Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ứng phó xói lở sông Vu Gia - Thu Bồn (Quảng Nam): Xói lở từ thượng nguồn xuống hạ du (Bài 1)

PV - 14:50, 29/11/2021

Biến động tự nhiên cùng tác động con người từng ngày khiến lưu vực hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn tổn thương âm ỉ. Đã có những tiến triển tích cực trong việc gia cố xói lở bờ sông nhưng giải pháp toàn diện để bảo vệ “mạch máu” của xứ Quảng vẫn ở thì tương lai…

Xói lở ảnh hưởng nặng nề đến đất sản xuất nông nghiệp của nông dân ven sông Vu Gia
Xói lở ảnh hưởng nặng nề đến đất sản xuất nông nghiệp của nông dân ven sông Vu Gia

Dai dẳng xói lở

Xói lở sông Vu Gia - Thu Bồn diễn ra từ bao đời nay, tuy nhiên tình trạng này dần trở thành hiểm họa với đời sống kinh tế - xã hội và dân sinh trong chục năm gần đây, khi diễn biến với cường độ mạnh, dị thường.

Hơn 10 năm nay, người dân thôn Lạc Thành Đông, xã Điện Hồng, huyện Điện Bàn (Quảng Nam) và một số thôn lân cận dường như đã “sống chung” với sạt lở sông Bình Phước (một nhánh thuộc hệ thống sông Vu Gia). Sạt lở làm nhiều hộ dân không còn đất nông nghiệp để sản xuất, đường dây diện 500kV quốc gia đi ngang qua, cùng hàng nghìn ngôi mộ cũng bị đe dọa.

Ngược lên phía trung lưu sông Vu Gia, dù đã có kè xây dựng từ lâu, nhưng người dân thôn Mỹ Hảo, xã Đại Phong (huyện Đại Lộc) cũng không tránh khỏi nỗi lo xói lở.

Ông Doãn Đức Hạnh, người dân địa phương cho biết: “Trước đây, nhà tôi từng mất 4 sào đất nông nghiệp trôi theo con nước. Bây giờ làng mới dù ở cách sông cả trăm mét, nhưng cũng không có gì là chắc chắn, khi nỗi lo sạt lở luôn thường trực”.

Ông Trần Văn Hòa - Chủ tịch UBND xã Đại Phong cho hay, khoảng 500m bờ sông Vu Gia đoạn qua địa bàn xã bị ảnh hưởng bởi xói lở hàng năm, nhưng chưa được kè. Đoạn kè rồi thì nhiều chỗ xuống cấp và vẫn bị sạt lở ảnh hưởng rất nhiều. Tính sơ trong 20 năm qua, Đại Phong đã mất khoảng 10ha đất sản xuất vì sạt lở.

Phía sông Thu Bồn, người dân ở suốt một dải từ Quế Trung (Nông Sơn), Duy Thu (Duy Xuyên), Điện Phước (Điện Bàn) đến nhiều cồn bãi gần Hội An… cũng chung ám ảnh với hiểm họa sạt lở mỗi khi mưa đến, lũ về.

Chỉ riêng Điện Bàn, theo thống kê hiện có 24km bờ sông bị sạt lở nguy hiểm, có nguy cơ ảnh hưởng đến 1.592 hộ dân và gần 1.000ha đất lúa, hoa màu.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam, trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đoạn qua 4 địa phương vùng hạ du gồm: Hội An, Điện Bàn, Duy Xuyên và Đại Lộc đã có khoảng 85 điểm xói lở, trong đó có 36 điểm sạt lở nguy hiểm. Trên thực tế, số khu vực sạt lở lẻ tẻ khác còn cao hơn rất nhiều, bởi diễn biến xói lở luôn biến động theo từng đợt mưa, lũ.

 Khai thác cát sỏi cũng là một nguyên nhân dẫn đến sạt lở bờ sông
Khai thác cát sỏi cũng là một nguyên nhân dẫn đến sạt lở bờ sông

Nhiều nguyên nhân, hình thái xói lở

Cứ đến mùa mưa lũ, hiện tượng sạt lở bờ sông Vu Gia - Thu Bồn thường xuyên xảy ra. Các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch xây dựng khu dân cư, phát triển giao thông kể cả một số công trình liên quan đến vấn đề chống ngập lụt cũng làm tác động đến lòng dẫn của hai con sông này.

Theo khảo sát của nhóm nghiên cứu đến từ Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam, về cơ bản trên hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn có 6 kiểu xói lở, gồm: Sạt lở bờ sông lõm, xói lở bờ trên thềm đá gốc, sạt lở do hai dòng chảy chèn ép nhau, sạt lở do nước lũ tràn bờ chạy qua sông khác, sạt lở bờ sau các công trình bảo vệ bờ (kè, mỏ hàn…) và sạt lở bờ do sông đổi dòng.

Nhà nghiên cứu Vũ Hải Đăng - Viện Địa chất và địa vật lý biển cho rằng, phần lớn hệ thống sông ở hạ lưu Vu Gia - Thu Bồn phát triển và hoạt động chủ yếu trên bề mặt địa hình có nguồn gốc aluvi hoặc sông - biển. Do đó, mọi tác động của việc khai thác phục vụ kinh tế dân sinh như xây dựng hệ thống thủy lợi, thủy điện, đắp đê, khai thác cát, nuôi trồng thủy sản… đều làm thay đổi hình thái lòng dẫn, chế độ thủy văn dẫn đến xói lở sông.

Trên toàn lưu vực hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn, con số sơ bộ cho thấy xói lở thường xuyên ảnh hưởng đến đời sống của hơn 19.500 hộ dân dọc bờ sông và khoảng 10.000ha đất sản xuất nông nghiệp. Trong đó, có hơn 1.200 hộ dân với khoảng 4.600 nhân khẩu nằm trong vùng có nguy cơ cao do xói lở bờ sông.

Qua phân tích của các chuyên gia, đoạn trung lưu sông Vu Gia (từ hợp lưu sông Bung đến xã Đại Đồng, Đại Lộc), do nếp uốn địa hình lòng sông có một số đoạn uốn khúc mạnh và có xu hướng dịch chuyển về phía bên phải. Vì vậy, hầu hết điểm xói lở tập trung ở bờ phải.

Đoạn sông từ đầu đồng bằng ngập nước (xã Đại Đồng đến cầu Ái Nghĩa) biến động mạnh với tình trạng xói lở nghiêm trọng cũng ở bờ phải do chịu tác động của quá trình chuyển tiếp. Còn đoạn từ cầu Ái Nghĩa đến đập An Trạch xói lở xuất hiện ở các khúc sông cong.

Với sông Thu Bồn, đoạn từ trạm thủy văn Nông Sơn đến cầu Giao Thủy, hai bên bờ đất đá có kết cấu rắn chắc nên xói lở ít xuất hiện. Xói lở chỉ xảy ra ở các khu vực thấp ven sông, tuy nhiên các bãi bồi nổi trong lòng sông thì bị xói mạnh. Đoạn từ cầu Kỳ Lam đến cầu Câu Lâu có sự vận động mạnh mẽ, uốn khúc của sông nên có rất nhiều điểm xói lở nguy hiểm ở cả 2 bên bờ.

Đoạn từ cầu Câu Lâu đến cầu Cẩm Kim, xu hướng lòng sông mở rộng ra phía cửa biển, dẫn đến liên tục tạo ra - mất đi các bãi giữa, xói lở mạnh bờ sông và thường xuất hiện ở những khúc cong.

Các bãi giữa lớn có xu hướng “trôi” về phía biển và hiện tượng trôi của các bãi này gây nên xói lở ở phần thượng lưu của nó. Ở đoạn cuối trước khi đổ ra biển, các bãi bồi giữa sông cũng có xu hướng “trôi” về phía biển.

Theo TS. Vũ Thị Thu Lan - Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam, chủ nhiệm đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ phòng chống xói lở bờ sông Vu Gia - Thu Bồn”, về nguyên nhân con người thì phải nhắc đến tác động của hệ thống thủy điện và khai thác cát sỏi.

“Nếu tính theo công suất lắp máy của thủy điện trên đầu người thì Quảng Nam là tỉnh đứng đầu nước ta với 0,43MW. Tất nhiên là xói lở còn hiện diện ở nhiều nơi, nhưng phải nói rằng gần như tất cả khu vực đối diện với các mỏ khai thác cát đều có hiện tượng xói lở”, TS. Vũ Thị Thu Lan cho hay.

Tin cùng chuyên mục
Thời tiết ngày và đêm 25/1: Bắc bộ sương mù, rét, Nam bộ mưa dông

Thời tiết ngày và đêm 25/1: Bắc bộ sương mù, rét, Nam bộ mưa dông

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày và đêm 25/1, khu vực Bắc bộ tiếp tục duy trì thời tiết rét về sáng sớm và đêm kèm sương mù, trưa chiều hửng nắng. Khu vực Nam bộ có mây, ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần, ngày 26/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm, chúc Tết, tặng quà các gia đình người có công, nạn nhân chất độc da cam, hộ nghèo, công nhân lao động thành phố Hải Phòng. Cùng dự có lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và TP. Hải Phòng.
Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Tin địa phương - Hoàng Thùy - 19:04, 26/01/2022
Ngày 26/1, Công an TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk thông tin vừa triệt phá một đường dây đánh bạc liên tỉnh quy mô lớn, bắt giữ 2 đối tượng cầm đầu là Lê Văn (24 tuổi) trú tại xã Hòa Phú, TP Buôn Ma Thuột và Nguyễn Anh Tuấn (26 tuổi) trú tại quận Kiến An, TP.Hải Phòng. Đường dây đánh bạc này theo hình thức cá độ qua mạng Internet với tổng số tiền giao dịch hơn 4,8 tỷ đồng.
Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Thời sự - Đức Hà - 19:03, 26/01/2022
Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh trao tặng 200 suất quà cho người lao động khó khăn, người nghèo tại tỉnh Lai Châu.
Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Tin tức - Thúy Hồng - 18:57, 26/01/2022
Ngày 26/1 tại Hà Nội, Thanh tra Ủy ban Dân tộc đã công bố Quyết định số 18 ngày 24/1/2022 của Ủy ban Dân tộc về việc thanh tra việc mua sắm trang thiết bị vật tư y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm, vacxin, thuốc phòng, chống dịch Covid-19 theo công văn số 71/TTCP-KHTC ngày 14/1/2022 của Thanh tra Chính phủ. Ông Võ Văn Bảy, Chánh Thanh tra Ủy ban Dân tộc chủ trì buổi công bố.
Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:35, 26/01/2022
Ngày 26/1, Việt Nam có 15.954 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 10.571 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 20.540 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Xã hội - Quỳnh Chi (CĐ) - 17:43, 26/01/2022
Trong bối cảnh vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế, đã có nhiều doanh nghiệp đuối sức vì Covid-19, nhưng Công ty TNHH S&D Thanh Hóa (Công ty chuyên về may mặc), vẫn tiếp tục mạnh dạn đầu tư cơ sở vật chất, linh hoạt trong sản xuất kinh doanh, tìm cơ hội hướng đi phù hợp để tiếp tục tạo công việc làm, thu nhập cho hơn 400 lao động.
Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Du lịch - Cát Tường (t/h) - 17:37, 26/01/2022
Ngày 25/1, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 170/QĐ-BVHTTDL về việc công nhận Khu du lịch Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là Khu du lịch quốc gia.
63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

Giáo dục - Cát Tường (t/h) - 17:28, 26/01/2022
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tổ chức dạy học trực tiếp.
Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Sản phẩm - Thị trường - Quỳnh Trâm (CĐ) - 17:28, 26/01/2022
Huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa là một trong những vùng “đất nghề” của xứ Thanh. Trong đó, nhắc đến các loại đặc sản đặc trưng của địa phương, thì những sản phẩm như bánh gai Tứ Trụ (làng Mía, xã Thọ Diên), bánh lá răng bừa Xuân Lập, hay kẹo lạc Đức Giang… không phải là cái tên xa lạ với người dân ở nhiều địa phương trên địa bàn cả nước.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ "những dự án của lòng dân" tại Quảng Ninh

Thời sự - PV - 17:05, 26/01/2022
Ngày 26/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Lễ khánh thành cầu Tình yêu, đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và thông tuyến cao tốc Vân Đồn - Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.
Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm (CĐ) - 10:56, 26/01/2022
Nằm trong không gian du lịch của trung tâm du lịch miền Bắc, Thanh Hóa có một quần thể di tích lịch sử văn hóa giá trị và đa dạng. Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 1.500 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có những di tích có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đang được đầu tư bài bản, đưa vào khai thác du lịch.