Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cà Mau: Chung tay bảo tồn nghệ thuật nhạc trống lớn của đồng bào Khmer

S. Vy – H.Diễm - 15:24, 19/09/2022

Trong nền âm nhạc truyền thống của dân tộc Khmer, nghệ thuật nhạc trống lớn trên vùng đất Cà Mau luôn giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của đồng bào. Đây cũng là di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia đầu tiên của đồng bào Khmer tại địa phương.

Các nghệ nhân biểu diễn nhạc trước khuôn viên chùa
Các nghệ nhân biểu diễn nhạc trước khuôn viên chùa

Nói đến âm nhạc của đồng bào Khmer, là phải nói đến dàn nhạc và những nhạc cụ cấu thành nên dàn nhạc đó. Nhạc cụ truyền thống của đồng bào người Khmer có rất nhiều loại và được kết cấu thành nhiều dàn nhạc khác nhau như: dàn nhạc Khmer (plêng Khmer), dàn nhạc dù kê (Plêng lakhon Bassak), dàn nhạc ro băm, dàn nhạc ngũ âm (plêng pưn pet), dàn nhạc lễ cưới (plêng ka), dàn nhạc mahôri, dàn nhạc a - reat, dàn nhạc khlon khech, dàn nhạc trống chhay dzăm, dàn nhạc trống lớn (plêng skô thum)… Tuỳ theo cuộc lễ mà người Khmer lựa chọn sử dụng dàn nhạc với các nhạc cụ khác nhau để biểu diễn.

Đồng bào Khmer Cà Mau thường sử dụng dàn nhạc trống lớn trong các nghi lễ, lễ hội lớn ở chùa như: Lễ An vị tượng Phật, lễ đắp núi cát ở đêm cuối Tết Chôl Chnăm Thmây, lễ nhập hạ và ra hạ của các vị sư sãi; lễ khánh thành ngôi tháp, lễ hội  Om Bok, lễ Sene Ðôlta, lễ vào chùa tu, Pithi chol A-Reat (lễ mời thần A-Reat), Neak ta, lễ cầu an trong salatel hoặc ở ngôi chùa… Những nghi lễ, lễ hội lớn đều được sử dụng dàn nhạc trống lớn, đặc biệt là trong tang lễ.

Đồng bào Khmer Cà Mau vui mừng khi đón nhận Bằng công nhận “Nghệ thuật nhạc trống lớn của dân tộc Khmer huyện Thới Bình” Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia
Đồng bào Khmer Cà Mau vui mừng khi đón nhận Bằng công nhận “Nghệ thuật nhạc trống lớn của dân tộc Khmer huyện Thới Bình” là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia

Ông Quách Việt Hùng, Người có uy tín ấp Đường Đào, xã Hồ Thị Kỹ (Thới Bình), là người thường xuyên kiểm tra và mang trống đi tham dự những sự kiện trong phum sóc cho biết: Hiện nay, tỉnh Cà Mau chỉ có huyện Thới Bình còn lưu giữ và phát huy dàn nhạc Plêng Skô Thum, gồm khu vực chùa Rạch Giồng (chủ yếu là ấp Cây Khô, xã Hồ Thị Kỷ) và chùa Cao Dân, Ấp 7, xã Tân Lộc. Dàn nhạc trống lớn gồm 15 loại nhạc cụ (skor thom, koông thom, skor đay (2 cái), t’ruô -u, t’ruô - khse bây (t’ruô Khmer, t’ruô nguôk), t’ruô – sô, chapay-chomriêng, pay puốc, pay - o, khloy, khưm, chhưng, tà khê và krap). 

 “Dàn nhạc trống lớn thường được biểu diễn trên một chiếc chiếu, được trải phía trước nhà. Trước khi diễn xướng, bắt buộc phải có một mâm lễ cúng tổ, được bố trí ở trung tâm của dàn nhạc. Chiếc trống lớn chủ đạo được bố trí ở trung tâm hoặc một góc thuận tiện để nghệ nhân trình diễn. Các nghệ nhân sử dụng các loại nhạc cụ khác được bố trí ngồi quanh chiếc chiếu”, ông Hùng mô tả quá trình thực hiện.

Còn ông Thạch Ngọc Đức, Người có uy tín ấp 7, xã Tân Lộc Bắc (Thới Bình) say mê nói về nhạc trống: Tôi năm nay tròn 80 tuổi, nếu hỏi biết nhạc trống lớn khi nào, thì chỉ nhớ là từ khi biết vỗ tay là vỗ theo tiếng trống. Nhạc trống lớn ở Cà Mau, đã tồn tại theo chiều dài lịch sử của cộng đồng đồng bào Khmer đi khai phá vùng đất mới hàng trăm năm. Tiếng trống có khi bi ai; có tiếng trống tựu trường và tiếng trống báo hiệu có sự sinh tồn trong cuộc sống. 

"Vì lẽ đó, tôi và nhiều vị cao niên khác đều có suy nghĩ phải có trách nhiệm với bản sắc văn hoá của dân tộc mình, luôn kêu gọi thế hệ trẻ, các nghệ nhân từ người chơi trống đến sản xuất trống phải cảm nhận giá trị sâu sắc mà cố gắng giữ gìn”.

Nhạc trống lớn cần được tạo nguồn là những người trẻ để giữ gìn và phát triển
Nhạc trống lớn cần được tạo nguồn là những người trẻ để giữ gìn và phát triển

Hiện nay, số lượng các nghệ nhân ở Cà Mau còn tham gia diễn tấu, hoà tấu được trong dàn nhạc trống lớn khoảng 30 người, tập trung chủ yếu ở xung quanh các điểm chùa Rạch Giồng, Cao Dân (huyện Thới Bình). 

Nghệ nhân Sơn Xà Phál (ấp Cây Khô, xã Hồ Thị Kỷ), bày tỏ quyết tâm giữ gìn di sản: “Chúng tôi sẽ cố gắng truyền nghề cho các thế hệ con em dân tộc Khmer, tạo nên những lớp nghệ nhân giỏi kế thừa, và phát huy nhiều hơn nữa loại hình nghệ thuật này. Đây là di sản quốc gia chứ không phải riêng của Cà Mau, riêng của đồng dân tộc Khmer”. 

Nghệ thuật dân tộc nhạc trống lớn của đồng bào Khmer, đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, là niềm tự hào khi nét văn hóa đặc trưng của đồng bào được công nhận và bảo tồn.

Ông Trần Hoàng Nhỏ, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Cà Mau nhìn nhận: Việc đưa nghệ thuật nhạc trống lớn vào danh mục Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia để phát huy và bảo tồn đã trở thành niềm tự hào rất lớn của đồng bào Khmer. Trong đó, ghi nhận sự đóng góp tích cực của các vị Người có uy tín trong phum sóc, đã cùng các thế hệ nghệ nhân lưu truyền và gìn giữ bản sắc. Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục xây dựng kế hoạch lồng ghép các chương trình dự án, ưu tiên nguồn lực để tiếp hỗ trợ các chùa Khmer và salatel, có thêm điều kiện bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc, trong đó có di sản trống lớn này.


Tin cùng chuyên mục
Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Ngày 28/9, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Họp báo Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II tại tỉnh Thái Nguyên, năm 2022, với chủ đề “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao - Bình đẳng, đoàn kết, hội nhập và phát triển”.
Tin nổi bật trang chủ
Ngày Tim mạch thế giới 29/9: 8 lời khuyên cho một trái tim khỏe

Ngày Tim mạch thế giới 29/9: 8 lời khuyên cho một trái tim khỏe

Tin tức - Băng Ngân - 1 giờ trước
Ngày Tim mạch thế giới được tổ chức hằng năm vào ngày 29/9 nhằm tuyên truyền phổ biến, nâng cao nhận thức của cộng đồng về tăng cường sức khỏe tim mạch, phòng ngừa và tránh những rủi ro về sức khỏe tim mạch. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch mỗi năm, chiếm 33% ca tử vong. Để có một trái tim khỏe, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên thực hiện những lời khuyên sau:
Giám đốc điều hành tài chính Vinamilk: “Khi xác định ESG là cơ hội, việc thực hành ESG sẽ trở nên tốt và bài bản hơn”

Giám đốc điều hành tài chính Vinamilk: “Khi xác định ESG là cơ hội, việc thực hành ESG sẽ trở nên tốt và bài bản hơn”

Kinh tế - PV - 1 giờ trước
Tại Hội thảo chuyên đề "Chuyển đổi tư duy và hệ thống để tối ưu hóa quản trị Doanh nghiệp bền vững" vừa qua, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia ESG đã chia sẻ và kiến nghị thúc đẩy việc thực hành ESG hiệu quả hơn, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút vốn đầu tư cho doanh nghiệp cũng như địa phương.
Thế giới ghi nhận hơn 621 triệu ca mắc COVID-19

Thế giới ghi nhận hơn 621 triệu ca mắc COVID-19

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Theo thống kê trên worldometers.info, tính đến sáng ngày 29/9, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 621.514.045 ca nhiễm và 6.543.798 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 307.349 ca nhiễm mới, trong đó, châu Âu đứng đầu với 182.052 ca.
Giá cà phê hôm nay 29/9: Thị trường trong nước và thế giới tăng mạnh

Giá cà phê hôm nay 29/9: Thị trường trong nước và thế giới tăng mạnh

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 2 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 29/9 đồng loạt tăng mạnh trên thị trường trong nước và thế giới. Tại các vùng trọng điểm trong nước, giá cà phê dao động khoảng 46.800 - 47.400 đồng/kg.
Phim “578” đại diện Việt Nam tham dự giải Oscars

Phim “578” đại diện Việt Nam tham dự giải Oscars

Giải trí - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định chọn bộ phim “578: Phát đạn của kẻ điên” (tựa tiếng Anh: 578 Magnum) của đạo diễn Lương Đình Dũng tham dự vòng sơ tuyển Giải Oscars lần thứ 95.
Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Bệnh do Adenovirus gây ra xuất hiện quanh năm nhưng đặc biệt phát triển mạnh vào thời điểm giao mùa Xuân - Hè hoặc Thu - Đông. Adenovirus lây truyền dễ dàng qua đường giọt bắn, qua đường hô hấp giữa người với người, lây khi dùng chung đồ dùng cá nhân, lây qua niêm mạc khi bơi lội hoặc nguồn nước dùng trong sinh hoạt bị ô nhiễm.
Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Media - Hoàng Quý - 2 giờ trước
Bệnh do Adenovirus gây ra xuất hiện quanh năm nhưng đặc biệt phát triển mạnh vào thời điểm giao mùa Xuân - Hè hoặc Thu - Đông. Adenovirus lây truyền dễ dàng qua đường giọt bắn, qua đường hô hấp giữa người với người, lây khi dùng chung đồ dùng cá nhân, lây qua niêm mạc khi bơi lội hoặc nguồn nước dùng trong sinh hoạt bị ô nhiễm.
Quảng bá văn hóa và du lịch Việt Nam tại Malaysia

Quảng bá văn hóa và du lịch Việt Nam tại Malaysia

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Hướng tới Kỷ niệm 50 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Malayisa, ngày 28/9, Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia phối hợp cùng Hiệp hội Du lịch và lữ hành Malaysia (MATTA) và Diễn đàn Trao đổi du lịch Việt Nam (VNTE) tổ chức Hội thảo giới thiệu về văn hóa và du lịch Việt Nam tại thủ đô Kuala Lumpur.
Những bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô đồng

Những bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô đồng

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 3 giờ trước
Cây ngô đồng có hai loại là ngô đồng cảnh và ngô đồng thân gỗ. Trong Đông y, rễ cây ngô đồng có vị đắng, tính mát, lá có tính bình, vị ngọt nên người ta thường tận dụng phần lá, thân và nhựa cây để chế biến thành nhiều loại thuốc trị bệnh. Tuy nhiên quả và hạt cây ngô đồng tuyệt đối không được sử dụng vì trong chúng có chứa độc. Sau đây là một số bài thuốc dân gian có sử dụng cây ngô đồng mời các bạn tham khảo.
Thủ tướng Cộng hòa Cuba bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Thủ tướng Cộng hòa Cuba bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tối 28/9, Thủ tướng Cộng hòa Cuba Manuel Marrero Cruz dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Cuba đã đến Hà Nội, bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam từ ngày 28/9 - 2/10/2022 theo lời mời của Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.
Ngày 28/9: Cả nước có 10.589.817 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Ngày 28/9: Cả nước có 10.589.817 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 4 giờ trước
Ngày 28/9, tính từ đầu dịch, cả nước có 11.476.908 ca nhiễm COVID_19 trong đó có 10.589.817 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.