Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nau M’pring - Di sản văn hóa phi vật thể vô giá của người M'nông

Nguyệt Anh (T/h) - 19:00, 08/07/2021

Dân ca của người M’nông ở Đắk Nông (còn gọi là Nau M’pring), là hình thức diễn xướng dân gian (không có nhạc đệm) được người M’nông sáng tác, sản sinh từ lao động sản xuất, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và được cộng đồng coi là tài sản chung của tộc người.

Diễn tấu cồng chiêng
Diễn tấu cồng chiêng (Ảnh TL)

Dân ca M’nông được bắt nguồn từ một nền nông nghiệp nương rẫy, hình thành cơ bản trên cơ sở lời nói vần, một hình thức đặc biệt trong ngôn ngữ của tộc người M’nông. Mặc dù đã trải qua quá trình giao lưu văn hóa sâu rộng song dân ca M’nông vẫn phát triển, phong phú về thể loại, đa dạng về thang âm và giữ được những nét đặc trưng. Hình thức truyền miệng dân ca vẫn là phương thức lưu truyền, phổ biến trong cộng đồng.

Dân ca M’nông có nhiều thể loại như: Hát ru con, hát đồng dao, hát kể sử thi, hát khóc, hát khấn thần, hát giao duyên, hát múa… Về cách thể hiện thì có 2 hình thức diễn xướng là độc diễn (hát một người) và hát đối đáp: giao duyên nam nữ hoặc những người lớn tuổi với nhau.

Dân ca M’nông gồm hai thành phần cơ bản gắn bó và hỗ trợ cho nhau là lời ca và âm nhạc
Dân ca M’nông gồm hai thành phần cơ bản gắn bó và hỗ trợ cho nhau là lời ca và âm nhạc (Ảnh BĐN)

Hát ru con có cung bậc âm thanh trầm, đều đặn, sâu lắng của người bà ru cháu, mẹ ru con, chị ru em… khiến em bé dễ đi vào giấc ngủ. Thậm chí, ngay cả khi địu con trên đường lên nương, hay đang lao động sản xuất, phụ nữ M’nông cũng thường hay ru con. Hầu hết những bài hát ru đều có nội dung nói về nhận thức, ước mơ, hoài bão của các bà, các mẹ, các chị về cháu, con, em mình. Bài hát ru “Đi rừng” là cả bức tranh sinh động về núi rừng, ước mơ, hoài bão về đứa con sau này khỏe mạnh: “Em ta ơi, mau cao lớn nhé/Em ta ơi, cầm rổ xúc cá/Em ta ơi, cầm nỏ bắn sóc”. Với nội dung đó và giai điệu sâu lắng, có lẽ em bé sẽ được chắp thêm đôi cánh ước mơ, ngay từ khi tuổi còn thơ.

Toàn tỉnh Đăk Nông hiện chỉ còn khoảng 20 nghệ nhân có thực hành và truyền dạy dân ca M’nông
Toàn tỉnh Đắk Nông hiện chỉ còn khoảng 20 nghệ nhân có thực hành và truyền dạy dân ca M’nông (Ảnh: BĐN)

Hát kể là hình thức tự sự với nội dung kể lại cuộc sống, qua đó bộc lộ tâm tư tình cảm của con người. Hát kể thường được đồng bào M’nông sử dụng để trao đổi chuyện trò, tâm sự với nhau trong dịp lễ hội hay lâu ngày mới gặp nhau. Đặc biệt, trong những lúc rảnh rỗi, những đêm giá lạnh quây quần bên bếp lửa, hay trong lễ hội nào đó, bà con hát kể sử thi (Ót n’rông). Nội dung hát kể vừa hiện thực vừa kỳ ảo, được thể hiện bằng ngôn ngữ có vần điệu, nhịp nhàng, nhiều hình ảnh, hình tượng và có tính xúc cảm cao. Nhiều khi hát kể sử thi còn có một số yếu tố ngoài ngôn ngữ như cử chỉ, nét mặt, hành động của người kể để diễn tả nhân vật.

Đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên nói chung, dân tộc M'nông nói riêng chỉ còn rất ít người biết hát kể sử thi
Đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên nói chung, dân tộc M'nông nói riêng chỉ còn rất ít người biết hát kể sử thi

Còn đối với những bài có nội dung về hiện thực đời sống thì ngôn ngữ thường mang đậm tính khẩu ngữ hàng ngày, nhưng ngắn gọn, súc tích, ý nghĩa, lời gọn và ý hay. Chẳng hạn như bài “Mong gặp người yêu” có đoạn: “Xa cách nay đã lâu lắm rồi/ Xa cách nhau đã lâu chờ theo vầng trăng/ Lúa tốt nay đã mục ra/Chắc người ta đã bỏ mình thật rồi…”.

Dân ca M’nông chính là hình thức giao tiếp giữa con người với thế giới siêu nhiên, hát về tình yêu đôi lứa, ca ngợi những chàng trai anh dũng chống lại cái ác để bảo vệ buôn làng, thiên nhiên tươi đẹp. Dân ca M’nông bảo vệ và trao truyền các tri thức về tự nhiên, xã hội và con người như: các hiện tượng nắng, mưa, gió, bão, sấm sét, đêm ngày, núi rừng, sông suối, ao hồ, đầm lầy, trời đất...; ứng xử với tự nhiên trong lao động sản xuất, săn bắt, hái lượm...; ứng xử giữa con người với nhau; về văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần.

Đồng bào Mnông diễn tấu cồng chiêng trong nghi lễ nông nghiệp
Đồng bào Mnông diễn tấu cồng chiêng trong nghi lễ nông nghiệp

Bên cạnh đó, dân ca M’nông góp phần cố kết cộng đồng, giáo dục các thế hệ về ý thức cội nguồn dân tộc, bản sắc tộc người, đạo đức trong gia đình và trong cộng đồng, tình yêu đôi lứa, trao truyền kinh nghiệm lao động sản xuất… để truyền dạy cho thế hệ sau.

Dân ca M’nông là thể loại giàu chất trữ tình, những câu hát có hình ảnh, nhịp điệu, có vần điệu… thường dẫn ra trong cuộc sống hàng ngày. Chủ đề của lời hát còn được dùng trong các nghi lễ và những điệu hát khấn thần. Chính nhờ hình thức này mà dân tộc M’nông đã dựng nên những pho sử thi rất hoành tráng, có dung lượng dài đến hàng ngàn câu. Dân ca (Nau M'Pring) của người M'nông trên địa bàn tỉnh Đắk Nông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình Nghệ thuật trình diễn dân gian vào năm 2020.

Tin cùng chuyên mục
Nét đẹp văn hóa trong đời sống dân tộc Hoa

Nét đẹp văn hóa trong đời sống dân tộc Hoa

Người Hoa là 1 trong 8 cộng đồng dân tộc sinh sống trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên. Tổ tiên dân tộc Hoa di cư từ Trung Quốc đến Việt Nam vào cuối thời Minh, đầu thời Thanh, kéo dài cho đến nửa đầu thế kỷ XX. Trong quá trình định cư, lập bản, đồng bào người Hoa luôn gìn giữ văn hóa truyền thống, lưu truyền nét đặc sắc riêng trong đời sống sinh hoạt.
Hội thảo khoa học 50 năm Chiến dịch phòng ngự Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng: Thắng lợi và bài học kinh nghiệm

Hội thảo khoa học 50 năm Chiến dịch phòng ngự Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng: Thắng lợi và bài học kinh nghiệm

Tin tức - An Yên - 4 phút trước
Sáng 20/5, tại Thị xã Cửa Lò, Bộ Quốc phòng phối hợp với Tỉnh ủy Nghệ An tổ chức Hội thảo khoa học: “50 năm Chiến dịch phòng ngự Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng: Thắng lợi và bài học kinh nghiệm”.
“Cần tăng cường cơ hội cho các nhóm nữ DTTS tiếp cận chính sách…”

“Cần tăng cường cơ hội cho các nhóm nữ DTTS tiếp cận chính sách…”

Tin tức - Hiếu Anh - 21 phút trước
Đó là phát biểu của ông Lê Sơn Hải, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc tại Hội thảo thúc đẩy hợp tác, kết nối hệ sinh thái hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ và thanh niên DTTS tỉnh Hà Giang.
Cô gái dân tộc Giáy đoạt Huy chương Vàng và phá kỷ lục SEA Games

Cô gái dân tộc Giáy đoạt Huy chương Vàng và phá kỷ lục SEA Games

Thể thao - Trọng Bảo - 29 phút trước
Cuối buổi chiều nay (20/5), nữ vận động viên (VĐV) Hoàng Thị Duyên đã bảo vệ thành công tấm Huy chương Vàng SEA Games tại 31 môn cử tạ và phá kỷ lục SEA Games tại nội dung cử giật, ở hạng cân 59 kg.
Sun Group khởi công xây dựng Quần thể du lịch “thị trấn tuyết” trên đỉnh Mẫu Sơn

Sun Group khởi công xây dựng Quần thể du lịch “thị trấn tuyết” trên đỉnh Mẫu Sơn

Bất động sản - Tuấn Trình - 34 phút trước
Sáng 20/5, UBND tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Tập đoàn Sun Group tổ chức Lễ khởi công xây dựng Dự án quần thể khu du lịch sinh thái, cáp treo Mẫu Sơn tại khu du lịch Mẫu Sơn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.
Hà Tĩnh: Triển khai dự án hơn 5,5 tỷ đồng phòng chống di cư trái phép

Hà Tĩnh: Triển khai dự án hơn 5,5 tỷ đồng phòng chống di cư trái phép

Tin địa phương - An Yên - 36 phút trước
Sáng 20/5, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Hà Tĩnh tổ chức Hội nghị triển khai dự án “Phòng chống mua, bán người”, giai đoạn 1, từ năm 2022 - 2024. Dự án “Phòng chống mua bán người, giai đoạn 1” do tổ chức Bread for the World tại Việt Nam tài trợ, được thực hiện tại 6 xã thuộc huyện Kỳ Anh, Lộc Hà, Can Lộc (Hà Tĩnh) với tổng kinh phí 5,52 tỷ đồng.
Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Hướng dẫn cách đi bộ đúng cách tốt cho sức khỏe

Đi bộ là cách tập luyện, rèn luyện sức khỏe đơn giản song mang lại nhiều hiệu quả đối với mỗi người. Nếu tập luyện thường xuyên và đúng cách bạn sẽ có một sức khỏe tốt hơn. Tuy nhiên đi bộ như thế nào mới thật sự tốt cho sức khỏe thì lại là một câu hỏi mà nhiều người quan tâm. Sau đây là một số phương pháp giúp cho việc đi bộ hàng ngày của bạn thực sự phát huy hiệu quả.
Ngày 20/5: Việt Nam có 1.587 ca mắc COVID-19 và 7.151 ca khỏi bệnh

Ngày 20/5: Việt Nam có 1.587 ca mắc COVID-19 và 7.151 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 3 giờ trước
Ngày 20/5, Việt Nam có 1.587 ca mắc mới COVID-19 tại 51 tỉnh, thành phố trong đó có 1.380 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 7.151 ca COVID-19 đã khỏi bệnh.
Hà Nội dự kiến học phí năm học 2022-2023 sẽ tăng gấp đôi

Hà Nội dự kiến học phí năm học 2022-2023 sẽ tăng gấp đôi

Giáo dục - Như Ý (T/h) - 4 giờ trước
Năm học 2022-2023, học phí THCS dự kiến 50.000-300.000 đồng/tháng, gấp đôi mức 19.000-155.000 đang áp dụng hiện hành, đối với hầu hết các bậc còn lại sẽ có mức tăng tương tự.
Công điện về đảm bảo trật tự, an toàn giao thông trước và sau trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31

Công điện về đảm bảo trật tự, an toàn giao thông trước và sau trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31

Xã hội - T.Hợp - 4 giờ trước
Ủy ban ATGT quốc gia vừa có Công điện gửi Chủ tịch kiêm Trưởng Ban ATGT các tỉnh, thành phố đề nghị đảm bảo trật tự, ATGT trước và sau trận chung kết bóng đá Nam, trong khuôn khổ SEA Games 31.
Nhật Bản ra mắt chương trình thử nghiệm mở cửa du lịch

Nhật Bản ra mắt chương trình thử nghiệm mở cửa du lịch

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 4 giờ trước
Nhật Bản vừa ra thông báo sẽ bắt đầu chương trình thử nghiệm mở cửa du lịch với số lượng tour hạn chế trong tháng 5, chuẩn bị cho việc mở cửa du lịch hoàn toàn.
Tuyên dương 60 thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác

Tuyên dương 60 thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác

Xã hội - BĐT - 5 giờ trước
Sáng 20/5, tại Hà Nội, Đoàn Khối Doanh nghiệp Trung ương tổ chức Lễ tuyên dương thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác lần thứ VI, năm 2022 và Lễ trao giải Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu truyền thống 15 năm Đảng bộ và Đoàn Khối Doanh nghiệp Trung ương.