Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Sản xuất nông nghiệp ở miền núi trước biến đổi khí hậu: Áp lực đất sản xuất (Bài 1)

Khánh Thi - CĐ - 17:58, 15/09/2021

Với hầu hết các tỉnh, thành vùng DTTS và miền núi, sản xuất nông nghiệp là “trụ đỡ” của nền kinh tế. Nhưng trước biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, “trụ đỡ” này đang có nguy cơ lung lay, đòi hỏi phải có những thay đổi phù hợp, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp thông minh (CSA) để thích ứng.

Sau mưa lũ, sinh kế cho ngưởi dân là vấn đề được quan tâm hàng đầu (Ảnh minh họa)
Sau mưa lũ, sinh kế cho ngưởi dân là vấn đề được quan tâm hàng đầu (Ảnh minh họa)

Sản xuất nông nghiệp đang phải đối mặt với sự cạnh tranh nguồn lực (đất sản xuất) ngày càng gay gắt từ các ngành công nghiệp và dịch vụ khác cũng như áp lực cạnh tranh về sử dụng đất trong chính khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Áp lực cạnh tranh này càng gay gắt hơn trước sự xâm lấn đất do thiên tai.

Mất sinh kế trước mắt

Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị) là một trong những địa phương bị thiệt hại nặng nề bởi lũ quét và sạt lở đất vào tháng 10 năm ngoái. Lũ quét cùng sạt lở đất đã vùi lấp hàng loạt ngôi nhà, trường học, trạm y tế, công sở cùng nhiều diện tích cây trồng. Nguy cơ thiên tai ở Hướng Việt vẫn luôn rình rập bởi xã nằm giữa một thung lũng được bao quanh bởi đồi núi.

Ông Hồ Văn Phức, thôn Xa Đưng (xã Hướng Việt) cho biết, năm ngoái, mưa lũ đã làm một phần núi Ka Lóc sạt lở, vùi lấp nhiều căn nhà của người dân. Sau thiên tai, nhà cửa đã được chính quyền địa phương hỗ trợ xây dựng lại. Nhưng bà con trong thôn vẫn lo lắng bởi núi Ka Lóc còn nguy cơ sạt lở khi mùa mưa lũ về.

Vấn đề khiến người dân ở Hướng Việt lo lắng là sinh kế. Sau mưa lũ năm ngoái, diện tích lúa nước vốn ít ỏi của xã gần như bị xóa sổ; diện tích trồng lúa rẫy, sắn, ngô cũng bị thu hẹp vì sạt lở.

Tương tự Hướng Việt, người dân ở xã Hướng Lập (cũng thuộc huyện Hướng Hóa) đang loay hoay bài toán sinh kế. Trước đây, dù là xã vùng cao nhưng Hướng Lập là xã có diện tích lúa nước thuộc diện lớn nhất của huyện, người dân có thể tự chủ một phần lương thực. Nhưng nay người dân lại đứng trước nguy cơ thiếu ăn do đợt mưa lũ tháng 10/2020, diện tích trồng lúa trên địa bàn đã bị vùi lấp, nay còn chưa tới một nửa.

Đây cũng là tình cảnh chung của hầu hết các địa phương trên địa bàn huyện Hướng Hóa. Theo thống kê, toàn huyện hiện có khoảng 1.600 ha đất trồng lúa nước; nhưng chỉ trong đợt mưa lũ tháng 10/2020 đã có khoảng 400 ha bị bồi lấp từ 0,4 m - 1 m, trong đó có nhiều diện tích bị đất đá bồi lấp nặng hầu như không thể sản xuất.

Nguy cơ diện tích đất canh tác ít ỏi ở Hướng Hóa tiếp tục sẽ bị thiên tai xâm lấn trước biến đổi khí hậu. Theo xác định của cơ quan chức năng, toàn huyện hiện có 15/22 xã, thị trấn nằm trong vùng nguy cơ chịu ảnh hưởng của lũ ống, lũ quét với 1.034 hộ sinh sống; 14/22 xã, thị trấn thuộc vùng nguy cơ chịu ảnh hưởng của sạt lở đất, với 746 hộ sinh sống.

Tác động lâu dài

Cũng như huyện Hướng Hóa của tỉnh Quảng trị, đất sản xuất tại nhiều địa phương của nước ta thường xuyên bị thiên tai xâm lấn đất sản xuất. Sự xâm lấn này diễn ra thường xuyên, liên tục trước biến đổi khí hậu, khiến quỹ đất sản xuất vốn đã ít, manh mún, càng lúc càng bị thu hẹp hơn.

Mưa lũ vùi lấp, xâm lấn đất canh tác (Trong ảnh: Người dân xã Húc, huyện Hướng Hóa cải tạo đồng ruộng bị bồi lấp do mưa lũ để canh tác lúa nước)
Mưa lũ vùi lấp, xâm lấn đất canh tác (Trong ảnh: Người dân xã Húc, huyện Hướng Hóa cải tạo đồng ruộng bị bồi lấp do mưa lũ để canh tác lúa nước)

Một nghiên cứu gần đây của Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn Việt Nam (IPSARD) cho thấy, quỹ đất nông nghiệp ở nước ta tương đối thấp; sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa trên quy mô nông hộ (0,6 ha/hộ sản xuất). Đáng chú ý, trong số 11,3 triệu người sử dụng đất nông nghiệp hiện nay thì có 69% đang canh tác trên diện tích dưới 0,5 ha đất, chỉ có khoảng 6,2% số hộ có từ 2 ha trở lên.

Đặc biệt, quỹ đất sẽ ngày cảng thu hẹp do biến đổi khí hậu. Kết quả nghiên cứu của IPSARD cho thấy, biến đổi khí hậu dự kiến làm giảm khoảng 12% diện tích sản xuất nông nghiệp ở Đồng bằng sông Hồng và 24% ở Đồng bằng Sông Cửu Long… Theo nghiên cứu của IPSARD, trong số 84 quốc gia đang phát triển vùng ven biển và chịu ảnh hưởng của nước biển dâng, Việt Nam là nước đứng thứ hai về về những tác động tới diện tích đất và sản xuất nông nghiệp.

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia trên thế giới chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu và nhiều loại thiên tai hàng năm. Tính riêng trong 20 năm trở lại đây, các loại thiên tai như bão, lũ, sạt lở đất… đã khiến hơn 13.000 người thiệt mạng, gây thiệt hại tài sản trên 6,4 tỷ USD. Đồng thời, khoảng 60% diện tích đất và hơn 70% dân số đứng trước rủi ro hứng chịu thảm họa từ thiên tai.

Biến đổi khí hậu làm cho thiên tai ngày càng cực đoan, tác động nặng nề hơn đến sản xuất nông nghiệp. Mới đây, chỉ sau cơn bão số 5, theo thông tin từ Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai, tính đến ngày 12/9/2021, mưa lũ đã làm 8.160ha lúa, hoa màu bị ngập, hư hại. Trong đó, Quảng Bình có 291ha, Quảng Trị 303ha, Quảng Nam: 3.169ha; Quảng Ngãi: 4.008ha; Kon Tum 389ha. Ngoài ra còn có 28ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại (Quảng Trị 8ha; Quảng Nam: 9ha; Quảng Ngãi: 11ha).

Nhưng đó là ảnh hưởng trước mắt, về lâu dài, thiên tai đã bào mòn chất lượng đất sản xuất. Theo thống kê của IPSARD, hiện có 5,1 triệu ha đất đang bị xói mòn nghiêm trọng và 2 triệu ha khác bị cạn kiệt chất dinh dưỡng trong đất.

Chất lượng đất suy thoái khiến áp lực về đất đai càng thêm trầm trọng; đồng thời, dưới tác động của biến đổi khí hậu, dịch bệnh trong sản xuất nông nghiệp sẽ ngày càng phức tạp hơn. Cộng hưởng các yếu tố này sẽ khiến cho năng suất trong sản xuất nông nghiệp sẽ có xu hướng giảm nếu vẫn canh tác theo phương thức truyền thống.

Tin nổi bật trang chủ
Gia Lai: Trao Quyết định chủ trương đầu tư cho 17 dự án với tổng số vốn đầu tư 15.000 tỷ đồng

Gia Lai: Trao Quyết định chủ trương đầu tư cho 17 dự án với tổng số vốn đầu tư 15.000 tỷ đồng

Chiều ngày 21/5, tại TP Pleiku, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2022 với chủ đề: “Tiếp tục siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính; tăng cường sự đoàn kết, thống nhất trong thực hiện công vụ; đẩy mạnh cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư; chủ động thích ứng an toàn, hiệu quả trong phòng chống dịch gắn với khôi phục và phát triển kinh tế”. Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự Hội nghị.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 20/5: Bóng đá nữ bổ sung thêm HCV vào bảng tổng sắp huy chương

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 20/5: Bóng đá nữ bổ sung thêm HCV vào bảng tổng sắp huy chương

Thể thao - Giải trí - Bích Ngọc - 22:30, 21/05/2022
Tính đến 22h00 ngày 21/5, Đoàn thể thao Việt Nam giành được 180 tấm HCV. Tiếp tục duy trì vị trí đứng đầu trong bảng tổng sắp huy chương.
Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam vô địch SEA Games 31

Đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam vô địch SEA Games 31

Thể thao - Thiên An - 22:20, 21/05/2022
Thầy trò HLV Mai Đức Chung bảo vệ thành công ngôi vô địch bằng một chiến thắng nghẹt thở. Đây là lần thứ 7 đội tuyển nữ Việt Nam giành HCV SEA Games.
Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Diễn đàn kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên

Kinh tế - Ngọc Thu - 21:24, 21/05/2022
Sáng ngày 21/5, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức diễn đàn “kết nối chuỗi giá trị sản xuất và tiêu thụ nông sản vùng Tây Nguyên tại Gia Lai”. Tham dự, có Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến, lãnh đạo ngành 5 tỉnh Tây Nguyên, cùng nhiều doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, cung ứng sản phẩm…
Phiên chợ vùng biên nhộn nhịp trong ngày đầu họp lại

Phiên chợ vùng biên nhộn nhịp trong ngày đầu họp lại

Xã hội - Quỳnh Trâm - CTV - 21:17, 21/05/2022
Bắt đầu từ ngày 21/5, chợ vùng biên Na Mèo, Quan Sơn (Thanh Hóa) và chợ Nậm Xôi, huyện Viêng Say (Lào) đã chính thức hoạt động trở lại sau thời gian dài tạm dừng hoạt động do ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Cây hồ tiêu được hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp

Cây hồ tiêu được hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp

Văn bản chính sách mới - Lê Vũ - 21:12, 21/05/2022
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã ký Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg về thực hiện chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp.
Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Đi bộ là cách tập luyện, rèn luyện sức khỏe đơn giản song mang lại nhiều hiệu quả đối với mỗi người. Nếu tập luyện thường xuyên và đúng cách bạn sẽ có một sức khỏe tốt hơn. Tuy nhiên đi bộ như thế nào mới thật sự tốt cho sức khỏe thì lại là một câu hỏi mà nhiều người quan tâm. Sau đây là một số phương pháp giúp cho việc đi bộ hàng ngày của bạn thực sự phát huy hiệu quả.
Ngày đầu tiên người dân Đắk Nông làm thủ tục đăng ký xe tại Công an cơ sở

Ngày đầu tiên người dân Đắk Nông làm thủ tục đăng ký xe tại Công an cơ sở

Xã hội - Hoàng Thùy - 21:11, 21/05/2022
Ngày 21/5, lực lượng Công an 7 huyện và 28 xã trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đã đồng loạt triển khai thực hiện đăng ký, cấp biển số xe cho người dân phương.
Đắk Lắk: Người mẹ làm giấy khai tử khi con 3 tuổi còn đang sống

Đắk Lắk: Người mẹ làm giấy khai tử khi con 3 tuổi còn đang sống

Pháp luật - Lê Hường - 21:08, 21/05/2022
Ngày 21/5, Lãnh đạo phường Tân An, Tp. Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk) cho biết, đơn vị đang xác minh, làm rõ việc một người mẹ đến phường khai tử cho con trai 3 tuổi vẫn còn sống và chỉ đạo thu hồi Giấy khai tử không đúng này.
Bàn giao đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trốn

Bàn giao đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trốn

Pháp luật - Hoàng Thùy - 21:05, 21/05/2022
Chiều ngày 21/5, phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Đắk Lắk, cho biết đơn vị đã bàn giao một đối tượng truy nã sau 10 năm lẩn trấn ở các tỉnh, thành phía Nam cho Công an TP. Hà Nội xử lý theo thẩm quyền.
Dự kiến ngày 31/5 công bố số lượng học sinh dự tuyển vào lớp 10 tại Hà Nội

Dự kiến ngày 31/5 công bố số lượng học sinh dự tuyển vào lớp 10 tại Hà Nội

Giáo dục - Như Ý (T/h) - 18:15, 21/05/2022
Ngày 31/5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ công bố số lượng học sinh đăng ký dự tuyển vào lớp 10 của từng trường Trung học phổ thông công lập năm học 2022-2023.
Ngày 21/5: Việt Nam có 1.457 ca mắc COVID-19 và 3.069 ca khỏi bệnh

Ngày 21/5: Việt Nam có 1.457 ca mắc COVID-19 và 3.069 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:10, 21/05/2022
Ngày 21/5, Việt Nam có 1.457 ca mắc mới COVID-19 tại 43 tỉnh, thành phố trong đó có 1.218 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 3.069 ca COVID-19 đã khỏi bệnh.