Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa ky lằn ngày Xuân ở xứ Lạng

Hoàng Việt Bình - 10:46, 21/01/2021

Cứ mỗi độ Xuân về, đặc biệt là vào dịp Lễ hội Lồng tồng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng thường không thể thiếu một loại hình văn hóa đặc sắc, tiêu biểu, đó là múa ky lằn.

Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc.
Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc. (Ảnh Nguyễn Sơn Tùng)

Đã từ rất lâu, ky lằn là con vật thiêng liêng được đồng bào Tày, Nùng quý trọng và chào đón với một tình cảm đặc biệt như là linh thần. Múa ky lằn có nhiều tên gọi khác nhau phù hợp với ngôn ngữ, giọng điệu của từng vùng như ky lằn, kỳ lằn, phụ, phụ mèo... Hình thức của một cái đầu ky lằn xuất hiện hình dáng của ba con vật là: sư tử, hổ, mèo; ba con linh vật có cùng nhiều điểm tương đồng về ngoại hình, dáng điệu và tính cách, có lẽ vì thế mà từ xưa, đồng bào đã khéo léo vận dụng nó vào loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Vì vậy, nhiều người nhầm lẫn gọi là sư tử mèo.

Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau
Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau

Múa ky lằn là hình thức biểu diễn tổng hợp, trong đó múa là chủ đạo, nhưng không tách rời khỏi nhạc và trò diễn. Đi đôi với múa là biểu diễn các bài quyền, kiếm, binh khí trong võ thuật dân tộc. Người thể hiện được loại hình này không chỉ có sức khỏe, sự dẻo dai, khéo léo mà còn cần có trí tưởng tượng về hình ảnh của các con linh vật như hổ, mèo, sư tử,... cũng như tính cách của chúng. Như vậy khi nhập vai, con ky lằn sẽ biến thành những hình thù khác nhau với nhiều tư thế, dáng điệu khác nhau. Biểu diễn múa ky lằn giống như diễn một vở kịch bằng mặt nạ đầy cuốn hút, mê hoặc mà người dân gọi là loòng phụ.

Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt
Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt (ảnh NST)

Một đội ky lằn có thể rất đông để thay thế vai trò của nhau khi người kia mệt, nhưng không thể thiếu 5 vai chính: Người cầm đầu ky lằn (căm bẩu); người đánh trống (căm choong); người đánh thanh la (căm là); người cầm chũm chọe (căm xả). Ngoài ra còn có thêm 3 vị trí nữa dành cho các nhân vật phụ họa bằng các trò diễn là người diễn mặt vượn, người diễn mặt khỉ và người diễn đầu ky lằn bé, dành cho trẻ em (ky lằn ỉ).

Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)
Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)

Hằng năm, cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, các đội ky lằn lại được thành lập. Cuộc mở ky lằn được bắt đầu vào thời điểm thích hợp nhất trước Tết khoảng nửa tháng để kịp thời tập luyện và kết thúc vào cuối tháng Giêng. Mỗi bản, làng sẽ lựa chọn những nam giới khỏe mạnh, có năng khiếu để làm thành một đội. Mỗi đội bầu ra một đại biểu để dẫn đầu đoàn gọi là ông tông cha và một người chủ lễ trong ngày hội Lồng tồng hàng năm là ông pú mo.

Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)
Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)

Với những nét văn hóa đặc sắc được lưu truyền từ đời này qua đời khác, múa ky lằn thực sự là một loại hình nghệ thuật tiêu biểu cho các dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng. Bước vào những ngày hội Lồng tồng, cùng với tiếng cười nói, tiếng bước chân đang nô nức trẩy hội, tiếng nhạc réo rắt âm vang của các đội ky lằn từ khắp các ngả đường như phá tan cái lạnh giá nơi núi rừng âm u tĩnh mịch để đón mùa Xuân ùa về với bản làng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt

Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt

Trong dịp Lễ 30/4 và 1/5 năm 2023, chương trình Lễ hội vũ đạo và âm nhạc Dalat Best Dance Crew 2023 - Hoa Sen Home International Cup và Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Hoa Sen SoundFest 2023 sẽ được tổ chức tại Đà Lạt, hứa hẹn sẽ là một trong những chuỗi sự kiện giải trí đáng mong chờ nhất trong năm 2023.
Tin trong ngày - 22/3/2023

Tin trong ngày - 22/3/2023

Media - BDT - 20:19, 22/03/2023
Kính mời quý vị và các bạn theo dõi bản Tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin hôm nay có những thông tin chính sau: Họp Tổ Soạn thảo xây dựng Quyết định của TTg về Người có uy tín; Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cần đảo đảm người có đất bị thu hồi có điều kiện sống tốt hơn; Lai Châu tạm giữ 12 đối tượng về hành vi đánh bạc; cùng các tin tức thời sự khác.
Chợ nổi Cái Răng trước nguy cơ bị

Chợ nổi Cái Răng trước nguy cơ bị "chìm"

Du lịch - S.Vy - H.Diễm - 20:11, 22/03/2023
Chợ nổi Cái Răng (TP. Cần Thơ) nổi tiếng và lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã tồn tại hơn 100 năm qua. Đây cũng là điểm đến không thể bỏ qua khi đến với Cần Thơ. Tuy nhiên, chợ nổi Cái Răng đã không còn sức hấp dẫn du khách.
Giữ hạng sao cho sản phẩm OCOP: Nguy cơ “chết yểu

Giữ hạng sao cho sản phẩm OCOP: Nguy cơ “chết yểu" (Bài 1)

Kinh tế - Thúy Hồng - 20:00, 22/03/2023
Chương trình Mỗi xã một sản phẩm - OCOP đã tác động tích cực đến phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt là ở vùng DTTS và miền núi. Tuy nhiên, theo thời gian, việc xây dựng sản phẩm OCOP cũng đã dần bộc lộ những yếu điểm, một số địa phương xây dựng theo kiểu phong trào, nhiều sản phẩm dù được công nhận nhưng vẫn chưa tới được đến tay người tiêu dùng, hoặc bị tụt hạng do chưa thật sự chất lượng...
Hội chứng Down - Những điều cần biết

Hội chứng Down - Những điều cần biết

Sức khỏe - B. Ngân - 19:49, 22/03/2023
Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo ra tiếng nói toàn cầu để vận động cho quyền lợi, sự hòa nhập và phúc lợi cho những bệnh nhân mang hội chứng Down, ngày 21/3 hằng năm được chọn là Ngày Hội chứng Down thế giới. Tại Việt Nam mỗi năm có khoảng 1.400 - 1.800 trẻ mắc hội chứng Down.
Cậu bé 3 tuổi đi phượt cùng mẹ

Cậu bé 3 tuổi đi phượt cùng mẹ

Du lịch - Trương Vui - 19:47, 22/03/2023
Dù mới chỉ 3 tuổi, cậu bé Giàng (dân tộc Dao) đã cùng mẹ thực hiện những chuyến đi phượt ở hầu khắp các cung đường Việt Nam. Để thực hiện ý tưởng táo bạo đó, với chị Cảnh (mẹ của Giàng), vấn đề sức khỏe của con luôn cần được bảo đảm và quan trọng hàng đầu.
Tin trong ngày - 21/3/2023

Tin trong ngày - 21/3/2023

Kính mời quý vị và các bạn theo dõi bản Tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin hôm nay có những thông tin chính sau: Đoàn Thanh niên cần đối mới mạnh mẽ phương thức hoạt động trong bối cảnh chuyển đổi số; Cần Thơ xuất khẩu 18 tấn sầu riêng chính ngạch đầu tiên sang Trung Quốc; Hải quan Hải Phòng bắt giữ 7 tấn ngà voi nhập lậu; cùng các tin tức thời sự khác.
Miền Tây xứ Nghệ - Những chuyện buồn hôn nhân: Cơ hội tuổi trẻ bị đánh cắp (Bài 2)

Miền Tây xứ Nghệ - Những chuyện buồn hôn nhân: Cơ hội tuổi trẻ bị đánh cắp (Bài 2)

Phóng sự - Thọ Đào - Nguyễn Thanh - 19:37, 22/03/2023
Nhiều bạn trẻ, ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã chẳng thể vượt lên chính mình, chẳng thể vượt qua hủ tục… vội vã làm vợ, làm chồng khi chưa đủ tuổi. Cuộc hôn nhân chưa được pháp luật công nhận dường như đang “trói buộc” ước mơ, khát vọng, cơ hội của họ trước ngưỡng cửa cuộc đời.
Khánh Hòa: Khởi tố vụ phá rừng xảy ra trên địa bàn tỉnh

Khánh Hòa: Khởi tố vụ phá rừng xảy ra trên địa bàn tỉnh

Pháp luật - Thành Nhân - 19:34, 22/03/2023
Hạt Kiểm lâm thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa cho biết, đơn vị đã ban hành quyết định khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản”, quy định tại Điều 232 Bộ luật Hình sự, xảy ra tại các khoảnh 8 và 9, Tiểu khu 103 xã Ninh Ích (thị xã Ninh Hòa) và khoảnh 1 và 4, Tiểu khu 219 xã Diên Điền (huyện Diên Khánh).
Niềm vui có thêm phòng học mới của thầy trò điểm trường Xộp Huối

Niềm vui có thêm phòng học mới của thầy trò điểm trường Xộp Huối

Giáo dục dân tộc - Quỳnh Trâm - 19:28, 22/03/2023
Nhóm Thiện nguyện Hội cựu học sinh Lam Sơn khóa 1989 - 1992 tỉnh Thanh Hóa vừa phối hợp với UBND huyện biên giới Quan Sơn và chính quyền xã Na Mèo, tổ chức Lễ khánh thành và bàn giao điểm Trường Tiểu học Xộp Huối, thuộc Trường tiểu học xã Na Mèo.
Giải quyết việc làm cho người lao động vùng biên giới Mèo Vạc

Giải quyết việc làm cho người lao động vùng biên giới Mèo Vạc

Nghề nghiệp - Việc làm - Văn Hoa - Minh Đức - 18:35, 22/03/2023
Nhằm kết nối việc làm giữa doanh nghiệp và người lao động, ngày 22/3, UBND huyện Mèo Vạc (Hà Giang) đã tổ chức Ngày hội việc làm năm 2023. Tham dự có lãnh đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội; Thường trực Huyện ủy - UBND huyện; đại diện các công ty, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh; cùng hơn 1.500 người lao động trên địa bàn huyện.
Cao Bằng: Bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc

Cao Bằng: Bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc

Xã hội - BĐT - 18:09, 22/03/2023
Ngày 22/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng tổ chức Hội thảo chuyên đề giải pháp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp trong quy ước, hương ước các DTTS của tỉnh.