Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhìn lại công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các DTTS: Một số giải pháp căn cơ (Bài 2)

Thúy Hồng - 14:54, 16/09/2021

Để bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, ngành Văn hóa các địa phương đã có nhiều nỗ lực, khai thác bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch. Tuy nhiên, để biến các giá trị văn hóa truyền thống thành tài sản và thực sự “ăn sâu, bám rễ” trong đời sống của đồng bào, thì chúng ta phải tiếp tục điều chỉnh, xây dựng được một chiến lược, lộ trình phát triển rõ ràng, bài bản.

Bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch đang mang lại thu nhập cho đồng bào DTTS. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)
Bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch đang mang lại thu nhập cho đồng bào DTTS. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)

Biến bản sắc văn hóa thành tài sản

Phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, đang là một xu hướng mới, thu hút du khách. Đây cũng là nguồn tài nguyên giá trị, dồi dào để đẩy mạnh phát triển du lịch, nâng cao thu nhập cho đồng bào vùng DTTS. Điển hình như tại các điểm du lịch: Bản Lác (Hòa Bình); bản Mển (Điện Biên); Khu DLCĐ ở Sa Pa (Lào Cai), Khu DLCĐ Nặm Đăm (Hà Giang)…

Tại Hà Giang, đồng bào Lô Lô ở bản Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn đã tận dụng bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc để phát triển DLCĐ. Người dân nơi đây luôn coi văn hóa là tài sản vô giá, là tiền đề để thu hút khách du lịch. Chính vì vậy, mọi người luôn có ý thức giữ gìn và phát triển các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, cải tạo nhà trình tường, giữ gìn các bờ tường đá… tới tổ chức các lễ hội truyền thống như: Lễ cúng Thần rừng, Lễ mừng lúa mới, Lễ mừng nhà mới và đặc biệt là các điệu múa dân gian.

Trong những ngôi nhà sàn của đồng bào luôn có khung cửi dệt, may các sản phẩm thổ cẩm truyền thống của người Lô Lô như đệm, gối, chăn thổ cẩm, túi thêu, váy, áo khăn đội đầu… để phục vụ du khách.

Anh Sìn Dỉ Siến, một hộ dân làm homstay cho biết, trước khi xảy ra đại dịch Covid-19, trung bình mỗi tháng bản Lô Lô Chải đón hàng nghìn lượt khách lưu trú. Đặc biệt, khi vào mùa hoa tam giác mạch, nơi đây gần như “cháy” phòng. Nhờ đó, thu nhập của người dân ngày càng được nâng cao. Có nhiều hộ thu nhập trên 50 triệu đồng/tháng.

Nhận thấy lợi ích của mô hình DLCĐ, đến nay thôn Lô Lô Chải có 22 gia đình mạnh dạn đầu tư kinh doanh dịch vụ homestay và 6 nhà hàng phục vụ ăn uống cho khách du lịch.

Hay như Lào Cai, việc phát triển DLCĐ gắn với bản sắc văn hóa truyền thống được mở rộng và phát triển, mang lại thu nhập cho đồng bào. Tại thị xã Sa Pa và các huyện Bắc Hà, Mường Khương… đều xây dựng các làng văn hóa du lịch gắn với bảo tồn và lưu giữ nhiều bản sắc truyền thống.

 Khi đến đây, du khách được tham quan cảnh đẹp thiên nhiên, tham quan các nghề thủ công, xem văn nghệ và nghỉ ngơi tại các căn nhà cổ truyền của đồng bào các dân tộc. Các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của làng đều được bảo tồn và trở thành tài sản để khách du lịch chiêm ngưỡng.

Theo ông Hà Văn Thắng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Lào Cai, thời gian qua, mô hình DLCĐ đã và đang được các địa phương quan tâm phát triển, mang lại thu nhập cho đồng bào. Thu nhập bình quân từ DLCĐ đạt 20 - 30 triệu đồng/hộ/năm. Có nhiều mô hình có thu nhập 60 - 100 triệu đồng/hộ/năm, cao hơn rất nhiều so với các hộ không làm DLCĐ.

Gắn trách nhiệm cộng đồng trong công tác bảo tồn văn hóa

Mới đây, Bộ VHTT&DL đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện hiệu quả Dự án "Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch" thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.

Theo bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, Dự án sẽ ưu tiên đầu tư, huy động tổng hợp các nguồn lực hỗ trợ công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của vùng đồng bào các DTTS có tiềm năng phục vụ phát triển du lịch, có nguy cơ mai một, các DTTS rất ít người; hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển du lịch, kết hợp bảo vệ môi trường sinh thái, nhằm nâng cao đời sống của người dân vùng đồng bào DTTS…

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và sự đa dạng về vốn văn hóa đặc sắc, DLCĐ trở thành một trong những sản phẩm thế mạnh ở vùng DTTS.

Cần gắn công tác bảo tồn vào đời sống cộng đồng để bản sắc văn hóa truyền thống thực sự
Trách nhiệm cộng đồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn văn hóa.

Tuy nhiên, cần quan tâm tới yếu tố bền vững trong phát triển, nắm vững các nguyên tắc cơ bản về bình đẳng xã hội, tôn trọng văn hóa địa phương và các di sản văn hóa.

Theo PGS.TS. Phạm Hồng Long, Trưởng khoa Du lịch học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn Hà Nội, DLCĐ phải bảo đảm các yếu tố kinh tế và phi kinh tế. Đó là giúp bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa cộng đồng; tăng niềm tự hào và gắn kết trong cộng đồng; thúc đẩy bình đẳng giới và giữ chân người trẻ ở cộng đồng.

Muốn lưu giữ bản sắc văn hóa một cách bền vững, cần gắn bản sắc văn hóa vào đời sống cộng đồng một cách sâu sắc. Các đơn vị, tổ chức cần tính toán cả về đầu ra của sản phẩm, cùng phương án tự vận hành sau khi Dự án kết thúc. Tránh được những hạn chế như ở Ba Bể (Bắc Kạn), dù đã triển khai nhiều dự án nhằm khôi phục nghề dệt thổ cẩm truyền thống, như: Dự án PAC đào tạo lớp dệt thổ cẩm tại xã Nam Mẫu; Dự án bảo tồn làng văn hóa Pác Ngòi, mở các lớp đào tạo nghề dệt thổ cẩm cho các học viên là chị em phụ nữ tham gia… 

Tuy nhiên, sau khi Dự án khôi phục nghề dệt thổ cẩm kết thúc, hầu hết người dân cũng từ bỏ nghề dệt thổ cẩm. Lý do là, kỹ thuật dệt thô sơ, thiếu vốn để đầu tư, không có sự bao tiêu về sản phẩm, thiếu sự cạnh tranh, khiến cho nhiều người không còn mặn mà với các sản phẩm từ dệt thủ công truyền thống.

Nhà nghiên cứu, sưu tầm Bùi Thanh Bình, Giám đốc Bảo tàng Di sản văn hóa Mường (Hòa Bình) cho rằng, gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc phải xuất phát từ yếu tố tự thân, “mình giữ cho mình”, bởi nếu để mất đi văn hóa là mất đi chính mình.

Bản sắc văn hóa được coi là "giá trị cốt lõi” khi phát triển DLCĐ. Vì không giữ được văn hóa thì coi như bỏ, không còn là DLCĐ nữa. Đây cũng là yếu tố tạo nên nét đặc trưng của mỗi cộng đồng DTTS. Chỉ khi khi truyền thống văn hóa thực sự gắn với đời sống của đồng bào, thì dòng chảy văn hóa truyền thống của mỗi dân tộc mới có thể lưu truyền bền vững. Đó chính là tài sản quý giá của đồng bào.

Tin cùng chuyên mục
Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trong thời kỳ hình thành và phát triển của nền văn minh Việt cổ, dân tộc ta đã có một lớp di vật tiêu biểu tượng trưng xứng đáng, đó là trống đồng. Bảo vật trống đồng Ngọc Lũ hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng Lịch sử Quốc gia với hình dáng cân đối hài hòa, phủ kín mình những hoa văn đẹp nhất.
Tin nổi bật trang chủ
Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Trống đồng Ngọc Lũ- Bảo vật quốc gia Việt Nam

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 33 phút trước
Trong thời kỳ hình thành và phát triển của nền văn minh Việt cổ, dân tộc ta đã có một lớp di vật tiêu biểu tượng trưng xứng đáng, đó là trống đồng. Bảo vật trống đồng Ngọc Lũ hiện đang được lưu giữ tại bảo tàng Lịch sử Quốc gia với hình dáng cân đối hài hòa, phủ kín mình những hoa văn đẹp nhất.
Kon Tum: Tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín

Kon Tum: Tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tín

Người có uy tín - Thùy Dung - 37 phút trước
Từ ngày 1/12-7/12, Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum phối hợp với UBND các huyện, thành phố và các sở, ban, ngành liên quan tổ chức 2 đợt Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin cho Người có uy tín. Tham dự các hội nghị có 130 đại biểu là Người có uy tín thuộc các huyện Đăk Tô, Kon Plông, Kon Rẫy, Đăk Glei, Ia H’Drai, Ngọc Hồi.
Vĩnh Phúc: Mở lớp truyền dạy tiếng Sán Dìu cho thế hệ trẻ

Vĩnh Phúc: Mở lớp truyền dạy tiếng Sán Dìu cho thế hệ trẻ

Tin địa phương - Văn Hoa - Thái Sinh Trần - 40 phút trước
Nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Sán Dìu, vừa qua, Câu lạc bộ (CLB) hát dân ca Soọng cô thôn Xạ Hương, xã Minh Quang, huyện Tam Đảo (Vĩnh Phúc) đã mở lớp truyền dạy tiếng nói, chữ viết và hát dân ca Soọng cô cho thế hệ trẻ.
Bộ Y tế: Nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn

Bộ Y tế: Nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn

Sức khỏe - T.Hợp - 1 giờ trước
Trước nguy cơ biến thể Omicron xâm nhập vào Việt Nam rất lớn, Bộ Y tế có Công điện gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố về tăng cường thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 trước biến chủng Omicron. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận biến chủng mới Omicron, tuy nhiên nguy cơ xâm nhập và lây lan vào nước ta là rất lớn.
TP. Huế chuẩn bị khai trương khu phố đêm

TP. Huế chuẩn bị khai trương khu phố đêm

Du lịch - Nguyệt Anh (T/h) - 2 giờ trước
Tỉnh Thừa Thiên Huế chuẩn bị khai trương một số tuyến phố đêm theo Đề án “Phố đêm khu vực Hoàng Thành Huế” nhằm phục vụ người dân và du khách, thúc đẩy kinh tế - xã hội, tạo thêm điểm đến đặc sắc về đêm cho Huế...
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Trong Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 5/12 sẽ tiếp tục cập nhật hoạt động của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc; các tin tức, vấn đề nổi bật liên quan đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi tuần qua. Phần đọc báo sẽ giới thiệu tới quý vị và các bạn 2 bài viết: “Chuyện giữ đất của người Hà Nhì” của tác giả Trọng Bảo và “Vó ngựa cao nguyên” của tác giả Mai Văn Bảo.
Strasbourg – “Thủ đô giáng sinh” của thế giới

Strasbourg – “Thủ đô giáng sinh” của thế giới

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 2 giờ trước
Strasbourg (Pháp) được mệnh danh là thủ phủ của Giáng sinh có những con phố lung linh kim tuyến, ánh đèn và thú bông, âm nhạc tưng bừng muôn nơi và hơn hết là những khu chợ đầy náo nhiệt.
Báo chí Lào đưa tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane

Báo chí Lào đưa tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Các tờ báo lớn của Lào số ra ngày 7/12 đã đăng trang trọng các tin, bài về chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội Xaysomphone Phomvihane, nhấn mạnh rằng chuyến thăm không chỉ góp phần củng cố hơn nữa mối quan hệ gắn bó giữa hai Quốc hội, mà còn góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ giữa hai nước.
An Giang: Bắt 2 xe tải vận chuyển trên 150 sản phẩm gỗ không rõ nguồn gốc

An Giang: Bắt 2 xe tải vận chuyển trên 150 sản phẩm gỗ không rõ nguồn gốc

Pháp luật - Chiến Khu - 2 giờ trước
Sáng 6/12, trong lúc tuần tra chống buôn lậu trên địa bàn huyện An Phú (An Giang), Tổ liên ngành chống buôn lậu tỉnh An Giang phối hợp cùng các đơn vị chức năng, phát hiện bắt quả tang 2 xe ô tô tải vận chuyển trên 150 sản phẩm đồ gỗ không rõ nguồn gốc. Trị giá hàng hóa khoảng 700 triệu đồng.
Cuối năm lại diễn trò lố

Cuối năm lại diễn trò lố

Chống diễn biến hòa bình - PV - 3 giờ trước
Lệ thường, dịp cuối năm, các nơi tổ chức tổng kết, bình bầu thi đua khen thưởng, đánh giá lại năm cũ và khởi động cho năm mới. Tổ chức Việt Tân cũng học theo nếp đó nhưng lại ở khía cạnh diễn trò lố bịch: tung hô, “trao giải” cho kẻ phản dân, hại nước.
Xét tuyển đại học năm 2022: Nhiều trường sẽ sử dụng kết quả kỳ thi tư duy của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội

Xét tuyển đại học năm 2022: Nhiều trường sẽ sử dụng kết quả kỳ thi tư duy của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội

Giáo dục - T.Hợp - 3 giờ trước
Theo thông tin từ Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đến ngày 6/12, có 7 trường đại học dự kiến sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá tư duy của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội để xét tuyển đại học năm 2022.