Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sản xuất nông nghiệp và tín ngưỡng của người La Chí

PV - 15:12, 26/07/2021

Người La Chí có lịch sử sinh sống lâu đời ở Hà Giang. Do cư trú trên địa bàn có địa hình phức tạp, hầu hết là khu vực núi cao, độ dốc lớn, cách xa trung tâm nên hoạt động sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu kinh tế của người La Chí. Họ giỏi nghề khai khẩn và làm ruộng bậc thang, trồng lúa nước. Cũng từ phương thức canh tác ấy đã hình thành những phong tục, tập quán, tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp trong đời sống văn hóa tinh thần của người La Chí với các nghi lễ mang tính đặc trưng độc đáo.

Người La Chí xã Bản Phùng (Hoàng Su Phì, Hà Giang) canh tác lúa kết hợp nuôi cá Chép ruộng
Người La Chí xã Bản Phùng (Hoàng Su Phì, Hà Giang) canh tác lúa kết hợp nuôi cá Chép ruộng

Người La Chí là một trong những tộc người có truyền thống lâu đời và nhiều kinh nghiệm về canh tác nông nghiệp, nhất là trồng lúa nước. Qua tìm hiểu quá trình hình thành ruộng bậc thang trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang và tại các hộ người La Chí cho thấy, cách đây trên dưới 300 năm, người La Chí đã biết khai phá và canh tác lúa nước trên những thửa ruộng bậc thang tại 2 huyện Hoàng Su Phì và Xín Mần (Hà Giang) - sớm hơn khoảng 100 năm so với các dân tộc khác cùng địa bàn cư trú. 

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của người La Chí thì cây lúa nước là loại cây trồng chủ yếu, chiếm tỷ lệ trên 70% trong tổng số các sản phẩm nông nghiệp, đồng thời là nguồn lương thực chính phục vụ nhu cầu đời sống hàng ngày.

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên với độ rủi ro cao. Vì vậy, họ có nhiều tín ngưỡng và nghi lễ độc đáo liên quan đến lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nhằm cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu. Qua tìm hiểu, trong một năm, người La Chí thường tổ chức 4 nghi lễ liên quan đến chu kỳ mùa vụ.

Đầu tiên là Lễ mở kho xin giống, được tổ chức vào tháng 4 âm lịch hàng năm. Người La Chí quan niệm rằng, sau khi mùa vụ thu hoạch xong họ sẽ làm lễ gửi hồn của cây lúa và các loại hoa màu để Hoàng Vần Thùng giữ hộ cho đến vụ gieo cấy năm sau. Đây là một khoảng thời gian dài nhàn rỗi, hồn của cây lúa thường ngủ quên chưa tỉnh giấc. Do vậy, gia đình phải làm Lễ mở kho xin giống, giúp cho cây trồng phát triển tươi tốt, gia đình có vụ mùa bội thu và chỉ sau khi tổ chức xong lễ này thì các gia đình mới được cấy lúa vụ mới.

Sau khi làm Lễ mở kho xin giống, tùy theo mỗi gia đình mà họ lựa chọn ngày gieo cấy khác nhau và tránh trùng với ngày giỗ của ông, bà, cha, mẹ đã khuất. Khi chọn được ngày phù hợp thì thông báo cho họ hàng, làng xóm đến giúp theo hình thức đổi công. Sau khi cấy xong toàn bộ các thửa ruộng thì các gia đình tổ chức Lễ cúng vụ cấy. Lễ cúng này nhằm cầu mong cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt.

Theo quan niệm của người La Chí, trước khi gặt, bao giờ các gia đình cũng phải tổ chức Lễ cúng mừng cơm mới, sau đó mới được gặt. Bà con làm Lễ mừng cơm mới để cúng báo tổ tiên, tạ ơn trời đất, thần linh đã phù hộ một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, giúp bản làng có một vụ mùa bội thu. Lễ cúng này được tổ chức vào đầu tháng 9 âm lịch, trước khi tổ chức thu hoạch lúa. Các lễ vật gồm: Rượu hoẵng, thịt chim, cá Chép ruộng. 

Trong quan niệm người La Chí, chỉ sau khi cúng cơm mới thì các gia đình mới được đem thóc mới thu hoạch vào nhà và ăn cơm nấu từ gạo mới. Đồng thời trước khi cúng cơm mới thì không được đốt rơm rạ vì khi đó hồn lúa vẫn còn ở trên cây rơm, cây rạ, nếu đốt thì năm sau sẽ bị mất mùa.

Đến khoảng tháng 10 âm lịch hàng năm, bà con sẽ tổ chức Lễ đóng kho, sau khi đã thu hoạch xong lúa, ngô và các loại hoa màu khác, kết thúc một năm canh tác, sản xuất. Mục đích nhằm gửi phần hồn các loại giống cây trồng vào kho của Hoàng Vần Thùng để Hoàng Vần Thùng giữ hộ cho đến vụ gieo cấy năm sau.

Ngày nay, đồng bào La Chí ở các địa phương trong tỉnh vẫn duy trì và thực hành các nghi lễ tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp. Qua đó, góp phần dệt nên bản sắc văn hóa độc đáo, đồng thời tạo “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đồng bào dân tộc La Chí.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ An: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường

Nghệ An: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường

Những năm gần đây, loại hình du lịch cộng đồng (DLCĐ) tại Nghệ An đang được phát triển. Ngoài những hỗ trợ về kinh phí, đào tạo, ngành Du lịch tỉnh này, cũng như chính quyền các cấp đã rất chú trọng nâng cao ý thức của người dân để bảo vệ môi trường cho du lịch phát triển.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh thăm và làm việc tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh thăm và làm việc tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương

Sáng ngày 24/9, tại Thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc (UBDT) và Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã đến thăm và làm việc tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh và Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn chủ trì buổi làm việc.
Google giới thiệu ứng dụng hỗ trợ người khuyết tật dùng smartphone

Google giới thiệu ứng dụng hỗ trợ người khuyết tật dùng smartphone

Khoa học - Công nghệ - PV - 1 giờ trước
Tính năng mới của ứng dụng nêu trên được gọi là "Camera Switches", cho phép người dùng sử dụng khuôn mặt của mình để tương tác với điện thoại.
Tập huấn dạy học trực tuyến và qua truyền hình cho giáo viên tiểu học 22 tỉnh, thành phố

Tập huấn dạy học trực tuyến và qua truyền hình cho giáo viên tiểu học 22 tỉnh, thành phố

Giáo dục - P. Ngọc (T/h) - 4 giờ trước
Nhằm hỗ trợ giáo viên vượt qua khó khăn trong việc dạy học trực tuyến ứng phó với tình thế học sinh không thể đến trường để phòng, chống dịch, ngày 23/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức khóa tập huấn nâng cao năng lực dạy học trực tuyến, dạy học qua truyền hình cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên 22 tỉnh, thành phố phía Bắc.
Ngắm những thửa ruộng bậc thang đẹp lộng lẫy ở Hoàng Su Phì

Ngắm những thửa ruộng bậc thang đẹp lộng lẫy ở Hoàng Su Phì

Media - PV - 5 giờ trước
Tháng chín là thời điểm đẹp nhất trong năm để du khách có thể đến với Hoàng Su Phì hay Hà Giang khám phá các góc nhìn mới mẻ của những thửa ruộng bậc thang trải rộng tầm mắt.
Giao kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021-2025

Giao kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021-2025

Tài chính - Kinh doanh - Cát Tường - 5 giờ trước
Các bộ, cơ quan Trung ương và các địa phương khẩn trương thực hiện giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Trung ương năm 2021 trước ngày 30/9/2021 cho các dự án khởi công mới, nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, nhiệm vụ quy hoạch đã hoàn thiện thủ tục đầu tư theo quy định.
Gia Lai: Chanh dây được mùa, được giá

Gia Lai: Chanh dây được mùa, được giá

Sản phẩm - Thị trường - P. Ngọc (T/h) - 5 giờ trước
Trước ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhiều nông sản của bà con nông dân khó khăn trong khâu tiêu thụ, theo đó giá cả bị thấp hơn mọi năm. Trong khi đó, cây chanh dây của bà con nông dân ở Gia Lai vừa được mùa, lại được giá, giúp người nông dân cải thiện cuộc sống.
Hồ Ba Bể “đóng băng” trong bão dịch

Hồ Ba Bể “đóng băng” trong bão dịch

Với lợi thế về vẻ đẹp núi rừng hoà quyện cùng sông nước hữu tình, trong những năm qua Hồ Ba Bể đã trở thành điểm hấp dẫn khách du lịch trong và ngoài nước. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, hoạt động du lịch ở đây gần như bị “đóng băng”
Bạn cần làm gì để bảo vệ dữ liệu cá nhân khi mang điện thoại, laptop đi sửa?

Bạn cần làm gì để bảo vệ dữ liệu cá nhân khi mang điện thoại, laptop đi sửa?

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 6 giờ trước
Thời gian qua đã có không ít trường hợp người dùng bị rò rỉ hình ảnh, video riêng tư hoặc mất tiền trong tài khoản ngân hàng khi mang điện thoại đi sửa chữa. Vậy bạn cần làm gì để bảo vệ dữ liệu cá nhân khi mang điện thoại, laptop đi sửa?
HLV Park Hang Seo triệu tập thêm 2 cầu thủ cho đội tuyển Việt Nam

HLV Park Hang Seo triệu tập thêm 2 cầu thủ cho đội tuyển Việt Nam

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 6 giờ trước
Để chuẩn bị lực lượng tốt nhất tham dự vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á và AFF Suzuki Cup 2020, HLV Park Hang Seo đã triệu tập bổ sung 2 cầu thủ cho đội tuyển Việt Nam là hậu vệ Đỗ Thanh Thịnh và Phạm Xuân Mạnh.
Thế giới có hơn 231 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 231 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - Nga Anh (t/h) - 6 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 24/9/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 231.301.002 ca nhiễm COVID-19, trong đó 4.740.781 ca tử vong và 207.949.242 ca bình phục.
Bài thuốc chữa bệnh từ cây chút chít

Bài thuốc chữa bệnh từ cây chút chít

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 6 giờ trước
Cây chút chít hay còn có một số tên gọi khác như: lưỡi bò, dương đề, thổ đại hoàng...có tính lạnh, vị đắng. Đây là loại dược liệu quý giá trong đông y có tác dụng điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Sau đây là một số bài thuốc điều trị bệnh từ cây chút chít.
Chủ tịch nước tiếp các doanh nghiệp năng lượng hàng đầu Hoa Kỳ

Chủ tịch nước tiếp các doanh nghiệp năng lượng hàng đầu Hoa Kỳ

Thời sự - PV - 6 giờ trước
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc hoan nghênh các nhà đầu tư Hoa Kỳ quan tâm đến Việt Nam và cho biết Việt Nam dành ưu tiên cao cho các nỗ lực phát triển ngành năng lượng theo hướng bền vững.