Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sản xuất nông nghiệp và tín ngưỡng của người La Chí

PV - 15:12, 26/07/2021

Người La Chí có lịch sử sinh sống lâu đời ở Hà Giang. Do cư trú trên địa bàn có địa hình phức tạp, hầu hết là khu vực núi cao, độ dốc lớn, cách xa trung tâm nên hoạt động sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu kinh tế của người La Chí. Họ giỏi nghề khai khẩn và làm ruộng bậc thang, trồng lúa nước. Cũng từ phương thức canh tác ấy đã hình thành những phong tục, tập quán, tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp trong đời sống văn hóa tinh thần của người La Chí với các nghi lễ mang tính đặc trưng độc đáo.

Người La Chí xã Bản Phùng (Hoàng Su Phì, Hà Giang) canh tác lúa kết hợp nuôi cá Chép ruộng
Người La Chí xã Bản Phùng (Hoàng Su Phì, Hà Giang) canh tác lúa kết hợp nuôi cá Chép ruộng

Người La Chí là một trong những tộc người có truyền thống lâu đời và nhiều kinh nghiệm về canh tác nông nghiệp, nhất là trồng lúa nước. Qua tìm hiểu quá trình hình thành ruộng bậc thang trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang và tại các hộ người La Chí cho thấy, cách đây trên dưới 300 năm, người La Chí đã biết khai phá và canh tác lúa nước trên những thửa ruộng bậc thang tại 2 huyện Hoàng Su Phì và Xín Mần (Hà Giang) - sớm hơn khoảng 100 năm so với các dân tộc khác cùng địa bàn cư trú. 

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của người La Chí thì cây lúa nước là loại cây trồng chủ yếu, chiếm tỷ lệ trên 70% trong tổng số các sản phẩm nông nghiệp, đồng thời là nguồn lương thực chính phục vụ nhu cầu đời sống hàng ngày.

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên với độ rủi ro cao. Vì vậy, họ có nhiều tín ngưỡng và nghi lễ độc đáo liên quan đến lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nhằm cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu. Qua tìm hiểu, trong một năm, người La Chí thường tổ chức 4 nghi lễ liên quan đến chu kỳ mùa vụ.

Đầu tiên là Lễ mở kho xin giống, được tổ chức vào tháng 4 âm lịch hàng năm. Người La Chí quan niệm rằng, sau khi mùa vụ thu hoạch xong họ sẽ làm lễ gửi hồn của cây lúa và các loại hoa màu để Hoàng Vần Thùng giữ hộ cho đến vụ gieo cấy năm sau. Đây là một khoảng thời gian dài nhàn rỗi, hồn của cây lúa thường ngủ quên chưa tỉnh giấc. Do vậy, gia đình phải làm Lễ mở kho xin giống, giúp cho cây trồng phát triển tươi tốt, gia đình có vụ mùa bội thu và chỉ sau khi tổ chức xong lễ này thì các gia đình mới được cấy lúa vụ mới.

Sau khi làm Lễ mở kho xin giống, tùy theo mỗi gia đình mà họ lựa chọn ngày gieo cấy khác nhau và tránh trùng với ngày giỗ của ông, bà, cha, mẹ đã khuất. Khi chọn được ngày phù hợp thì thông báo cho họ hàng, làng xóm đến giúp theo hình thức đổi công. Sau khi cấy xong toàn bộ các thửa ruộng thì các gia đình tổ chức Lễ cúng vụ cấy. Lễ cúng này nhằm cầu mong cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt.

Theo quan niệm của người La Chí, trước khi gặt, bao giờ các gia đình cũng phải tổ chức Lễ cúng mừng cơm mới, sau đó mới được gặt. Bà con làm Lễ mừng cơm mới để cúng báo tổ tiên, tạ ơn trời đất, thần linh đã phù hộ một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, giúp bản làng có một vụ mùa bội thu. Lễ cúng này được tổ chức vào đầu tháng 9 âm lịch, trước khi tổ chức thu hoạch lúa. Các lễ vật gồm: Rượu hoẵng, thịt chim, cá Chép ruộng. 

Trong quan niệm người La Chí, chỉ sau khi cúng cơm mới thì các gia đình mới được đem thóc mới thu hoạch vào nhà và ăn cơm nấu từ gạo mới. Đồng thời trước khi cúng cơm mới thì không được đốt rơm rạ vì khi đó hồn lúa vẫn còn ở trên cây rơm, cây rạ, nếu đốt thì năm sau sẽ bị mất mùa.

Đến khoảng tháng 10 âm lịch hàng năm, bà con sẽ tổ chức Lễ đóng kho, sau khi đã thu hoạch xong lúa, ngô và các loại hoa màu khác, kết thúc một năm canh tác, sản xuất. Mục đích nhằm gửi phần hồn các loại giống cây trồng vào kho của Hoàng Vần Thùng để Hoàng Vần Thùng giữ hộ cho đến vụ gieo cấy năm sau.

Ngày nay, đồng bào La Chí ở các địa phương trong tỉnh vẫn duy trì và thực hành các nghi lễ tín ngưỡng liên quan đến nông nghiệp. Qua đó, góp phần dệt nên bản sắc văn hóa độc đáo, đồng thời tạo “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đồng bào dân tộc La Chí.

Tin cùng chuyên mục
Hướng Hóa (Quảng Trị): Nông dân phấn khởi khi cao su được giá

Hướng Hóa (Quảng Trị): Nông dân phấn khởi khi cao su được giá

Trong bối cảnh do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, nhiều nông sản của bà con nông dân ở huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) khó khăn trong khâu tiêu thụ nên giá thấp hơn mọi năm. Trong khi đó, giá mủ cao su lại tăng giúp nhiều người dân có nguồn thu nhập ổn định.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Trưởng đại diện của UNICEF tại Việt Nam

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Trưởng đại diện của UNICEF tại Việt Nam

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh đã chủ trì buổi làm việc với bà Rana Flowers, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam. Tham dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT. Về phía UNICEF có bà Esley Miller, Phó trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam và các chuyên gia của UNICEF.
Australia mong muốn đưa quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới

Australia mong muốn đưa quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới

Thời sự - PV - 21:00, 15/10/2021
Australia hết sức coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới trong tương lai gần.
Thanh Hóa: Hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Thanh Hóa: Hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Tin địa phương - PV-CĐ - 20:54, 15/10/2021
Ngày 15/10, Văn phòng Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa cho biết, qua rà soát, thống kê, năm 2021 trên địa bàn tỉnh còn hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất.
Đưa cây lúa nước lên ngàn

Đưa cây lúa nước lên ngàn

Phóng sự - Khánh Ngân - 19:39, 15/10/2021
Khi bưng bát cơm dẻo thơm, bà con đồng bào Chứt, Bru Vân Kiều… dọc tuyến biên giới Việt - Lào ở tỉnh Quảng Bình lại rưng rưng, nhớ đến những người lính Biên phòng. Các anh đã đào đất, đắp đập, cầm tay chỉ cho đồng bào trồng lúa nước. Từ bỡ ngỡ với cây lúa dưới xuôi, đến nay người Chứt, Bru Vân Kiều trên ngàn đã biết ủ giống, gieo trồng, chăm sóc cây lúa để có những mùa vàng bội thu trên đỉnh Trường Sơn.
Cần quyết tâm cao để giảm một cách bền vững cả 3 tiêu chí về tai nạn giao thông

Cần quyết tâm cao để giảm một cách bền vững cả 3 tiêu chí về tai nạn giao thông

Tin tức - PV - 19:30, 15/10/2021
Đây là tinh thần chỉ đạo của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông quốc gia khi chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông 9 tháng và phương hướng nhiệm vụ 3 tháng cuối năm, diễn ra chiều ngày 15/10.
Tân Sơn (Bắc Kạn): Chuyển đổi cơ cấu kinh tế để giảm nghèo

Tân Sơn (Bắc Kạn): Chuyển đổi cơ cấu kinh tế để giảm nghèo

Kinh tế - Lý Dũng - Minh Thu - 19:19, 15/10/2021
Để từng bước giảm tỷ lệ hộ nghèo, những năm gần đây, cấp ủy, chính quyền xã Tân Sơn, huyện Chợ Mới (Bắc Kạn) đã vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, từng bước cải thiện cuộc sống. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm từ 70% (năm 2018) xuống còn 50% (cuối năm 2020).
Ngày 15/10: Việt Nam có 3.797 ca mắc COVID-19 và 918 ca khỏi bệnh

Ngày 15/10: Việt Nam có 3.797 ca mắc COVID-19 và 918 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:55, 15/10/2021
Ngày 15/10, Việt Nam có 3.797 ca mắc mới COVID-19 tại TP HCM, Sóc Trăng và 45 địa phương khác. Trong ngày có 918 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Doanh nhân người Tày thực hiện xuất sắc

Doanh nhân người Tày thực hiện xuất sắc "mục tiêu kép" trong những ngày đại dịch

Doanh nhân dân tộc - Uông Thái Biểu- Kim Anh - 18:43, 15/10/2021
Nỗ lực trong khó khăn chung vì đại dịch COVID-19, Lưu Lập Đức - chàng trai người Tày vẫn vững vàng chèo lái Công ty Agri Đức Tiến của mình không để đứt gãy công việc sản xuất - kinh doanh và thị trường tiêu thụ. Đồng thời, anh góp sức giải cứu nông sản cho hàng chục nông hộ, tạo công ăn việc làm ổn định cho khoảng 40 thanh niên địa phương. Có thể nói, doanh nhân Lưu Lập Đức đã thực hiện xuất sắc mục tiêu kép: vừa duy trì hoạt động ổn định cho công ty, vừa hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho nông dân trong những ngày đại dịch.
Đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu

Đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu

Thời sự - PV - 18:10, 15/10/2021
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu nhằm tiến tới xây dựng Nhà nước pháp quyền; đồng thời cải cách tư pháp là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động tư pháp và công tác phòng chống tham nhũng.
Nông dân Lào Cai vẫn trong vòng luẩn quẩn “trồng rồi chặt, chặt rồi lại trồng”

Nông dân Lào Cai vẫn trong vòng luẩn quẩn “trồng rồi chặt, chặt rồi lại trồng”

Sản phẩm - Thị trường - Trọng Bảo - 17:37, 15/10/2021
Xuất phát từ một số nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhiều cây trồng hàng hóa, vật nuôi trên địa bàn tỉnh Lào Cai gặp nhiều khó khăn trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm. Thời gian gần đây, bà con nông dân ở các địa phương đang phá bỏ một số cây trồng từng được xác định là hàng hóa, tìm các loại cây trồng khác thay thế với hy vọng có thu nhập.
Chủ tịch Quốc hội tiếp Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech

Chủ tịch Quốc hội tiếp Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech

Thời sự - PV - 17:30, 15/10/2021
Chiều 15/10, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp ông Milovan Stankov, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech tại Hà Nội.