Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kin khẩu mấu: Nét đẹp văn hóa của dân tộc Nùng

Giang Lam - 14:32, 17/11/2020

Thường vào cuối tháng 9 âm lịch, khi những đồng lúa chín vàng cũng là lúc đồng bào dân tộc Nùng, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) chuẩn bị đón Tết “kin khẩu mấu” (Lễ mừng lúa mới, mừng cơm mới). Đây là nghi lễ nông nghiệp quan trọng của người Nùng, vừa chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa mang đậm nét đẹp văn hóa của người dân nơi đây.

Anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) dâng lễ báo cáo tổ tiên trong Lễ cúng cơm mới.
Anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) dâng lễ báo cáo tổ tiên trong Lễ cúng cơm mới.

Người Nùng ở huyện Yên Sơn sinh sống chủ yếu ở các xã: Hùng Lợi, Công Đa, Đạo Viện, Tiến Bộ, Trung Sơn… Lễ mừng lúa mới được người Nùng tiến hành trước khi bước vào vụ gặt. Các gia đình thường chọn ngày đẹp, là ngày Tuất để ăn Tết. 

Nói về nguồn gốc của Lễ mừng lúa mới, cụ Sùng Thị Son, thôn Khăm Kheo, xã Công Đa kể lại: Ngày xưa, ở một bản nọ, có hai anh em trai trong một gia đình mồ côi nghèo khó. Quanh năm, hai anh em phải vào rừng sâu đào rễ cây, củ mài về ăn sống qua ngày. Không cam chịu sống trong cảnh đói nghèo, hai anh em quyết tâm đi xa tìm kiếm lương thực để cuộc sống no đủ hơn. 

Hơn một năm sau, hai anh em trở về với bản làng và mang theo một thứ ngũ cốc ngon hơn ngô. Hai anh em hồ hởi cho biết, được “người trời” ban phát một thứ ngũ cốc, đó là những hạt lúa. Họ bắt đầu gieo những hạt lúa đó xuống đất, rồi hạt nảy mầm, ra bông, kết hạt. Từ đó dân làng được ấm no, hạnh phúc. Để ghi nhớ công lao, hằng năm trước mùa gặt vụ lúa mới (cuối tháng 9 âm lịch), người dân trong bản lại tổ chức Lễ mừng lúa mới để tạ ơn tổ tiên, trời đất.

Nghi thức quan trọng nhất trong Lễ mừng lúa mới của người Nùng là rước hồn lúa mới về nhà. Người Nùng quan niệm cây lúa cũng có linh hồn. Vì vậy, trước khi tổ chức Lễ mừng lúa mới, mỗi gia đình phải đi rước hồn lúa mới từ cánh đồng về nhà. Anh Sùng Văn Tây, Trưởng thôn Yểng, xã Hùng Lợi nói, thực hiện nghi thức này, vào buổi sáng sớm, người phụ nữ trong gia đình ra ruộng lúa tỉa những bông to trĩu hạt vừa chín, buộc thành những bó nhỏ phơi trước nhà. Sau đó, chọn ra những bông to nhất buộc thành hai túm treo lên vách nhà. Còn lại đem tuốt để làm cốm, nấu xôi dâng lên tổ tiên, trời đất. 

Mâm lễ dâng lên tổ tiên trong dịp này khá đơn giản. Ngoài xôi được làm từ lúa mới còn có hoa quả, thịt, cá… Anh Tây cho biết, lễ của người Nùng không cầu kỳ, quan trọng nhất vẫn là thành tâm tưởng nhớ đến tổ tiên. Tuy nhiên nhà nào cũng phải gập 5 - 7 thuyền giấy màu đỏ. Đó là phương tiện kết nối giúp người âm “trở về” và mang theo lễ vật về thế giới bên kia. Khi mâm lễ được đặt lên, người chủ gia đình báo cáo, cảm ơn tổ tiên, trời đất đã ban cho mưa thuận, gió hòa và một vụ mùa bội thu; cầu mong mùa màng năm sau sẽ bội thu hơn nữa. 

Sau khi hoàn thành lễ cúng tổ tiên, người Nùng lấy một ít thức ăn mang cho các con gia súc, gia cầm ăn trước. Điều này thể hiện lòng biết ơn tới các con vật nuôi, mong cho chúng luôn khỏe mạnh, bảo vệ gia đình, mùa màng tươi tốt.

Gia đình anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) chuẩn bị mâm lễ trong Lễ cúng cơm mới
Gia đình anh Sùng Văn Tây, thôn Yểng, xã Hùng Lợi (Yên Sơn) chuẩn bị mâm lễ trong Lễ cúng cơm mới

Bà Thèn Thị Dẳm, thôn Đèo Trám, xã Tiến Bộ chia sẻ, khi đến lượt các thành viên trong gia đình dùng bữa, mỗi người uống một ngụm nước lúa non với quan niệm tương lai sẽ không bao giờ bị đói khát, con cái được no ấm, tránh được tai họa và đuổi tà ma. Một điều chú ý nữa, trong buổi lễ khi ăn cơm, người Nùng không được chan canh, ngụ ý tránh những đám ruộng sẽ có nước gây khó khăn cho việc gặt hái.

Lễ mừng lúa mới còn là dịp để con cháu nhớ ơn tổ tiên, biết ơn mẹ lúa và giáo dục cho các thế hệ trẻ hiểu về truyền thống văn hóa của dân tộc. Em Dì Thị Khuyên, thôn Yểng, xã Hùng Lợi bày tỏ: “Vào những ngày này, em và mẹ cùng chuẩn bị lễ. Mẹ hướng dẫn cho em cách chọn bông lúa chắc mẩy để phơi trước nhà làm “vía”, cách đồ xôi thơm ngon...”.

Người Nùng quan niệm, thời tiết mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu là do thần linh phù hộ. Vì vậy, hàng năm bà con vẫn luôn thực hiện nghi lễ mừng lúa mới để cảm tạ trời đất, tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên. Đây là nét đẹp văn hóa luôn được người Nùng ở Yên Sơn coi trọng và gìn giữ.

Tin cùng chuyên mục
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Khoa học - Công nghệ - Vân Khánh - 4 phút trước
Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2025 trở thành một trong 15 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số; đến năm 2030 vươn lên nằm trong nhóm 10. Thực hiện mục tiêu này, ngay từ đầu năm 2021, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ các giải pháp, bước đầu ghi nhận được những kết quả tích cực.
Nữ Bí thư chi bộ bản

Nữ Bí thư chi bộ bản "hiếm hoi"có bằng đại học

Gương sáng giữa cộng đồng - Thanh Hải - 20 phút trước
“Cô Loan rất được việc, nhiệt tình, dân bản rất ưng cái bụng, tin tưởng lắm”. Đó là lời nhận xét của rất nhiều bà con bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) về nữ Bí thư chi bộ bản Bua Lữ Thị Loan. Điều khiến chúng tôi ấn tượng hơn, là chị Loan sinh 1989, nhưng đã từng là Trưởng bản, đại biểu HĐND xã, hiện nay là Bí thư Chi bộ, và là một trong số hiếm hoi cán bộ thôn bản có bằng đại học.
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 44 phút trước
Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 19/9, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cùng Đoàn công tác đã tới thăm, động viên và trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại tỉnh An Giang.
Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Tin địa phương - N. Tâm -H. Diễm - 3 giờ trước
Từ ngày 18 -19/9, Thành Đoàn Cần Thơ và Hội Liên Hiệp thanh niên TP. Cần Thơ đã tổ chức chương trình “Trung thu ấm áp nhé!” trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS trên địa bàn các quận huyện, trẻ em tại Bệnh viện nhi đồng, khu cách ly, mái ấm tình thương, Trung tâm Công tác xã hội TP. Cần Thơ.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Pháp luật - N. Anh (T/h) - 5 giờ trước
Một cá thể hổ nặng 160kg cùng nhiều xương động vật được lực lượng chức năng phát hiện trong kho của một người dân tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Thể thao - Nguyệt Anh (T/h) - 6 giờ trước
Sunisa Lee, nhà vô địch Olympic người Mông (quốc tịch Mỹ) lọt top 100 nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất năm 2021.
1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

Nhịp cầu nhân ái - Mai Hương - 7 giờ trước
Trước diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19 bùng phát lần thứ 4, thực hiện chủ trương của TP. Hà Nội “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, Công đoàn Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đang tích cực triển khai thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội ủng hộ, động viên các lực lượng tuyến đầu tham gia phòng, chống dịch trên địa bàn cũng như hỗ trợ, tiếp sức cho các đối tượng đang bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19.
Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Một chương trình truyền thông lớn lần đầu tiên được tỉnh Hà Giang tổ chức trên nền tảng số. Chương trình sẽ đem đến "một hành trình du lịch online” với những cảm xúc thú vị cho du khách khắp mọi miền Tổ quốc cũng như bạn bè quốc tế.
Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Tính đến sáng nay, thế giới đã ghi nhận 228,7 triệu ca mắc COVID-19, trong đó có hơn 4,6 triệu trường hợp tử vong. Châu Á là khu vực ghi nhận nhiều ca nhiễm nhất.