Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Biến di sản văn hóa thành tài sản

Hồng Phúc - 07:35, 20/02/2021

Ngày nay, trong đời sống xã hội, văn hóa phi vật thể ngày càng được xem là yếu tố sống còn, làm thăng hoa các di sản, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển văn hóa bền vững. Từ việc khai thác di sản văn hóa trong phát triển du lịch, góp phần làm thay đổi diện mạo cuộc sống của đồng bào vùng DTTS. Tuy nhiên, công tác quản lý, khai thác những di sản thời đại 4.0 cũng đặt ra không ít thách thức...

Lễ hội truyền thống Tết nhảy Sapa
Lễ hội truyền thống Tết nhảy Sapa

Nguồn tài nguyên dồi dào để phát triển du lịch


Nằm dọc theo Quốc lộ 6, hướng Hà Nội đi Sơn La, cách cao nguyên Mộc Châu khoảng 15km, bản Hua Tạt của người Mông xinh đẹp và yên bình giữa đất trời Vân Hồ (Sơn La). Bản Hua Tạt được du khách biết đến là điểm du lịch cộng đồng (DLCĐ) hấp dẫn với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, các Homestay mang phong cách hiện đại, độc đáo, nhưng vẫn đậm nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông vùng cao Tây Bắc.

Chị Hàng Thị Sua, người Mông ở bản Hua Tạt đã làm DLCĐ 7 năm nay. Chị cho biết: Tháng 8/2015, Homestay của gia đình chị chính thức đi vào hoạt động. Đến nay, bình quân Homestay đạt 300 khách/tháng, với mức thu 450.000 đồng/khách, doanh thu từ hoạt động du lịch của gia đình chị khoảng 120 triệu đồng/tháng. Phần lớn du khách đến đây để nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa, tham quan làng bản...

Chúng ta sở hữu một cộng đồng DTTS đông đảo, với 53 thành phần dân tộc. Mỗi DTTS tại vùng đất của mình lại có những bản sắc văn hóa độc đáo riêng, là nguồn tài nguyên giá trị, dồi dào để phát triển du lịch.

Nếu như trước đây, đồng bào DTTS dệt vải, làm đồ thủ công, tăng gia sản xuất để phục vụ nhu cầu gia đình, thì nay, dựa trên sự chắt lọc kho tàng di sản văn hóa truyền thống, đã có nhiều ngành nghề được đầu tư để trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Có thể kể đến nghề thủ công truyền thống ở Lào Cai, Yên Bái được khôi phục; dịch vụ tắm lá thuốc của người Dao; khai thác nhà ở thành nhà nghỉ cộng đồng ở Hà Giang; gắn kết nghệ thuật biểu diễn trở thành sản phẩm du lịch ở Mai Châu, Sa Pa (múa khèn của dân tộc Mông, múa chuông của dân tộc Dao, tính tẩu của dân tộc Thái…).

Theo Vụ Lữ hành (Tổng cục Du lịch), đến năm 2020, trên cả nước có khoảng 300 làng, bản, buôn, thôn, xóm có hoạt động du lịch cộng đồng. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, đến cuối năm 2019, cả nước có hơn 5.000 Homestay hoạt động, với sức chứa gần 100.000 khách, trong đó có hơn 2.000 cơ sở đã được công nhận đạt chuẩn. Điển hình như tại Hà Giang, có hơn 30 mô hình DLCĐ, mỗi mô hình có 10 tiêu chí và địa phương đang xây dựng thêm 1 tiêu chí đạt chuẩn quốc tế. Một số hộ tại Hà Giang đã được công nhận đạt tiêu chuẩn ASEAN.

Điểm du lịch cộng đồng Homestay Hồng Hạ (Thừa Thiên-Huế) thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên tươi đẹp, văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc
Điểm du lịch cộng đồng Homestay Hồng Hạ (Thừa Thiên-Huế) thu hút du khách bởi văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc

Cần thận trọng, trách nhiệm hơn trong khai thác

TS. Trần Hữu Sơn, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam nhận định, các di sản văn hóa đã và đang trở thành nguồn lực để phát triển du lịch. Đặc biệt, Chương trình biến di sản thành tài sản văn hóa, được ngành Du lịch các địa phương tiến hành trong những năm gần đây đã gặt hái được nhiều thành công. Nhưng sử dụng văn hóa của đồng bào DTTS trong kinh doanh du lịch cần một sự thận trọng và trách nhiệm…

Phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, khai thác văn hóa trong du lịch đại trà đã có những tác động tiêu cực tới di sản văn hóa, khi tình trạng du lịch có tính thương mại hóa quá mức, nhàm hóa giá trị văn hóa; nguy cơ phai nhòa bản sắc, phá vỡ truyền thống và lối sống địa phương…

Ví dụ như, trang phục truyền thống của nhiều đồng bào dân tộc, vốn là sản phẩm được làm thủ công bằng vải tự dệt, thêu tay tỷ mỉ, nay đã được thay thế bằng các loại vải nhập khẩu hay trang phục may sẵn; không ít sản phẩm lưu niệm được gọi là đặc trưng vùng, miền lại được nhập về từ nơi khác…; khiến nhiều nét đẹp văn hóa không còn được bảo tồn nguyên gốc. Xu hướng thương mại hóa trong hoạt động du lịch vùng DTTS là một nỗi lo có cơ sở.

Mặc dù văn hóa là mỏ vàng tiềm năng, nhưng hiệu quả khai thác trong du lịch còn chưa cao. Mặt khác, vì chưa có một chiến lược phát triển rõ ràng và cụ thể, nên việc khai thác, quản lý văn hóa trong du lịch còn gặp nhiều khó khăn.

Tài nguyên tự nhiên rồi có thể bị cạn kiệt, nhưng tài nguyên du lịch (sản phẩm kết tinh từ văn hóa) khi được bồi đắp, sinh sôi không ngừng, nó trở thành một tài sản vô giá. Nếu khai thác du lịch chỉ vì lợi nhuận, sẽ không tránh khỏi những “khuyết tật”. Cốt lõi của vấn đề, vẫn là ý thức và lợi ích của cộng đồng đối với giá trị của di sản văn hóa mà mình sở hữu. Từ đó, truyền tải đến du khách những giá trị này bằng tình yêu, sự tôn trọng và niềm tin.

Chỉ khi nào người dân thực sự được hưởng lợi từ sự phát triển du lịch của địa phương, lúc đó văn hóa mới phát triển bền vững, góp phần tích cực vào việc xóa đói giảm nghèo.

Tin cùng chuyên mục
"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

Nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na… Những nét đặc trưng riêng biệt trên vùng đất đỏ ba-zan này đã làm nên sự hấp dẫn du khách mà ít nơi nào có được.
Tin nổi bật trang chủ
Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tin tức - PV - 19:40, 08/05/2021
Bản tin tối 8/5 của Bộ Y tế cho biết có thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước đã ghi nhận 65 ca.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Thời sự - PV - 17:17, 08/05/2021
Ngày 8/5, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV, đơn vị bầu cử số 1, thành phố Hà Nội đã tham dự Hội nghị tiếp xúc giữa người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV với cử tri các quận Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, trình bày chương trình hành động, vận động bầu cử theo luật định.
Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Sức khỏe - PV - 16:51, 08/05/2021
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là bệnh máu di truyền bẩm sinh phổ biến trên thế giới và Việt Nam. Căn bệnh này khiến người mắc phải điều trị suốt đời trong bệnh viện, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người bệnh, gia đình và cộng đồng. Đặc biệt, bệnh đã và đang gây hậu quả nghiêm trọng đến chất lượng giống nòi. Căn bệnh khó chữa này có thể phòng tránh được khi người dân hiểu biết đầy đủ về bệnh, chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh.
An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

Tin tức - Minh Triết - 16:43, 08/05/2021
Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang vừa bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn khi đối tượng vừa qua Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên.
UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

Thời sự - Hồng Diễm - 16:36, 08/05/2021
Ngày 8/5, tại TP Vị Thanh, UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức Hội nghị gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên thuộc đơn vị bầu cử số 1 ĐBQH khóa XV, nhiệm kì 2021 – 2026 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Hậu Giang.
Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Giáo dục - PV - 16:29, 08/05/2021
Trước sự tác động của dịch COVID-19, PGS.TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Giáo dục và Đào tạo cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ được tổ chức làm nhiều đợt và đề thi sẽ phù hợp với bối cảnh học sinh đi học trong dịch bệnh.
Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Tin tức - PV - 14:05, 08/05/2021
Tháng Nhân đạo năm 2021 kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng một cộng đồng đoàn kết, giàu lòng nhân ái, khỏe mạnh, an toàn trước dịch bệnh, thiên tai và các sự cố nghiêm trọng.

"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

Sắc màu 54 - Lê Trọng Sáng - 14:00, 08/05/2021
Nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na… Những nét đặc trưng riêng biệt trên vùng đất đỏ ba-zan này đã làm nên sự hấp dẫn du khách mà ít nơi nào có được.
Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tin tức - T.Hợp - 13:40, 08/05/2021
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa có văn bản số 1442/BVHTTDL về việc tạm dừng thời gian tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I tại tỉnh Kon Tum, năm 2021.
Một điều nhịn, chín điều lành

Một điều nhịn, chín điều lành

Cùng trao đổi - Hoàng Bích Hà - 12:15, 08/05/2021
Từ xưa tới nay, cuộc sống bao giờ cũng đa dạng và phức tạp. Con người sống trong xã hội với rất nhiều mối quan hệ khác nhau, tốt có, xấu có. Trong công việc, lại có vô vàn áp lực khiến cho con người dễ cáu giận, bực tức. Vậy nên ta phải biết kiềm chế và suy nghĩ tới lời của ông cha đã răn dạy để không đánh mất đi những thứ quý giá của đạo làm người.