Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo cách dựng nhà ở của đồng bào La Chí

PV - 15:09, 27/05/2019

Người La Chí là một trong những dân tộc đầu tiên ở Hoàng Su Phì (Hà Giang) biết canh tác lúa nước trên các thửa ruộng bậc thang. Đặc biệt, người La Chí thường sống quần cư trên những sườn núi, gần chân ruộng của gia đình nên họ có tư duy khá độc đáo trong việc xây dựng nhà ở để thích nghi với địa bàn sinh sống có độ dốc lớn.

Ngôi nhà truyền thống của người La Chí. Ngôi nhà truyền thống của đồng bào La Chí.

Người La Chí là một trong những dân tộc đầu tiên ở Hoàng Su Phì (Hà Giang) biết canh tác lúa nước trên các thửa ruộng bậc thang. Đặc biệt, người La Chí thường sống quần cư trên những sườn núi, gần chân ruộng của gia đình nên họ có tư duy khá độc đáo trong việc xây dựng nhà ở để thích nghi với địa bàn sinh sống có độ dốc lớn.

Từ xa xưa, tại Hà Giang, người La Chí đã lập làng, lập xóm ở 2 xã Bản Phùng và Bản Díu của huyện Hoàng Su Phì. Để thuận tiện cho việc canh tác, đồng bào dựng nhà ở gần mảnh ruộng của gia đình.

Với địa thế, địa hình đó, nhằm thuận lợi cho sản xuất, sinh hoạt, bà con chọn lối kiến trúc nhà ở cũng rất đặc trưng, kết hợp giữa nhà sàn và nhà đất trình tường. Phần nhà sàn là nơi để ở. Phần nhà đất được bố trí ở đầu hồi nhà sàn, là nơi nấu nướng, để đồ đạc. Nhà sàn và nhà đất có thể chung một mái hoặc mái nhà đất thấp hơn mái nhà sàn một chút. Theo anh Vương Xuân Khiên, kiểu kiến trúc này còn xuất phát từ điều kiện khí hậu ở Hoàng Su Phì.

Nhà của đồng bào chỉ có 1 cầu thang đặt trong nhà đất dẫn lên đầu hồi nhà sàn. Cửa phía trước nhà sàn là cửa chính của ngôi nhà, còn cửa ở đầu hồi là cửa phụ. Anh Vương Xuân Khiên cho biết: “Do dựng nhà ở giữa ruộng, 4 bề là nước, độ ẩm cao nên các ngôi nhà đều có cửa chính quay về hướng Tây, hướng có thể đón được nhiều ánh sáng nhất”.

Người La Chí rất chú ý đến việc gia cố nền nhà. Dù sườn núi có độ dốc thế nào, người dân cũng san đất thật bằng phẳng để làm nền nhà. Hệ thống thoát nước được bố trí xung quanh nhà để nước mưa tràn xuống không thấm vào nền nhà. Vì thế, những ngôi nhà nửa nhà sàn, nửa nhà đất mới tồn tại và bền vững ở Hoàng Su Phì hàng chục năm.

Quan trọng nhất khi dựng nhà, là chọn gỗ làm cột. Đồng bào La Chí chọn những cây gỗ tốt, ngâm nước khoảng 2 năm trước khi dựng nhà để cột nhà được bền chắc. Sau khi chuẩn bị đầy đủ nguyên vật liệu, người La Chí mới chọn đất làm nhà. Đó thường là mảnh đất ở gần ruộng, gần nguồn nước. Người La Chí chôn 4 cái cọc ở 4 góc của nền nhà tương lai. Cạnh 4 cái cọc, chủ nhà đào 4 cái lỗ nhỏ, trong lỗ đặt 2 hay 4 hạt thóc rồi úp bát lên, khấn thổ công phù hộ.

Họ quan niệm, nếu sáng hôm sau, các hạt thóc còn nguyên tức là mảnh đất lành, còn nếu bị con gì ăn mất hoặc thay đổi vị trí tức là thổ công không phù hộ. Ông Trần Chí Nhân, dân tộc La Chí ở Hoàng Su Phì giải thích: “Làm như thế để xác định hướng nhà, bởi Hoàng Su Phì là khu vực tương đối dễ sạt lở nên yếu tố an toàn trong quá trình chọn hướng, chọn đất làm nhà rất quan trọng”.

Bà con thường làm nhà vào mùa hè khi tiết trời nắng ráo. Tuy nhiên, họ tránh làm nhà vào tháng 7 âm lịch. Bởi tháng 7 là Tết Ku cù tê-Tết lớn nhất của người La Chí. Thời gian này người ta nghỉ ngơi để cúng tổ tiên.

Sau khi san nền, cột kèo được đục đẽo xong, chủ nhà sẽ chọn ngày tốt để dựng cột. Trong ngày dựng nhà mà chưa kịp lợp mái, thì đêm hôm đó phải có người già ra ngủ ở nhà mới. Người La Chí sẽ đốt lửa và trải chiếu ngủ ngay dưới nền nhà. Đống lửa phải cháy cả đêm, không được tắt, để tránh tà ma làm vấy bẩn ngôi nhà. Người La Chí nghĩ khi nhà mới dựng lên, tổ tiên chưa vào ở nhà đó nên họ muốn giữ gìn sự thiêng liêng cho ngôi nhà.

Nhà dựng xong xuôi, chủ nhà sẽ mời thầy cúng làm lễ cầu thổ công phù hộ, di dời bàn thờ từ nhà bố mẹ đẻ về nhà mới. Trong ngôi nhà của đồng bào La Chí, cả phần nhà sàn và nhà đất đều có bếp lửa, nhưng mỗi bếp lại có công dụng riêng. Bởi đồng bào quan niệm rằng, nhà sàn không chỉ là nơi sinh hoạt, ăn ở của gia đình, mà đó còn là không gian thiêng, gắn với bếp chính. Bếp lửa trên nhà sàn phải đỏ hồng trong suốt 12 ngày liên tục, có như vậy mới may mắn. Lửa thắp trên nhà mới phải được lấy từ nhà bố mẹ đẻ như một sự chia sẻ, kế thừa.

Phong tục làm nhà ở được người La Chí gìn giữ từ thế hệ này sang thế hệ khác với một sắc màu đặc sắc trên tấm thảm văn hóa của dân tộc.

HỒNG PHÚC

Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng

Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng

Chiều 26/6, tại Đà Nẵng, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Đoàn công tác Trung ương làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng về công tác xây dựng Đảng và thực hiện nhiệm vụ chính trị thời gian qua, phương hướng, nhiệm vụ thời gian tới.
Ngành Đường sắt tăng nhiều tàu khách trên tuyến Bắc - Nam

Ngành Đường sắt tăng nhiều tàu khách trên tuyến Bắc - Nam

Xã hội - T.Minh - 21:56, 26/06/2022
Để đáp ứng nhu cầu du lịch Hè tăng cao của hành khách, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) thực hiện kế hoạch chạy thêm nhiều tàu khách trên tuyến Bắc - Nam đi đến Quảng Bình, Đà Nẵng, Nha Trang.
CLB Viettel tự tin hướng đến chiến thắng trước Phnom Penh Crown

CLB Viettel tự tin hướng đến chiến thắng trước Phnom Penh Crown

Thể thao - PV - 21:41, 26/06/2022
Đánh giá cao CLB Phnom Penh Crown (Campuchia) - đối thủ ở lượt trận thứ 2 bảng I thuộc AFC Cup 2022, tuy nhiên, HLV trưởng Viettel Bae Ji-won cùng các học trò cũng đầy tự tin hướng đến chiến thắng thứ hai liên tiếp.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm Công ty Mirelite Mirsa

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm Công ty Mirelite Mirsa

Thời sự - PV - 21:05, 26/06/2022
Sáng ngày 26/6/2022, theo giờ địa phương, nhân chuyến thăm chính thức Hungary theo lời mời của Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary Istvan Jakab, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã đến thăm và làm việc với Lãnh đạo thành phố Albertirsa, thăm Công ty Mirelite Mirsa, chuyên chế biến nông sản đông lạnh.
Mưa lũ làm sập trôi 1 nhà, hỏng 3 công trình thủy lợi ở huyện Văn Chấn

Mưa lũ làm sập trôi 1 nhà, hỏng 3 công trình thủy lợi ở huyện Văn Chấn

Tin địa phương - NA - 21:04, 26/06/2022
Theo báo cáo nhanh từ Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Yên Bái, mưa lũ xảy ra đêm ngày 25/6 rạng sáng 26/6 đã gây thiệt hại về tài sản và sản xuất nông nghiệp cho nhân dân trên địa bàn huyện Văn Chấn.
Chủ tịch Quốc hội tiếp Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary Istvan Jakab

Chủ tịch Quốc hội tiếp Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary Istvan Jakab

Thời sự - PV - 20:22, 26/06/2022
Ngày 26/6/2022, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam đã đến thăm thành phố Albertirsa. Tại đây, Chủ tịch Quốc hội đã tiếp Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary Istvan Jakab
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về chuyến công tác tại Lai Châu của Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh; các hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và một số thông tin nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Vùng đất để rèn nghề” của tác giả Hồng Minh nhân dịp Kỷ niệm 97 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam .
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Media - BDT - 20:05, 26/06/2022
Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về chuyến công tác tại Lai Châu của Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh; các hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và một số thông tin nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Vùng đất để rèn nghề” của tác giả Hồng Minh nhân dịp Kỷ niệm 97 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam .
Gia Lai: Tổ chức Chương trình tình nguyện

Gia Lai: Tổ chức Chương trình tình nguyện "Hành quân xanh" 2022

Xã hội - Ngọc Thu - 18:00, 26/06/2022
Ngày 26/6, Phòng An ninh Nội địa, Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ khối An ninh Công an tỉnh Gia Lai và Đoàn thanh niên Công an huyện Đak Đoa (Gia Lai) phối hợp Hội từ thiện Hành trình chia sẻ hạnh phúc đã tổ chức Chương trình tình nguyện "Hành quân xanh" năm 2022 tại xã Ia Pết và Ia Băng, huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai. Đây là 2 địa phương có tỷ lệ dân số là người đồng bào DTTS cao, hoàn cảnh khó khăn.
Huế không chỉ có di sản

Huế không chỉ có di sản

Du lịch - Nguyệt Anh - 16:11, 26/06/2022
Nằm trong chuỗi các hoạt động hưởng ứng của Tuần lễ Festival Huế 2022, từ 20 - 26/6, Sở Du lịch phối hợp Công ty Hexa Media tổ chức hành trình quảng bá điểm đến - Media trip “Visit Hue”. Một số hình ảnh tham quan, trải nghiệm Huế của đoàn Media trip.
Lạng Sơn: Sôi nổi Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Cao Lộc năm 2022

Lạng Sơn: Sôi nổi Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Cao Lộc năm 2022

Sắc màu 54 - Thiên An - Mỹ Dung - 15:41, 26/06/2022
Trong 2 ngày 24 và 25/6, tại Tp. Lạng Sơn, UBND huyện Cao Lộc phối hợp với UBND Tp. Lạng Sơn tổ chức chương trình Ngày hội văn hóa các dân tộc huyện Cao Lộc năm 2022.
Trải nghiệm Buôn Đôn

Trải nghiệm Buôn Đôn

Media - Kim Anh - 13:03, 26/06/2022
Buôn Đôn hay còn gọi là Bản Đôn nằm cách trung tâm Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) khoảng 40km về phía Tây Bắc. Sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, cùng nhiều điều thú vị trong văn hóa, tín ngưỡng, ẩm thực... từ lâu Buôn Đôn đã trở thành một trong những điểm thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước ghé thăm vui chơi và khám phá.