Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người kể sử thi Ba Na

Thùy Dung - 11:47, 12/06/2020

Nghệ nhân Pơnh ở làng Bia Bre, xã Ia Pết (huyện Đăk Đoa, Gia Lai) là người thuộc nhiều sử thi của người Ba Na. Trong rất nhiều bài sử thi ông hát kể, có 2 tác phẩm đã được Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Gia Lai (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát hành.

Nghệ nhân Pơnh xúc động kể lại kỷ niệm được nhận tấm bằng ghi nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng.
Nghệ nhân Pơnh xúc động kể lại kỷ niệm được nhận tấm bằng ghi nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước trao tặng.

Trong căn nhà nhỏ ở gần cuối làng Bia Bre, nghệ nhân Pơnh (xã Ia Pết, huyện Đăk Đoa) lặng lẽ đan mấy chiếc gùi để kiếm thêm thu nhập. Biết chúng tôi ghé thăm để tìm hiểu về Hơ mon (sử thi) của người Ba Na, ông vào góc nhà lôi ra một chiếc bao cũ kỹ đựng những giấy tờ quan trọng, trong đó có 2 cuốn sách được Sở Văn hóa Thông tin Gia Lai xuất bản thông qua lời hát kể của ông, đó là tác phẩm “Hơamon Diơ Hao Jrang” và “A Tâu So Hle Kơne Gơseng”.

Nghệ nhân Pơnh lật từng trang sách rồi hồi tưởng về những ký ức xưa cũ, ông kể: Thuở bé, ông biết đến Hơ mon là do cha thường xuyên hát kể cho anh em nhà Pơnh nghe. Từ đó, những tiếng hát, lời kể thấm sâu vào trong máu Pơnh, ông thuộc được hơn 8 bài sử thi của người Ba Na.

“Sử thi của đồng bào mình đa số là những câu chuyện kể về những anh hùng bảo vệ buôn làng, chuyện tình yêu đôi lứa,… Hơ mon của người Ba Na còn có tính chất răn dạy người nghe cách sống, đối nhân xử thế…”, ông Pơnh giải thích.

Vốn tài giỏi, tháo vát chuyện đồng áng, giỏi đánh chiêng, khéo tay tạc tượng, đặc biệt là được Yang phú cho chất giọng và làn hơi đặc biệt, nghệ nhân Pơnh nắm trong tay cả kho tàng sử thi đồ sộ. Cũng bởi lẽ đó, ông đã chinh phục được người phụ nữ đẹp nhất nhì làng Bia Bre. Nghệ nhân Pơnh cho biết, thời trai trẻ có sức khỏe nên những ngày nông nhàn ông thường đến nhà rông làng để hát kể sử thi. Ông có thể say đắm với sử thi cả đêm dài. Khi lên nương, người Ba Na có thói quen dựng chòi ở lại qua đêm để xua đi nỗi buồn, Pơnh tụ họp mọi người lại rồi hát kể sử thi cho họ nghe.

Thời gian trôi đi, đến nay nghệ nhân Pơnh đã tuổi cao, sức yếu, trí nhớ giảm sút, ông không còn hát kể trọn vẹn được những bài sử thi như thời trẻ nữa.

Chỉ tay về phía bức tường ố vàng có treo 1 tấm bằng khen, ông khoe: “Năm trước được đi thành phố, được nhận danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú do Chủ tịch nước tặng, mình vui lắm!”.

Rồi đôi mắt chợt thoáng buồn, giọng nghệ nhân Pơnh chùng xuống: “Những người thích nghe hát kể đã đi về phía bên kia chân dốc cuộc đời. Lứa trẻ trong làng bây giờ chỉ tập trung vào làm kinh tế để nuôi con. Mấy đứa con mình cũng vậy, nó lấy vợ, lấy chồng rồi lo cho cuộc sống riêng của chúng nó. Sử thi cứ thế vắng dần… Mình rất muốn có người kế cận để truyền giữ sử thi của người Ba Na nhưng chưa tìm được”.

Nghệ nhân Pơnh được Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tặng thưởng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp Văn nghệ Dân gian Việt Nam năm 2006. Năm 2019, ông vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực Ngữ văn dân gian. Ông cũng là nghệ nhân sử thi có tên trong cuốn sách “Nghệ nhân Dân gian” của Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Nói đến rượu cần, là nói đến đặc sản của đồng bào DTTS Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng. Dễ dàng nhận thấy trên thị trường hiện nay, những ghè rượu cần làm từ hạt bo bo, nếp than, gạo xà cơn hay bột mì. Tuy nhiên, để nói về loại rượu được nấu với nguyên liệu tự nhiên nhất của người Ba Na, thì đó là rượu cần được nấu từ hạt gào, loại cây hiện nay còn rất ít.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc gặp mặt đoàn Đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS TP. Hà Nội

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc gặp mặt đoàn Đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS TP. Hà Nội

Công tác Dân tộc - Hoàng Quý - 23:04, 06/12/2022
Ngày 6/12, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã thân mật tiếp đón đoàn Đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS TP. Hà Nội. Cùng tiếp đón Đoàn còn có lãnh đạo một số vụ, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc (UBDT).
Mường Nhé (Điện Biên): Bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho đội ngũ cán bộ DTTS thuộc đối tượng 4

Mường Nhé (Điện Biên): Bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho đội ngũ cán bộ DTTS thuộc đối tượng 4

Tin địa phương - Minh Anh - 22:58, 06/12/2022
Thực hiện Quyết định số 1377/QĐ-UBND, ngày 28/11/2022 của UBND huyện Mường Nhé về việc mở lớp Bồi dưỡng kiến thức dân tộc thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi năm 2022, sáng 6/12, UBND huyện Mường Nhé đã khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ cán bộ DTTS thuộc đối tượng 4. Lớp bồi dưỡng diễn ra trong 2 ngày 6 - 7/12.
Gia Lai: Tặng Bằng khen gương người tốt - việc tốt cho vận động viên Nguyễn Thị Khánh Ly

Gia Lai: Tặng Bằng khen gương người tốt - việc tốt cho vận động viên Nguyễn Thị Khánh Ly

Gương sáng giữa cộng đồng - Ngọc Thu - 22:55, 06/12/2022
Ngày 6/12, anh Đỗ Duy Nam - Phó Bí thư Tỉnh Đoàn Gia Lai đã đến thăm, chúc mừng và tặng Bằng khen gương người tốt - việc tốt tháng 10/2022 của Ban Chấp hành Tỉnh Đoàn cho em Nguyễn Thị Khánh Ly - vận động viên đạt Huy chương Vàng môn Karate ở Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX - năm 2022.
Quảng Ninh: 1 công nhân của Công ty CP than Núi Béo tử vong do tai nạn lao động

Quảng Ninh: 1 công nhân của Công ty CP than Núi Béo tử vong do tai nạn lao động

Xã hội - Thiên An - Mỹ Dung - 21:40, 06/12/2022
Ngày 6/12, tại khai trường Công ty CP than Núi Béo - TKV, Tp. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh đã xảy ra vụ tai nạn lao động khiến 1 công nhân bị thương nặng, dẫn đến tử vong. Đây là lần thứ 3 trong năm 2022, Công ty CP than Núi Béo xảy ra tai nạn lao động khiến công nhân tử vong.
Đắk Nông: Khen thưởng lực lượng công an liên tiếp phá các vụ cá độ bóng đá

Đắk Nông: Khen thưởng lực lượng công an liên tiếp phá các vụ cá độ bóng đá

Pháp luật - Hoàng Thùy - 21:36, 06/12/2022
Ngày 6/12, lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Nông đã đến động viên, trao thưởng cho Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh, Công an 2 huyện Đắk R’lấp và Đắk Glong, mỗi đơn vị 5 triệu đồng vì thành tích xuất sắc trong việc đấu tranh, triệt phá 3 vụ đánh bạc bằng hình thức cá độ bóng đá, bắt, xử lý hàng chục đối tượng, thu giữ nhiều tang vật liên quan, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương.
Trải nghiệm Tây Giang

Trải nghiệm Tây Giang

Nằm trên đỉnh Trường Sơn quanh năm mây mù bao phủ với độ cao trên 1.580 m, Tây Giang (Quảng Nam) sở hữu hệ sinh thái rừng hoang sơ, hùng vỹ như rừng cây pơ mu, đỗ quyên, lim cổ thụ... Nơi đây không chỉ có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Cơ Tu với những phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, nhạc cụ… vô cùng độc đáo tạo nên sự hấp dẫn riêng cho vùng đất Tây Giang xinh đẹp này.
25.000 người nghèo, khó khăn tỉnh Gia Lai được hỗ trợ dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023

25.000 người nghèo, khó khăn tỉnh Gia Lai được hỗ trợ dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023

Nhịp cầu nhân ái - Ngọc Thu - 21:33, 06/12/2022
Nhằm chăm lo, hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người dễ bị tổn thương trong dịp Tết Nguyên đán 2023, tỉnh Gia Lai đã triển khai phong trào “Tết nhân ái Xuân Quý Mão - 2023”. Trong đó, Hội Chữ thập đỏ các cấp tỉnh Gia Lai phấn đấu chăm lo, hỗ trợ 25.000 người thuộc đối tượng trên trong dịp Tết với tổng giá trị hoạt động 15 tỷ đồng.
Thanh Hóa: Ra mắt các Tổ truyền thông cộng đồng

Thanh Hóa: Ra mắt các Tổ truyền thông cộng đồng

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 21:32, 06/12/2022
Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức ra mắt 4 Tổ truyền thông cộng đồng tại thôn Chiềng, thôn Hún, thôn Buồng và thôn An Nhân xã Luận Khê.
Thái Nguyên: Chương trình kích cầu tiêu dùng nội địa gắn với cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam năm 2022

Thái Nguyên: Chương trình kích cầu tiêu dùng nội địa gắn với cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam năm 2022

Sản phẩm - Thị trường - Thiên An - Mỹ Dung - 21:30, 06/12/2022
Ngày 6/12, tại xã Phú Đô, huyện Phú Lương, Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên phối hợp với UBND huyện Phú Lương tổ chức Chương trình kích cầu tiêu dùng nội địa gắn với cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam năm 2022
Hội thảo nâng cao chất lượng đời sống phụ nữ DTTS theo tôn giáo

Hội thảo nâng cao chất lượng đời sống phụ nữ DTTS theo tôn giáo

Công tác Dân tộc - T. Hợp - 19:00, 06/12/2022
Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Ban Dân vận Trung ương phối hợp với tỉnh Lâm Đồng vừa tổ chức Hội thảo “rà soát thực trạng những vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo đặt ra tại vùng đồng bào DTTS và miền núi và giải pháp can thiệp, hỗ trợ nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần của phụ nữ DTTS theo tôn giáo".
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Bộ trưởng Giáo dục New Zealand

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp Bộ trưởng Giáo dục New Zealand

Thời sự - PV - 19:00, 06/12/2022
Ngày 06/12, theo giờ địa phương, tiếp tục các hoạt động thăm chính thức New Zealand, tại trụ sở Quốc hội New Zealand, Thủ đô Wellington, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã tiếp Bộ trưởng Giáo dục New Zealand Chris Hipkins.