Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa ky lằn ngày Xuân ở xứ Lạng

Hoàng Việt Bình - 10:46, 21/01/2021

Cứ mỗi độ Xuân về, đặc biệt là vào dịp Lễ hội Lồng tồng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng thường không thể thiếu một loại hình văn hóa đặc sắc, tiêu biểu, đó là múa ky lằn.

Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc.
Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc. (Ảnh Nguyễn Sơn Tùng)

Đã từ rất lâu, ky lằn là con vật thiêng liêng được đồng bào Tày, Nùng quý trọng và chào đón với một tình cảm đặc biệt như là linh thần. Múa ky lằn có nhiều tên gọi khác nhau phù hợp với ngôn ngữ, giọng điệu của từng vùng như ky lằn, kỳ lằn, phụ, phụ mèo... Hình thức của một cái đầu ky lằn xuất hiện hình dáng của ba con vật là: sư tử, hổ, mèo; ba con linh vật có cùng nhiều điểm tương đồng về ngoại hình, dáng điệu và tính cách, có lẽ vì thế mà từ xưa, đồng bào đã khéo léo vận dụng nó vào loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Vì vậy, nhiều người nhầm lẫn gọi là sư tử mèo.

Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau
Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau

Múa ky lằn là hình thức biểu diễn tổng hợp, trong đó múa là chủ đạo, nhưng không tách rời khỏi nhạc và trò diễn. Đi đôi với múa là biểu diễn các bài quyền, kiếm, binh khí trong võ thuật dân tộc. Người thể hiện được loại hình này không chỉ có sức khỏe, sự dẻo dai, khéo léo mà còn cần có trí tưởng tượng về hình ảnh của các con linh vật như hổ, mèo, sư tử,... cũng như tính cách của chúng. Như vậy khi nhập vai, con ky lằn sẽ biến thành những hình thù khác nhau với nhiều tư thế, dáng điệu khác nhau. Biểu diễn múa ky lằn giống như diễn một vở kịch bằng mặt nạ đầy cuốn hút, mê hoặc mà người dân gọi là loòng phụ.

Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt
Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt (ảnh NST)

Một đội ky lằn có thể rất đông để thay thế vai trò của nhau khi người kia mệt, nhưng không thể thiếu 5 vai chính: Người cầm đầu ky lằn (căm bẩu); người đánh trống (căm choong); người đánh thanh la (căm là); người cầm chũm chọe (căm xả). Ngoài ra còn có thêm 3 vị trí nữa dành cho các nhân vật phụ họa bằng các trò diễn là người diễn mặt vượn, người diễn mặt khỉ và người diễn đầu ky lằn bé, dành cho trẻ em (ky lằn ỉ).

Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)
Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)

Hằng năm, cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, các đội ky lằn lại được thành lập. Cuộc mở ky lằn được bắt đầu vào thời điểm thích hợp nhất trước Tết khoảng nửa tháng để kịp thời tập luyện và kết thúc vào cuối tháng Giêng. Mỗi bản, làng sẽ lựa chọn những nam giới khỏe mạnh, có năng khiếu để làm thành một đội. Mỗi đội bầu ra một đại biểu để dẫn đầu đoàn gọi là ông tông cha và một người chủ lễ trong ngày hội Lồng tồng hàng năm là ông pú mo.

Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)
Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)

Với những nét văn hóa đặc sắc được lưu truyền từ đời này qua đời khác, múa ky lằn thực sự là một loại hình nghệ thuật tiêu biểu cho các dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng. Bước vào những ngày hội Lồng tồng, cùng với tiếng cười nói, tiếng bước chân đang nô nức trẩy hội, tiếng nhạc réo rắt âm vang của các đội ky lằn từ khắp các ngả đường như phá tan cái lạnh giá nơi núi rừng âm u tĩnh mịch để đón mùa Xuân ùa về với bản làng.

Tin nổi bật trang chủ
Quyết liệt thực hiện đúng tiến độ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Quyết liệt thực hiện đúng tiến độ Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Sáng 2/10, tại Đồng Nai, đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội thăm, làm việc, kiểm tra tiến độ thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội tại Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành (giai đoạn 1).
Yên Bái: Lũ cuốn trôi 1 người dân khi đi qua suối

Yên Bái: Lũ cuốn trôi 1 người dân khi đi qua suối

Tin địa phương - NA - 2 giờ trước
Theo báo cáo nhanh của Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Yên Bái, từ đêm 1/10 đến sáng 2/10, các khu vực trong tỉnh Yên Bái tiếp tục có mưa, mưa vừa, có nơi mưa to đến rất to và dông. Mưa lũ đã khiến 1 người bị cuốn trôi khi đi qua suối, nhiều nhà cửa và công trình giao thông tại một số huyện trong tỉnh bị thiệt hại.
Thủ tướng Cuba kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Việt Nam

Thủ tướng Cuba kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Việt Nam

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Chiều 2/10, Thủ tướng Cuba Manuel Marrero Cruz cùng đoàn đại biểu cấp cao Cuba đã rời Thành phố Hồ Chí Minh, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm hữu nghị chính thức Việt Nam từ ngày 28/9 đến 2/10.
Xã Hiếu (Kon Tum): Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn phát triển cây chè thành cây

Xã Hiếu (Kon Tum): Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn phát triển cây chè thành cây "đặc sản"

Kinh tế - T. Nhân - N.Triều - 5 giờ trước
Nếu ai đã từng đến xã Hiếu, huyện Kon Plong (Kon Tum) mà chưa được tận hưởng hương vị đặc trưng của ly nước chè xanh, thì coi như chưa được tận hưởng “đặc ân” của vùng đất Trường Sơn hùng vĩ này. Đối với người dân xã Hiếu, cây chè hiện nay đã trở thành cây “đặc sản”, đặc biệt, từ khi Hợp tác xã Chè sạch Đông Trường Sơn được thành lập năm 2019 tại đây, để xây dựng thương hiệu chè sạch, giúp người dân tăng thu nhập.
Đặng Lê Nguyên Vũ vô địch Đường lên đỉnh Olympia

Đặng Lê Nguyên Vũ vô địch Đường lên đỉnh Olympia

Giáo dục - Nguyệt Anh - 7 giờ trước
Đặng Lê Nguyên Vũ trở thành nhà vô địch Olympia đầu tiên của Thái Bình với 205 điểm, sau khi trả lời đúng câu hỏi cuối cùng trong phần thi Về đích.
Sự kỳ diệu của âm thanh

Sự kỳ diệu của âm thanh

Foley Artist (người tái tạo âm thanh) chính là những nghệ sĩ thầm lặng phía sau màn ảnh nhỏ. Với những đạo cụ khá đơn giản như pít tông để mô phỏng âm thanh của tiếng vó ngựa, cần tây mô phỏng tiếng gãy xương, hay dẫm chân lên cát mô phỏng việc đi trên con đường đầy tuyết..., họ đã giúp mỗi thước phim, mỗi khung hình trở nên chân thực và sống động nhất. Hãy tìm hiểu cách tạo ra âm thanh đầy thú vị này cùng Báo Dân tộc và Phát triển nhé!
Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông bị triệt hạ

Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông bị triệt hạ

Pháp luật - Văn Yên - 7 giờ trước
Thông tin từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra vụ phá rừng quy mô lớn, khiến hơn 160 cây thông ba lá bị chặt hạ, nằm ngổn ngang tại rừng.
Lũ quét kinh hoàng ở huyện rẻo cao Kỳ Sơn

Lũ quét kinh hoàng ở huyện rẻo cao Kỳ Sơn

Tin địa phương - An Yên - 8 giờ trước
Lũ quét xảy ra từ rạng sáng ngày 2/10 khiến địa bàn xã Tà Cạ và khu vực thị trấn Mường Xén thuộc huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) bị ảnh hưởng nặng nề.
Bạo loạn tại giải bóng đá Vô địch quốc gia Indonesia: 127 người thiệt mạng

Bạo loạn tại giải bóng đá Vô địch quốc gia Indonesia: 127 người thiệt mạng

Thể thao - Giải trí - NA - 9 giờ trước
Kênh CNN Indonesia ngày 2/10 đưa tin, một sự cố bạo loạn khủng khiếp đã xảy ra trong trận đấu giữa Arema FC với Persebaya Surabaya ở Giải vô địch Indonesia khiến 127 người thiệt mạng, bao gồm cảnh sát và người hâm mộ.
Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Tin tức - Nguyệt Anh - 9 giờ trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ 8 giờ 15 phút đến 13 giờ 15 phút ngày 2/10, tại khu vực các tỉnh Yên Bái, Quảng Ninh, Lào Cai tiếp tục có mưa với lượng mưa tích lũy phổ biến từ 30-50mm, có nơi trên 80mm. Vùng miền núi thuộc các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh tỉnh đề phòng lũ quét, sạt lở đất...
Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Giải trí - Nguyệt Anh - 10 giờ trước
Vượt qua 49 thí sinh đến từ mọi miền đất nước, người đẹp Đoàn Thiên Ân, sinh năm 2000, tại tỉnh Long An, đã đăng quang ngôi vị Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022.