Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người giữ nghề làm ngói âm dương

PV - 09:17, 07/03/2018

Xã Quỳnh Sơn, huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn) không chỉ nổi tiếng với những di tích lịch sử mà còn nổi tiếng với nghề làm mái ngói âm dương.

Trải qua biết bao thăng trầm, biến cố, nghề làm ngói tưởng nơi đây vẫn tồn tại, và phát triển ổn định. Nhờ có những người như ông Hoàng Công Ngọc, người gắn bó 60 năm với nghề làm ngói.

Giữ nghề của cha ông

Đến giáp chân đèo Tam Canh, rẽ trái chưa đầy 50m, hai bên đường san sát những lán trại, bên trong từng hàng, từng hàng ngói máng thô mộc nhiều vô kể xếp đều tăm tắp đang chờ vào lò nung, cách đó là những lò ngói đang nhả khói.

Thế nhưng điều làm cho chúng tôi thật sự ấn tượng đó là khung cảnh tấp nập của một làng nghề. Đó đây, bên trong hay trước cửa lán trại, những người dân cặm cụi, say sưa làm việc, người mê mải dẫm đất, người cẩn thận cắt xén những vuông đất nhỏ.

Ngày trẻ ông đóng được 8.000 viên/ngày và hiện nay dù đã 80 tuổi nhưng ông vẫn đóng được 5.000 viên/ngày. Ngày trẻ ông đóng được 8.000 viên/ngày và hiện nay dù đã 80 tuổi nhưng ông vẫn đóng được 5.000 viên/ngày.

 

Ngói âm dương hay còn gọi là ngói máng, là vật liệu xây dựng truyền thống để lợp những mái nhà sàn của đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Nghề làm ngói âm dương đã xuất hiện ở đây cách đây hơn 100 năm. Ông Hoàng Công Ngọc (80 tuổi) người có 60 năm làm ngói cho biết: Theo truyền thống của người Dao, Tày, Nùng thì những ngôi nhà ở đây được xây dựng và lợp mái chủ yếu bằng ngói âm dương, loại ngói được làm từ đất nung nên rất mát.

Để làm mái ngói tốt thì khâu đầu tiên là phải chọn được đất, là loại đất sét mua ở huyện Bình Gia. Đất sau khi mua về sẽ được thái nhỏ để loại bỏ đá sỏi, sau đó tưới nước ủ 20 ngày để đất dẻo, khi nung ngói sẽ không bị sống, sau đó mới giẫm sao cho đất được trộn đều và dẻo quánh. Sau khi đất đã được làm dẻo sẽ được những người thợ ở đây đóng vào khuôn.

baodantoc_ngoi1

“Đóng khuôn là công đoạn đòi hỏi người thợ phải làm thật khéo léo, nhẹ nhàng thì khuôn ngói và vòng đất mới dễ dàng tách rời nhau” ông cho biết. Ông Ngọc kể, trước đây người ta làm khuôn cố định chỉ có thể làm được một viên ngói nhưng trong quá trình lao động sản xuất người Quỳnh Sơn đã sáng tạo làm khuôn hình chữ nhật để mỗi lần đưa đất vào khuôn có thể làm được hai viên ngói đều nhau chằn chặn.

“Ở Quỳnh Sơn hiện có khoảng 30 hộ dân còn sản xuất ngói âm dương. Sản phẩm làm ra cũng để bán chủ yếu cho các huyện trong tỉnh Lạng Sơn như Văn Quan, Văn Lãng, Bình Gia, thỉnh thoảng cũng có những xe chở ngói đi các tỉnh lận cận như Bắc Giang, Cao Bằng, Điện Biên… Nói chung ngói ra lò là có người tới lấy luôn”-ông Ngọc phấn khởi.

Vẫn được ưa chuộng, vẫn làm

Quy trình làm ngói âm dương mất khá nhiều thời gian, mỗi năm trung bình chỉ cho ra lò khoảng 2-3 lò ngói. Để hoàn thiện sản phẩm phải mất từ 3-4 tháng, từ công đoạn nhào đất sét, ủ đất trong vòng nửa tháng, lọc sỏi đá, cho vào khuôn rắc một lớp tro chống dính, sau đó phải đợi ngói khô mất khoảng 1-2 tháng rồi mới cho vào lò nung.

Mỗi lò nung chứa được từ 40.000-60.000 nghìn viên ngói, nung liên tục trong khoảng thời gian 10 ngày 10 đêm. Sau đó hạ lửa, chờ nguội và bê ra khỏi lò. Ngói âm dương hiện nay bán với giá trên thị trường là 1.000 đồng/viên. Một ngày ông Ngọc thường đóng được khoảng 5-6 vạn viên. Ngói sau khi nung chín sẽ có người ở các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng tới đặt mua với giá 16 triệu đồng/10 vạn ngói

Ông Ngọc chia sẻ: “Làm ngói này khá nhiều công đoạn, cũng vất vả lắm, giờ chỉ có người già với tầm trung tuổi là làm, còn người trẻ thường họ sẽ đi làm công ty. Nhưng con cháu, người trẻ ai muốn theo nghề, tôi đều sẵn sàng truyền lại cho các cháu”.

Theo ông Ngọc, sản xuất bằng phương pháp thủ công, nguyên liệu chưa ổn định, đội ngũ lao động lành nghề ít, sản phẩm ít được quảng bá và sự cạnh tranh với những loại mái hiện đại tưởng như khiến nghề làm ngói âm dương rơi vào mai một. Thế nhưng, loại ngói truyền thống này vẫn được nhiều người ưa chuộng vì những đặc tính riêng, không một loại ngói nào sánh bằng. Điều đó là động lực giúp những người làm ngói giữ gìn, phát triển nhằm giữ lại một loại ngói truyền thống làm nên diện mạo bao công trình.

“Vẫn có người muốn mua thì tôi vẫn làm. Nhiều người làm ngói trong xã vẫn bảo, nhiều lúc nghề làm ngói âm dương tưởng chừng tàn lụi, ấy vậy mà giờ đây, nghề làm ngói ở Quỳnh Sơn vẫn duy trì và phát triển. Những người con của đất Quỳnh Sơn như chúng tôi vẫn thổi hồn vào đất từ đôi tay cần mẫn của mình, giữ cho những lò nung ngói luôn đỏ lửa hằng ngày và đóng góp thầm lặng để tạo nên nét đặc sắc trên những mái nhà cổ kính rêu phong, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của người dân xứ Lạng”-ông Ngọc chia sẻ.

NGUYỄN LÊ

Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Không ngừng củng cố và nâng tầm mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào

Không ngừng củng cố và nâng tầm mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam theo lời mời của đồng chí Xay-xổm-phon Phôm-vi-hản (Saysomphone Phomvihan), Uỷ viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào, sáng ngày 16/5, ngay sau Lễ đón chính thức tại Nhà Quốc hội Lào, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Lào Xay-xổm-phon Phôm-vi-hản.
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 16/5: Đoàn Việt Nam dẫn đầu với cách biệt lớn

Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 16/5: Đoàn Việt Nam dẫn đầu với cách biệt lớn

Thể thao - Giải trí - Việt Hùng - 23:22, 16/05/2022
Tính đến 22h00 ngày 16/5, Đoàn thể thao Việt Nam có thêm 20 tấm Huy chương Vàng (HCV). Hiện tại Đoàn thể thao Việt Nam đang đứng ở vị trí số 1 với 86 HCV
Lịch thi đấu bán kết bóng đá nam và nữ SEA Games 31

Lịch thi đấu bán kết bóng đá nam và nữ SEA Games 31

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 22:05, 16/05/2022
Sau khi vòng bảng kết thúc, môn bóng đá nam và nữ SEA Games 31 đã xác định được các cặp đấu bán kết. Trong đó, U23 Việt Nam sẽ gặp U23 Malaysia, còn đội tuyển nữ Việt Nam sẽ gặp đội tuyển nữ Myanmar ở bán kết.
Thủ tướng tiếp lãnh đạo một số tập đoàn tài chính hàng đầu của Hoa Kỳ

Thủ tướng tiếp lãnh đạo một số tập đoàn tài chính hàng đầu của Hoa Kỳ

Thời sự - PV - 21:58, 16/05/2022
Sáng ngày 16/5, theo giờ địa phương, tại New York, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp Tổng Giám đốc Quỹ đầu tư Kohlberg Kravis Roberts (KKR), Chủ tịch Tập đoàn Visa và một số CEO tài chính của Hoa Kỳ.
Thiêng liêng Hội thề

Thiêng liêng Hội thề

Phóng sự - Nguyễn Thanh - 20:57, 16/05/2022
Dưới chân núi Coc Tăng (Cooc La Phăng Xông) gần 80 năm trước, người Pa Cô, Vân Kiều nơi đại ngàn Trường Sơn đã tổ chức Hội thề thiêng liêng. Những người già đã thề với Giàng, với rừng núi trọn đời theo Đảng, theo Bác Hồ; nguyện lấy họ Bác Hồ làm họ chung cho cả hai dân tộc. Với họ, hội thề thiêng liêng ấy đã trở thành niềm tin son sắt, thành mạch nguồn cuộc sống cho hôm nay và mãi mãi mai sau.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tiếp Phó Thủ tướng kiêm Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc gia Thái Lan

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tiếp Phó Thủ tướng kiêm Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc gia Thái Lan

Tin tức - PV - 20:46, 16/05/2022
Chiều 16/5, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tiếp Phó Thủ tướng kiêm Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc gia Thái Lan Prawit Wongsuwon nhân dịp sang Việt Nam và dự một số hoạt động SEA Games 31.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.
SEA Games 31: VĐV Đinh Phương Thành xuất sắc bảo vệ thành công Huy chương Vàng

SEA Games 31: VĐV Đinh Phương Thành xuất sắc bảo vệ thành công Huy chương Vàng

Thể thao - Giải trí - Việt Hùng - 20:45, 16/05/2022
Trong ngày thi đấu 16/5, ở nội dung xà kép môn Thể dục dụng cụ, vận động viên Đinh Phương Thành đã xuất sắc đánh bại nhà vô địch thế giới người Philippines Carlos Yulo, bảo vệ thành công Huy chương Vàng.
Dấu mốc mới trong quan hệ Việt Nam-Hy Lạp

Dấu mốc mới trong quan hệ Việt Nam-Hy Lạp

Thời sự - PV - 20:27, 16/05/2022
Ngày 16/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tiếp Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoulou và Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Hy Lạp đến chào xã giao nhân dịp thăm chính thức Việt Nam.
Hai nhà khoa học được trao Giải thưởng Kovalevskaia

Hai nhà khoa học được trao Giải thưởng Kovalevskaia

Tin tức - Hiếu Anh - 20:14, 16/05/2022
Ngày 16/5, tại Hà Nội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2021 nhân dịp kỷ niệm Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Tham dự Lễ trao giải có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân; Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan, Chủ tịch ủy ban giải thưởng Kovalevska; Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Hà Thị Nga.
Điện Biên: Bắt đối tượng đặc biệt nguy hiểm sau 20 năm trốn truy nã

Điện Biên: Bắt đối tượng đặc biệt nguy hiểm sau 20 năm trốn truy nã

Pháp luật - Hoàng Khánh - 20:12, 16/05/2022
Các đơn vị nghiệp vụ của Công an tỉnh Điện Biên vừa phối hợp với Phòng Cảnh sát Công an Thủ đô Viên Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào bắt giữ thành công một đối tượng nguy hiểm phạm tội về ma túy lẩn trốn 20 năm tại nước bạn Lào.
Lai Châu: Sạt lở đường, xã Tà Tổng bị cô lập với trung tâm huyện Mường Tè

Lai Châu: Sạt lở đường, xã Tà Tổng bị cô lập với trung tâm huyện Mường Tè

Tin địa phương - Trọng Bảo - 20:11, 16/05/2022
Sáng 16/5, tại Km 11+200 trên tuyến đường từ xã Nậm Khao, xã Tà Tổng (Lai Châu) đi huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên), thuộc địa phận bản Xám Láng, xã Nậm Khao, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu ghi nhận điểm sạt lở ta luy dương và ta luy âm, làm mất đường, khiến xã Tà Tổng bị cô lập với trung tâm huyện Mường Tè.