Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Giã từ tra phỏ

Phạm Việt Thắng - 12:00, 24/05/2021

Chủ tịch UBND xã Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An), ông Lầu Bá Chày, nói: Hồi trước ở xã ta nhiều tra phỏ (súng săn) lắm. Nhiều tra phỏ là do có nhiều lò chế tạo súng của đồng bào Mông ta, đâu gần 10 lò. Nhưng nay thì ổn rồi, không ai làm súng săn nữa; họ bỏ hết, các lò rèn nay chỉ sản xuất dao, cuốc… phục vụ sản xuất thôi.

Ông Lầu Pà Chù cho biết sẽ sớm đỏ lửa để sửa chữa dụng cụ cho bà con
Ông Lầu Pà Chù cho biết sẽ sớm đỏ lửa để sửa chữa dụng cụ cho bà con

Súng săn – thời xa vắng

Chúng tôi tìm đến nhà ông Hờ Chắn Giờ ở bản Tiền Tiêu, xã Nậm Cắn để xác tín lời Chủ tịch UBND xã Nậm Cắn. Thật trùng khớp và may mắn, đúng lúc ông Giờ nổi lửa lò rèn. Tiếng thụt lò phì phò xen lẫn với tiếng nổ lách tách của than củi làm cho câu chuyện của chúng tôi sôi nổi và cởi mở hơn. 

Ông Giờ không ngần ngại kể về cái thời sôi nổi làm tra phỏ, mà theo ông là rất nguy hiểm. Ông kể, ông học nghề làm súng từ bố. Làm súng, khâu khó nhất là làm cò, tuy cái lẫy nho nhỏ thế nhưng rất tốn công mà không phải thợ làm súng nào cũng có thể chế tạo được. 

Theo ông Giờ, phải tìm cho được một loại đá đặc biệt, dễ đánh lửa để tôi miếng thép từ nhíp xe ô tô theo đúng trình tự kỹ thuật thì mới ra được lẫy cò. Còn nòng súng thì được làm từ vô - lăng xe ô tô uốn thẳng. Dùng thép từ nhíp xe để làm mũi khoan thì mới “trị” được loại vô – lăng này. 

Giờ chỉ rèn dụng cụ lao động thôi, còn cái tra phỏ thì bỏ lâu rồi, không làm nữa. Làm tra phỏ nguy hiểm lắm, đi săn là tận diệt thú rừng, huỷ hoại môi trường, thậm chí còn có trường hợp bắn chết người đó...

Ông Hờ Chắn GiờThợ rèn ở bản Tiền Tiêu, xã Nậm Cắn

“Phải hai, ba người thật khoẻ, giỏi nghề, khoan miết, khoan miết, 2 đến 3 ngày mới xong nòng súng”, ông Giờ hổn hển y như đang khoan nòng súng vậy.

Giọng ông Giờ chậm rãi đến nóng cả ruột. Ồ, đạn à? Cũng to công lắm, không đơn giản tí nào đâu. Phải vào hang sâu, nơi có nhiều phân dơi để lấy đất đó, gọi là so. 

Đem trộn với tro bếp theo tỷ lệ 1-2, cứ một yến phân dơi thì 2 yến tro bếp. Sau đó rang lên cho thật khô, khô như muối ở dưới biển đó. Rồi lại phải vào rừng tìm cây tồng xắp phẹ, đốt lấy than, giã nhỏ trộn với hỗn hợp trên. 

“Chưa xong đâu, đừng sốt ruột” – ông Giờ trấn an tôi. Ba loại trên lại được rang thêm lần nữa. Chừng nào thật khô thì bỏ vào cối giã. Phải ba người thật khoẻ, giã cho đến khi mặt trời lặn mới thôi. “Thuốc súng đấy, tra vào súng là bắn”, ông Giờ rành rẽ.

Ở bản Trường Sơn, lò rèn ông Lầu Pà Chù hôm nay không đỏ lửa. Ông Chù cũng dè dặt hơn khi tiếp chuyện chúng tôi. 

Ông nói, ông không giỏi như ông Giờ nên không làm được cò súng, chỉ gia công một số công đoạn thôi. Vả lại súng ông Giờ bắn chính xác nên mọi người thích hơn. 

"Ví như, ông Giờ khoan nòng súng chỉ mất có 2 ngày, còn tôi phải từ 3 đến 4 ngày mới thủng. Trước lò làm súng săn nhiều lắm, nhiều đến mức thú rừng không còn nữa. Nay thì bỏ cả rồi”, ông Chù nói.

Ông Hờ Chắn Giờ cho biết, đã bỏ nghề làm súng săn, nay chỉ rèn dụng cụ sản xuất thôi.
Ông Hờ Chắn Giờ cho biết, đã bỏ nghề làm súng săn, nay chỉ rèn dụng cụ sản xuất thôi.

Chuyển nghề

Dúi thanh sắt đỏ rực có hình như vầng trăng mồng Bốn vào chậu nước mà người xuôi gọi là tôi, ông Giờ cho biết tiếng Mông là tra lìa. Nó giống như lưỡi liềm nhưng lại không có chấu, bà con dùng để cắt cỏ. 

“Nay bà con trồng cỏ voi nhiều, cái này dùng để cắt cỏ nuôi bò đó”, ông Giờ giai thích. 

Cũng lời ông Giờ, từ lâu rồi ông bỏ nghề làm súng săn, chuyển sang rèn dụng cụ sản xuất. Hàng ông làm ra bán chạy lắm, làm bao nhiêu hết bấy nhiêu. 

Đoạn ông mang một loạt tra lìa khoe với tôi: "Anh nhà báo thử xem, sắc ngọt luôn". Tôi tỏ ra hiểu nghề, miết nhanh ngón tay cái vào tra lìa, sắc thật.

Tôi hỏi về lí do bỏ nghề làm súng săn, ông cười: Từ ngày có chủ trương của Nhà nước thì ông phải thực hiện. Đi săn bắn là tận diệt thú rừng, là vi phạm pháp luật. Nếu không có súng thì lấy gì mà săn, thế là bỏ nghề làm súng. 

Vả lại, nghe người ta kể chuyện hai người bạn cùng đi săn, người này thấy động phía trước, tưởng là thú rừng, giơ súng, bóp cò, người bạn chết, sợ quá. Biết đâu trong số súng đó có súng do mình làm ra. Từ đó bỏ hẳn nghề này.

- Thế bác Giờ có nhớ nghề không, tôi hỏi?

- Ồ, không đâu. Nhà ta bây giờ không hề còn bất kỳ thứ gì liên quan đến súng săn nữa cả, vứt hết rồi. Mà ở xã Nậm Cắn này cũng không còn ai làm súng nữa, họ chuyển nghề cả rồi, lò nào cũng chỉ rèn dụng cụ sản xuất thôi.

Tra lìa của ông Giờ sắc ngọt, làm đến đâu hết đến đó
Tra lìa của ông Giờ sắc ngọt, làm đến đâu hết đến đó

Giống như ông Giờ, ông Lầu Pà Chù cũng bỏ nghề làm súng săn đã lâu. Ngoài những lí do trên, ông Chù còn cho biết, có làm súng săn thì cũng chỉ bán cho người dưới xuôi mua về làm kỷ niệm, mà số này thì ít lắm, năm thì mười hoạ mới có người hỏi mua. Còn ở trên này thì không có người mua, vì thú rừng đã ít đi rồi, cộng với thực hiện chủ trương của nhà nước nên không mấy ai đi săn nữa. 

Nhà ông Chù không nhiều hàng, vì theo ông là sức đã yếu. Lò rèn của ông chủ yếu là sửa chữa dụng cụ cho bà con, nhưng lâu nay cũng không đỏ lửa vì bận trông cháu. 

Tôi ngạc nhiên khi lò rèn của ông được “vây” bằng lưới B40. Ông Chù giải thích trong niềm tiếc nhớ: “Sợ các cháu nghịch ngộ, nguy hiểm đến tính mạng nên tôi phải quây lưới lại. Nay mai lại phải đỏ lửa thôi, mấy chục năm làm nghề rồi, giờ mà bỏ đi thì tiếc lắm”.

- Bác Chù có định truyền nghề cho các cháu không?

- Có chứ, đứa nào muốn là tôi dạy lại cho chúng nó. Nghề này không làm giàu được nhưng có việc làm thường xuyên, không đói đâu.

Trở lại với Chủ tịch xã Lầu Bá Chày, ông nói: Cứ nhìn số súng săn thu được năm sau ít hơn năm trước là biết ngay các lò súng săn đã ít đi, người bỏ nghề làm súng nhiều lên. Mà cũng rải rác ở đâu đó trong huyện thôi, chứ xã Nậm Cắn thì tuyệt đối không còn ai làm súng săn nữa cả. 

“Có chủ trương đúng đắn của nhà nước là bà con mình thực hiện ngay ấy mà”, Chủ tịch Chày cười rõ tươi!

Tin cùng chuyên mục
Đến hồ Ba Bể trong những ngày đại dịch

Đến hồ Ba Bể trong những ngày đại dịch

Tay cầm chiếc chổi lông quét bụi trên sạp hàng, vẻ mệt mỏi lộ rõ trên khuôn mặt sạm nắng gió, chị Hà Thị Thoa bộc bạch: “Chán lắm chú à, dịch bệnh phức tạp nên mở cửa hàng suốt ngày nhưng không bán được một đồng nào”…
Tin nổi bật trang chủ
Thúc đẩy hệ thống lương thực, thực phẩm thông minh thích ứng với thiên tai, dịch bệnh

Thúc đẩy hệ thống lương thực, thực phẩm thông minh thích ứng với thiên tai, dịch bệnh

Kinh tế - Vân Khánh- CĐ - 20 phút trước
Biến đổi khí hậu, đặc biệt là đại dịch Covid-19 đã khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn, sản xuất lương thực thực phẩm (LTTP) bị ảnh hưởng, đời sống người dân nông thôn, nhất người nghèo, đối tượng yếu thế, đang gặp nhiều khó khăn. Bởi thế, việc thúc đẩy hệ thống LTTP thông minh thích ứng với thiên tai, dịch bệnh là hết sức cần thiết để bảo đảm an ninh lương thực và dinh dưỡng ở các vùng nông thôn, nhất là vùng dân tộc thiểu số và nhóm dễ bị tổn thương.
TP. Hồ Chí Minh xem xét ưu tiên tiêm vaccine cho 62.000 shipper

TP. Hồ Chí Minh xem xét ưu tiên tiêm vaccine cho 62.000 shipper

Tin tức - T.Hợp - 1 giờ trước
TP. Hồ Chí Minh xem xét ưu tiên tổ chức tiêm vaccine cho 62.000 người là nhân viên giao hàng của các đơn vị cung ứng dịch vụ shipper trong thời gian Thành phố thực hiện chỉ thị 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

"Soi" đội hình "khủng" cho giải U23 châu Á của HLV Park Hang-seo

Thể thao - Giải trí - PV - 1 giờ trước
Việc HLV Park Hang-seo tập trung cùng lúc đội tuyển U22 Việt Nam và đội tuyển quốc gia từ tháng 8 sẽ giúp các cầu thủ duy trì phong độ, hướng tới các giải đấu lớn như vòng loại U23 châu Á và vòng loại World Cup 2022.
Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm đa mục tiêu: Hướng tiếp cận để bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh

Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm đa mục tiêu: Hướng tiếp cận để bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh

Kinh tế - Vân Khánh-CĐ - 2 giờ trước
Mục tiêu an ninh lương thực ngày nay, không chỉ là sự bảo đảm chắc chắn đủ gạo ăn và các loại cây lương thực, mà còn phải bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng và sinh kế người dân. Bởi vậy, cần phải thúc đẩy khung hệ thống lương thực, thực phẩm (LTTP) theo cách tiếp cận đa ngành, gắn liền với các mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
“Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình”

“Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình”

Nhịp cầu nhân ái - Cát Tường - 2 giờ trước
Mới đây, Trung ương Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam cùng các đơn vị đồng hành tổ chức chương trình “Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình” hỗ trợ người dân gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Chiều 26/7, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bầu đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, đại biểu Quốc hội khóa XV làm Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên thệ và phát biểu nhậm chức sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.
Người dân vùng núi Ba Tơ đốn tre làm giường cho khu cách ly

Người dân vùng núi Ba Tơ đốn tre làm giường cho khu cách ly

Xã hội - Minh Ngọc - Huỳnh Đào - 2 giờ trước
Những ngày qua, khi lượng người làm việc, sinh sống từ các tỉnh phía Nam về lại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi khá đông, các cơ sở y tế, các điểm tiếp nhận người về cách ly không đủ giường và các vật dụng cần thiết. Người dân địa phương huyện miền núi Ba Tơ (Quảng Ngãi) đã nảy ra sáng kiến làm giường tre tặng các cơ sở y tế, những khu cách ly, để người cách ly bảo đảm sức khỏe trong thời gian cách ly.
Kenya biến bèo lục bình thành nhiên liệu sinh học để nấu ăn

Kenya biến bèo lục bình thành nhiên liệu sinh học để nấu ăn

Khoa học - Công nghệ - PV - 2 giờ trước
Một dự án ở Kenya đang sử dụng công nghệ khí sinh học để giải quyết hai vấn đề ô nhiễm lớn trong một thiết bị, đó là máy biến chất thải từ bèo lục bình (bèo tây) xâm lấn thành nhiên liệu nấu ăn không gây ô nhiễm môi trường.
G20 xác định 5 nhiệm vụ của văn hóa trong tiến trình phục hồi

G20 xác định 5 nhiệm vụ của văn hóa trong tiến trình phục hồi

Nhìn ra thế giới - PV - 2 giờ trước
Hội nghị bộ trưởng văn hóa đầu tiên của Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) được tổ chức tại Rome trong các ngày 29-30/7, với sự tham dự của các Bộ trưởng G20.
Vaccine dạng hít của Trung Quốc cho kết quả an toàn

Vaccine dạng hít của Trung Quốc cho kết quả an toàn

Nhìn ra thế giới - PV - 2 giờ trước
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy vaccine COVID-19 dạng hít do Trung Quốc sản xuất là an toàn và hiệu quả.
Đông Nam Á có thêm gần 100.000 ca nhiễm COVID-19 mỗi ngày

Đông Nam Á có thêm gần 100.000 ca nhiễm COVID-19 mỗi ngày

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 30/7/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 197.277.899 ca nhiễm COVID-19, trong đó 4.212.407 ca tử vong và 178.470.793 ca bình phục. Khu vực Đông Nam Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới khi chứng kiến gần 100.000 ca nhiễm mới mỗi ngày.