Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cách bảo tồn văn hóa truyền thống của người Dao ở Minh An

Văn Hoa - 12:31, 23/09/2021

Dù chưa thành lập các câu lạc bộ (CLB), chưa mở các lớp bài bản chuyên nghiệp, tự túc kinh phí hoạt động, nhưng thời gian qua, tại các thôn, bản đồng bào dân tộc Dao ở xã Minh An, huyện Văn Chấn (Yên Bái) đã có nhiều nhóm nhỏ được thành lập như, nhóm học chữ Nôm Dao, nhóm văn nghệ, nhóm thêu, nhóm múa...; Với sự nỗ lực hoạt động của các nhóm này, đang góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Dao.

Một lớp dạy chữ Nôm Dao ở Minh An
Một lớp dạy chữ Nôm Dao ở Minh An

Một xã có 7 nhóm bảo tồn văn hóa

Minh An có dân số hơn 4.000 người, với 67% là người Dao. Trong đó có 4/7 thôn, bản tập trung người Dao sinh sống. Dù chưa chính thức thành lập CLB, nhưng hiện nay, xã Minh An đang có 7 nhóm bảo tồn văn hóa đang hoạt động, thu hút khoảng 200 thành viên với nhiều thế hệ, lứa tuổi tham gia.

Những năm qua, các CLB thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt, luyện tập. Tất cả đều chung mục đích cùng nhau giữ gìn, bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc mình.  Để duy trì hoạt động, các nhóm đã tự đóng góp kinh phí.

Các hoạt động, các buổi sinh hoạt tập trung vào việc bảo tồn, lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc Dao, như: mở lớp truyền dạy chữ viết Nôm Dao, dạy những làn điệu dân ca, hướng dẫn những điệu múa truyền thống, cách thêu hoa văn thổ cẩm…Các lớp đều do các nghệ nhân ở địa phương tự nguyện truyền dạy miễn phí. 

Là người am hiểu văn hóa Dao, giỏi và tâm huyết với chữ Nôm Dao, nắm rõ từng nghi lễ thờ cúng, ông Dương Trung Vi đã sưu tầm, lưu giữ được nhiều sách cổ. Được sự động viên của các nghệ nhân, cùng với lòng nhiệt huyết, những năm gần đây, ông Vi cùng với một số nghệ nhân trong xã đã tự mở nhiều lớp học chữ Nôm Dao miễn phí cho lớp trẻ trong bản.

Theo ông Vi, vì chưa có bộ tài liệu giảng dạy bài bản, người dạy thường lấy tài liệu trong các bài cúng để dạy cách đọc, cách viết, giải nghĩa chữ Nôm Dao. Chữ Nôm Dao là loại chữ khó viết, khó học, nên đòi hỏi người tham gia học phải kiên trì, chịu khó. Những người dạy và học đều tranh thủ vào các buổi tối. Mỗi lớp học thường kéo dài 2 - 3 năm thì mới có thể đọc thông viết thạo. Ngoài tham gia lớp học, các học viên còn thường xuyên đi theo các thầy tham gia các lễ như tết nhảy, lễ cấp sắc để học từ thực tiễn.

Với người Dao ở xã Minh An, gìn giữ bản sắc văn hóa là thể hiện tình yêu dân tộc. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)
Với người Dao ở xã Minh An, gìn giữ bản sắc văn hóa là thể hiện tình yêu dân tộc. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)

Trân trọng và tự hào bản sắc văn hóa

Bên cạnh  những nỗ lực bảo tồn chữ Nôm Dao, đồng bào luôn ý thức giữ gìn những nét văn hóa truyền thống, nhất là trang phục truyền thống. Phụ nữ người Dao ở xã Minh An đã lập thành các nhóm nhỏ tại các thôn, bản, những lúc rảnh rỗi hay buổi tối, các bà, các chị lại cùng nhau ngồi thêu cho mình và người thân những bộ trang phục truyền thống, đồng thời truyền dạy cho lớp trẻ.

Bà Triệu Thị Duyên sinh ra và lớn lên ở xã Minh An. Từ bé, bà đã được mẹ dạy cách thêu. Lớn lên bà đi học và trở thành cô giáo. Những năm tháng là giáo viên đứng trên bục giảng, nhưng bà vẫn không quên và vẫn tự tay thêu cho mình và người thân những bộ quần áo người Dao. Sau khi nghỉ chế độ, ngoài thêu trang phục cho gia đình, bà còn dành nhiều thời gian truyền dạy lại cho lớp trẻ.

Tôi cảm thấy mình cần phải có trách nhiệm với dân tộc mình. Mình biết thêu, mình phải dạy lớp trẻ thêu để truyền đời này sang đời khác, nếu không lớp già qua đi sẽ không còn ai biết thêu. Việc thêu hoa văn của người Dao cần phải lưu giữ, để có được những bộ trang phục đúng truyền thống người Dao, để tham dự các ngày lễ, ngày tết thể hiện sắc màu dân tộc mình…”, bà Duyên bộc bạch.

Văn hóa, văn nghệ cũng là món ăn tinh thần không thể thiếu được trong đời sống của đồng bào Dao nơi đây. Mỗi khi rảnh rỗi, các nghệ nhân người Dao ở xã Minh An lại tập trung tại Nhà văn hóa, cùng sưu tầm và ôn lại những bài dân ca cổ để hát mỗi khi tết đến Xuân về, hay dịp lễ cấp sắc, lễ vào nhà mới, đám cưới…

Các nghệ nhân còn sáng tác lời mới có nội dung ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương đất nước đổi mới, lao động sản xuất mùa vụ, ca ngợi tình bạn, tình yêu đôi lứa, lời răn dạy ... Những câu hát dân ca Dao thường giản dị, mộc mạc nhưng đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào Dao.

Những buổi sinh hoạt thêu hoa văn trên thổ cẩm giúp những phụ nữ Dao thêm gắn kết, xóa tan mệt mỏi sau buổi lao động vất vả
Những buổi sinh hoạt thêu hoa văn trên thổ cẩm giúp chị em phụ nữ Dao thêm gắn kết, xóa tan mệt mỏi sau buổi lao động vất vả

Đứng trước nguy cơ bị mai một bởi nhiều người không còn biết hát, một số nghệ nhân người Dao ở xã Minh An đã họp bàn tổ chức truyền dạy cho lớp trẻ. Đội văn nghệ các thôn, bản thường xuyên tổ chức theo nhóm, phân công nghệ nhân biết hát, biết điệu múa truyền thống để truyền dạy cho các thành viên về các làn điệu páo dung, tộ dung, một số điệu múa truyền thống như múa chuông, múa bắt ba ba, múa kiếm, múa đao...

Nhờ đó mà những năm gần đây, nhiều người trẻ tuổi đã biết hát dân ca, những điệu múa truyền thống dân tộc Dao. Và, ngoài biểu diễn trong lễ cấp sắc, đám cưới, vào nhà mới, những điệu hát, bài múa còn được đem đến các hội thi nghệ thuật quần chúng hay biểu diễn phục vụ các ngày lễ lớn, ngày tết tại địa phương.

Để công tác bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Dao thêm hiệu quả hơn, UBND xã Minh An đã phân công ông Dương Đức Tơ, nguyên Bí thư Đảng ủy, nay là Chủ tịch Hội người Cao tuổi xã Minh An phụ trách việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Dao ở Minh An.

Ông Tơ cho biết: "Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương tạo điều kiện cho đồng bào Dao ở đây thành lập các CLB như: CLB múa, hát Dao; CLB thêu văn hoa thổ cẩm; CLB yêu thích chữ Nôm Dao… Đặc biệt, được sự quan tâm của UBND tỉnh Yên Bái, tới đây sẽ mở lớp dạy chữ Nôm Dao tại xã, chúng tôi sẽ vận động tất cả các lứa tuổi và phụ nữ tham gia lớp học này". 

Có thể thấy rằng, phong trào gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của người Dao ở xã Minh An thể hiện niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm trong gìn giữ bản sắc văn hóa. Đây là yếu tố quan trọng, giúp người Dao bảo tồn, mãi lưu truyền được mạch nguồn văn hóa-  tài sản quý báu của cha ông đến thế hệ mai sau.

Tin cùng chuyên mục
Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

“Làng với tuổi thơ” là chủ đề hoạt động tháng 7 được tổ chức từ ngày 1 - 31/7, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), nhằm giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc đang hoạt động hằng ngày tại Làng, cùng các hoạt động trải nghiệm tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, tạo sân chơi mùa hè bổ ích cho du khách.
Tin nổi bật trang chủ
Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Cần hoàn thiện hệ pháp luật để giải quyết vấn đề tận gốc (Bài cuối)

Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Cần hoàn thiện hệ pháp luật để giải quyết vấn đề tận gốc (Bài cuối)

Mối quan hệ gia đình trong xã hội hiện nay có nhiều sự thay đổi lớn, thế nên những hành vi bạo lực gia đình (BLGD) cũng ngày càng phức tạp, khó xử lý. Do đó, cần có những thay đổi, bổ sung các quy định cụ thể, đủ mạnh để nâng cao tính răn đe của pháp luật, xử lý đúng người, đúng việc, giải quyết tận gốc vấn nạn BLGĐ.
World Cup 2022 áp dụng công nghệ bắt việt vị mới

World Cup 2022 áp dụng công nghệ bắt việt vị mới

Thể thao - Bích Ngọc - 1 giờ trước
Ngày 1/7, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) thông báo sẽ áp dụng công nghệ bắt việt vị mới bán tự động tại World Cup 2022.
Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tiêm vaccine phòng, chống COVID-19

Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tiêm vaccine phòng, chống COVID-19

Sức khỏe - Như Ý - 2 giờ trước
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành văn bản số 4114/VPCP-KGVX ngày 2/7/2022 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác phòng, chống dịch COVID-19.
Thanh Hóa sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Thanh Hóa sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Giáo dục - Quỳnh Trâm - CTV - 2 giờ trước
Chỉ còn vài ngày nữa, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 tỉnh Thanh Hóa sẽ diễn ra. Đến thời điểm này, các trường THPT trên địa bàn tỉnh đã hoàn tất công tác chuẩn bị cho kỳ thi.
Hòa Bình: Trong 6 tháng đầu năm xử lý hơn 280 vụ vi phạm sản xuất - kinh doanh

Hòa Bình: Trong 6 tháng đầu năm xử lý hơn 280 vụ vi phạm sản xuất - kinh doanh

Pháp luật - Quỳnh Chi - 2 giờ trước
Nhằm ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng và các hành vi gian lận thương mại khác, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên địa bàn tỉnh Hòa Bình đã được triển khai tích cực.
Quảng Bình: Tưởng niệm 50 năm ngày hy sinh của 13 Liệt sĩ Trạm thông tin A69

Quảng Bình: Tưởng niệm 50 năm ngày hy sinh của 13 Liệt sĩ Trạm thông tin A69

Xã hội - Phạm Tiến - 2 giờ trước
Sáng 2/7, tại Khu Di tích lịch sử quốc gia hang Lèn Hà, huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình), huyện Tuyên Hóa và Binh chủng Thông tin liên lạc long trọng tổ chức Lễ tưởng niệm 50 năm Ngày hy sinh của 13 cán bộ, chiến sĩ Trạm thông tin A69 (2/7/1972 - 2/7/2022).
Ninh Bình: 13 năm người dân “đi không được, ở không xong” bỡi sự chậm trễ của chính quyền

Ninh Bình: 13 năm người dân “đi không được, ở không xong” bỡi sự chậm trễ của chính quyền

Tiếng nói từ cơ sở - Thiên An - Mỹ Dung - 3 giờ trước
13 năm qua, 80 hộ dân thôn Ích Duệ, xã Ninh Nhất, TP. Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình phải sống trong tình trạng “đi không được, ở không xong” do nằm trong vùng xây dựng công viên văn hóa Tràng An, có mức đầu tư gần 2.000 tỷ đồng, nhưng lại khó khăn về nguồn kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng cho các hộ dân.
Ngày 2/7: Việt Nam có 730 ca mắc COVID-19 và 9.694 ca khỏi bệnh

Ngày 2/7: Việt Nam có 730 ca mắc COVID-19 và 9.694 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 3 giờ trước
Ngày 2/7, Việt Nam có 730 ca mắc mới COVID-19 tại 44 tỉnh, thành phố và 9.694 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Kon Tum: Tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp

Kon Tum: Tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp

Công tác Dân tộc - T.Hợp - 4 giờ trước
UBND tỉnh Kon Tum vừa ban hành Quyết định 385/QĐ-UBND công bố danh mục 14 hủ tục, phong tục không còn phù hợp cần tuyên truyền, vận động nhân dân từng bước xóa bỏ.
Hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách dân tộc: Nhìn từ thực tiễn (Bài 1)

Hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách dân tộc: Nhìn từ thực tiễn (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Thuý Hồng - 4 giờ trước
Hoạt động kiểm tra, giám sát của Quốc hội, MTTQ, HĐND các cấp và vai trò giám sát của cộng đồng đã nâng cao hiệu lực hiệu quả các chương trình, chính sách của Nhà nước, đặc biệt là các chương trình đầu tư ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Thông qua các hoạt động kiểm tra, giám sát sẽ kịp thời phát hiện những vướng mắc, tồn tại, giúp các cấp chính quyền, cơ quan tham mưu kịp thời điều chỉnh để chính sách phù hợp với từng giai đoạn và thực tiễn ở địa phương.
Lào Cai: Y tế cơ sở nỗ lực tăng tỷ lệ bao phủ Vắc xin

Lào Cai: Y tế cơ sở nỗ lực tăng tỷ lệ bao phủ Vắc xin

Sức khỏe - Hồng Loan - 4 giờ trước
Thời gian gần đây, do tâm lý chủ quan khi dịch bệnh lắng xuống, nên nhiều người dân không đến tiêm Vắc xin phòng Covid-19, mặc dù đã được thông báo. Để tăng tỷ lệ tiêm chủng tại những vùng khó khăn, cán bộ tuyến cơ sở đã và đang phải nỗ lực từng ngày, từng giờ.