Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phú Yên: Gìn giữ kho tàng văn hóa các DTTS

T.Nhân - 12:12, 31/03/2024

Vùng đồng bào DTTS tỉnh Phú Yên tập trung ở 3 huyện miền núi Đồng Xuân, Sông Hinh và Sơn Hòa. Đây là địa bàn cư trú lâu đời của các dân tộc như Ba Na, Ê Đê và người Chăm Hroi (một nhánh của dân tộc Chăm). Mỗi dân tộc đều có phong tục, tập quán và bản sắc riêng, góp phần tạo nên sự đa dạng về văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Thời gian qua, tỉnh Phú Yên luôn quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào DTTS.

Đồng bào các DTTS thiểu số tỉnh Phú Yên có một kho tàng văn hoá truyền thống đặc sắc và đa dạng
Đồng bào các DTTS tỉnh Phú Yên có một kho tàng văn hoá truyền thống đặc sắc và đa dạng

Nhiều nét văn hóa độc đáo

Trong 3 huyện miền núi của tỉnh Phú Yên, thì huyện Sông Hinh là địa phương lưu giữ kho tàng văn hóa của các DTTS độc đáo và nhiều màu sắc. Về kiến trúc có nét văn hóa của nhà rông, nhà dài, nhà mồ... Về âm nhạc có cồng, chiêng, trống, kèn, đàn tính, đàn goong, tù và… Dân ca, dân vũ có không gian cồng chiêng, múa xoan, nhảy a ráp, hát khan, hát then... Về phong tục, tín ngưỡng có tục cưới hỏi, ma chay, nghi lễ, thờ cúng. Về trang phục có hoa văn, thổ cẩm mang đầy đủ các nét đặc trưng của dân tộc bản địa và các dân tộc từ nhiều nơi về đây sinh sống.

Theo thống kê của Sở Văn hoá-Thể thao và Du lịch Phú Yên, trên địa bàn huyện Sông Hinh có gần 100 sử thi, nhiều nhất là sử thi của người Ê Đê và trên 30 nghệ nhân hát sử thi. Từ xưa, sử thi chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống tinh thần của đồng bào DTTS trên địa bàn huyện.

 Mỗi sử thi là một câu chuyện lịch sử gắn bó với cộng đồng, được truyền khẩu từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi khi nghệ nhân hát sử thi, buôn làng từ già đến trẻ lũ lượt kéo đến im lặng lắng nghe, hết đêm này qua đêm khác. Sự cuốn hút của sử thi không chỉ là ở tiết tấu, âm điệu mà còn qua sự biểu đạt truyền cảm của nghệ nhân, qua nội dung câu chuyện ở từng chương, từng khúc.

Qua sử thi, chúng ta nhận biết được quá trình xây dựng, hình thành, lịch sử đấu tranh chống thiên tai, bạo lực, bất công; lưu truyền các phong tục tập quán, nếp sống của cộng đồng và mối quan hệ giữa các tộc người trong địa vực cư trú. 

Không chỉ nhiều về số lượng, phong phú về chủ đề, mà chất lượng nhiều bản sử thi của Sông Hinh rất có giá trị về văn hóa, lịch sử, được các nhà khoa học đánh giá cao như Đam San, Xinh Nhã, Khinh Dú, Am H’Wứ... Vì lẽ đó,  các nhà khoa học không ngần ngại đưa ra nhận định: “Sông Hinh là quê hương của sử thi”.

Lúc sinh thời, Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Ka Sô Liễng, là người dầy công nghiên cứu và sưu tầm sử thi. Sử thi ông sưu tầm hầu hết là sử thi anh hùng với đề tài chiến tranh, trong đó phổ biến và tiêu biểu hơn cả là sử thi Chi Lơ Kok. Chi Lơ Kok phản ánh nhiều mặt về vùng đất, con người và xã hội của các dân tộc Ê Đê, Ba Na từ bao đời nay là xứ sở xinh đẹp, giàu có.

Đặc sắc trang phục truyền thống của người Chăm Hroi Phú Yên
Đặc sắc trang phục truyền thống của người Chăm Hroi Phú Yên

Huyện Sơn Hòa cũng là địa phương còn in đậm dấu ấn văn hóa các DTTS, như diễn tấu cồng chiêng, múa dân gian, múa xoang, đàn goong… Anh Rơ Chăm Y Thiêu ở xã Cà Lúi (Sơn Hòa) chia sẻ: Hiện nay, đồng bào DTTS trên địa bàn huyện vẫn còn lưu giữ rất nhiều bản sắc văn hoá của cha ông. 

Riêng bản thân mình rất thích đàn goong. Cũng vì yêu thích đàn goong mà mình đã theo những nghệ nhân lớn tuổi trong buôn làng để học đàn hát, vừa học hỏi kinh nghiệm trình diễn và chế tác đàn. Càng tìm hiểu lại càng đam mê nên đàn goong đã trở thành một phần trong cuộc sống của anh suốt thời gian qua.

“Với âm thanh rộn ràng, tiếng đàn goong là nhạc cụ không thể thiếu trong những dịp lễ hội của chúng tôi. Để chơi goong, người chơi cũng phải kỳ công, vừa chống gốc đàn vào bụng, hai bàn tay vừa đỡ thân đàn, vừa dùng ngón để gảy. Âm thanh đàn goong được truyền từ dây qua thân đàn đến bầu cộng hưởng...”, anh Thiêu cho biết thêm.

Còn tại huyện Đồng Xuân, vũ điệu “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm”, được xem là báu vật của đồng bào DTTS nơi đây. Hàng năm, cứ đến ngày 16 tháng Giêng, bà con người Chăm Hroi, Ba Na cùng nhau mở hội “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm”. Đây là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân nơi đây vào những ngày đầu Xuân.

Tại lễ hội, các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Ba Na, Chăm được tái hiện sinh động và chân thực. Tiếng trống đôi với chuỗi âm thanh tiết tấu đầy ngẫu hứng, lúc thưa nhặt nhẹ nhàng, khi dồn dập sôi nổi của các chàng trai cùng những động tác múa nhuần nhuyễn, tinh tế của cơ thể. Hòa cùng âm thanh của “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” là những điệu múa xoang uyển chuyển của các chàng trai cô gái nơi miền sơn cước.

Người Chăm Hroi Phú yên còn lưu giữ nhiều lễ hội truyền thống độc đáo và mang đậm tính nhân văn
Người Chăm Hroi Phú Yên còn lưu giữ nhiều lễ hội truyền thống độc đáo và mang đậm tính nhân văn

Ông Bùi Văn Hiệp, thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh (huyện Đồng Xuân) cho hay: “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm”, là bộ nhạc cụ có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống văn hóa tinh thần, nhất là trong những sinh hoạt văn hóa và lễ hội của đồng bào dân tộc Ba Na và Chăm Hroi ở Xí Thoại, Xuân Lãnh nói riêng và cộng đồng các DTTS của Phú Yên nói chung. Trình diễn trống đôi, cồng ba, chiêng năm tại lễ hội để tỏ lòng thành kính tới các đấng thần linh và cầu xin các thần linh che chở phù hộ cho con cháu, buôn làng.

Nỗ lực giữ gìn

Hằng năm, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với các địa phương nơi có đồng bào DTTS sinh sống tổ chức điều tra di sản văn hóa phi vật thể; đồng thời, đánh giá hiện trạng, giá trị di sản văn hóa để lựa chọn, tiến hành sưu tầm, nghiên cứu trên từng địa bàn và từng dân tộc. 

Đặc biệt, việc thực hiện Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch” giai đoạn 2023-2025 của UBND tỉnh, đã góp phần bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; từng bước xây dựng sản phẩm văn hóa đặc trưng gắn với phát triển du lịch, thu hút và đáp ứng nhu cầu du khách trong nước và quốc tế.

Các lễ hội của đồng bào DTTS tỉnh Phú Yên đều mang ý nghĩa cảm tạ thần linh, cầu mưa thuận gió hoà, cây cối tốt tươi, con người có sức khoẻhoà
Các lễ hội của đồng bào DTTS tỉnh Phú Yên đều mang ý nghĩa cảm tạ thần linh, cầu mưa thuận gió hoà, cây cối tốt tươi, con người có sức khoẻh

Thực hiện Dự án 6, ngành Văn hóa tỉnh Phú Yên đã và đang phối hợp với các địa phương phục dựng Lễ hội Xuống đồng của người Tày, Nùng tại huyện Sông Hinh; tổ chức lớp truyền dạy cồng chiêng tại huyện Sơn Hòa; xây dựng mô hình tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa đặc thù dân tộc thiểu số tại huyện Sơn Hòa; xây dựng câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại huyện Đồng Xuân; tổ chức lớp tập huấn dệt thổ cẩm tại huyện Đồng Xuân, huyện Sông Hinh…

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Phú Yên cho biết: Ngành Văn hóa thực hiện nhiều đề án, kế hoạch, chương trình của UBND tỉnh về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa miền núi, như bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các DTTS Việt Nam trong giai đoạn hiện nay; Thực hiện hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng DTTS giai đoạn 2021-2030; Bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, dân vũ, dân nhạc của các DTTS gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2022-2023. Thông qua các hoạt động này, chắc chắn giá trị văn hoá của các DTTS sẽ được bảo tồn và phát huy.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Nhiều hoạt động hấp dẫn trong Ngày hội Văn hóa - Du lịch tỉnh Sóc Trăng tại Hà Nội

Trong khuôn khổ các hoạt động chuỗi sự kiện Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam, sáng 20/4/2024, ngày hội Văn hóa - Du lịch lần thứ I của Sóc Trăng được tổ chức tại Làng văn hoá các dân tộc Việt Nam. Đây là dịp để giao lưu văn hóa Nghệ thuật dân ca, dân vũ, ẩm thực, quảng bá du lịch…các vùng miền.
Tin nổi bật trang chủ
8 kỳ thủ sẽ tham gia tranh tài tại Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên

8 kỳ thủ sẽ tham gia tranh tài tại Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên

Thể thao - Tào Đạt - 18:40, 22/04/2024
Ngày 22/4, tại Hà Nội, Liên đoàn Cờ tướng Việt Nam đã tổ chức Lễ công bố Giải cờ tướng Bát Kiệt - Hương trà Thái Nguyên lần thứ Nhất, năm 2024.
BIC chi trả hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng vay vốn tại Trà Vinh

BIC chi trả hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng vay vốn tại Trà Vinh

Xã hội - Khánh Sơn - 18:11, 22/04/2024
Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Trà Vinh (BIDV Trà Vinh) vừa tổ chức gặp gỡ và trao số tiền hơn 1,5 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm người vay vốn (BIC Bình An) cho thân nhân khách hàng không may qua đời do tai nạn.
Thông tin chính thức vụ việc cô giáo đánh học sinh lớp 1

Thông tin chính thức vụ việc cô giáo đánh học sinh lớp 1

Xã hội - Minh Nhật - 18:09, 22/04/2024
Ngày 22/4, ông Nguyễn Anh Thủy, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái) đã thông tin chính thức về vụ việc giáo viên bị tố đánh bé gái lớp 1 tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở La Pán Tẩn.
Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận

Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ: Thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận

Sự kiện - Bình luận - PV - 14:45, 22/04/2024
Tròn 70 năm trước, ngày 22/4/1954, Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã có Thư động viên đẩy mạnh cuộc thi đua đánh tỉa quân địch tại mặt trận Điện Biên Phủ.
Bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu trong dịp lễ 30/4 và 1/5

Bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu trong dịp lễ 30/4 và 1/5

Tin tức - T.Hợp - 14:15, 22/04/2024
Ngày 22/4, Bộ Y tế có văn bản gửi các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế và thuộc trường đại học; Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Y tế các bộ, ngành về việc bảo đảm công tác khám chữa bệnh, cấp cứu tai nạn giao thông trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2024.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 16): Biến tướng trào lưu chữa lành

Xuất phát từ những tổn thương về mặt tâm lý, áp lực trong cuộc sống, học tập, gia đình... mong muốn tìm một “điểm tựa”, nhiều người đã chọn các biện pháp để “chữa lành”. Hiểu đơn giản, đây là thuật ngữ chỉ các biện pháp giúp phục hồi về mặt cảm xúc, cải thiện về tâm hồn lẫn thể chất theo hướng tích cực hơn dựa vào các phương pháp khác nhau. Khái niệm này đã có từ lâu trong ghi chép của các tôn giáo, trong thời gian gần đây, đang phổ biến do sự ưa chuộng của giới trẻ. Tuy nhiên, nhiều người đã lợi dụng việc chữa lành này để trục lợi, khiến nạn nhân tiền mất tật mang. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về Biến tướng trào lưu chữa lành.
Hà Nội thí điểm cấp Phiếu Lý lịch Tư pháp trên VNeID

Hà Nội thí điểm cấp Phiếu Lý lịch Tư pháp trên VNeID

Tin tức - T.Hợp - 13:15, 22/04/2024
Từ ngày 22/4/2024, Hà Nội bắt đầu thí điểm cấp phiếu Lý lịch tư pháp trên VNeID cho các trường hợp công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2.
Ngành Điện lực miền Bắc: Làm việc xuyên đêm khắc phục sự cố do mưa lớn và lốc xoáy

Ngành Điện lực miền Bắc: Làm việc xuyên đêm khắc phục sự cố do mưa lớn và lốc xoáy

Tin tức - PV - 07:58, 22/04/2024
Những ngày qua, các tỉnh Sơn La, Yên Bái, Tuyên Quang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Giang... xuất hiện những cơn mưa dông, lốc, mưa đá gây thiệt hại về nhà cửa và tài sản của Nhân dân. Trước tình hình trên, các đơn vị trực thuộc Tổng Công ty Điện lực Miền bắc đã bám sát địa phương, nỗ lực khắc phục sự cố, đảm bảo cung cấp điện phục vụ Nhân dân
Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Quảng Ngãi: Bảo tồn ngôn ngữ các DTTS bằng cơ sở dữ liệu điện tử

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 06:13, 22/04/2024
Có thể nói, ngôn ngữ là “hồn cốt” của mỗi dân tộc. Hầu hết các dân tộc đều có ngôn ngữ riêng, nhiều dân tộc có chữ viết riêng. Tuy nhiên, một vấn đề đáng lo ngại là ngôn ngữ của DTTS trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang có nguy cơ bị mai một. Vì vậy, việc bảo tồn, gìn giữ ngôn ngữ các DTTS là vấn đề cấp thiết.
Tây Nguyên oằn mình trong nắng hạn

Tây Nguyên oằn mình trong nắng hạn

Thời sự - Minh Thu - 06:07, 22/04/2024
Tháng 4, các tỉnh Tây Nguyên đang vào giai đoạn cao điểm mùa khô, dự báo hạn hán năm nay khốc liệt hơn mọi năm. Mực nước và lưu lượng trên các sông suối giảm dần và thấp hơn trung bình nhiều năm. Hàng ngàn ha cây trồng héo rũ vì thiếu nước.
Đắk Lắk: Khám, chữa bệnh và tư vấn miễn phí cho 40 trẻ bại não

Đắk Lắk: Khám, chữa bệnh và tư vấn miễn phí cho 40 trẻ bại não

Sức khỏe - Lê Hường - 06:05, 22/04/2024
Ngày 19/4, Bệnh viện Đại học Y dược Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp với Hội Gia đình trẻ bại não Việt Nam tổ chức chương trình nhân đạo “Khám, chữa bệnh và tư vấn chăm sóc răng miệng cho trẻ bại não năm 2024”.