Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người kể sử thi Ba Na

Thùy Dung - 11:47, 12/06/2020

Nghệ nhân Pơnh ở làng Bia Bre, xã Ia Pết (huyện Đăk Đoa, Gia Lai) là người thuộc nhiều sử thi của người Ba Na. Trong rất nhiều bài sử thi ông hát kể, có 2 tác phẩm đã được Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Gia Lai (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát hành.

Nghệ nhân Pơnh xúc động kể lại kỷ niệm được nhận tấm bằng ghi nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng.
Nghệ nhân Pơnh xúc động kể lại kỷ niệm được nhận tấm bằng ghi nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng.

Trong căn nhà nhỏ ở gần cuối làng Bia Bre, nghệ nhân Pơnh (xã Ia Pết, huyện Đăk Đoa) lặng lẽ đan mấy chiếc gùi để kiếm thêm thu nhập. Biết chúng tôi ghé thăm để tìm hiểu về Hơ mon (sử thi) của người Ba Na, ông vào góc nhà lôi ra một chiếc bao cũ kỹ đựng những giấy tờ quan trọng, trong đó có 2 cuốn sách được Sở Văn hóa Thông tin Gia Lai xuất bản thông qua lời hát kể của ông, đó là tác phẩm “Hơamon Diơ Hao Jrang” và “A Tâu So Hle Kơne Gơseng”.

Nghệ nhân Pơnh lật từng trang sách rồi hồi tưởng về những ký ức xưa cũ, ông kể: Thuở bé, ông biết đến Hơ mon là do cha thường xuyên hát kể cho anh em nhà Pơnh nghe. Từ đó, những tiếng hát, lời kể thấm sâu vào trong máu Pơnh, ông thuộc được hơn 8 bài sử thi của người Ba Na.

“Sử thi của đồng bào mình đa số là những câu chuyện kể về những anh hùng bảo vệ buôn làng, chuyện tình yêu đôi lứa,… Hơ mon của người Ba Na còn có tính chất răn dạy người nghe cách sống, đối nhân xử thế…”, ông Pơnh giải thích.

Vốn tài giỏi, tháo vát chuyện đồng áng, giỏi đánh chiêng, khéo tay tạc tượng, đặc biệt là được Yang phú cho chất giọng và làn hơi đặc biệt, nghệ nhân Pơnh nắm trong tay cả kho tàng sử thi đồ sộ. Cũng bởi lẽ đó, ông đã chinh phục được người phụ nữ đẹp nhất nhì làng Bia Bre. Nghệ nhân Pơnh cho biết, thời trai trẻ có sức khỏe nên những ngày nông nhàn ông thường đến nhà rông làng để hát kể sử thi. Ông có thể say đắm với sử thi cả đêm dài. Khi lên nương, người Ba Na có thói quen dựng chòi ở lại qua đêm để xua đi nỗi buồn, Pơnh tụ họp mọi người lại rồi hát kể sử thi cho họ nghe.

Thời gian trôi đi, đến nay nghệ nhân Pơnh đã tuổi cao, sức yếu, trí nhớ giảm sút, ông không còn hát kể trọn vẹn được những bài sử thi như thời trẻ nữa.

Chỉ tay về phía bức tường ố vàng có treo 1 tấm bằng khen, ông khoe: “Năm trước được đi thành phố, được nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước tặng, mình vui lắm!”.

Rồi đôi mắt chợt thoáng buồn, giọng nghệ nhân Pơnh chùng xuống: “Những người thích nghe hát kể đã đi về phía bên kia chân dốc cuộc đời. Lứa trẻ trong làng bây giờ chỉ tập trung vào làm kinh tế để nuôi con. Mấy đứa con mình cũng vậy, nó lấy vợ, lấy chồng rồi lo cho cuộc sống riêng của chúng nó. Sử thi cứ thế vắng dần… Mình rất muốn có người kế cận để truyền giữ sử thi của người Ba Na nhưng chưa tìm được”.

Nghệ nhân Pơnh được Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tặng thưởng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp Văn nghệ Dân gian Việt Nam năm 2006. Năm 2019, ông vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực Ngữ văn dân gian. Ông cũng là nghệ nhân sử thi có tên trong cuốn sách “Nghệ nhân Dân gian” của Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam.

Tin cùng chuyên mục
Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, Làng văn hóa du lịch các dân tộc Việt Nam (VHDLCDTVN), Đồng Mô, Sơn Tây (Hà Nội) đã đón một số đồng bào ở các bản làng vùng DTTS và miền núi về sinh sống. Mô hình này không chỉ giúp quảng bá văn hóa của đồng bào mà còn tạo ra những giá trị kinh tế bền vững.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Sáng 8/7/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với Đoàn công tác của Học viện Chính trị Công an Nhân dân (CAND) do Trung tướng Trần Vi Dân, Giám đốc Học viện làm Trưởng đoàn. Cùng dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông; Lãnh đạo các Vụ, đơn vị thuộc UBDT và Học viện Chính trị CAND.
Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Giáo dục - Sỹ Hào - 19:44, 11/07/2020
Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, các địa phương được phép xét đặc cách đối với những giáo viên (GV) đã có hợp đồng lao động (HĐLĐ) và đóng BHXH bắt buộc theo quy định từ năm 2015 trở về trước. Tuy nhiên, khi thực hiện chủ trương này, UBND huyện Yên Thành (Nghệ An) lại có cách xét tuyển “đặc cách” rất lạ thường.
Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 18:22, 11/07/2020
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, Làng văn hóa du lịch các dân tộc Việt Nam (VHDLCDTVN), Đồng Mô, Sơn Tây (Hà Nội) đã đón một số đồng bào ở các bản làng vùng DTTS và miền núi về sinh sống. Mô hình này không chỉ giúp quảng bá văn hóa của đồng bào mà còn tạo ra những giá trị kinh tế bền vững.
Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Bạn đọc - Phóng viên Điều tra - 18:04, 11/07/2020
Báo Dân tộc và Phát triển số 47, ra ngày 13/6 có đăng tải bài viết: Cục Công nghệ thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Có đi ngược chủ trương tiết kiệm trong đấu thầu? Theo đó, bài báo phản ánh, gói thầu mua sắm, thay thế thiết bị công nghệ thông tin (CNTT) cho cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) có tỷ lệ tiết kiệm thấp và ngày càng giảm dần. Mở rộng điều tra, phóng viên nhận thấy xung quanh gói thầu này còn có nhiều nghi vấn cần được làm rõ.
Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Kinh tế - Tùng Nguyên - 17:47, 11/07/2020
Phát triển sản xuất, nâng cao tiêu chí thu nhập là yêu cầu trong xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao, tiến đến NTM kiểu mẫu. Với điều kiện đặc thù của mỗi địa phương thì để đạt chỉ tiêu này sẽ rất khó nếu không xác định được thế mạnh, từ đó tạo đột phá trong phát triển sản xuất.
Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tin tức - Hồng Minh - 13:01, 11/07/2020
Từ ngày 10 - 12/7, UBND tỉnh Bắc Kạn phối hợp với Công ty CP Dịch vụ thương mại tổng hợp Vincommerce tổ chức “Tuần lễ giới thiệu bí xanh thơm, Gạo Japonica và các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020” tại Hà Nội.
Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Dân tộc - Miền núi - Như Tâm - 22:41, 10/07/2020
Trong 3 ngày (8 - 10/7) huyện Mang Thít (Vĩnh Long) đã tổ chức Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, với sự tham dự của 237 đại biểu chính thức, đại diện cho 3.453 đảng viên thuộc 41 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Đây là Đại hội Đảng bộ cấp trên cơ sở được Tỉnh ủy Vĩnh Long chọn làm điểm bầu trực tiếp Bí thư Huyện ủy. Đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự Đại hội. Cùng dự có đồng chí Trần Văn Rón, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long.
UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

Tin tức - Hồng Minh - 17:40, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ của UBDT. Thừa ủy quyền của Lãnh đạo UBDT, ông Ngô Quang Hải, Phó Chánh Văn phòng UBDT chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Vụ, đơn vị thuộc UBDT; các đồng chí đại diện Cục Văn thư- Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ).
Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Thời sự - Thúy Hồng - 17:32, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ban Dân tộc TP. Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2020. Ông Lê Hồng Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội dự, chỉ đạo Hội nghị.
Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Bạn đọc - Quỳnh Chi - 15:50, 10/07/2020
Sau một thời gian ngắn hoàn thiện và đưa vào hoạt động, tuyến đê sông Chu ở huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) đã xuống cấp nghiêm trọng. Lãnh đạo huyện cho rằng, nguyên nhân vì xe quá khổ, quá tải hoạt động.
Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Đời sống - Xã hội - Quỳnh Trâm - 15:36, 10/07/2020
Nắng hạn kéo dài hơn một tháng qua, khiến hơn 9.000ha ruộng thiếu nước, còn người dân thì thiếu nước sinh hoạt. Đây là tình trạng xảy ra tại hầu hết các huyện của tỉnh Thanh Hóa như Quảng Xương, Như Thanh, Như Xuân, Thạch Thành, Yên Định và TP. Sầm Sơn.