Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

“Xanh hoá” nền kinh tế vùng đồng bào DTTS

Tùng Nguyên - 18:53, 28/07/2022

Chuyển từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh đang là cơ hội để phát triển bền vững đất nước; vùng đồng bào DTTS và miền núi cũng đang chuyển mình để hòa nhịp cùng xu thế này. Nhưng với xuất phát điểm thấp, khu vực này cần có chính sách ưu đãi, hỗ trợ kịp thời để có cơ hội bình đẳng trong chuyển đổi xanh.

Mục tiêu chuyển đổi xanh được lồng ghép trong Chương trình phủ xanh đất trống đồi núi trọc, kế tiếp là Chương trình 5 triệu ha rừng. (Ảnh minh họa)
Mục tiêu chuyển đổi xanh được lồng ghép trong Chương trình phủ xanh đất trống đồi núi trọc, kế tiếp là Chương trình 5 triệu ha rừng. (Ảnh minh họa)

Xu thế tất yếu

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu. Một trong những nguyên nhân khiến biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, là hoạt động sản xuất phát thải carbon cao, gây hiệu ứng nhà kính. Đây là hệ quả tất yếu của nền kinh tế một chiều, hay còn gọi là nền kinh tế tuyến tính.

Lấy dẫn chứng trong sản xuất nông nghiệp, ông Hà Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam, cho biết, trong nền kinh tế một chiều, tài nguyên thiên nhiên được sử dụng là nguyên liệu đầu vào, quá trình tổ chức sản xuất theo tuyến tính nhằm mục tiêu cốt lõi là năng suất sản phẩm. Nhưng năng suất càng cao cũng có nghĩa là tài nguyên càng bị khai thác nhiều.

Đơn cử như biện pháp trồng sắn xen ngô của người dân thôn Pi Ây 1, xã Quảng Nhâm (huyện An Lưới, Thừa Thiên – Huế). Toàn thôn có 40 ha đất màu, trong đó có 30 ha chuyên trồng ngô. Ngô là cây trồng truyền thống, người dân thôn Pi Ây 1 cũng biết thâm canh, nên năng suất cây ngô đạt bình quân 50 tạ/ha; đưa tổng doanh thu từ 30ha trồng ngô của thôn bình quân đạt khoảng 750 triệu đồng/vụ.

Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, đã xuất hiện nhiều loại sâu bệnh, như sâu keo hại ngô gây thiệt hại năng suất, giảm thu nhập của nông dân. Ở huyện miền núi A Lưới, mùa mưa bão bắt đầu từ tháng 8 hàng năm nên việc trồng ngô 2 vụ rất khó thực hiện vì không có nắng để phơi, người dân lại chưa có máy sấy. Để tăng hiệu suất sử dụng đất, tiết kiệm công làm đất, cỏ và phân bón, người dân thôn Pi Ây 1 đã trồng sắn xen với ngô. Tuy nhiên, cách làm này khiến đất bạc màu, khô cứng, nghèo dinh dưỡng.

Từ dẫn chứng này, theo ông Hà Văn Thắng, có thể thấy rõ thách thức lớn của ngành nông nghiệp ở các vùng nông thôn và miền núi. Nhưng ông Thắng cũng nhận định, đây cũng là dư địa để chính quyền địa phương miền núi triển khai tổ chức lại sản xuất, cấu trúc lại các mô hình phát triển nông nghiệp theo hướng mô hình kinh tế mới, như kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ trên nền tảng công nghệ số và công nghệ sinh học.

Thực tế, như khẳng định của ông Thắng, chuyển từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu thế phát triển tất yếu, một cơ hội phát triển kinh tế cho Việt Nam, trong đó có vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng cũng đã khẳng định chủ trương “xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường”, “xây dựng lộ trình, cơ chế, chính sách, pháp luật để hình thành, vận hành mô hình kinh tế tuần hoàn”. Ngày 7/6/2022, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam”, trong đó nêu rõ quan điểm, mục tiêu cũng như đưa ra các nhiệm vụ giải pháp cụ thể.

Nhưng để “xanh hóa” nền kinh tế thì, một trong những giải pháp trọng tâm là ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu của khoa học công nghệ, nhất là cuộc cách mạng 4.0; cùng với đó là nguồn lực tài chính đủ mạnh cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao để thực hiện kế hoạch chuyển đổi xanh. So với các vùng khác thì, trong tiến trình thực hiện mục tiêu xây dựng nền kinh tế xanh, vùng đồng bào DTTS và miền núi gặp nhiều bất lợi hơn cả. Do xuất phát điểm rất thấp nên vùng đồng bào DTTS và miền núi sẽ gặp nhiều trở ngại hơn trong thực hiện mục tiêu “xanh hóa” nền kinh tế.

Trồng xen canh để tăng giá trị sử dụng đất, tăng năng suất nhưng khiến đất dễ bạc màu
Trồng xen canh để tăng giá trị sử dụng đất, tăng năng suất nhưng khiến đất dễ bạc màu

Xây dựng chính sách hỗ trợ đặc thù

Phân tích về những khó khăn, thách thức của vùng nông thôn, miền núi khi tiến hành chuyển đổi nền kinh tế theo hướng tăng trưởng xanh, PGS. TS Nguyễn Thế Chinh, Viện trưởng Viện Chính sách Kinh tế Môi trường (Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam), nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho rằng, nhiều vùng nông thôn và khu vực miền núi sinh kế người dân còn gặp nhiều khó khăn. Phát triển “kinh tế xanh” phải gắn với xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội; đây là thách thức không nhỏ trong lựa chọn chính sách thực hiện kế hoạch hành động xanh.

Về huy động nguồn vốn cho thực hiện mục tiêu “xây dựng nền kinh tế xanh”, theo ông Chinh, mặc dù Việt Nam đã thoát khỏi ngưỡng của nước nghèo, nhưng tích luỹ quốc gia so với các nước đã phát triển còn thấp. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình triển khai hướng tới nền kinh tế xanh thực hiện tăng trưởng xanh.

Liên quan đến thách thức chuyển đổi xanh trong sản xuất nông nghiệp ở vùng nông thôn, miền núi, ông Hà Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh, hiện chưa có nhiều mô hình liên kết sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững làm cơ sở phát triển hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn. Ví dụ, chưa có mô hình trung tâm vùng lõi có tính dẫn dắt, kết nối các nông hộ, nông trại; các dịch vụ phục vụ phát triển nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp bền vững còn thiếu... Hiện tượng sản xuất manh mún, mạnh ai nấy làm còn rất phổ biến.

Trên thực tế, mục tiêu chuyển đổi xanh cho nền kinh tế vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được triển khai lồng ghép trong nhiều chương trình, dự án, nhất là từ khi Chiến lược tăng trưởng xanh được phê duyệt tại Quyết định số 1393/QĐ-TTg, ngày 25/9/2012. Chẳng hạn, đối với đầu tư từ ngân sách Nhà nước có Chương trình phủ xanh đất trống đồi núi trọc, kế tiếp là Chương trình 5 triệu ha rừng…

 Trong lĩnh vực môi trường mức chi cho công tác bảo vệ môi trường hàng năm, là 1% tổng chi ngân sách và chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng;… Tuy nhiên, vẫn chưa có “cú hích” thực sự về mặt chính sách để hỗ trợ vùng đồng bào DTTS và miền núi chuyển đổi xanh.

Thúc đẩy bình đẳng trong chuyển đổi nền kinh tế xanh ở vùng đồng bào DTTS
Thúc đẩy bình đẳng trong chuyển đổi nền kinh tế xanh ở vùng đồng bào DTTS

Một tin vui là, ngày 22/7/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi xanh giai đoạn 2021 – 2030, tại Quyết định số 882/QĐ-TTg. Kế hoạch đặt ra 18 nhóm nhiệm vụ, trong đó có nhóm nhiệm vụ thực hiện bình đẳng trong chuyển đổi xanh (nhóm nhiệm vụ thứ 7).

Trong nhóm nhiệm vụ này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, phải bảo đảm các nhóm đối tượng khác nhau, nhất là các nhóm yếu thế (phụ nữ, trẻ em, người DTTS, người nghèo, người khuyết tật, người già) được tiếp cận bình đẳng các cơ hội, thông tin, kết cấu hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội cơ bản, phù hợp với các lĩnh vực, việc làm mới trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Để triển khai nhiệm vụ này, các bộ ngành, địa phương khẩn trương rà soát, xây dựng và bổ sung các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các nhóm yếu thế trong quá trình chuyển đổi.

Trong nhóm nhiệm vụ 7 của Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi xanh giai đoạn 2021 – 2030, Ủy ban Dân tộc là cơ quan chủ trì thực hiện nhiệm vụ tích hợp và thúc đẩy thực hiện các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho các nhóm yếu thế và các nhóm bị ảnh hưởng tiêu cực đến việc làm trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Đồng thời, Ủy ban Dân tộc phối hợp với các bộ ngành liên quan rà soát, xây dựng và bổ sung các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các nhóm yếu thế trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Tin cùng chuyên mục
Thu nhập của lao động nhiều ngành tăng trong 6 năm qua

Thu nhập của lao động nhiều ngành tăng trong 6 năm qua

Tổng cục Thống kê vừa có Báo cáo Niên giám Thống kê năm 2021, theo đó thu nhập cá nhân bình quân 1 tháng của lao động trong doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất kinh doanh đã có sự tăng trưởng rõ rệt trong giai đoạn 2015 - 2020.
Tin nổi bật trang chủ
Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Người Bru - Vân Kiều phần lớn định cư ở vùng núi phía Tây các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế. Trang phục truyền thống là một trong những yếu tố quan trọng để làm nên bản sắc văn hóa của đồng bào Bru-Vân Kiều.
Thua Indonesia, U16 Việt Nam ngậm ngùi về nhì giải Đông Nam Á

Thua Indonesia, U16 Việt Nam ngậm ngùi về nhì giải Đông Nam Á

Thể thao - PV - 21:35, 12/08/2022
Ở trận chung kết U16 Đông Nam Á 2022 tối nay, U16 Việt Nam đã để thua chủ nhà U16 Indonesia với tỷ số 0-1.
Lào Cai: 1 người mất tích, 1 người bị thương nặng do mưa lũ

Lào Cai: 1 người mất tích, 1 người bị thương nặng do mưa lũ

Tin địa phương - Trọng Bảo - 21:17, 12/08/2022
Thông tin từ Văn phòng Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Lào Cai cho biết, do ảnh hưởng của hoàn lưu Bão số 2, đêm 11 rạng sáng 12/8, trên địa bản tỉnh Lào Cai có mưa vừa, mưa to gây thiệt hại về người và tài sản hoa màu.
Đắk Lắk: Phát động chuyển đổi số tại xã vùng sâu

Đắk Lắk: Phát động chuyển đổi số tại xã vùng sâu

Khoa học - Công nghệ - Lê Hường - Thu Hằng - 21:15, 12/08/2022
Trong khuôn khổ thực hiện mô hình chuyển đổi số cấp xã trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk năm 2022, sáng 12/8, tại Nhà văn hóa xã Phú Lộc, huyện Krông Năng (tỉnh Đắk Lắk) đã diễn ra Lễ phát động thực hiện chuyển số.
Giải Marathon quốc tế “Chạy trên cung đường Hạnh phúc” năm 2022 sẽ diễn ra vào tháng 10

Giải Marathon quốc tế “Chạy trên cung đường Hạnh phúc” năm 2022 sẽ diễn ra vào tháng 10

Thể thao - Văn Hoa - 21:15, 12/08/2022
Theo Kế hoạch 204/KH-UBND ngày 8/8/2022 của UBND tỉnh Hà Giang, Giải Marathon quốc tế “Chạy trên cung đường Hạnh phúc” tỉnh Hà Giang lần thứ IV năm 2022 sẽ được tổ chức vào ngày 9/10.
Tặng quà cho 228 học sinh DTTS trước thềm năm học mới

Tặng quà cho 228 học sinh DTTS trước thềm năm học mới

Xã hội - Lê Hường - 21:13, 12/08/2022
Ngày 12/8, Công ty Cổ phần Tập đoàn Tân Mai phối hợp với UBND huyện Lắk, UBND xã Đắk Phơi, huyện Lắk (tỉnh Đắk Lắk) tổ chức Chương trình “Cùng em tới trường”, trao tặng tập vở cho 228 em học sinh tiểu học là con đồng bào các DTTS các buôn Jiê Júk và Liêng Keh, xã Đắk Phơi.
Trải nghiệm Trà Vinh

Trải nghiệm Trà Vinh

Trong bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp của Đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Trà Vinh là một gam màu xanh mát bởi những cánh đồng lúa, vườn cây hoa trái, cùng hệ thống kênh, rạch và bãi biển trải dài thơ mộng. Đến với Trà Vinh, bạn còn được được thưởng lãm kiến trúc độc đáo của 150 ngôi chùa Khmer và những lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc diễn ra quanh năm vô cùng hấp dẫn.
Kiên Giang: Bàn giao 4/10 căn nhà cho hộ nghèo DTTS do UBDT vận động hỗ trợ

Kiên Giang: Bàn giao 4/10 căn nhà cho hộ nghèo DTTS do UBDT vận động hỗ trợ

Chính sách dân tộc - S.Vy - H.Diễm - 21:11, 12/08/2022
Ngày 11/8, Ban Dân tộc tỉnh Kiên Giang đã bàn giao 4/10 căn nhà cho hộ nghèo DTTS trên địa bàn huyện biên giới Giang Thành (tỉnh Kiên Giang).
5 người tử vong, 2 người mất tích do mưa lũ tại các tỉnh miền núi phía Bắc

5 người tử vong, 2 người mất tích do mưa lũ tại các tỉnh miền núi phía Bắc

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 20:00, 12/08/2022
Theo thông tin từ Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai, những ngày vừa qua, ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 2, tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã có mưa lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người. Tính đến chiều ngày 12/8, mưa lũ ở miền núi phía Bắc làm 5 người chết và 2 người mất tích tại các tỉnh Hòa Bình, Lào Cai, Phú Thọ, Bắc Giang.
Giải pháp nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh phục vụ Nhân dân

Giải pháp nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh phục vụ Nhân dân

Thời sự - PV - 19:11, 12/08/2022
Chiều 12/8, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã dự Tọa đàm về dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi).
Lịch thi đấu vòng loại của đội xe tăng Việt Nam ở Army Games 2022

Lịch thi đấu vòng loại của đội xe tăng Việt Nam ở Army Games 2022

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 18:25, 12/08/2022
Ban tổ chức Hội thao quân sự Army Games 2022 đã công bố lịch thi đấu của các đội tuyển tham gia môn "Xe tăng hành tiến" tại Nga.
Việt Nam đăng cai tổ chức trực tiếp Diễn đàn du lịch Mekong năm 2022

Việt Nam đăng cai tổ chức trực tiếp Diễn đàn du lịch Mekong năm 2022

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 18:24, 12/08/2022
Diễn đàn Du lịch Mekong 2022 nhằm tái thiết, làm mới ngành du lịch, hướng tới thúc đẩy hành động thực tế và xây dựng ngành du lịch Tiểu vùng tự cường, toàn diện, bền vững và thành công hơn.