Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Biến di sản văn hóa thành tài sản

Hồng Phúc - 07:35, 20/02/2021

Ngày nay, trong đời sống xã hội, văn hóa phi vật thể ngày càng được xem là yếu tố sống còn, làm thăng hoa các di sản, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển văn hóa bền vững. Từ việc khai thác di sản văn hóa trong phát triển du lịch, góp phần làm thay đổi diện mạo cuộc sống của đồng bào vùng DTTS. Tuy nhiên, công tác quản lý, khai thác những di sản thời đại 4.0 cũng đặt ra không ít thách thức...

Lễ hội truyền thống Tết nhảy Sapa
Lễ hội truyền thống Tết nhảy Sapa

Nguồn tài nguyên dồi dào để phát triển du lịch


Nằm dọc theo Quốc lộ 6, hướng Hà Nội đi Sơn La, cách cao nguyên Mộc Châu khoảng 15km, bản Hua Tạt của người Mông xinh đẹp và yên bình giữa đất trời Vân Hồ (Sơn La). Bản Hua Tạt được du khách biết đến là điểm du lịch cộng đồng (DLCĐ) hấp dẫn với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, các Homestay mang phong cách hiện đại, độc đáo, nhưng vẫn đậm nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông vùng cao Tây Bắc.

Chị Hàng Thị Sua, người Mông ở bản Hua Tạt đã làm DLCĐ 7 năm nay. Chị cho biết: Tháng 8/2015, Homestay của gia đình chị chính thức đi vào hoạt động. Đến nay, bình quân Homestay đạt 300 khách/tháng, với mức thu 450.000 đồng/khách, doanh thu từ hoạt động du lịch của gia đình chị khoảng 120 triệu đồng/tháng. Phần lớn du khách đến đây để nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa, tham quan làng bản...

Chúng ta sở hữu một cộng đồng DTTS đông đảo, với 53 thành phần dân tộc. Mỗi DTTS tại vùng đất của mình lại có những bản sắc văn hóa độc đáo riêng, là nguồn tài nguyên giá trị, dồi dào để phát triển du lịch.

Nếu như trước đây, đồng bào DTTS dệt vải, làm đồ thủ công, tăng gia sản xuất để phục vụ nhu cầu gia đình, thì nay, dựa trên sự chắt lọc kho tàng di sản văn hóa truyền thống, đã có nhiều ngành nghề được đầu tư để trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Có thể kể đến nghề thủ công truyền thống ở Lào Cai, Yên Bái được khôi phục; dịch vụ tắm lá thuốc của người Dao; khai thác nhà ở thành nhà nghỉ cộng đồng ở Hà Giang; gắn kết nghệ thuật biểu diễn trở thành sản phẩm du lịch ở Mai Châu, Sa Pa (múa khèn của dân tộc Mông, múa chuông của dân tộc Dao, tính tẩu của dân tộc Thái…).

Theo Vụ Lữ hành (Tổng cục Du lịch), đến năm 2020, trên cả nước có khoảng 300 làng, bản, buôn, thôn, xóm có hoạt động du lịch cộng đồng. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, đến cuối năm 2019, cả nước có hơn 5.000 Homestay hoạt động, với sức chứa gần 100.000 khách, trong đó có hơn 2.000 cơ sở đã được công nhận đạt chuẩn. Điển hình như tại Hà Giang, có hơn 30 mô hình DLCĐ, mỗi mô hình có 10 tiêu chí và địa phương đang xây dựng thêm 1 tiêu chí đạt chuẩn quốc tế. Một số hộ tại Hà Giang đã được công nhận đạt tiêu chuẩn ASEAN.

Điểm du lịch cộng đồng Homestay Hồng Hạ (Thừa Thiên-Huế) thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên tươi đẹp, văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc
Điểm du lịch cộng đồng Homestay Hồng Hạ (Thừa Thiên-Huế) thu hút du khách bởi văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

Cần thận trọng, trách nhiệm hơn trong khai thác

TS. Trần Hữu Sơn, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam nhận định, các di sản văn hóa đã và đang trở thành nguồn lực để phát triển du lịch. Đặc biệt, Chương trình biến di sản thành tài sản văn hóa, được ngành Du lịch các địa phương tiến hành trong những năm gần đây đã gặt hái được nhiều thành công. Nhưng sử dụng văn hóa của đồng bào DTTS trong kinh doanh du lịch cần một sự thận trọng và trách nhiệm…

Phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, khai thác văn hóa trong du lịch đại trà đã có những tác động tiêu cực tới di sản văn hóa, khi tình trạng du lịch có tính thương mại hóa quá mức, nhàm hóa giá trị văn hóa; nguy cơ phai nhòa bản sắc, phá vỡ truyền thống và lối sống địa phương…

Ví dụ như, trang phục truyền thống của nhiều đồng bào dân tộc, vốn là sản phẩm được làm thủ công bằng vải tự dệt, thêu tay tỷ mỉ, nay đã được thay thế bằng các loại vải nhập khẩu hay trang phục may sẵn; không ít sản phẩm lưu niệm được gọi là đặc trưng vùng, miền lại được nhập về từ nơi khác…; khiến nhiều nét đẹp văn hóa không còn được bảo tồn nguyên gốc. Xu hướng thương mại hóa trong hoạt động du lịch vùng DTTS là một nỗi lo có cơ sở.

Mặc dù văn hóa là mỏ vàng tiềm năng, nhưng hiệu quả khai thác trong du lịch còn chưa cao. Mặt khác, vì chưa có một chiến lược phát triển rõ ràng và cụ thể, nên việc khai thác, quản lý văn hóa trong du lịch còn gặp nhiều khó khăn.

Tài nguyên tự nhiên rồi có thể bị cạn kiệt, nhưng tài nguyên du lịch (sản phẩm kết tinh từ văn hóa) khi được bồi đắp, sinh sôi không ngừng, nó trở thành một tài sản vô giá. Nếu khai thác du lịch chỉ vì lợi nhuận, sẽ không tránh khỏi những “khuyết tật”. Cốt lõi của vấn đề, vẫn là ý thức và lợi ích của cộng đồng đối với giá trị của di sản văn hóa mà mình sở hữu. Từ đó, truyền tải đến du khách những giá trị này bằng tình yêu, sự tôn trọng và niềm tin.

Chỉ khi nào người dân thực sự được hưởng lợi từ sự phát triển du lịch của địa phương, lúc đó văn hóa mới phát triển bền vững, góp phần tích cực vào việc xóa đói giảm nghèo.

Tin cùng chuyên mục
“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

Tiếng khèn bè, điệu múa Ra Zooc và nhiều hoạt động trải nghiệm khác của người Pa kô ở làng A Nôr, xã Hồng Kim (A Lưới, Thừa Thiên- Huế) trong những Homestay, đã níu bước chân du khách. Từ dự án Trường Sơn Xanh tập huấn làm du lịch, những người phụ nữ Pa kô dần biến ngôi làng thân yêu của mình trở thành địa điểm du lịch hấp dẫn.
Tin nổi bật trang chủ
“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

Sắc màu 54 - Khánh Ngân - 1 giờ trước
Tiếng khèn bè, điệu múa Ra Zooc và nhiều hoạt động trải nghiệm khác của người Pa kô ở làng A Nôr, xã Hồng Kim (A Lưới, Thừa Thiên- Huế) trong những Homestay, đã níu bước chân du khách. Từ dự án Trường Sơn Xanh tập huấn làm du lịch, những người phụ nữ Pa kô dần biến ngôi làng thân yêu của mình trở thành địa điểm du lịch hấp dẫn.
Bức “lũy thép” trên vùng biên viễn: Khi những

Bức “lũy thép” trên vùng biên viễn: Khi những "đồng chí cột mốc" được tắm (Bài 1)

Người có uy tín - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 1.289 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Những năm qua, đội ngũ Người có uy tín đã khẳng định vai trò "cầu nối" giữa đồng bào với các cấp ủy, chính quyền; tích cực tuyên truyền, vận động đồng bào tham gia các phong trào thi đua yêu nước, đồng thời, họ cũng là người gương mẫu, đi đầu trong các phong trào. Đặc biệt, Người uy tín ở vùng biên còn là những nhân tố quan trọng xây dựng “lũy thép” bảo vệ phên dậu biên cương của Tổ quốc.
Thông báo số 20 Kết luận của Bộ Chính trị về bố trí cán bộ bị kỷ luật: Thông điệp mạnh mẽ, biện pháp quyết liệt

Thông báo số 20 Kết luận của Bộ Chính trị về bố trí cán bộ bị kỷ luật: Thông điệp mạnh mẽ, biện pháp quyết liệt

Sự kiện - Bình luận - Xuân Hồng - 1 giờ trước
Tình trạng cán bộ lãnh đạo sai phạm nghiêm trọng đến mức phải kỷ luật về mặt Đảng (khiển trách, cảnh cáo) ngày càng nhiều, những đối tượng này có thể chưa tới mức phải cách chức hay chưa đủ cơ sở để xử lý hình sự; hoặc có những vụ việc do các cơ quan điều tra đang thụ lý, triển khai thu thập chứng cứ kéo dài... nhưng họ vẫn giữ chức vụ lãnh đạo quản lý.
Người đàn bà với sứ mệnh bảo tồn văn hoá người Ndebele (Nam Phi)

Người đàn bà với sứ mệnh bảo tồn văn hoá người Ndebele (Nam Phi)

Nhìn ra thế giới - Duy Ly - 1 giờ trước
Nổi tiếng với những nét vẽ độc đáo trên các túp lều truyền thống và nhiều tòa nhà với thiết kế hình học sống động, bà Mahlangu (86 tuổi) sống tại Middelburg, Nam Phi đã đưa nghề thủ công truyền thống của cộng đồng người Ndebele nghìn đời lưu truyền qua nhiều thế hệ và giành được vị trí độc nhất trong thế giới nghệ thuật trừu tượng đương đại.
Nghề nuôi tằm ăn lá sắn ở xứ Thanh

Nghề nuôi tằm ăn lá sắn ở xứ Thanh

Phóng sự - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Nghề nuôi tằm cho ăn lá sắn có từ lâu ở các huyện miền núi Thanh Hóa, nhưng trước kia bà con chủ yếu nuôi làm thực phẩm phục vụ gia đình. Khoảng vài năm nay do nhu cầu thị trường lớn, nên người dân đã mở rộng nuôi đại trà, bán thương phẩm, công việc này giúp nhiều gia đình ở miền núi có thu nhập hàng chục triệu đồng sau mỗi vụ nuôi tằm.
Sự kỳ diệu của âm thanh

Sự kỳ diệu của âm thanh

Foley Artist (người tái tạo âm thanh) chính là những nghệ sĩ thầm lặng phía sau màn ảnh nhỏ. Với những đạo cụ khá đơn giản như pít tông để mô phỏng âm thanh của tiếng vó ngựa, cần tây mô phỏng tiếng gãy xương, hay dẫm chân lên cát mô phỏng việc đi trên con đường đầy tuyết...họ đã giúp mỗi thước phim, mỗi khung hình trở nên chân thực và sống động nhất.Hãy cùng tìm hiểu cách tạo ra âm thanh đầy thú vị này cùng Báo Dân tộc và Phát triển nhé!
Nghệ An: 14 năm phê duyệt, 4 nhà đầu tư khảo sát…vẫn chưa xây được đài hoả táng

Nghệ An: 14 năm phê duyệt, 4 nhà đầu tư khảo sát…vẫn chưa xây được đài hoả táng

Tiếng nói từ cơ sở - Việt Thắng -Khánh An - 1 giờ trước
Năm 2008, UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt quy hoạch xây dựng đài hoá thân tại huyện Hưng Nguyên, nhưng đã 14 năm rồi dự án này vẫn còn loay hoay. Trong lúc đó nhu cầu hoả táng là rất lớn. Thậm chí ở thành phố Vinh, do thiếu nơi chôn cất nên vẫn còn tình trạng “cửa nhà chen lấn bãi tha ma”.
Sự kỳ diệu của âm thanh

Sự kỳ diệu của âm thanh

Nhìn ra thế giới - Duy Ly (theo great big story) - 1 giờ trước
Foley Artist (người tái tạo âm thanh) chính là những nghệ sĩ thầm lặng phía sau màn ảnh nhỏ. Với những đạo cụ khá đơn giản như pít tông để mô phỏng âm thanh của tiếng vó ngựa, cần tây mô phỏng tiếng gãy xương, hay dẫm chân lên cát mô phỏng việc đi trên con đường đầy tuyết...họ đã giúp mỗi thước phim, mỗi khung hình trở nên chân thực và sống động nhất.Hãy cùng tìm hiểu cách tạo ra âm thanh đầy thú vị này cùng Báo Dân tộc và Phát triển nhé!
Những người lặng thầm sau cơn bão

Những người lặng thầm sau cơn bão

Xã hội - Tiêu Dao - 1 giờ trước
Cơn bão đi qua, người người nhà nhà tất bật dọn dẹp nhưng ít người biết rằng những công nhân môi trường đô thị phải vất vả hơn nhiều lần ngày thường. Với họ, mỗi trận bão là cả một gánh nặng không thể nói lên lời.
Cao Bằng: Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Cao Bằng: Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 2 giờ trước
Trong những năm qua, tỉnh Cao Bằng đã tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức Đảng về công tác dân tộc, nhất là ở vùng đồng bào DTTS và miền núi trong tình hình mới. Nhiều chương trình chính sách dân tộc, cùng các chương trình MTQG được quan tâm triển khai thực hiện có hiệu quả. Nhờ đó, tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực.
Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Đã sắp xếp nhưng chưa đổi mới (Bài 1)

Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Đã sắp xếp nhưng chưa đổi mới (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Tùng Nguyên - 2 giờ trước
LTS: Các nông, lâm trường quốc doanh (nay là các công ty nông, lâm nghiệp) đang quản lý hàng triệu ha đất, nhưng hiệu quả sử dụng đất không cao. Trong khi đó, mục tiêu giải quyết đất sản xuất cho đồng bào DTTS đã triển khai hàng chục năm nay nhưng vẫn không thể thực hiện triệt để do thiếu quỹ đất. Giải phóng nguồn lực đất đai từ các nông, lâm trường quốc doanh sẽ là lời giải để thực hiện mục tiêu hỗ trợ đất sản xuất cho Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.