Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kho thóc của người Gia Rai

Ksor Nam - 12:00, 22/06/2021

Người Gia Rai quan niệm, thóc do Yàng ban tặng nên người và thóc không được “ở” cùng nhau. Bởi lẽ đó, sự tồn tại của kho thóc còn thể hiện sâu sắc triết lý và tín ngưỡng của người Gia Rai.

Kho thóc là nơi đồng bào Gia Rai cất giữ, bảo quản lúa, bắp, đậu sau khi thu hoạch. Kho thóc được đồng bào tự dựng hoặc tận dụng lại nhà cũ. Trước kia, kho thóc thường được đặt ở rìa làng, nhưng rồi đồng bào sợ bị cháy kho, trộm thóc nên chuyển kho thóc về đặt ở sát nhà để dễ theo dõi.

Kho thóc của người Gia Rai có hình thức tương tự như nhà sàn, nhưng có quy mô và kết cấu đơn giản hơn. Diện tích kho thóc chỉ chừng 8-10m2, có 4 hoặc 6 chân cột, sàn cách mặt đất chừng trên 1,5m, thoáng đãng để thóc trong bồ không bị ẩm mốc. Hai mái nhà kho được bẻ nóc, lợp tranh cỏ săng bện dày hoặc bằng tôn mỏng. Sàn trải lót các lớp tấm lồ ô đập dập hoặc bằng tấm ván gỗ theo chiều dọc và lấy dây lạt hoặc đinh cố định lại. Vách thưng kín cũng làm bằng lồ ô, nứa hoặc tấm ván gỗ. Cửa ra vào của kho thóc làm làm bằng phên lồ ô, nứa hoặc bằng tấm ván gỗ xẻ mỏng đơn sơ, chỉ để khép vào mở ra khi lấy lúa, bắp. Chốt cửa được móc đóng bằng then tre hay một đoạn dây kẽm và nay có cũng có nhà dùng bằng ổ khóa.

Gìn giữ kho thóc - một nét đẹp văn hóa của người Gia Rai 1
Buôn Ia Sóa của người Gia Rai thuộc xã Krông Năng (huyện Krông Pa, Gia Lai)

Ông Rah Lan Blung ở xã Chư Gu, huyện Krông Pa, Gia Lai cho biết: “Dựng kho thóc là phần việc của đàn ông, vào thời điểm sau khi làm nhà ở xong thì người Gia Rai bắt tay vào dựng kho thóc. Khi lúa, bắp, đậu trên nương rẫy được thu hoạch, phơi khô xong thì mang vào cất trong bồ ở trong kho thóc. Phụ nữ Gia Rai chính là người trông coi, quản lý kho thóc và thực hiện công việc lấy lúa, bắp từ kho mang về nhà xay, giã, sàng để nấu nướng, chế biến phục vụ bữa ăn hàng ngày cho gia đình. Nhưng trước khi lấy lúa, bắp từ trong kho ra dùng thì phải làm lễ xuất kho với một bình rượu cần và một con gà”.

Hiện nay, tại tỉnh Gia Lai vẫn có một địa phương có nhiều đồng bào Gia Rai sinh sống còn giữ được nhiều kho thóc, đó là xã Ia Phí (huyện Chư Pah). Ở đây, kho thóc luôn được các gia đình người Gia Rai xây dựng bài bản, đặt ở trước nhà. Thậm chí, nhà ở của người Gia Rai có thể cũ nát nhưng kho thóc luôn phải khang trang bởi đó là nơi cất trữ nguồn lương thực thiết yếu của con người.

Ông Rơ Châm Bloch trước kho thóc của gia đình mình. Ảnh: L.H
Người dân làng Prép, xã Ia Phí vẫn còn giữ truyền thống làm kho thóc của gia đình mình (Trong ảnh: Ông Rơ Châm Bloch ở làng Prép trước kho thóc của gia đình mình). Ảnh: L.H

Trưởng thôn Rơ Châm Háo, làng Óp, xã Ia Phí cho biết, làng Óp hiện có 124 hộ với 503 khẩu; hầu hết các gia đình vẫn giữ truyền thống xây dựng kho thóc. “Ngày trước, bà con trong làng hầu hết trồng lúa, bắp, mì nên  có kho thóc riêng. Bây giờ, cuộc sống và điều kiện sản xuất đã khác, bà con trồng cà phê, hồ tiêu, bời lời… nên một số gia đình đã cải tiến kho thóc thành nơi chứa các loại nông sản khác. Tất nhiên, khi thay đổi công năng sử dụng thì ít nhiều phải thay đổi thiết kế. Không còn nhà sàn, kho thóc có thể được xây như nhà cấp 4 bình thường để tiện khâu vận chuyển, cất giữ”, ông Háo nói.

Tương tự, người dân làng Prép, xã Ia Phí vẫn còn giữ truyền thống làm kho thóc. “Mình vẫn dạy con cháu phải làm kho thóc để gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống cha ông”, ông Rơ ChâmBloch- một người cao tuổi ở làng Prép, xã Ia Phí (huyện Chư Pah) khẳng định.

  

Tin cùng chuyên mục
Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Xôi tím của người Thái trên đất Tây Nguyên

Ngày hội văn hóa các dân tộc được TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường niên. Ngoài các tiết mục văn hóa dân gian, thi nghề truyền thống, phần thi ẩm thực luôn thu hút du khách. Cùng với vô số món ngon đặc trưng của đồng bào DTTS tại chỗ, xôi tím của người Thái tạo ấn tượng đặc biệt bởi màu sắc đẹp mắt từ một loại cây rừng với ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ, trù phú.
Tin nổi bật trang chủ
“Tỉnh Bắc Kạn cần phát huy thế mạnh, tập trung giải quyết những khó khăn đặc thù ở vùng đồng bào DTTS”

“Tỉnh Bắc Kạn cần phát huy thế mạnh, tập trung giải quyết những khó khăn đặc thù ở vùng đồng bào DTTS”

Đó là ý kiến phát biểu của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Kạn về thực hiện công tác dân tộc, công tác triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣̣(DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2030 (gọi tắt là Chương trình MTQG), ngày 16/1/2022, tại tỉnh Bắc Kạn.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt cán bộ hưu trí cao cấp khu vực miền Trung

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt cán bộ hưu trí cao cấp khu vực miền Trung

Thời sự - PV - 21:21, 16/01/2022
Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, chiều 16/1, tại thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng dự buổi gặp mặt thân mật các cán bộ hưu trí cao cấp trên địa bàn các tỉnh miền Trung.
Tái hiện Nghi lễ tiến Ngự lịch năm Nhâm Dần 2022

Tái hiện Nghi lễ tiến Ngự lịch năm Nhâm Dần 2022

Sắc màu 54 - PV - 21:15, 16/01/2022
Vừa qua, tại Hoàng Thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội tổ chức nghi lễ tiến Ngự lịch, nghi lễ từ thời nhà Lê, ban lịch cho bách quan, muôn dân.
Chủ tịch nước thăm và làm việc tại Bộ Tư lệnh Quân khu 5

Chủ tịch nước thăm và làm việc tại Bộ Tư lệnh Quân khu 5

Thời sự - PV - 19:56, 16/01/2022
Chiều 16/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn công tác đã đến thăm, làm việc với Bộ Tư lệnh Quân khu 5.
Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm và tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ tỉnh Gia Lai

Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm và tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ tỉnh Gia Lai

Tin địa phương - Huỳnh Đại - 19:43, 16/01/2022
Tiếp tục chuyến thăm và tặng quà nhân dịp Tết cổ truyền Nhâm Dần 2022, ngày 16/1, Đoàn công tác của Vụ địa Phương II (thuộc UBDT) do bà Phạm Thị Phước An - Vụ Phó Vụ Địa phương II làm Trưởng đoàn đã đến thăm, tặng quà Tết tại huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết tại tỉnh Bắc Kạn

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết tại tỉnh Bắc Kạn

Thời sự - Thanh Huyền - 19:32, 16/01/2022
Ngày 16/1/2022, tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc do Ủy viên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm Trưởng đoàn đã thăm, tặng quà đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Bắc Kạn nhân dịp Tết nguyên đán Nhâm Dần 2022.
Người có uy tín làm giàu từ cây thuốc nam

Người có uy tín làm giàu từ cây thuốc nam

Có lẽ người dân thôn Yên Sơn (nơi có 100% đồng bào dân tộc Dao sinh sống), xã Ba Vì, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội đã rất quen thuộc với cái tên Lý Văn Phủ. Ông là Người có uy tín tiêu biểu của thôn với những đóng góp, cống hiến đem lại nhiều lợi ích cho cộng đồng dân cư thôn Yên Sơn nói riêng, xã Ba Vì nói chung. Đặc biệt, ông cũng là người tiên phong trong phát triển kinh tế gia đình với mô hình trồng cây dược liệu và bán thuốc nam gia truyền.
Ngày 16/1: Việt Nam có 15.684 ca mắc COVID-19 và 9.326 ca khỏi bệnh

Ngày 16/1: Việt Nam có 15.684 ca mắc COVID-19 và 9.326 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:20, 16/01/2022
Ngày 16/1, Việt Nam có 15.684 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 11.196 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 9.326 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Nắng mới nơi đầu nguồn Cu Đê

Nắng mới nơi đầu nguồn Cu Đê

Phóng sự - PV - 16:45, 16/01/2022
Năm 1998, một lần đi công tác lên Tà Lang - Giàn Bí (xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang), tôi tình cờ gặp hai cô gái Cơ Tu lội qua suối Cầu Sụp - người dân địa phương gọi thế, dựa theo hai trụ cầu trơ trọi còn sót lại giữa suối từ thời Pháp thuộc. Trong khoảnh khắc dòng nước trong veo giấu vào lòng những tia nắng chiều tím đỏ, tôi chụp được bức ảnh hai sơn nữ chân trần, vô tư nghịch nước. Chiếc gùi trên vai nghiêng cả hoàng hôn…
Bảo Yên (Lào Cai): Tình trạng thủy điện tích nước gây sạt lở, nứt nhà dân... chưa có hồi kết ?

Bảo Yên (Lào Cai): Tình trạng thủy điện tích nước gây sạt lở, nứt nhà dân... chưa có hồi kết ?

Tiếng nói từ cơ sở - Trọng Bảo - 16:30, 16/01/2022
Ngày 9/11/2021, báo Điện tử Dân tộc và Phát triển đã đăng bài viết “Nhà máy Thủy điện Bắc Cuông tích nước gây ngập úng - Người dân bức xúc” phản ánh về việc Nhà máy Thủy điện Bắc Cuông dâng nước gây ngập, sạt lở đất sản xuất của người dân. Câu chuyện chưa có hồi kết khi mà việc đền bù những thiệt hại chưa được giải quyết, thì trong những ngày vừa qua, rất nhiều hộ dân trên địa bàn thị trấn Phố Ràng, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên (Lào Cai) tiếp tục phải sống trong lo sợ, khi Nhà máy Thủy điện Phúc Long tích nước gây sạt lở bờ sông, nứt nhiều ngôi nhà của người dân sống trên địa bàn.
Nhiều lao động tại TP Đà Nẵng không về quê đón Tết

Nhiều lao động tại TP Đà Nẵng không về quê đón Tết

Xã hội - Minh Ngọc - 16:07, 16/01/2022
Dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp và thu nhập trong năm bị giảm sút nên nhiều lao động tại TP Đà Nẵng đang do dự với quyết định về quê đón Tết hay ở lại.
Quá tải rác tại Bệnh viện điều trị F0, Khẩn cấp xây dựng lò đốt rác

Quá tải rác tại Bệnh viện điều trị F0, Khẩn cấp xây dựng lò đốt rác

Tin địa phương - Song Vy - 15:58, 16/01/2022
Sáng ngày 16/1/2022, Ông Huỳnh Quốc Việt, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành lệnh khẩn cấp xây dựng công trình nhà chứa rác và mua sắm lò đốt rác y tế tại Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau.