Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Xứ sở của những "lâu đài đất" mai này còn không!

Hiếu Anh - 10:48, 19/04/2021

Xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn xưa nay được biết đến với địa danh “xứ sở của những tòa lâu đài đất”. Bởi cho đến nay, Hữu Khánh vẫn còn giữ được gần 1.000 ngôi nhà trình tường cổ bằng đất sét. Tuy nhiên, điều lo lắng là, qua thời gian những ngôi nhà trình tường này đang bị xuống cấp trầm trọng; nếu không có các biện pháp bảo tồn khẩn cấp thì trong tương lai gần “những tòa lâu đài đất” này, sẽ chỉ còn trong hoài niệm của nhiều người.

Một góc bản làng ở Hữu Khánh, Cao Lộc, Lạng Sơn. Ảnh: Tư liệu
Một góc bản làng ở xã Hữu Khánh, Cao Lộc, Lạng Sơn. Ảnh: Tư liệu

Như miền cổ tích...

Men theo những chân núi quanh co, chúng tôi tìm đến xã Hữu Khánh khi mặt đất vẫn còn mờ hơi sương. Những "tòa lâu đài đất", thấp thoáng hiện lên đẹp như một miền cổ tích. Để tìm hiểu về nhà trình tường của người Tày, chúng tôi tìm gặp ông Hà Văn Dần ở bản Khiếng, xã Hữu Khánh. Ông Dần đã hơn 80 tuổi, là người từng lặn lội đi khắp các vùng Đông Bắc để dựng lại nhà trình tường cho các quan lang thời trước.

Ông Dần chia sẻ, việc làm nhà trình tường đòi hỏi những kỹ thuật vô cùng tỷ mẩn, công phu từ việc chọn hướng nhà, xem ngày, làm móng, dựng tường, làm gác, dựng mái... Thông thường, gia chủ chọn hướng mặt tiền về phía Nam, lưng dựa dãy núi hoặc mặt tiền hướng ra sông hồ. Theo kinh nghiệm dân gian, nhà được dựng ở vùng đất bằng phẳng, khô cứng, cạnh đó có rừng già, nhiều cây cổ thụ sẽ giúp cho đất ít bị sạt lở, xói mòn nên nhà sẽ rất chắc chắn.

Trình tường nhà đạt yêu cầu thường dày 40 - 45cm, cao khoảng 4,5 - 5m, trong lõi có xếp đá cục. Trình xong tường xung quanh, người Tày lấy gỗ lim, sến, pơ mu hoặc dổi làm khung nhà bên trong tường. Có một cửa ra vào và một hoặc hai cửa thông gió bên trái hoặc bên phải của lối đi. Bên trong có lần cửa thứ hai, cũng dày như tường ngoài. Sau lần cửa này là bếp và giường ngủ của gia chủ.

Theo kinh nghiệm của người Tày, nhà trình có tường tốt, tức là khi bị mưa hắt sẽ không ngấm nước. Điều đó chứng tỏ việc nện đất đã rất cẩn thận và lâu dài, nước mưa cũng không thể thấm vào khối đất được luyện từ những hạt đất nhỏ. Nhà trình tường vững chãi không khác gì những nhà xây hiện đại, có thể chống được gió bão, mùa đông thì ấm, lại thoáng mát về mùa hè. Người dân tộc Tày có thói quen dành một gian nhà sàn để làm bếp, trên gác bếp là nơi để sấy nông sản. Bếp lửa của họ ít khi tắt lửa, vì vậy, khói bốc lên bám vào trình tường, tạo thành một màu rêu phong cổ kính cho nhà trình tường.

Nhà trình tường đang dần mai một

Xã Hữu Khánh có 7 bản và gần 1.000 ngôi nhà trình tường còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, trong dãy nhà trình tường cổ kính kéo dài đến gần 3km, cũng đã mọc lên một số ngôi nhà xây  theo phong cách hiện đại.

Anh Nông Văn Hoàng, một người dân địa phương cho biết: "Ngày trước, tôi có dựng một ngôi nhà trình tường. Được mấy năm thì nhà bị đổ do rừng núi không còn cây cối nên đất nền bị sạt lở, rửa trôi, dựng nhà cũng không được chắc như ngày xưa nữa. Dân bản đã chuyển sang xây nhà gạch cả rồi".

Ông Nông Văn Nhói, Trưởng bản Khiếng tâm sự: Nhà trình tường là nét văn hóa đặc trưng của người Tày. Tuy nhiên, những ngôi nhà trình tường cổ, cũng khó tránh khỏi được sự bào mòn của thời gian. Bây giờ, những ngôi nhà xây khang trang theo kiểu hiện đại đang dần thay thế những ngôi nhà trình tường. 

"Cách đây vài năm, tôi nghe nói các cơ quan chức năng của Lạng Sơn đã về triển khai một dự án về bảo tồn nhà trình tường cổ ở Hữu Khánh để phục vụ du lịch. Dân làng mừng lắm, nhưng cuối cùng chỉ thấy vài ba cán bộ về khảo sát rồi bặt vô âm tín...", Trưởng bản Nhói bộc bạch

Chúng tôi rời Hữu Khánh khi trời đã nhá nhem tối, những dãy nhà trình tường cổ kính khuất dần sau dãy núi trong khói lam chiều lảng bảng. Bên tai vẫn nghe văng vẳng lời bộc bạch của cụ Hà Công Dẩn: "Nếu một buổi sớm mai thức dậy, không còn nhìn thấy những làn khói bay lên từ những ngôi nhà trình tường, với mái ngói âm dương thì sẽ buồn lắm...".

Tin cùng chuyên mục
Bức tranh Panorama - tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ

Bức tranh Panorama - tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ

Sau hơn 18 tháng nỗ lực thi công, đến nay bức tranh Panorama tái hiện toàn cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng phục vụ du khách vào dịp Kỷ niệm 67 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2021). Bức tranh không chỉ mang giá trị về lịch sử, là thông điệp về khát vọng hòa bình mà còn là nguồn tư liệu quý, góp phần bảo tồn, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với Vụ Tuyên truyền

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với Vụ Tuyên truyền

Ngày 7/5, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh đã chủ trì buổi làm việc với Vụ Tuyên truyền. Tham dự buổi làm việc còn có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị thuộc UBDT.
Bộ Y tế thông tin về trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19

Tin tức - PV - 21:53, 07/05/2021
Tối 7/5, thông tin từ Bộ Y tế cho biết vừa ghi nhận một trường hợp tử vong do sốc phản vệ sau tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 của AstraZeneca. Đây là trường hợp rất hiếm gặp trong thực tế tiêm chủng vaccine phòng COVID-19.
Công an Yên Bái bắt 3 đối tượng vận chuyển 7 bánh heroin

Công an Yên Bái bắt 3 đối tượng vận chuyển 7 bánh heroin

Pháp luật - PV - 19:47, 07/05/2021
Công an tỉnh Yên Bái vừa bắt quả tang 3 đối tượng về hành vi mua bán trái phép 7 bánh heroin.
Chiều 7/5: Thêm 40 ca mắc COVID-19 trong nước, riêng Bệnh viện K là 11 ca

Chiều 7/5: Thêm 40 ca mắc COVID-19 trong nước, riêng Bệnh viện K là 11 ca

Tin tức - PV - 19:24, 07/05/2021
Bản tin chiều ngày 7/5 của Bộ Y tế cho biết có thêm 46 ca mắc COVID-19, trong đó 6 ca nhập cảnh được cách ly ngay, 40 ca cộng đồng, trong đó riêng Bệnh viện K có 11 ca. Đến nay, Việt Nam ghi nhận tổng cộng 3.137 bệnh nhân.
Yên Bái: Căng mình phòng chống Covid - 19 tại các chốt kiểm dịch

Yên Bái: Căng mình phòng chống Covid - 19 tại các chốt kiểm dịch

Xã hội - Trọng Bảo - 19:23, 07/05/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid - 19, để tăng cường công tác phòng, chống dịch, kiểm soát chặt chẽ người ra vào địa bàn, tỉnh Yên Bái đã thành lập 9 chốt kiểm dịch. Tại đây, lực lượng chức năng đang ngày đêm căng mình thực hiện nhiệm vụ, góp phần ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.
Mường Lát (Thanh Hóa):

Mường Lát (Thanh Hóa): "Vỡ mộng" với cây thoát nghèo!

Kinh tế - Quỳnh Trâm - 19:12, 07/05/2021
Thực hiện dự án trồng rừng, từ cuối 2011 đến 2019, đồng bào vùng biên Mường Lát đã trồng, chăm sóc lên đến 17.000 ha cây xoan, lát; trong đó chủ yếu là cây xoan. Cây xoan được trồng không chỉ nhằm phủ xanh đất trống đồi trọc, mà còn mang kỳ vọng trở thành cây thoát nghèo cho người dân nơi đây. Song, gần 10 năm qua, cây trồng này gần như không phát triển.
Chương trình hành động của ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV người DTTS: Tập trung hướng về cơ sở

Chương trình hành động của ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV người DTTS: Tập trung hướng về cơ sở

Sự kiện - Bình luận - Hiếu Anh - 18:43, 07/05/2021
Vừa qua, Hội đồng bầu cử Quốc gia đã công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV. Trong danh sách này có nhiều ứng cử viên (UCV) người DTTS đến từ các địa phương, đơn vị, lĩnh vực công việc nhau. Tuy nhiên, trong Chương trình hành động họ có chung một điểm là hướng về cơ sở, nhất là vùng đồng bào DTTS và miền núi. Dưới đây là ghi nhận của phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển về chia sẻ của một số ứng cử viên đại biểu Quốc hội người DTTS.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ

Giáo dục - Phương Ngọc (t/h) - 15:09, 07/05/2021
Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo, các đại học, trường đại học, học viện, các trường cao đẳng sư phạm, Cục Nhà trường - Bộ Quốc phòng, Cục Đào tạo - Bộ Công an về việc tăng cường công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ.
Chủ tịch UBND TP. Hà Nội:

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội: "Phong tỏa bệnh viện K, nội bất xuất, ngoại bất nhập"

Tin tức - PV - 11:34, 07/05/2021
"Từ giờ phút này, bắt đầu thực hiện nội bất xuất, ngoại bất nhập. Chỉ bệnh nhân đặc biệt mới tiếp nhận", Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nói khi đến kiểm tra tại bệnh viện K cơ sở Tân Triều.
Châu Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới

Châu Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới

Tin tức - PV - 11:00, 07/05/2021
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 7/5/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 156.672.834 ca nhiễm COVID-19, trong đó 3.269.034 ca tử vong và 134.036.491 ca bình phục. Châu Á hiện là tâm dịch của thế giới khi đã có tổng cộng 42.485.041 ca nhiễm và 552.512 ca tử vong.
Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu): Sai lầm trong công tác cán bộ hay “nâng đỡ không trong sáng”? (Bài 2)

Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu): Sai lầm trong công tác cán bộ hay “nâng đỡ không trong sáng”? (Bài 2)

Bạn đọc - Sỹ Hào - 10:30, 07/05/2021
Báo Dân tộc và Phát triển ra ngày 23/4/2021 đăng tải bài viết: “Xử lý cán bộ sai phạm ở Mường Tè (Lai Châu) – Tiền hậu bất nhất”. Bài viết phản ánh, các cơ quan chức năng của Mường Tè dù đã có kết luận về những sai phạm của bà Lý Thị Yên, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vàng San nhưng lại xử lý rất nửa vời. Trong khi đó, những sai phạm của bà Yên, nhất là sai phạm trong công tác quản lý tài chính, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc tổ chức thực hiện chế độ, chính sách của Nhà nước.