Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cuộc sống mới của đồng bào Tà Rẻ nhìn từ nhà rông

PV - 9 giờ trước

Trong quan niệm của đồng bào Tà Rẻ (một nhánh dân tộc Xơ Đăng) ở Kon Tum, nhà rông là không gian linh thiêng nhất buôn làng, nơi thần linh trú ngụ mà nếu không có nhà rông thì không thể gọi là làng được. Vì vậy, dù trong hoàn cảnh nào, gian khổ đến mấy đồng bào Tà Rẻ cũng phải dựng được nhà rông làm nơi sinh hoạt văn hóa, tổ chức lễ hội của buôn làng, nơi neo giữ hồn làng.

Nhà rông của đồng bào Tà Rẻ luôn được dựng ở vị trí trung tâm đẹp nhất làng. Nhà rông của đồng bào Tà Rẻ luôn được dựng ở vị trí trung tâm đẹp nhất làng.

 

Ngôi nhà rông cao sừng sững nằm ở vị trí trung tâm của làng Xốp Dùi, xã Xốp, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum là nơi linh thiêng nhất đối với đồng bào Tà Rẻ nơi đây. Nhà rông được thiết kế theo truyền thống của người Tà Rẻ, dài 12 mét, rộng 7 mét, cao 12 mét, có 7 cột chính, và 28 cột phụ, cửa 2 bên hông nhà, phía trước là khuôn viên rộng, thoáng. Ngôi nhà sử dụng toàn bộ vật liệu truyền thống như cột gỗ, cỏ tranh, tre, nứa, dây mây.

Già làng A Cố cho biết: Nhà rông là không gian linh thiêng, hồn cốt của buôn làng nên dù lưu lạc đến đâu, trong kháng chiến gian khó hay lưu lạc rừng sâu làng chúng tôi vẫn dựng được nhà rông. Sau giải phóng, cả làng xuống núi thì việc đầu tiên là dựng nhà rông.

Năm 2009, một cơn bão quét qua đã làm nhà rông hư hỏng, dột nát nhưng dân làng không có điều kiện sửa chữa hay làm mới. Các ngày lễ của làng đều phải mượn sân trường học để tổ chức, không khí tẻ nhạt, ăn uống xong ai về nhà nấy, không có bếp lửa hồng, vắng những đêm xoang rộn rã. Sau nhiều lần bàn bạc, được sự đồng ý của chính quyền, người dân làng Xốp Dùi nhất trí dựng lại nhà rông để “thần linh có nơi ở khang trang” mang lại bình yên, no ấm cho buôn làng. Giữa năm 2017, người dân Xốp Dùi chuẩn bị nguyên vật liệu dựng nhà rông.

Ngôi nhà rông truyền thống của người Tà Rẻ ở xã Xốp. Ngôi nhà rông truyền thống của người Tà Rẻ ở xã Xốp.

 

Theo phong tục, nhà Rông được mọi người trong buôn làng cùng nhau xây dựng, phân công nhau mỗi người, mỗi tổ một công việc. Từ việc tìm gỗ là trụ cột, lồ ô làm vách và sàn, lá mây hoặc cỏ tranh lợp trên mái, dây mây để buộc mối, buộc lá mây hoặc cỏ tranh thành tấm để lợp mái. Quy trình dựng nhà Rông tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của cộng đồng buôn làng và chứa đựng nhiều yếu tố tâm linh.

Trước khi dựng nhà rông, cả làng cùng nhau chuẩn bị nguyên vật liệu vài tháng, già làng đích thân dẫn nhóm trai làng vào rừng tìm gỗ, phân công tổ lấy lồ ô, dây mây, cỏ tranh. Khi vật liệu tập kết đủ đầy, già làng làm lễ cúng và tất cả mọi người trong làng cùng nhau dựng nhà rông. Già làng là người trực tiếp giám sát, chỉ huy dân làng để đảm bảo hiệu quả thẩm mỹ theo kiến trúc truyền thống, phân công trách nhiệm cho từng hộ dân đóng góp công sức, tìm vật liệu và tiền của.

“Làm nhà rông không thể tính toán được giá trị vật chất vì để dựng nhà rông, toàn thể dân làng đều góp công, góp sức cả. Từ người già đến trẻ em, ai cũng tự thấy phần trách nhiệm của mình trong đó và tự giác thực hiện”, già làng A Cố chia sẻ.

Trước đây, người Tà Rẻ ở Xốp Dùi thường đâm trâu để cúng thần linh, cầu thần linh phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, gia súc không bị dịch bệnh, lúa nhiều bông, chắc hạt; cúng trừ tà, đuổi ma... Sau đó sẽ mang đầu trâu vào nhà rông treo lên vách với sự đồng ý của già làng. Mức độ giàu có của làng được nhìn qua số lượng đầu trâu treo trong nhà rông, càng nhiều thì càng chứng tỏ làng ấy giàu có. Nhưng nay, trong nhà rông mới không còn đầu trâu nữa.

Đồng bào Tây Nguyên tổ chức lễ hội trước sân nhà rông. Đồng bào Tây Nguyên tổ chức lễ hội trước sân nhà rông.

 

Trưởng thôn A Đoan chia sẻ: Khi khánh thành nhà rông mới, già làng đã làm lễ cúng bỏ đầu trâu và mang hết những đầu trâu đó vào rừng rồi. Bây giờ Xốp Dùi đã đổi mới nhiều, đời sống no ấm. “Ngày mừng nhà rông mới, dân làng cũng không tổ chức đâm trâu linh đình như những làng khác, mà trong làng, nhà nào có gì thì góp nấy, sau đó tập trung đến nhà rông, già làng cúng thần linh xong, mọi người cùng nhau tập trung uống rượu chung vui”.

Xã Xốp hiện có 435 hộ, với 1.585 nhân khẩu thì có đến có 99% người dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Tà Rẻ. Trước đây, đồng bào Tà Rẻ còn tồn tại nhiều hủ tục, cuộc sống khó khăn, nhưng nay mọi thứ đã thay đổi, đời sống của người dân được nâng cao, số hộ nghèo liên tục giảm. Đặc biệt, bà con đã không còn tin chuyện ma rừng bắt người nữa, đau ốm thì đi Trạm xá xã, ra Bệnh viện huyện khám bệnh lấy thuốc, nên không còn mất trâu cúng đuổi ma, chỉ khi nào có lễ lớn, mới đâm trâu cúng thần linh thôi.

Niềm vui của bà con Xốp Dùi nhân lên khi UBND xã quyết định lồng ghép nguồn vốn xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ 30 triệu đồng để làm sân thể thao trong khuôn viên nhà rông.

LÊ HƯỜNG

Tin cùng chuyên mục
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Tin nổi bật trang chủ
Nghề... săn muỗi và những

Nghề... săn muỗi và những "chiến lợi phẩm"

Xã hội - Thanh Hải - 2 giờ trước
Rất nhiều phương pháp đặt bẫy được thực nghiệm, trong đó có việc dùng chính thân mình làm mồi nhử. Nhưng không phải lúc nào muỗi cũng “cắn câu”. Săn muỗi nhưng phải đảm bảo muỗi hãy còn sống khỏe?!... Tôi đã có nguyên một đêm theo các bác sĩ ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật để “mắt thấy tai nghe” nghề đặc biệt ấy.
Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Kinh tế - Thiên Đức - 2 giờ trước
Thời gian qua, Chính phủ thực hiện thu phí dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) chi trả cho các hộ nhận khoán chăm sóc, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều người dân, chi phí này rất thấp khó đảm bảo cuộc sống. Do đó, thời gian tới, bên cạnh giải pháp chi trả DVMTR, cơ quan chức năng cần tạo điều kiện để người dân có thể khai thác khu vực rừng bảo vệ thành không gian phát triển kinh tế một cách phù hợp.
Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 2 giờ trước
Những năm gần đây, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn tỉnh Yên Bái đã giảm rõ rệt. Nhiều chị em phụ nữ ở vùng DTTS đã dần thay đổi nhận thức, tuân thủ pháp luật về hôn nhân và gia đình, tập trung phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Xã hội - Việt Hưng - 2 giờ trước
Với sự phát triển của công nghệ thông tin và các ứng dụng mạng xã hội, con người xích lại gần nhau hơn. Nhưng mặt trái của các ứng dụng mạng xã hội cũng đã được nhận diện; trong đó mạng xã hội đã và đang “hỗ trợ” nạn tảo hôn có điều kiện gia tăng.
Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 2 giờ trước
Thời gian qua, nhờ thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Thanh Hóa: Cơ chế

Thanh Hóa: Cơ chế "phục vụ", tạo bức phá trong cải cách hành chính

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính được tỉnh Thanh Hóa chú trọng thực hiện đồng bộ và quyết liệt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đây được xem là chìa khóa quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững của tình. Thước đo hiệu quả đầu tiên có thể thấy rõ đó chính là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp...
Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Tin tức - PV - 16:28, 16/01/2021
Thêm 10 tình nguyện viên được tiêm liều 75 mcg Nanocovax ngày 15/1. Như vậy, toàn bộ 60 người nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn một đã tiêm ít nhất một liều.
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 15:29, 16/01/2021
Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Video - PV - 15:09, 16/01/2021
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XII; đánh giá 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; 30 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991; 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2010-2020.
Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Sức khỏe - Nguyệt Anh - 14:56, 16/01/2021
Người dân cần che chắn nhà cửa, giữ ấm cơ thể, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước uống; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; không ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, để lâu ngày.