Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giữ gìn vốn cũ ở những làng mới

Tấn Vịnh - 15:06, 26/05/2020

Trong nhiều năm qua, các huyện miền núi trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đều coi trọng công tác quy hoạch, sắp xếp dân cư, xem đây là “trụ cột” quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội; giữ gìn phát triển bản sắc văn hóa bản địa vùng đồng bào DTTS. Tuy nhiên, trong quá trình tái định cư và chuyển đổi môi trường cư trú, nhiều di sản văn hóa đã bị biến đổi, mai một…

Những nếp nhà truyền thống ở làng Pơr Ning
Những nếp nhà truyền thống ở làng Pơr Ning

Thực hiện dự án di dân tái định cư để xây dựng các công trình thủy điện Sông Tranh 2, A Vương, Sông Bung 4, Đăk Mi 4, tỉnh Quảng Nam đã tái định cư cho 1.749 hộ với 8.450 nhân khẩu. Bên cạnh đó, nhiều địa phương trong tỉnh cũng thực hiện quy hoạch sắp xếp, bố trí ổn định cho hàng ngàn hộ dân chuyển đến nơi ở an toàn, có điều kiện sinh sống tốt hơn.

Để bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, việc quy hoạch, sắp xếp dân cư ở các huyện miền núi phải phù hợp với đặc điểm tự nhiên, xã hội của từng địa bàn. Cuộc sống của dân làng luôn gắn bó với rừng. Rừng không chỉ mang lại cho họ sự sống, sinh kế, sinh lợi của người dân mà rừng còn là cội nguồn văn hóa. Do đó, khi chọn nơi tái định cư cho đồng bào miền núi phải chọn nơi phù hợp với tập quán của đồng bào, không thể tách dân ra khỏi rừng.

Thực tế cho thấy, người dân ở một số vùng tái định cư theo mô hình hiện đại đã bỏ làng mới trở về nơi cũ gắn bó với đời sống của họ. Rừng và nước đầu nguồn, là yếu tố quan trọng hàng đầu để bà con lựa chọn địa điểm lập làng. Tất cả sinh hoạt của người dân đều gắn liền với khe suối và gắn liền với những kiêng kỵ, nghi lễ quan trọng đối với nước. Các làng khi tái định cư bố trí xa nguồn nước, thay vào đó là hệ thống nước tự chảy, nhưng vào mùa khô thường xuyên thiếu nước nên người dân phải vất vả đi cõng nước ở những con suối rất xa.

Kiến trúc nhà cửa là sáng tạo văn hóa vật chất quan trọng của cộng đồng quan hệ chặt chẽ đến chất lượng sống, không gian sinh tồn, sinh hoạt văn hóa của đồng bào. Kiến trúc nhà cửa gắn với quy hoạch làng bản, xây dựng mô hình nông thôn mới, giữ gìn di sản kiến trúc. Bên cạnh ngôi nhà mới, đồng bào thường xây dựng nhà sàn dùng làm bếp, mọi sinh hoạt hằng ngày của các thành viên đều xoay quanh không gian này.

Trên địa bàn Tây Giang, một số ngôi làng tái định cư nhưng vẫn giữ được nguyên vẹn cấu trúc hình bầu dục với ngôi nhà làng (gươl), nhà ở (đong). Ở làng Pơr Ning, Xã Lăng, là một mô hình quy hoạch tiêu biểu kết hợp giữa cái cũ và cái mới trong không gian sống của đồng bào. Những ngôi nhà sàn ở vòng trong, có khoảng sân trước nhà gươl, là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng; nhà kiên cố, vách gỗ mái tôn được bố trí vòng ngoài, tạo thành lớp nhà mới xung quanh lớp nhà cũ. Với lối kiến trúc này đã giữ được nét đẹp của ngôi làng truyền thống.

Nét sinh hoạt truyền thống giữa làng mới Pơr Ning
Nét sinh hoạt truyền thống giữa làng mới Pơr Ning

Tái định cư là điều kiện, cơ hội để xây dựng làng văn hóa dân tộc. Do đó, cần kết hợp thực hiện tái định cư với việc xây dựng làng văn hóa dân tộc ở các huyện miền núi. Huyện Nam Trà My cần xây dựng làng văn hóa các dân tộc Xơ-đăng. Các huyện Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang bên cạnh làng văn hóa du lịch cộng đồng đã có như Bha Hoon, Đhơ Rồng, Za Ra... cần xây dựng mới làng văn hóa của đồng bào Cơ-tu để thu hút khách du lịch, tăng thêm sinh kế cho đồng bào. Vùng cao xứ Quảng sẽ có thêm nhiều điểm đến thú vị như thôn Pơr Ning, Arớch (xã Lăng), làng du lịch sinh thái A zứt (Bha Lêê), thôn Arầng 1 (A Xan), thôn biên giới Ch’nốc (Ch’Ơm)... nếu biết khai thác, phát huy giá trị văn hóa làng truyền thống.

Giữ gìn vốn cũ thuộc tinh hoa trong di sản nhân văn của đồng bào, là công việc ưu tiên hàng đầu trong công tác sắp xếp, bố trí dân cư, xây dựng nông thôn mới. Tái định cư không tách rời truyền thống văn hóa nhằm kết nối và tạo động lực cho sự phát triển tập trung của từng khu vực. Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại là yếu tố giúp cho đồng bào miền núi vững bước trên đôi chân của mình; khắc phục những bất cập, hậu quả dẫn đến sự mai một và phá vỡ cấu trúc làng truyền thống. Nhờ quan điểm này mà nhiều địa bàn miền núi Quảng Nam đã hình thành khu dân cư hợp lý, được sự đồng thuận của người dân, xây dựng điểm tái định cư an toàn, bền vững.

Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại sẽ là yếu tố giúp cho đồng bào miền núi vững bước trên đôi chân của mình, khắc phục những bất cập, hậu quả dẫn đến sự mai một và phá vỡ cấu trúc làng truyền thống. Nhờ vậy mà nhiều địa bàn miền núi Quảng Nam đã hình thành khu dân cư hợp lý, được sự đồng thuận của người dân, xây dựng điểm tái định cư an toàn, bền vững.

Tin cùng chuyên mục
Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Những năm qua, du lịch huyện Lâm Bình (Tuyên Quang) đã và đang thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước. Với nhiều cảnh đẹp về thiên nhiên cùng bản sắc văn hóa dân tộc đậm đà, đã tạo nên những lợi thế để huyện Lâm Bình phát triển kinh tế từ khai thác du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Dịch COVID-19: Nhiều nước ghi nhận số ca nhiễm mới cao nhất trong một ngày

Dịch COVID-19: Nhiều nước ghi nhận số ca nhiễm mới cao nhất trong một ngày

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Trang thống kê trực tuyến worldometers.info tiếp tục cập nhật các số liệu mới nhất tính đến sáng 22/10 cho thấy, tổng số ca nhiễm COVID-19 trên thế giới hiện là 41.420.059 ca, trong đó 1.134.863 ca tử vong và 30.829.452 ca đã được chữa khỏi.
Bão giật cấp 14, hướng vào miền Trung, sóng cao 6-8m, biển động dữ dội

Bão giật cấp 14, hướng vào miền Trung, sóng cao 6-8m, biển động dữ dội

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Hồi 7 giờ ngày 22/10, vị trí tâm bão ở khoảng 16,8 độ Vĩ Bắc; 116,3 độ Kinh Đông, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 400km về phía Đông. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 11 (100-115km/giờ), giật cấp 14.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gửi thư tới cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gửi thư tới cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Sáng 22/10, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có thư gửi toàn thể cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Báo Tin tức (TTXVN) trân trọng giới thiệu thư của Thủ tướng Chính phủ.
Doanh nghiệp và thanh niên tìm tiếng nói chung trong giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa

Doanh nghiệp và thanh niên tìm tiếng nói chung trong giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa

Môi trường sống - PV - 6 giờ trước
“Thanh niên đưa ra ý tưởng, đẩy mạnh truyền thông tạo các phong trào lan tỏa các thông điệp giảm thiểu rác thải nhựa; Doanh nghiệp đã bắt đầu hành động và cần các cầu nối để các hoạt động có sự tham gia ngày càng nhiều hơn của cộng đồng doanh nghiệp và thanh niên- chủ nhân tương lai của đất nước”.
Lũ lớn, 2 vai đập Thủy điện Hố Hô vẫn an toàn

Lũ lớn, 2 vai đập Thủy điện Hố Hô vẫn an toàn

Đời sống - Xã hội - Vũ Lanh - 6 giờ trước
Vai đập được xem là điểm xung yếu nhất của công trình Thủy điện Hố Hô, nhưng đến thời điểm này vẫn đảm bảo an toàn dù mưa và lưu lượng nước lũ về hồ rất lớn trong những ngày gần đây.
10 quốc gia thành viên ASEAN tham dự triển lãm trang phục truyền thống

10 quốc gia thành viên ASEAN tham dự triển lãm trang phục truyền thống

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Chiều 21/10, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN.
Chi nhánh NHCSXH TP. Hà Nội: Phổ biến ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại

Chi nhánh NHCSXH TP. Hà Nội: Phổ biến ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại

Khoa học - Công nghệ - Thu Hiền – Mai Hương - 7 giờ trước
Sau khi thử nghiệm thành công tại một số tỉnh thành phố, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Việt Nam đã triển khai ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại trên phạm vi toàn quốc từ tháng 9/2020. Chi nhánh NHCSXH Hà Nội đã triển khai tập huấn hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng trên điện thoại di động tới tất cả cán bộ, nhân viên để triển khai trên toàn thành phố.
Người dân cần cẩn trọng với điện trong thời tiết mưa lũ phức tạp

Người dân cần cẩn trọng với điện trong thời tiết mưa lũ phức tạp

Đời sống - Xã hội - PV - 7 giờ trước
Tổng cục Khí tượng Thủy văn nhận định từ nay đến hết năm 2020, thời tiết còn diễn biến phức tạp. Cụ thể, khu vực Bắc Bộ, từ nay đến ngày 31/10 sẽ chịu tác động của khoảng 3 đến 4 đợt không khí lạnh. Ngày 15 - 17/10, Bắc Bộ có mưa diện rộng. Tháng 11 miền Bắc có khả năng chịu ảnh hưởng của 4 đến 6 đợt không khí lạnh. Tháng 12 xuất hiện đợt rét đậm, rét hại đầu tiên của mùa đông.
Già làng Bá Kiêu làm dân vận khéo

Già làng Bá Kiêu làm dân vận khéo

Người có uy tín - Thành Nhân - 7 giờ trước
Từng làm Bí thư Ðảng ủy xã Vĩnh An, huyện Tây Sơn (Bình Định) 2 nhiệm kỳ, năm 2012 nghỉ hưu, già làng Đinh Đen, tên thường gọi là Bá Kiêu luôn hăng hái tham gia công tác dân vận, hòa giải tại cơ sở, bảo tồn văn hóa truyền thống, góp phần giúp bà con vùng cao nơi đây có cuộc sống bình yên, no ấm.
Tập trung ứng phó bão số 8 và cứu trợ khẩn cấp người dân vùng ngập lũ

Tập trung ứng phó bão số 8 và cứu trợ khẩn cấp người dân vùng ngập lũ

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng tại cuộc họp về ứng phó với bão số 8 và mưa lũ tại các tỉnh miền Trung.