Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa ky lằn ngày Xuân ở xứ Lạng

Hoàng Việt Bình - 10:46, 21/01/2021

Cứ mỗi độ Xuân về, đặc biệt là vào dịp Lễ hội Lồng tồng của đồng bào dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng thường không thể thiếu một loại hình văn hóa đặc sắc, tiêu biểu, đó là múa ky lằn.

Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc.
Hình ảnh đầu ky lằn trong ngày hội Lồng tồng ở xã Hải Yến, huyện Cao Lộc. (Ảnh Nguyễn Sơn Tùng)

Đã từ rất lâu, ky lằn là con vật thiêng liêng được đồng bào Tày, Nùng quý trọng và chào đón với một tình cảm đặc biệt như là linh thần. Múa ky lằn có nhiều tên gọi khác nhau phù hợp với ngôn ngữ, giọng điệu của từng vùng như ky lằn, kỳ lằn, phụ, phụ mèo... Hình thức của một cái đầu ky lằn xuất hiện hình dáng của ba con vật là: sư tử, hổ, mèo; ba con linh vật có cùng nhiều điểm tương đồng về ngoại hình, dáng điệu và tính cách, có lẽ vì thế mà từ xưa, đồng bào đã khéo léo vận dụng nó vào loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Vì vậy, nhiều người nhầm lẫn gọi là sư tử mèo.

Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau
Dân làng bê mâm tế lễ Thần nông trong Lễ hội Lồng tồng, đội ky lằn biểu diễn theo sau

Múa ky lằn là hình thức biểu diễn tổng hợp, trong đó múa là chủ đạo, nhưng không tách rời khỏi nhạc và trò diễn. Đi đôi với múa là biểu diễn các bài quyền, kiếm, binh khí trong võ thuật dân tộc. Người thể hiện được loại hình này không chỉ có sức khỏe, sự dẻo dai, khéo léo mà còn cần có trí tưởng tượng về hình ảnh của các con linh vật như hổ, mèo, sư tử,... cũng như tính cách của chúng. Như vậy khi nhập vai, con ky lằn sẽ biến thành những hình thù khác nhau với nhiều tư thế, dáng điệu khác nhau. Biểu diễn múa ky lằn giống như diễn một vở kịch bằng mặt nạ đầy cuốn hút, mê hoặc mà người dân gọi là loòng phụ.

Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt
Người múa ky lằn như một diễn viên xiếc nhào lộn uyển chuyển rất đẹp mắt (ảnh NST)

Một đội ky lằn có thể rất đông để thay thế vai trò của nhau khi người kia mệt, nhưng không thể thiếu 5 vai chính: Người cầm đầu ky lằn (căm bẩu); người đánh trống (căm choong); người đánh thanh la (căm là); người cầm chũm chọe (căm xả). Ngoài ra còn có thêm 3 vị trí nữa dành cho các nhân vật phụ họa bằng các trò diễn là người diễn mặt vượn, người diễn mặt khỉ và người diễn đầu ky lằn bé, dành cho trẻ em (ky lằn ỉ).

Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)
Đội múa ky lằn biểu diễn trong Lễ hội Lồng tồng xã Hải Yến, huyện Cao Lộc (Ảnh: NST)

Hằng năm, cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, các đội ky lằn lại được thành lập. Cuộc mở ky lằn được bắt đầu vào thời điểm thích hợp nhất trước Tết khoảng nửa tháng để kịp thời tập luyện và kết thúc vào cuối tháng Giêng. Mỗi bản, làng sẽ lựa chọn những nam giới khỏe mạnh, có năng khiếu để làm thành một đội. Mỗi đội bầu ra một đại biểu để dẫn đầu đoàn gọi là ông tông cha và một người chủ lễ trong ngày hội Lồng tồng hàng năm là ông pú mo.

Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)
Một đội ky lằn đang tập luyện các bài võ. (Ảnh: HVB)

Với những nét văn hóa đặc sắc được lưu truyền từ đời này qua đời khác, múa ky lằn thực sự là một loại hình nghệ thuật tiêu biểu cho các dân tộc Tày, Nùng xứ Lạng. Bước vào những ngày hội Lồng tồng, cùng với tiếng cười nói, tiếng bước chân đang nô nức trẩy hội, tiếng nhạc réo rắt âm vang của các đội ky lằn từ khắp các ngả đường như phá tan cái lạnh giá nơi núi rừng âm u tĩnh mịch để đón mùa Xuân ùa về với bản làng.

Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Thiêng liêng Hội thề

Thiêng liêng Hội thề

Dưới chân núi Coc Tăng (Cooc La Phăng Xông) gần 80 năm trước, người Pa Cô, Vân Kiều nơi đại ngàn Trường Sơn đã tổ chức Hội thề thiêng liêng. Những người già đã thề với Giàng, với rừng núi trọn đời theo Đảng, theo Bác Hồ; nguyện lấy họ Bác Hồ làm họ chung cho cả hai dân tộc. Với họ, hội thề thiêng liêng ấy đã trở thành niềm tin son sắt, thành mạch nguồn cuộc sống cho hôm nay và mãi mãi mai sau.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Brunei chào từ biệt

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Brunei chào từ biệt

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Sáng 17/5, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Brunei Pengiran Haji Sahari bin Pengiran Haji Salleh (Pen-gi-ran Ha-gi Xa-ha-ri Bin Pen-gi-ran Ha-gi Xa-lê) chào từ biệt kết thúc tốt đẹp nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam.
Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công tại 5 tỉnh miền Trung

Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công tại 5 tỉnh miền Trung

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 17/5, tại Trụ sở UBND tỉnh Hà Tĩnh, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh, Tổ trưởng Tổ công tác số 1 của Thủ tướng Chính phủ, chủ trì cuộc họp với 5 tỉnh miền Trung để kiểm tra, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2022.
Đắk Nông: Đặt mục tiêu trồng gần 3 triệu cây xanh

Đắk Nông: Đặt mục tiêu trồng gần 3 triệu cây xanh

Tin địa phương - Lê Hường - 2 giờ trước
Ngày 17/5, UBND tỉnh Đắk Nông tổ chức Họp báo cung cấp thông tin về Chương trình nghệ thuật “Đắk Nông một tình yêu”, Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” và trồng rừng tập trung, trồng cây phân tán năm 2022.
Thanh Hóa: Bảo tồn tiếng nói, chữ viết, trang phục, nghề truyền thống của đồng bào DTTS

Thanh Hóa: Bảo tồn tiếng nói, chữ viết, trang phục, nghề truyền thống của đồng bào DTTS

Tìm trong di sản - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước
Ngày 17/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với Viện Văn hóa - Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Bảo tồn tiếng nói, chữ viết, trang phục, nghề truyền thống của đồng bào DTTS tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030”.
Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang

Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang

Thời sự - Thúy Hồng - 2 giờ trước
Sáng 17/5, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS tỉnh Tuyên Quang. Đoàn đại biểu gồm có 43 vị là Người có uy tín tiêu biểu do Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thế Giang làm Trưởng đoàn. Cùng tham dự buổi gặp mặt có Thứ trưởng, Phó chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.
Tổng thống Hy Lạp và Đoàn đại biểu cấp cao Hy Lạp đến tham quan Vịnh Hạ Long

Tổng thống Hy Lạp và Đoàn đại biểu cấp cao Hy Lạp đến tham quan Vịnh Hạ Long

Tin tức - Thiên An - Mỹ Dung - 3 giờ trước
Ngày 17/5, Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoulou cùng Đoàn đại biểu cấp cao Hy Lạp đã đến tham quan Vịnh Hạ Long. Đây là chương trình nằm trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 15 - 19/5, theo lời mời của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.
Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông ở Đà Lạt bị triệt hạ trái phép

Lâm Đồng: Điều tra vụ hàng trăm cây thông ở Đà Lạt bị triệt hạ trái phép

Pháp luật - Văn Yên - 3 giờ trước
Qua kiểm đếm sơ bộ tại hiện trường vụ phá rừng ở Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng), lực lượng chức năng phát hiện có gần 400 cây thông 3 lá bị cắt hạ sát gốc, trên diện tích khoảng 1 ha.
Nhà sưu tầm Mỹ tặng bảo tàng gần 500 hiện vật văn hóa DTTS Việt Nam

Nhà sưu tầm Mỹ tặng bảo tàng gần 500 hiện vật văn hóa DTTS Việt Nam

Sự kiện - Bình luận - Ngân Anh - 3 giờ trước
Tại lễ tiếp nhận, nhà sưu tầm Mark Rapoport đã trao tặng gần 500 hiện vật trong tổng số hơn 650 hiện vật mà ông sưu tầm được về văn hóa và dân tộc thiểu số Việt Nam cho Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
Khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” và “Tuổi trẻ - Mùa xuân đất nước”

Khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” và “Tuổi trẻ - Mùa xuân đất nước”

Sắc màu 54 - Cát Tường - 5 giờ trước
Ngày 17/5, Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” và “Tuổi trẻ - Mùa xuân đất nước” đã khai mạc tại Bảo tàng Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 132 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022)
Trung Quốc phát triển

Trung Quốc phát triển "lúa nước mặn" đảm bảo an ninh lương thực

Nhìn ra thế giới - Thành Nam - 5 giờ trước
Các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển các giống lúa chịu mặn nhằm đảm bảo an ninh lương thực khi mực nước biển dâng do biến đổi khí hậu.