Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nau M’pring - Di sản văn hóa phi vật thể vô giá của người M'nông

Nguyệt Anh (T/h) - 19:00, 08/07/2021

Dân ca của người M’nông ở Đắk Nông (còn gọi là Nau M’pring), là hình thức diễn xướng dân gian (không có nhạc đệm) được người M’nông sáng tác, sản sinh từ lao động sản xuất, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và được cộng đồng coi là tài sản chung của tộc người.

Diễn tấu cồng chiêng
Diễn tấu cồng chiêng (Ảnh TL)

Dân ca M’nông được bắt nguồn từ một nền nông nghiệp nương rẫy, hình thành cơ bản trên cơ sở lời nói vần, một hình thức đặc biệt trong ngôn ngữ của tộc người M’nông. Mặc dù đã trải qua quá trình giao lưu văn hóa sâu rộng song dân ca M’nông vẫn phát triển, phong phú về thể loại, đa dạng về thang âm và giữ được những nét đặc trưng. Hình thức truyền miệng dân ca vẫn là phương thức lưu truyền, phổ biến trong cộng đồng.

Dân ca M’nông có nhiều thể loại như: Hát ru con, hát đồng dao, hát kể sử thi, hát khóc, hát khấn thần, hát giao duyên, hát múa… Về cách thể hiện thì có 2 hình thức diễn xướng là độc diễn (hát một người) và hát đối đáp: giao duyên nam nữ hoặc những người lớn tuổi với nhau.

Dân ca M’nông gồm hai thành phần cơ bản gắn bó và hỗ trợ cho nhau là lời ca và âm nhạc
Dân ca M’nông gồm hai thành phần cơ bản gắn bó và hỗ trợ cho nhau là lời ca và âm nhạc (Ảnh BĐN)

Hát ru con có cung bậc âm thanh trầm, đều đặn, sâu lắng của người bà ru cháu, mẹ ru con, chị ru em… khiến em bé dễ đi vào giấc ngủ. Thậm chí, ngay cả khi địu con trên đường lên nương, hay đang lao động sản xuất, phụ nữ M’nông cũng thường hay ru con. Hầu hết những bài hát ru đều có nội dung nói về nhận thức, ước mơ, hoài bão của các bà, các mẹ, các chị về cháu, con, em mình. Bài hát ru “Đi rừng” là cả bức tranh sinh động về núi rừng, ước mơ, hoài bão về đứa con sau này khỏe mạnh: “Em ta ơi, mau cao lớn nhé/Em ta ơi, cầm rổ xúc cá/Em ta ơi, cầm nỏ bắn sóc”. Với nội dung đó và giai điệu sâu lắng, có lẽ em bé sẽ được chắp thêm đôi cánh ước mơ, ngay từ khi tuổi còn thơ.

Toàn tỉnh Đăk Nông hiện chỉ còn khoảng 20 nghệ nhân có thực hành và truyền dạy dân ca M’nông
Toàn tỉnh Đắk Nông hiện chỉ còn khoảng 20 nghệ nhân có thực hành và truyền dạy dân ca M’nông (Ảnh: BĐN)

Hát kể là hình thức tự sự với nội dung kể lại cuộc sống, qua đó bộc lộ tâm tư tình cảm của con người. Hát kể thường được đồng bào M’nông sử dụng để trao đổi chuyện trò, tâm sự với nhau trong dịp lễ hội hay lâu ngày mới gặp nhau. Đặc biệt, trong những lúc rảnh rỗi, những đêm giá lạnh quây quần bên bếp lửa, hay trong lễ hội nào đó, bà con hát kể sử thi (Ót n’rông). Nội dung hát kể vừa hiện thực vừa kỳ ảo, được thể hiện bằng ngôn ngữ có vần điệu, nhịp nhàng, nhiều hình ảnh, hình tượng và có tính xúc cảm cao. Nhiều khi hát kể sử thi còn có một số yếu tố ngoài ngôn ngữ như cử chỉ, nét mặt, hành động của người kể để diễn tả nhân vật.

Đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên nói chung, dân tộc M'nông nói riêng chỉ còn rất ít người biết hát kể sử thi
Đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên nói chung, dân tộc M'nông nói riêng chỉ còn rất ít người biết hát kể sử thi

Còn đối với những bài có nội dung về hiện thực đời sống thì ngôn ngữ thường mang đậm tính khẩu ngữ hàng ngày, nhưng ngắn gọn, súc tích, ý nghĩa, lời gọn và ý hay. Chẳng hạn như bài “Mong gặp người yêu” có đoạn: “Xa cách nay đã lâu lắm rồi/ Xa cách nhau đã lâu chờ theo vầng trăng/ Lúa tốt nay đã mục ra/Chắc người ta đã bỏ mình thật rồi…”.

Dân ca M’nông chính là hình thức giao tiếp giữa con người với thế giới siêu nhiên, hát về tình yêu đôi lứa, ca ngợi những chàng trai anh dũng chống lại cái ác để bảo vệ buôn làng, thiên nhiên tươi đẹp. Dân ca M’nông bảo vệ và trao truyền các tri thức về tự nhiên, xã hội và con người như: các hiện tượng nắng, mưa, gió, bão, sấm sét, đêm ngày, núi rừng, sông suối, ao hồ, đầm lầy, trời đất...; ứng xử với tự nhiên trong lao động sản xuất, săn bắt, hái lượm...; ứng xử giữa con người với nhau; về văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần.

Đồng bào Mnông diễn tấu cồng chiêng trong nghi lễ nông nghiệp
Đồng bào Mnông diễn tấu cồng chiêng trong nghi lễ nông nghiệp

Bên cạnh đó, dân ca M’nông góp phần cố kết cộng đồng, giáo dục các thế hệ về ý thức cội nguồn dân tộc, bản sắc tộc người, đạo đức trong gia đình và trong cộng đồng, tình yêu đôi lứa, trao truyền kinh nghiệm lao động sản xuất… để truyền dạy cho thế hệ sau.

Dân ca M’nông là thể loại giàu chất trữ tình, những câu hát có hình ảnh, nhịp điệu, có vần điệu… thường dẫn ra trong cuộc sống hàng ngày. Chủ đề của lời hát còn được dùng trong các nghi lễ và những điệu hát khấn thần. Chính nhờ hình thức này mà dân tộc M’nông đã dựng nên những pho sử thi rất hoành tráng, có dung lượng dài đến hàng ngàn câu. Dân ca (Nau M'Pring) của người M'nông trên địa bàn tỉnh Đắk Nông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình Nghệ thuật trình diễn dân gian vào năm 2020.

Tin nổi bật trang chủ
Công nhận 3 xã An toàn khu tại tỉnh Hòa Bình

Công nhận 3 xã An toàn khu tại tỉnh Hòa Bình

Văn bản chính sách mới - NA (T/h) - 1 giây trước
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 147/QĐ-TTg ngày 28/01/2022 công nhận xã An toàn khu tại tỉnh Hòa Bình.
Tổng Bí thư gặp mặt, chúc Tết cán bộ, công chức, người lao động Văn phòng Trung ương Đảng

Tổng Bí thư gặp mặt, chúc Tết cán bộ, công chức, người lao động Văn phòng Trung ương Đảng

Thời sự - PV - 14 phút trước
Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 và kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2022), chiều 28/1 (tức ngày 26 tháng Chạp năm Tân Sửu), Văn phòng Trung ương Đảng đã tổ chức gặp mặt "Mừng Đảng-Mừng Xuân", chúc Tết cán bộ, công chức, người lao động Văn phòng Trung ương Đảng.
Chiến dịch tiêm chủng thần tốc mùa Xuân 2022

Chiến dịch tiêm chủng thần tốc mùa Xuân 2022

Sự kiện - Bình luận - PV - 21 phút trước
Bắt đầu từ ngày mai 29/1, cũng là ngày đầu tiên trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cả nước bắt đầu chiến dịch tiêm chủng vaccine thần tốc mùa Xuân năm 2022 theo phát động của Thủ tướng Chính phủ.
Cà Mau: Tất cả các đơn vị cấp xã, phường, thị trấn chuyển cấp độ 1 từ ngày 29/1

Cà Mau: Tất cả các đơn vị cấp xã, phường, thị trấn chuyển cấp độ 1 từ ngày 29/1

Tin địa phương - Hồng Diễm - 3 giờ trước
Ngày 28/1, thông tin từ Sở Y tế tỉnh Cà Mau cho biết, hiện tại tất cả các đơn vị cấp xã, phường thị trấn trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã chuyển sang cấp độ 1. Tin vui đến vào những ngày giáp Tết khiến nhiều người dân thêm phấn khởi.
Đã chi khoảng 2.650 tỷ lo Tết cho người dân

Đã chi khoảng 2.650 tỷ lo Tết cho người dân

Thời sự - Hiếu Anh - 3 giờ trước
Đó là thông tin được đưa ra tại cuộc Họp báo Chính phủ thường kỳ vừa diễn ra cuối giờ chiều nay, ngày 28/1. Cuộc họp do ông Trần Văn Sơn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Người phát ngôn của Chính phủ chủ trì.
Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Hấp dẫn những trò chơi ngày Tết của trẻ em người Mông

Khác với đồng bào dân tộc khác trong cả nước, người Mông ở Mộc Châu ăn Tết vào tháng Chạp âm lịch. Tết của người Mông thường diễn ra trong 3 ngày nhưng trước đó cả tháng, khắp các bản làng đã nhộn nhịp không khí đón Xuân với những trò chơi mang đậm tính dân gian truyền thống.
Nhiều địa phương trong cả nước tổ chức Hội Báo Xuân Nhâm Dần

Nhiều địa phương trong cả nước tổ chức Hội Báo Xuân Nhâm Dần

Tin tức - Nguyệt Anh (t/h) - 5 giờ trước
Chào mừng kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và đón Tết cổ truyền của dân tộc, Hội Nhà báo nhiều tỉnh, thành trong cả nước đã phối hợp với một số cơ quan, đơn vị tổ chức Hội Báo Xuân Nhâm Dần 2022.
Khai mạc Tết Việt Nhâm Dần 2022 tại phố cổ Hà Nội

Khai mạc Tết Việt Nhâm Dần 2022 tại phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 6 giờ trước
Sáng ngày 28/1, Ban quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp cùng các đơn vị, cá nhân tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa nghệ thuật “Tết Việt – Tết Phố Xuân Nhâm Dần 2022”.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thắp hương tưởng niệm các đồng chí cố Tổng Bí thư của Đảng

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thắp hương tưởng niệm các đồng chí cố Tổng Bí thư của Đảng

Thời sự - PV - 6 giờ trước
Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 và kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, sáng 28/1 (tức 26 tháng Chạp năm Tân Sửu), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đến thắp hương tưởng nhớ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, cố Tổng Bí thư Trường Chinh, cố Tổng Bí thư Đỗ Mười, cố Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu tại nhà riêng.
Bánh chưng làng Bạc đỏ lửa ngày đêm

Bánh chưng làng Bạc đỏ lửa ngày đêm

Ẩm thực - Đào Quỳnh Anh - 6 giờ trước
Bên cạnh sắc thắm của đào hay sắc vàng của mai trong ngày Tết cổ truyền, không thể không kể đến hương vị bánh chưng trong từng mâm cơm gia đình Việt dịp này. Ngay giữa lòng Thủ đô, làng Bạc (Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội) hiện nay cũng đang ngày đêm đỏ lửa để cho ra những mẻ bánh chưng phục vụ nhu cầu của người dân trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022.
Đào Nhật Tân “ngóng” người mua

Đào Nhật Tân “ngóng” người mua

Kinh tế - Đào Quỳnh Anh - 6 giờ trước
Từ Tết Dương lịch, với thời tiết “chiều lòng người” đào Nhật Tân đã bắt đầu nở rộ. Dù được mùa, nhưng thị trường vẫn kém sôi động, một phần do tình hình dịch bệnh Covid-19 vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, phần khác do nhu cầu của người tiêu dùng không cao vì phải thắt chặt chi tiêu.