại. Vách thưng kín cũng làm bằng lồ ô, nứa hoặc tấm ván gỗ. Cửa ra vào của kho thóc làm làm bằng phên lồ ô, nứa hoặc bằng tấm ván gỗ xẻ mỏng đơn sơ, chỉ để khép vào mở ra khi lấy lúa, bắp. Chốt cửa được móc đóng bằng then tre hay một đoạn dây kẽm và nay có cũng có nhà dùng bằng ổ khóa.

Gìn giữ kho thóc - một nét đẹp văn hóa của người Gia Rai 1
Buôn Ia Sóa của người Gia Rai thuộc xã Krông Năng (huyện Krông Pa, Gia Lai)

Ông Rah Lan Blung ở xã Chư Gu, huyện Krông Pa, Gia Lai cho biết: “Dựng kho thóc là phần việc của đàn ông, vào thời điểm sau khi làm nhà ở xong thì người Gia Rai bắt tay vào dựng kho thóc. Khi lúa, bắp, đậu trên nương rẫy được thu hoạch, phơi khô xong thì mang vào cất trong bồ ở trong kho thóc. Phụ nữ Gia Rai chính là người trông coi, quản lý kho thóc và thực hiện công việc lấy lúa, bắp từ kho mang về nhà xay, giã, sàng để nấu nướng, chế biến phục vụ bữa ăn hàng ngày cho gia đình. Nhưng trước khi lấy lúa, bắp từ trong kho ra dùng thì phải làm lễ xuất kho với một bình rượu cần và một con gà”.

Hiện nay, tại tỉnh Gia Lai vẫn có một địa phương có nhiều đồng bào Gia Rai sinh sống còn giữ được nhiều kho thóc, đó là xã Ia Phí (huyện Chư Pah). Ở đây, kho thóc luôn được các gia đình người Gia Rai xây dựng bài bản, đặt ở trước nhà. Thậm chí, nhà ở của người Gia Rai có thể cũ nát nhưng kho thóc luôn phải khang trang bởi đó là nơi cất trữ nguồn lương thực thiết yếu của con người.

Ông Rơ Châm Bloch trước kho thóc của gia đình mình. Ảnh: L.H
Người dân làng Prép, xã Ia Phí vẫn còn giữ truyền thống làm kho thóc của gia đình mình (Trong ảnh: Ông Rơ Châm Bloch ở làng Prép trước kho thóc của gia đình mình). Ảnh: L.H

Trưởng thôn Rơ Châm Háo, làng Óp, xã Ia Phí cho biết, làng Óp hiện có 124 hộ với 503 khẩu; hầu hết các gia đình vẫn giữ truyền thống xây dựng kho thóc. “Ngày trước, bà con trong làng hầu hết trồng lúa, bắp, mì nên  có kho thóc riêng. Bây giờ, cuộc sống và điều kiện sản xuất đã khác, bà con trồng cà phê, hồ tiêu, bời lời… nên một số gia đình đã cải tiến kho thóc thành nơi chứa các loại nông sản khác. Tất nhiên, khi thay đổi công năng sử dụng thì ít nhiều phải thay đổi thiết kế. Không còn nhà sàn, kho thóc có thể được xây như nhà cấp 4 bình thường để tiện khâu vận chuyển, cất giữ”, ông Háo nói.

Tương tự, người dân làng Prép, xã Ia Phí vẫn còn giữ truyền thống làm kho thóc. “Mình vẫn dạy con cháu phải làm kho thóc để gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống cha ông”, ông Rơ ChâmBloch- một người cao tuổi ở làng Prép, xã Ia Phí (huyện Chư Pah) khẳng định.

  

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Ngãi: Không còn kinh phí, Trung tâm chăm sóc nạn nhân da cam dừng hoạt động

Quảng Ngãi: Không còn kinh phí, Trung tâm chăm sóc nạn nhân da cam dừng hoạt động

Xã hội - Minh Thu - 2 giờ trước
Từ đầu tháng 11 đến nay, do không còn kinh phí, Trung tâm nuôi dưỡng, phục hồi chức năng nạn nhân chất độc da cam/dioxin Nghĩa Thắng (gọi tắt là Trung tâm), đứng chân trên địa bàn xã Nghĩa Thắng, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi đã phải tạm dừng hoạt động. Điều này gây lo lắng cho các gia đình có con em là nạn nhân chất độc da cam.
Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đăk Glei để mất hơn 11 ha rừng trồng

Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đăk Glei để mất hơn 11 ha rừng trồng

Media - Ngọc Chí - 2 giờ trước
Cách đây 10 năm, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đăk Glei, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum được giao thực hiện dự án trồng rừng thay thế hơn 160 ha, đến năm 2018 diện tích này đã được nghiệm thu và đạt các tiêu chí về diện tích, chăm sóc và tỷ lệ cây sống. Tuy nhiên, mới đây, ngành chức năng tỉnh Kon Tum đã kiểm tra và phát hiện hơn 11 ha rừng trồng tại đây đã bị mất và suy giảm.
Những bài thuốc ngâm chân chữa mất ngủ

Những bài thuốc ngâm chân chữa mất ngủ

Media - BDT - 2 giờ trước
Trong cuộc sống hiện đại với nhịp sống hối hả và áp lực công việc, chứng mất ngủ trở thành vấn đề không hiếm gặp. Nhiều người tìm đến các loại thuốc an thần và trấn tĩnh của y học hiện đại để cải thiện giấc ngủ, nhưng không ít trường hợp các thuốc này không hiệu quả hoặc gây ra tác dụng phụ không mong muốn.
Vượt hơn 100 đối thủ, cô gái người Mông viết nên câu chuyện truyền cảm hứng cho giới trẻ

Vượt hơn 100 đối thủ, cô gái người Mông viết nên câu chuyện truyền cảm hứng cho giới trẻ

Gương sáng - Vàng Ni - Thu Hà - 2 giờ trước
Bằng niềm tin vào bản thân và khao khát mang bản sắc văn hoá dân tộc Mông đến với mọi người, Giàng Tuyết Tình, Hoa khôi cuộc thi “The Charming Beauty - Duyên dáng Thanh niên Yên Bái 2024” đã từng bước khẳng định mình và lan toả năng lượng sống tích cực cho những bạn trẻ vùng cao.
Thủ phủ cà phê mùa...

Thủ phủ cà phê mùa... "canh trộm"!

Pháp luật - Lê Hường - 2 giờ trước
Vào mùa thu hoạch cà phê với giá cà phê đang ở mức cao kỷ lục, người trồng cà phê Tây Nguyên vui mừng khôn xiết, song họ cũng đang mất ngủ tìm đủ mọi giải pháp “canh trộm”, bảo vệ thành quả lao động của mình. Đồng hành với nông dân, chính quyền, lực lượng Công an, dân phòng cũng có nhiều cách làm giúp nông dân bảo vệ nông sản, góp phần bảo đảm an ninh trật tự tại cơ sở.
Đêm nghệ thuật “Cùng nhau giữ nước”

Đêm nghệ thuật “Cùng nhau giữ nước”

Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 21/11, có những thông tin đáng chú ý sau: Đêm nghệ thuật “Cùng nhau giữ nước”. Yên bình nơi non cao Kỳ Thượng. Cô giáo Tày của bản làng vùng cao . Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Tương Dương (Nghệ An): Người có uy tín chung sức thực hiện hiệu quả Chương trình MTQG 1719

Tương Dương (Nghệ An): Người có uy tín chung sức thực hiện hiệu quả Chương trình MTQG 1719

Công tác Dân tộc - Phạm Tiến - 2 giờ trước
Cùng với nguồn lực đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719) và sự chung tay góp sức của đội ngũ Người có uy tín trong tuyên truyền, vận động người dân thực hiện hiệu quả các dự án của Chương trình; huyện vùng cao Tương Dương (Nghệ An) đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đời sống đồng bào từng bước được nâng lên, cơ sở hạ tầng thiết yếu đã có nhiều khởi sắc.
18,7% người dùng internet Việt Nam đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công trực tuyến

18,7% người dùng internet Việt Nam đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công trực tuyến

Khoa học - Công nghệ - Minh Thu - 2 giờ trước
Dữ liệu mới đây từ Kaspersky (Hãng bảo mật phần mềm của Nga) công bố cho biết, các cuộc tấn công mạng, đặc biệt là các hình thức lừa đảo tinh vi hay tấn công phi kỹ thuật đang diễn biến ngày càng phức tạp và tinh vi, cần hết sức đề cao cảnh giác. Điều này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình hình an ninh mạng tại Việt Nam.
“Chìa khóa” giảm nghèo bền vững ở Yên Sơn

“Chìa khóa” giảm nghèo bền vững ở Yên Sơn

Kinh tế - Huyền Hương - 2 giờ trước
Những năm qua, công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, đặc việt là lao động người DTTS, người nghèo, hộ nghèo có kiến thức, kỹ năng, tay nghề để có việc làm, tự tạo việc làm, sinh kế ổn định ở huyện Yên Sơn (tỉnh Tuyên Quang) là “chìa khóa” giảm nghèo, thoát nghèo bền vững.
Đắk Lắk: Đầu tư, đổi mới phương pháp giáo dục phù hợp với điều kiện học tập, bản sắc văn hóa truyền thống

Đắk Lắk: Đầu tư, đổi mới phương pháp giáo dục phù hợp với điều kiện học tập, bản sắc văn hóa truyền thống

Giáo dục - Lê Hường - 2 giờ trước
Thực hiện Dự án 5 về Phát triển giáo dục đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Chương trình MTQG phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719), tỉnh Đắk Lắk đã phân bổ khoảng 173 tỷ đồng đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị dạy học cho các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú. Đồng thời, quan tâm đổi mới giáo dục, phương pháp giảng dạy phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa của từng dân tộc.
Cần tăng thuế thuốc lá để giảm lượng tiêu thụ tại Việt Nam

Cần tăng thuế thuốc lá để giảm lượng tiêu thụ tại Việt Nam

Tin tức - Hồng Phúc - 2 giờ trước
Ngày 21/11, Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực truyền thông về phòng chống tác hại thuốc lá cho phóng viên, biên tập viên báo, đài; các cán bộ, công chức, viên chức của Sở Thông tin và Truyền thông các tỉnh, thành phố.