Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tiếng sáo của người Raglai

PV - 16:24, 03/04/2018

Trải qua bao thăng trầm, tiếng sáo, điệu múa truyền thống của cộng đồng người Raglai ở các tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận…đi vào cuộc sống như người bạn tinh thần với mỗi người. Từ buôn làng, tiếng sáo, điệu múa ấy còn ngân xa hơn đến nhiều vùng đất trong và ngoài nước như sự chuyển tải khát vọng vươn lên không ngừng nghỉ của cộng đồng người Raglai vậy.

Tiếng sáo-tiếng lòng

Nhiều năm gắn bó với việc nghiên cứu tiếng sáo của người Raglai, TS Nguyễn Văn Toàn (Giảng viên Trường ĐH Quốc gia Hồ Chí Minh) khám phá dần ra rằng; Ngoài đàn chapi, mã la, đàn đá thì các điệu múa theo làn dân ca và tiếng sáo đã gắn kết với đời sống tinh thần của người Raglai từ bao đời nay. Có thời điểm chỉ còn vài nơi ở xã Phước Thắng (huyện miền núi Bác Ái, Ninh Thuận) và thị trấn Tô Hạp (Khánh Sơn, Khánh Hòa) còn người làm sáo thuần thục nên cần phải giữ gìn.

Trong sinh hoạt thường ngày cũng như trong những lễ hội, đồng bào Raglai luôn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. (Trong ảnh: Tái hiện lễ bỏ mả của dân tộc Raglai). Trong sinh hoạt thường ngày cũng như trong những lễ hội, đồng bào Raglai luôn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. (Trong ảnh: Tái hiện lễ bỏ mả của dân tộc Raglai).

 

Sáo của người Raglai có âm vực sâu và réo rắt rất đặc biệt bởi kỹ thuật làm sáo lẫn khâu chọn vật liệu đều áp dụng bằng kinh nghiệm và bí quyết riêng. Thường sáo phải được chọn từ các cây nứa, cây trúc có độ già vừa phải để vừa nặng khi cầm tay mà tiếng sáo không bị chìm. Sau khi sáo khoan lỗ xong, các nghệ nhân còn phải ngâm vào loại nước lá cây chỉ người Raglai truyền lại cho nhau trong 10 ngày rồi hong khô sau đó các nghệ nhân mới dùng biểu diễn. Vì sự độc đáo này nên nhiều người đến tận miền núi Khánh Sơn hay Bác Ái để được thưởng thức tiếng sáo và mua sáo của người Raglai.

Dành trọn đời mình để nghiên cứu các nét độc đáo trong văn hóa dân gian của dân tộc mình, nghệ nhân Mấu Quốc Tiến (Tô Hạp, Khánh Sơn, Khánh Hòa) cho biết; Sáo của người Raglai còn gọi là ploi. Tiếng sáo còn có vai trò quan trọng trong những đêm hát, đọc các pho sử thi nổi tiếng của người Raglai như: Awơi nãi Tilơr, amã cuvau vongcơi, Ujai Ujàc… Tiếng sáo đệm cũng giống tiếng đàn làm lời kể, lời hát sử thi ngân vang hơn, đi vào lòng người hơn.

Các điệu múa truyền thống như: Điệu alơu sa-ư, điệu alư mâu… rồi các điệu đồng dao cũng rất cần tiếng sáo đệm vào. Cũng theo các nghệ nhân Raglai, khi biểu diễn riêng lẻ, tiếng sáo cũng đóng vai trò làm cầu nối tâm tư, nguyện vọng của người Raglai cũng như niềm yêu quý của họ dành cho người khác thông qua tiếng sáo.

Vượt ra khỏi buôn làng

Trong căn nhà đơn sơ của mình ở thôn Gia Rích (xã Giang Ly, Khánh Vĩnh, Khánh Hòa), vượt qua khó khăn vật chất lẫn những cách trở về không gian, hằng ngày cứ rảnh là nghệ nhân Cao Thiên lại cần mẫn đi tìm và sưu tầm về các loại vật liệu làm sáo và không ngừng sáng tạo ra các làn điệu mới. Ông Thiên bộc bạch rằng: Mã la (còn gọi là chiêng) hay đàn chapi thì nhiều người biết rồi nhưng tiếng sáo thì vẫn còn ít người biết, mình phải làm cho sức sống của các làn điệu sáo truyền thống dân tộc Raglai sống động hơn, bền bỉ hơn, nhiều người biết hơn. Chính vậy nên trong hầu hết các lễ hội trong xã, huyện, tỉnh… Cao Thiên đều xung phong đi diễn. Cũng có khi đến các khu du lịch biểu diễn miễn phí cho khách trong nước và quốc tế thưởng thức.

Quyết tâm để điệu múa, tiếng sáo, kỹ thuật thổi sáo của cộng đồng người Raglai được lan truyền sâu rộng nên suốt nhiều năm qua cùng với việc truyền dạy mã la, ông Cao Quang Chính ở Khánh Thượng (huyện Khánh Vĩnh, Khánh Hòa) còn dạy sáo cho hàng ngàn người dân cả trong lẫn ngoài huyện. Nhất là trong các dịp nghỉ hè hay cuối tuần, nghệ nhân Cao Quang Chính lại đến các trường học vận động học sinh tham gia môn nghệ thuật độc đáo này. Ông Chính luôn tâm niệm rằng: Mỗi một loại dụng cụ có một cách thể hiện, cách truyền tải riêng. Có những nỗi lòng mà không thể nói bằng tiếng chiêng, bằng điệu múa được nên phải réo rắt bằng tiếng sáo. Hàng trăm học sinh đã tích cực học loại nhạc cụ này nên càng tiếp thêm động lực cho những nghệ nhân như ông Chính.

Trước đây tiếng sáo Raglai chủ yếu cộng đồng buôn làng nghe, giờ các cộng đồng khác cũng nghe. Đặc biệt mỗi năm có hàng trăm đoàn khách quốc tế đến thăm quan khu Yang Bay ở Khánh Vĩnh đều có nhu cầu thưởng thức sáo truyền thống và các điệu múa theo làn điệu dân ca Raglai. Nhiều khách còn thích thú mua sáo và muốn được hướng dẫn học theo. Các nghệ nhân mong ngày càng có nhiều cuộc biểu diễn để loại hình nhạc cụ độc đáo này ngày càng phát triển hơn.

ĐÔNG HƯNG

Tin cùng chuyên mục
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Tin nổi bật trang chủ
Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Kinh tế - Tùng Nguyên - 23:49, 11/08/2020
Việc xây dựng nông thôn mới (NTM) với cách làm phù hợp là rất quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, cũng như góp phần bảo tồn được bản sắc riêng cho vùng, miền. Mô hình “Làng nông thôn mới trong đồng bào DTTS” ở Gia Lai là một cách làm sáng tạo, mang lại hiệu quả để đưa các xã khó khăn vùng DTTS và miền núi “về đích” NTM.
Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Bạn đọc - Cao Sơn - 23:41, 11/08/2020
Khu vực thượng nguồn Khe Khặng nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát hiện có trên 220 hộ, với trên 1.000 nhân khẩu đồng bào Đan Lai (nhóm địa phương thuộc dân tộc Thổ) thuộc bản Búng và bản Cò Phạt của xã Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An). Người Đan Lai sinh sống ở đây từ lâu, nhưng không có đất để sản xuất.
Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Kinh tế - Hoàng Thanh - 23:34, 11/08/2020
Sau hơn 1 năm thực hiện Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP), huyện Ba Vì đã có 9 sản phẩm được xếp hạng 3 sao và 4 sao. Trong năm 2020 này, huyện miền núi duy nhất của Thủ đô đang đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp để đạt mục tiêu có thêm 16 - 20 sản phẩm được xếp hạng.
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 19:15, 11/08/2020
Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Sự kiện - Bình luận - Sỹ Hào - 19:10, 11/08/2020
Từ giữa tháng 7 đến nay, đại dịch Covid-19 bất ngờ quay trở lại và diễn biến phức tạp ở nhiều địa phương trong cả nước. Những dự báo không mấy lạc quan về tình hình lao động - việc làm những tháng cuối năm đang đặt ra yêu cầu bức thiết phải gấp rút đưa gói chính sách hỗ trợ an sinh đến tay người lao động; đồng thời bổ sung những cơ chế hỗ trợ phù hợp với tình hình mới.
Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Sự kiện - Bình luận - Trọng Bảo - 19:06, 11/08/2020
Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành Đại hội Đại biểu Đảng bộ cấp trên cơ sở (gồm 14 Đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy Lào Cai). Các công tác nhân sự, tuyên truyền, khánh tiết, hậu cần… được chuẩn bị chu đáo, trong điều kiện bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 nhưng không để xảy ra sơ suất. Các Ủy viên Ban Chấp hành (BCH), Ban Thường vụ (BTV), Ủy ban Kiểm tra và các chức danh Phó Bí thư, Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra đều trúng cử với số phiếu tín nhiệm cao.
Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tin tức - PV - 17:29, 11/08/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định 1223/QĐ-TTg tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Đức Chung, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Thời sự - PV - 17:17, 11/08/2020
Ngày 11/8, UBND TP Đà Nẵng đã có văn bản chính thức về việc toàn TP Đà Nẵng tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ từ 0 giờ ngày 12/8/2020 cho đến khi có thông báo mới (địa bàn huyện Hòa Vang thực hiện từ 13 giờ ngày 11/8/2020).
Xóm Hoài Khao – nơi bảo tồn môi trường sinh thái, văn hóa cổ truyền của người Dao Tiền ở Cao Bằng

Xóm Hoài Khao – nơi bảo tồn môi trường sinh thái, văn hóa cổ truyền của người Dao Tiền ở Cao Bằng

Sắc màu 54 - PV - 15:11, 11/08/2020
Trước sự bùng nổ kinh tế xã hội, giao thoa văn hóa, rất nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã không còn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc cũng như cảnh quan môi trường sinh thái. Tuy nhiên, bà con dân tộc Dao Tiền ở xóm Hoài Khao, xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, Cao Bằng vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Nhà rông của dân tộc Brâu ở Pờ Y

Nhà rông của dân tộc Brâu ở Pờ Y

Phóng sự - Ký sự - PV - 14:48, 11/08/2020
Cũng như cộng đồng các DTTS tại chỗ ở Kon Tum, nhà rông chiếm một vị trí khá quan trọng trong đời sống văn hóa, sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Brâu. Từ khi chọn vùng đất Đăk Mế (xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi) định cư đến nay, người Brâu đã 3 lần xây dựng nhà rông truyền thống. Với người Brâu, nhà rông gắn liền với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, là nơi sinh hoạt cộng đồng, là biểu tượng cho sức mạnh, sự che chở của thần linh đối với dân làng.