Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thương nhớ nhà Rông

Minh Thu - 21:43, 28/01/2020

Nhà Rông là “trái tim” của buôn làng Tây Nguyên, nơi sinh hoạt văn hóa, tổ chức lễ hội của đồng bào. Thiếu nhà Rông hay nhà Rông bị “cách tân” quá mức đều tạo ra sự hụt hẫng cho đồng bào, nhất là khi Tết đến Xuân về.

Nhà Rông là nơi diễn ra nhiều hoạt động mang tính cộng đồng
Nhà Rông là nơi diễn ra nhiều hoạt động mang tính cộng đồng

Nhà Rông là “trái tim” của buôn làng Tây Nguyên, nơi sinh hoạt văn hóa, tổ chức lễ hội của đồng bào. Thiếu nhà Rông hay nhà Rông bị “cách tân” quá mức đều tạo ra sự hụt hẫng cho đồng bào, nhất là khi Tết đến Xuân về.

1 Đã qua 4 mùa con ong đi lấy mật, nhà Rông làng Kon Dơ Xing, xã Đăk Tờ Re, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) vẫn vững chãi chở che đời sống tinh thần của dân làng. Xây dựng lại cuối năm 2015, nhà Rông làng Kon Dơ Xing được thiết kế như nguyên mẫu, nguyên vật liệu cũng không bị lai tạp.

Già làng A Winh bảo, sau những cơn bão xảy ra liên tiếp vào cuối năm 2014, nhà Rông của làng bị tốc mái, hư hỏng, không sử dụng được. Thiếu nhà Rông, dân làng hụt hẫng, mùa lễ hội năm ấy cũng kém vui.

“Sau mùa lễ hội ấy, bà con bảo nhau là nhớ nhà Rông lắm, phải làm lại nhà Rông thôi!”, già A Winh kể.

Thế rồi, đàn ông được cử lên rừng chặt cây làm trụ; chặt tre, lồ ô, nứa làm vách, sàn; đàn bà đi cắt tranh để lợp mái… sau gần một năm, dân làng Kon Dơ Xing mới có đủ vật liệu để làm lại nhà Rông. 

Rồi phải mất hơn hai tháng, cả làng chung tay, mỗi người một việc, đến cuối năm 2015 thì nhà Rông mới được đưa vào sử dụng. Theo già làng A Winh, tính thời gian từ lúc chuẩn bị vật liệu đến lúc dựng nhà mất khoảng 8 nghìn ngày công, tính ra tiền thì cũng ngót 300 triệu đồng. 

“Vất vả nhưng dân làng ai cũng ưng cái bụng lắm. Vì nhà Rông giữ được hồn cốt cũ khi được làm hoàn toàn giống với nguyên mẫu, không hề bị lai tạp bởi các vật liệu hiện đại”, già làng A Winh hào hứng khoe.

2 Trong quan niệm của đồng bào Tà Rẻ (một nhánh của dân tộc Xơ-đăng) ở Kon Tum, nhà Rông là không gian linh thiêng nhất buôn làng, nơi thần linh trú ngụ mà nếu không có nhà Rông thì không thể gọi là làng được. Vì vậy, dù gian khổ đến mấy đồng bào Tà Rẻ cũng phải dựng được nhà Rông làm nơi sinh hoạt văn hóa, tổ chức lễ hội của buôn làng.

Làng Xốp Dùi, xã Xốp, huyện Đăk Glei, nơi dân cư chủ yếu là đồng bào Tà Rẻ, trải qua một thời gian khá dài thương nhớ nhà Rông của làng. Năm 2009, một cơn bão quét qua đã làm nhà Rông hư hỏng, dột nát nhưng dân làng không có điều kiện sửa chữa hay làm mới. 

Già A Cố ở làng Xốp Dùi bảo, không có nhà Rông, các ngày lễ của làng đều phải mượn sân trường học để tổ chức, không khí tẻ nhạt, ăn uống xong ai về nhà nấy, không có bếp lửa hồng, vắng những đêm xoang rộn rã. 

Thương nhớ nhà Rông, giữa năm 2017, người dân Xốp Dùi chuẩn bị nguyên vật liệu dựng lại nhà Rông. Và rồi, một nhà Rông được thiết kế theo truyền thống của người Tà Rẻ, dài 12m, rộng 7m, cao 12m, có 7 cột chính, và 28 cột phụ được dựng lên trước khuôn viên rộng, thoáng. Ngôi nhà sử dụng toàn bộ vật liệu truyền thống như cột gỗ, cỏ tranh, tre, nứa, dây mây... Tất cả dân làng đều góp tay vào làm. 

“Làm nhà Rông không thể tính toán được giá trị vật chất, vì để dựng nhà Rông, toàn thể dân làng đều góp công, góp sức cả. Từ người già đến trẻ em, ai cũng tự thấy phần trách nhiệm của mình trong đó và tự giác thực hiện”, già làng A Cố tự hào.

Nhà Rông truyền thống của người Tà Rẻ ở thôn Xốp Bùi, xã Xốp, huyện Đăk Glei
Nhà Rông truyền thống của người Tà Rẻ ở thôn Xốp Bùi, xã Xốp, huyện Đăk Glei

3 Cũng như làng Xốp Dùi ở xã xã Xốp hay làng Kon Dơ Xing của xã Đăk Tờ Re, nhà Rông của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên luôn hiện hữu trong tâm thức của đồng bào. Tiếc thay, theo thời gian, cũng như những nét văn hóa khác du nhập, nhà Rông truyền thống ở nhiều buôn làng đồng bào DTTS đã và đang đối mặt với nguy cơ mai một do tình trạng “bê tông hóa, tôn hóa”.

Ngồi trên bậc nhà Rông mới của thôn Răk, xã Ya Xiêr, huyện Sa Thầy (Kon Tum), đôi mắt buồn man mác, già làng A Dót tiếc nuối: Năm 2011, khi di dời, đền bù để xây dựng công trình thủy điện Ya Ly, chủ đầu từ đã “bê tông hóa” nhà Rông của làng, dân làng không ưng cái bụng, bởi như vậy nhà Rông - nơi sinh hoạt cộng đồng của dân làng thiếu đi “cái hồn”.

Già A Dót bảo, dưới mái nhà Rông khung bê tông với mái tôn đỏ thẫm, tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang xoay quanh ánh lửa bập bùng trong các lễ hội như lạc điệu. Nhà Rông bị bê tông hóa, người dân trong làng không còn gần gũi nhà Rông như xưa... 

“Dân làng nhớ lắm nhà Rông bằng gỗ, bằng tranh, nhớ những bản trường ca về những anh hùng, về sự sống trên trái đất này. Nhớ những đứa trẻ được theo ông bà, cha mẹ đến những buổi hội làng, trò chuyện, ca hát, chơi đùa…”, già làng A Dót trầm ngâm, mắt nhìn xa xăm hướng vào đại ngàn sâu thẳm.

Ở Tây Nguyên, mỗi cộng đồng DTTS có kiểu làm nhà Rông khác nhau. Kích thước nhà Rông nhỏ và thấp nhất là của người Giẻ-triêng; nhà Rông của người Xơ-đăng cao vút; nhà Rông của người Jrai có mái mảnh, dẹt như lưỡi rìu; nhà Rông của người Ba Na to hơn nhà Rông của đồng bào Jrai, có đường nét mềm mại và thường có các nhà sàn xung quanh.

Tin cùng chuyên mục
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Ngày 28/10/2020, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Tờ trình, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2021-2025. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Y Thông; lãnh đạo Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; đại diện lãnh đạo, cán bộ các bộ, ban, ngành, địa phương.
Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Lào Cai

Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội Thi đua yêu nước tỉnh Lào Cai

Tin tức - Trọng Bảo - 19:40, 28/10/2020
Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ V, tỉnh Lào Cai đã diễn ra vào ngày 28/10 với sự góp mặt của 323 đại biểu điển hình, đại diện cho các cơ quan, ban ngành, các huyện, thị xã, thành phố, các tổ chức xã hội... Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự và chỉ đạo Đại hội.
Ông Nguyễn Tiến Hải tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau

Ông Nguyễn Tiến Hải tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau

Tin tức - Như Tâm - 17:08, 28/10/2020
Ông Nguyễn Tiến Hải, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau khóa XV vừa tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau khóa XVI nhiệm kỳ 2020-2025.
Những người “giữ lửa” buôn làng

Những người “giữ lửa” buôn làng

Phóng sự - Ký sự - Uông Thái Biểu - 16:45, 28/10/2020
Có một đêm lửa rừng dưới chân núi mẹ Lang Bian (Lâm Đồng), tôi đã được nghe nhạc sĩ Krajan Plin hát, bài hát do chính anh sáng tác với tên gọi “Giữ ấm bếp hồng”. Người đàn ông Cơ Ho ấy đã “rút ruột rút gan” thành những giai điệu lan tỏa tình yêu cao nguyên: “Kìa trông vầng trăng trên cao. Kìa trông ngàn sao lung linh. Dẫu có bão giông, thác lũ thét gào. Ta hãy cùng nhau giữ ấm bếp hồng…”.
Thành phố Hồ Chí Minh: Đột phá từ những chính sách dân tộc đặc thù

Thành phố Hồ Chí Minh: Đột phá từ những chính sách dân tộc đặc thù

Công tác Dân tộc - Thiên Đức - 16:32, 28/10/2020
So với các địa phương vùng miền núi, cộng đồng DTTS ở TP. Hồ Chí Minh có rất nhiều điểm khác biệt. Do đó, Cơ quan công tác Dân tộc của Thành phố đã tham mưu cho các cấp, ngành áp dụng nhiều chính sách dân tộc đặc thù, từ đó mang lại những kết quả có tính đột phá.
Đăk Nông: Đưa nghề dệt thổ cẩm vào mô hình giảm nghèo

Đăk Nông: Đưa nghề dệt thổ cẩm vào mô hình giảm nghèo

Nghề nghiệp - Việc làm - Lê Hường - 16:29, 28/10/2020
Thời gian qua, tỉnh Đăk Nông đã tìm nhiều giải pháp để khôi phục, bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm. Đặc biệt, năm 2020, Đăk Nông đưa nghề dệt thổ cẩm truyền thống vào mô hình giảm nghèo, trở thành một nghề kinh tế giúp đồng bào DTTS có thu nhập.
Bão số 9 làm 2 người bị thương, 360 xã bị mất điện

Bão số 9 làm 2 người bị thương, 360 xã bị mất điện

Tin tức - PV - 16:26, 28/10/2020
Cập nhật đến 14h chiều 28/10 của Ban Chỉ đạo tiền phương ứng phó với bão số 9 cho biết, ảnh hưởng của bão đã làm 2 người bị thương, hiện tại có 360 xã đang bị mất điện. Về nhà: 3 nhà bị sập, 972 nhà bị tốc mái. Đồng thời, 31 trụ sở cơ quan và 28 điểm trường bị hư hại, tốc mái.
Dịch Covid-19: 441.418 ca mắc mới và 6.923 ca tử vong toàn cầu trong 1 ngày

Dịch Covid-19: 441.418 ca mắc mới và 6.923 ca tử vong toàn cầu trong 1 ngày

Tin tức - PV - 16:14, 28/10/2020
Chỉ trong vòng 1 ngày, cả thế giới ghi nhận 441.418 ca mắc Covid-19 mới và 6.923 trường hợp tử vong vì dịch bệnh này.
Diện tích rừng trồng tăng, rừng tự nhiên giảm: “Thay lâu đài bằng căn nhà lá”

Diện tích rừng trồng tăng, rừng tự nhiên giảm: “Thay lâu đài bằng căn nhà lá”

Chính sách dân tộc - Sỹ Hào - 16:12, 28/10/2020
Những năm gần đây, diện tích rừng trồng tăng, nhưng diện tích rừng tự nhiên lại liên tục giảm là một thực trạng rất đáng quan ngại. Đã có người ví việc phát triển rừng trồng đi liền với giảm diện tích rừng tự nhiên giống như “thay lâu đài bằng căn nhà lá”.
Xã Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị): Hoang tàn sau lũ dữ

Xã Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị): Hoang tàn sau lũ dữ

Đời sống - Xã hội - Thanh Hải - 11:49, 28/10/2020
Mới đây thôi, những Tà Rùng, Xa Đưng, Cờ Tiếng (xã Hướng Việt huyện Hướng Hóa, Quảng Trị) … còn là vùng đất quần cư bình yên với cuộc sống no ấm hiện hữu trong mỗi thôn làng của đồng bào Bru Vân Kiều. Thế nhưng, lũ về đã xóa sạch, biến nơi đây thành vùng đất hoang tàn và đổ nát…
Ông Đỗ Trọng Hưng được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Ông Đỗ Trọng Hưng được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Tin tức - Quỳnh Trâm - 11:43, 28/10/2020
Sáng ngày 28/10 Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020-2025 đã công bố kết quả phiên họp đầu tiên của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XIX . Đồng chí Đỗ Trọng Hưng được bầu giữ chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa nhiệm kỳ 2020-2025.