Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kin khẩu mấu: Nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng

Giang Lam - 14:32, 17/11/2020

Thường vào cuối tháng 9 âm lịch, khi những đồng lúa chín vàng cũng là lúc đồng bào dân tộc Nùng, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) chuẩn bị đón Tết “kin khẩu mấu” (Lễ mừng lúa mới, mừng cơm mới). Đây là nghi lễ nông nghiệp quan trọng của người Nùng, vừa chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa mang đậm nét đẹp văn hóa của người dân nơi đây.

Anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) dâng lễ báo cáo tổ tiên trong Lễ cúng cơm mới.
Anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) dâng lễ báo cáo tổ tiên trong Lễ cúng cơm mới.

Người Nùng ở huyện Yên Sơn sinh sống chủ yếu ở các xã: Hùng Lợi, Công Đa, Đạo Viện, Tiến Bộ, Trung Sơn… Lễ mừng lúa mới được người Nùng tiến hành trước khi bước vào vụ gặt. Các gia đình thường chọn ngày đẹp, là ngày Tuất để ăn Tết. 

Nói về nguồn gốc của Lễ mừng lúa mới, cụ Sùng Thị Son, thôn Khăm Kheo, xã Công Đa kể lại: Ngày xưa, ở một bản nọ, có hai anh em trai trong một gia đình mồ côi nghèo khó. Quanh năm, hai anh em phải vào rừng sâu đào rễ cây, củ mài về ăn sống qua ngày. Không cam chịu sống trong cảnh đói nghèo, hai anh em quyết tâm đi xa tìm kiếm lương thực để cuộc sống no đủ hơn. 

Hơn một năm sau, hai anh em trở về với bản làng và mang theo một thứ ngũ cốc ngon hơn ngô. Hai anh em hồ hởi cho biết, được “người trời” ban phát một thứ ngũ cốc, đó là những hạt lúa. Họ bắt đầu gieo những hạt lúa đó xuống đất, rồi hạt nảy mầm, ra bông, kết hạt. Từ đó dân làng được ấm no, hạnh phúc. Để ghi nhớ công lao, hằng năm trước mùa gặt vụ lúa mới (cuối tháng 9 âm lịch), người dân trong bản lại tổ chức Lễ mừng lúa mới để tạ ơn tổ tiên, trời đất.

Nghi thức quan trọng nhất trong Lễ mừng lúa mới của người Nùng là rước hồn lúa mới về nhà. Người Nùng quan niệm cây lúa cũng có linh hồn. Vì vậy, trước khi tổ chức Lễ mừng lúa mới, mỗi gia đình phải đi rước hồn lúa mới từ cánh đồng về nhà. Anh Sùng Văn Tây, Trưởng thôn Yểng, xã Hùng Lợi nói, thực hiện nghi thức này, vào buổi sáng sớm, người phụ nữ trong gia đình ra ruộng lúa tỉa những bông to trĩu hạt vừa chín, buộc thành những bó nhỏ phơi trước nhà. Sau đó, chọn ra những bông to nhất buộc thành hai túm treo lên vách nhà. Còn lại đem tuốt để làm cốm, nấu xôi dâng lên tổ tiên, trời đất. 

Mâm lễ dâng lên tổ tiên trong dịp này khá đơn giản. Ngoài xôi được làm từ lúa mới còn có hoa quả, thịt, cá… Anh Tây cho biết, lễ của người Nùng không cầu kỳ, quan trọng nhất vẫn là thành tâm tưởng nhớ đến tổ tiên. Tuy nhiên nhà nào cũng phải gập 5 - 7 thuyền giấy màu đỏ. Đó là phương tiện kết nối giúp người âm “trở về” và mang theo lễ vật về thế giới bên kia. Khi mâm lễ được đặt lên, người chủ gia đình báo cáo, cảm ơn tổ tiên, trời đất đã ban cho mưa thuận, gió hòa và một vụ mùa bội thu; cầu mong mùa màng năm sau sẽ bội thu hơn nữa. 

Sau khi hoàn thành lễ cúng tổ tiên, người Nùng lấy một ít thức ăn mang cho các con gia súc, gia cầm ăn trước. Điều này thể hiện lòng biết ơn tới các con vật nuôi, mong cho chúng luôn khỏe mạnh, bảo vệ gia đình, mùa màng tươi tốt.

Gia đình anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) chuẩn bị mâm lễ trong Lễ cúng cơm mới
Gia đình anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) chuẩn bị mâm lễ trong Lễ cúng cơm mới

Bà Thèn Thị Dẳm, thôn Đèo Trám, xã Tiến Bộ chia sẻ, khi đến lượt các thành viên trong gia đình dùng bữa, mỗi người uống một ngụm nước lúa non với quan niệm tương lai sẽ không bao giờ bị đói khát, con cái được no ấm, tránh được tai họa và đuổi tà ma. Một điều chú ý nữa, trong buổi lễ khi ăn cơm, người Nùng không được chan canh, ngụ ý tránh những đám ruộng sẽ có nước gây khó khăn cho việc gặt hái.

Lễ mừng lúa mới còn là dịp để con cháu nhớ ơn tổ tiên, biết ơn mẹ lúa và giáo dục cho các thế hệ trẻ hiểu về truyền thống văn hóa của dân tộc. Em Dì Thị Khuyên, thôn Yểng, xã Hùng Lợi bày tỏ: “Vào những ngày này, em và mẹ cùng chuẩn bị lễ. Mẹ hướng dẫn cho em cách chọn bông lúa chắc mẩy để phơi trước nhà làm “vía”, cách đồ xôi thơm ngon...”.

Người Nùng quan niệm, thời tiết mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu là do thần linh phù hộ. Vì vậy, hàng năm bà con vẫn luôn thực hiện nghi lễ mừng lúa mới để cảm tạ trời đất, tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên. Đây là nét đẹp văn hóa luôn được người Nùng ở Yên Sơn coi trọng và gìn giữ.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Tin nổi bật trang chủ
Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Ngày 4/12/2020, Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ II năm 2020 đã diễn ra trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, Trưởng Ban Tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II đã thông qua Quyết tâm thư của Đại hội. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng đăng toàn văn Quyết tâm thư!
Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Phương Hạ - Thùy Dung - 1 giờ trước
Hiện sinh sống tại phường Hội Thương, TP. Pleiku (Gia Lai), Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Đinh Xuân La là gương mặt thân quen của khán giả. Hơn 50 năm qua, người nghệ sĩ tài năng này đã có những đóng góp quan trọng cho việc giới thiệu, bảo tồn, phát triển nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên.
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 3 giờ trước
Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 5/12 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 66.031.477 ca nhiễm COVID-19, trong đó 1.520.196 ca tử vong và 45.701.069 ca phục hồi. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 505.938 ca mắc và 9.045 ca tử vong mới vì đại dịch.
Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Ngày 5/12, thông tin từ Bệnh viện Trung ương Huế (Thừa Thiên – Huế) cho biết, đơn vị vừa thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt cho nam bệnh nhân Trần Quang H. (34 tuổi, trú huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) bị bệnh cơ tim giãn, suy tim EF: 19-23% đã 7 năm nay. Sau hơn 2 ngày được ghép tim, đến nay bệnh nhân đã tự thở được, các chỉ số huyết động và sinh hóa ổn định, chức năng tim tốt.
Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Giáo dục - T.Hợp - 5 giờ trước
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa có công văn gửi các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường học trên địa bàn yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh tiếp tục thực hiện thường xuyên đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà để phòng chống dịch Covid-19.
Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Sự kiện - Bình luận - PV - 7 giờ trước
Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào sang thăm Việt Nam và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào từ ngày 4-6/12/2020.
Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Dân tộc - Miền núi - Lê Hường - 8 giờ trước
Những năm qua, tỉnh Đăk Lăk luôn chú trọng đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số (DTTS) giúp nhiều người có việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số địa phương việc đào tạo nghề cho đồng bào DTTS chưa phù hợp với thực tế nên không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Dân tộc - Miền núi - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II vừa khép lại nhưng dư âm của Đại hội vẫn lắng đọng trong trái tim, tâm khảm của tất cả 1592 đại biểu ưu tú là những “bông hoa ngát hương” trong vườn hoa rực rỡ sắc màu của 54 dân tộc Việt Nam. Những cảm xúc, niềm vinh dự, tự hào, sự kỳ vọng và cả những suy nghĩ, trăn trở về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng dân tộc mình, với quê hương, đất nước mình… đã được các đại biểu chia sẻ tâm huyết tại Đại hội. Phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã ghi lại những cảm nhận của một số đại biểu tại Đại hội.
TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Liên quan đến 4 ca bệnh Covid – 19, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết tất cả các mẫu F1, F2 xét nghiệm đều âm tính.
Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Chiều ngày 04/12, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy, bà Ine Marie Eriksen Soreide đã điện đàm theo hình thức trực tuyến về quan hệ hai nước và các cơ hội hợp tác tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) trong năm 2021 khi Na Uy bắt đầu đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ.