Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng gốm cổ Yang Tao và cơ hội hồi sinh

Nhật Minh - 05:54, 14/11/2023

Qua bao biến động của thời gian, cộng đồng người M'nông tại xã Yang Tao, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk vẫn duy trì nghề làm gốm cổ. Từng đứng trước nguy cơ lụi tàn vì sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, đến nay, làng gốm cổ này đang từng bước phát triển với hướng kết hợp du lịch và bảo tồn làng nghề truyền thống.

Các nghệ nhân buôn Dơng Bắk tạo hoa văn cho gốm ở làng gốm cổ Yang Tao
Các nghệ nhân buôn Dơng Bắk tạo hoa văn cho gốm ở làng gốm cổ Yang Tao

Làng gốm cổ trước nguy cơ lụi tàn…

Khi đến buôn Dơng Bắk, xã Yang Tao, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu về nghề làm gốm, nhiều người dân cho biết, nơi đây là nguồn gốc của nghề làm gốm cổ, nhưng hiện nay chỉ còn rất ít người "kiên trì" với nghề, có thể đếm trên đầu ngón tay. Bà H’Lưm Uông (sinh năm 1961) là một trong số những người hiếm hoi tại buôn vẫn giữ kỹ thuật làm gốm và được coi là nghệ nhân của nghề này. Bà H’Lưm Uông chia sẻ rằng, trước đây, không chỉ người M'nông ở xã Yang Tao sử dụng sản phẩm gốm, mà nhiều gia đình người Ê Đê ở các vùng khác cũng thường xuyên sử dụng chén, bát, chảo, ấm, nồi niêu và ché rượu làm từ gốm trong đời sống hằng ngày.

Trong ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào M’nông, nghệ nhân H’Lưm Uông bê ra những sản phẩm bằng gốm đen bóng cho chúng tôi xem với ánh mắt sáng ngời. Bà H’Lưm Uông chia sẻ, khi bà mới mười tám, đôi mươi, nghề làm gốm rất thịnh hành, ai cũng biết làm, sản phẩm làm ra không chỉ để phục vụ cho nhu cầu trong gia đình mà còn mang đến các buôn khác để trao đổi lấy gạo, lúa, gà hay heo... Những nghệ nhân giỏi họ còn làm các con vật như trâu bò, hổ, voi.

Nhưng rồi, giọng bà trùng xuống: “Hầu như sản phẩm gốm ở đây được sử dụng phục vụ sinh hoạt nên bây giờ xã hội phát triển, hầu hết các gia đình đều sử dụng sản phẩm gia dụng được làm từ nhôm, nhựa, sứ… với độ bền cao, giá thành thấp, mẫu mã đẹp nên chẳng còn mấy ai quan tâm đến sản phẩm gốm làm bằng tay nữa”. Bà H’Lưm Uông cho biết, ngoài các yếu tố chủ quan, thì nguồn nguyên liệu để làm gốm cũng khó khăn. Để có đất phù hợp, nghệ nhân phải di chuyển đến các buôn làng khác để tìm kiếm và thu mua. Hiện nay, thế hệ trẻ không mê mẩn nghề này vì đòi hỏi thời gian lâu để tạo ra sản phẩm chất lượng, trong khi thu nhập lại không phản ánh xứng đáng, do đó việc bỏ nghề để làm công việc khác cũng là điều dễ hiểu.

Theo chia sẻ của một số nghệ nhân, giờ nghề này chỉ duy nhất buôn Dơng Bắk còn chế tác gốm với quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công và cách nung gốm lộ thiên. Những nghệ nhân tranh thủ lúc nông nhàn làm vài món đồ. Hàng làm ra chỉ bán được cho khách tham quan, các đoàn nghiên cứu. Nguồn thu nhập chính của bà con xã Yang Tao vẫn chủ yếu dựa vào việc trồng lúa, mía và chăn nuôi trâu, bò.

Nặn gốm là nghề truyền đời của cộng đồng người M'nông tại xã Yang Tao
Nặn gốm là nghề truyền đời của cộng đồng người M'nông tại xã Yang Tao

Quy trình sản xuất gốm tại đây dựa vào đôi bàn tay khéo léo, không sử dụng các công cụ hỗ trợ như bàn xoay; sử dụng đất sét nguyên chất không pha trộn; chỉ sử dụng que tre để tạo họa tiết hoa văn; nung chín bằng củi và đặc biệt là sử dụng phương pháp tạo men thông qua việc cháy đen vỏ trấu sau khi gốm đã nung chín. Nhờ vào đặc điểm này, sản phẩm gốm từ buôn Dơng Bắk mang đến sự độc đáo và được nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, ngày nay, nghề này đã ít người tiếp tục thực hiện. Khi có đoàn du khách ghé thăm buôn, họ thường mua sản phẩm làm quà lưu niệm và bà H’Lưm chỉ làm khi có đơn đặt hàng hoặc để giữ lại kỷ niệm về nghề.

Mong muốn hồi sinh làng gốm cổ

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngày nay, chỉ còn khoảng 5 - 6 nghệ nhân tại làng gốm cổ Yang Tao đang tích cực duy trì và giữ gìn nghề truyền thống này. Để bảo tồn và phát triển gốm cổ cũng như kích thích ngành Du lịch, nhiều cơ quan chức năng của tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức nhiều chương trình, hoạt động nhằm bảo tồn nét văn hóa đặc sắc của buôn làng Dơng Bắk.

Nhiều năm trước, Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk đã từng phối hợp với chính quyền địa phương mở lớp dạy làm gốm cho thanh, thiếu niên và giới thiệu sản phẩm gốm Yang Tao với các đơn vị du lịch. Từ đó, có những đoàn khách du lịch ghé thăm làng gốm để trải nghiệm, mua gốm làm quà lưu niệm. Gốm Yang Tao cũng được tạo điều kiện tham gia trưng bày tại các kỳ Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột và Festival gốm Thanh Hà - Hội An. Gần đây, Sở Văn hóa Thể Thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tiếp tục tổ chức khóa học làm gốm kéo dài hơn hai tuần với mục tiêu "truyền lửa" cho thế hệ trẻ, khuyến khích họ duy trì và phát huy nghề truyền thống.

Học viên thực hành làm nghề gốm cổ Yang Tao
Học viên thực hành làm nghề gốm cổ Yang Tao

Lớp học đã thu hút hơn 20 học viên, chủ yếu là phụ nữ tại địa phương, những người đang ở trong vai trò nội trợ và đối mặt với những khó khăn về mặt kinh tế. Dù đến từ các lứa tuổi khác nhau, những học viên này đều có mục tiêu chung là giữ gìn và phát triển văn hóa truyền thống của cộng đồng M’nông. Lớp học được tổ chức từ nguồn kinh phí thực hiện Dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch (Dự án 6) thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030. Đây là một bước quan trọng để "hồi sinh" làng nghề truyền thống, đồng thời giúp tạo ra một nguồn nhân lực mới năng động cho ngành làm gốm cổ trong tương lai.

Là một trong những nghệ nhân tích cực phục hồi nghề truyền thống của cha ông, đến nay, các nghệ nhân của Dơng Bắk như H’Lưm Uông, H’Phiết Uông vẫn miệt mài với gốm. Mặc dù nghề gốm chưa mang lại thu nhập để cải thiện cuộc sống tốt hơn, nhưng đó là niềm vui, niềm tự hào của người M'nông. Bà H’Lưm tâm sự: Chúng tôi làm gốm không chỉ vì đam mê mà bằng cả trách nhiệm bảo tồn giá trị truyền thống. Tôi luôn hy vọng sự nỗ lực giữ nghề truyền thống của các thế hệ đi trước sẽ giúp thế hệ trẻ nhận ra giá trị văn hóa của nghề để có ý thức bảo tồn, phát huy.

Theo Phó Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk Trần Quang Năm, Dự án 6 được xem như một biện pháp hiệu quả trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của cộng đồng địa phương. Đây được coi là cơ hội quan trọng để nghề làm gốm của người M’nông R'lăm tại Yang Tao phát triển. Việc tổ chức lớp học truyền nghề không chỉ hỗ trợ công tác tuyên truyền mà còn góp phần quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ nâng cao nhận thức về việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống của dân tộc.

Ngoài ra, việc dạy nghề làm gốm cũng đóng góp quan trọng trong việc phát triển ngành nghề truyền thống kết hợp với du lịch, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của ngành. Đặc biệt, Dự án 6 giúp cải thiện thu nhập và giải quyết vấn đề việc làm cho cộng đồng, từ đó đóng góp vào mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Ngày 27/12, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh năm 2023. Dự hội nghị có: Vụ trưởng Vụ Chính sách Dân tộc (Ủy ban Dân tộc) Lưu Xuân Thủy; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Trịnh Tuấn Sinh; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa Phạm Thị Thanh Thủy; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh, một số sở, ngành, đơn vị của tỉnh, UBND 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã giáp ranh có xã, thôn, bản miền núi cùng 150 đại biểu điển hình tiên tiến đại diện cho trên 701.000 người DTTS toàn tỉnh.
Tin nổi bật trang chủ
Tăng cường các chính sách hỗ trợ hoạt động bình đẳng giới tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS

Tăng cường các chính sách hỗ trợ hoạt động bình đẳng giới tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS

Trong phiên thảo luận về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2023; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2024 tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV, các Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) bày tỏ quan tâm đến vấn đề liên quan đến bình đẳng giới, đặc biệt là tại vùng DTTS và miền núi.
Yên Bái: Hiệu quả từ mô hình thanh niên DTTS lập nghiệp

Yên Bái: Hiệu quả từ mô hình thanh niên DTTS lập nghiệp

Khởi nghiệp - Văn Hoa - 5 giờ trước
Từ phong trào thanh niên lập thân, lập nghiệp, nhiều thanh niên người DTTS tỉnh Yên Bái đã thành công với các mô hình sản xuất, kinh doanh, khai thác được tiềm năng , thế mạnh của địa phương , qua đó nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, góp phần từng bước thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng miền...
Quảng Ninh: Nhiều hộ dân ở Vân Đồn sống “kẹt

Quảng Ninh: Nhiều hộ dân ở Vân Đồn sống “kẹt" giữa dự án lớn

Xã hội - Mỹ Dung - 5 giờ trước
“Khổ lắm, ruộng thì không canh tác được, nhà thì đổ sập đến nơi mà không được sửa. Mà cả gần chục năm nay rồi chứ có ít đâu!”, đó là chia sẻ chung của không ít người dân thôn Khe Mai, xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn (Quảng Ninh) khi rơi vào cảnh “đi không được mà ở cũng không xong” do nằm trong vùng giải phóng mặt bằng. .
Sóc Trăng: Tuyên truyền chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định qua phiên toà giả định

Sóc Trăng: Tuyên truyền chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định qua phiên toà giả định

Tin tức - Văn Long - Minh Triết - 5 giờ trước
Trong 3 ngày ( từ 28- 30 /05), Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Sóc Trăng, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng, phối UBND huyện Cù Lao Dung, huyện Trần Đề và Thị xã Vĩnh Châu (tỉnh Sóc Trăng) tổ chức "Phiên tòa giả định về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định" (chống khai thác IUU).
Gò Quao (Kiên Giang): Tiếp tục ưu tiên nguồn lực triển khai thực hiện chính sách dân tộc

Gò Quao (Kiên Giang): Tiếp tục ưu tiên nguồn lực triển khai thực hiện chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Như Tâm - 5 giờ trước
Đây là một trong những nội dung trong phát biểu chỉ đạo của ông Nguyễn Lưu Trung, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo Đại hội đại biểu các DTTS tỉnh Kiên Giang lần thứ IV, năm 2024 khi dự Đại hội đại biểu các DTTS huyện Gò Quao lần thứ IV, năm 2024, được tổ chức vào ngày 29/5.
PC Kon Tum tăng cường các biện pháp bảo vệ hành lang an toàn lưới điện

PC Kon Tum tăng cường các biện pháp bảo vệ hành lang an toàn lưới điện

Tin tức - Ngọc Chí - 5 giờ trước
Bảo vệ hành lang an toàn lưới điện không chỉ là trách nhiệm của ngành Điện mà còn cần sự chung tay, góp sức của các cơ quan chức năng và cả cộng đồng. Trong thời gian qua, Công ty Điện lực Kon Tum (PC Kon Tum) đã tăng cường công tác tuyên truyền bảo vệ hành lang an toàn lưới điện, phối hợp với chính quyền các cấp và Nhân dân thực hiện có hiệu quả công tác tuyên truyền, phát quang hành lang tuyến.
Tin trong ngày - 29/5/2024

Tin trong ngày - 29/5/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Quốc hội thảo luận về phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước. Hà Giang: Huy động nguồn lực hỗ trợ trẻ em vùng cao. Chàng thanh niên dân tộc Phù Lá dám nghĩ, dám làm.
“Hành động thiết thực, ưu tiên nguồn lực cho trẻ em”

“Hành động thiết thực, ưu tiên nguồn lực cho trẻ em”

Thời sự - Minh Thu - 5 giờ trước
Đó là chủ đề Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2024 do UBND tỉnh Tuyên Quang tổ chức.
Cựu Bí thư tỉnh ủy Lào Cai bị tuyên phạt 5 năm 6 tháng tù

Cựu Bí thư tỉnh ủy Lào Cai bị tuyên phạt 5 năm 6 tháng tù

Pháp luật - Trọng Bảo - 5 giờ trước
Sau hơn 1 tuần xét xử sơ thẩm, chiều 29/5, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai đã ra phán quyết đối với 17 bị cáo, liên quan đến việc khai thác trái phép khoáng sản ở Lào Cai.
Tinh hoa trúc chỉ

Tinh hoa trúc chỉ

Sắc màu 54 - Tiêu Dao – Bảo Anh - 5 giờ trước
Gần 14 năm theo đuổi nghiệp giấy như một “cái nợ” với nghệ thuật, họa sĩ Phan Hải Bằng, giảng viên Bộ môn Đồ họa - Trường Đại học Nghệ thuật (Đại học Huế) đã tham gia “một cuộc chơi liều lĩnh” để rồi làm nên tác phẩm hội họa bằng giấy mang tên trúc chỉ đầy mộc mạc mà cuốn hút.
Tin trong ngày - 29/5/2024

Tin trong ngày - 29/5/2024

Media - BDT - 20:00, 29/05/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Quốc hội thảo luận về phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước. Hà Giang: Huy động nguồn lực hỗ trợ trẻ em vùng cao. Chàng thanh niên dân tộc Phù Lá dám nghĩ, dám làm.
Trải nghiệm hái mận Mộc Châu

Trải nghiệm hái mận Mộc Châu

Media - BDT - 19:03, 29/05/2024
Nếu tháng 1 du xuân Mộc Châu ngập tràn mùa hoa đào, hoa mận trắng cả núi đồi, tháng 4 đến Mộc Châu để check-in những cung đường xanh mướt của đồi chè thì thời điểm này đến với Mộc Châu không thể bỏ lỡ hoạt động hái mận.Hơn 40 năm bén rễ và phủ xanh mảnh đất cao nguyên, cây mận hậu đã gắn bó và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của đồng bào các dân tộc huyện Mộc Châu. Đến nay, Mộc Châu đã trở thành một trong những “vựa” mận lớn của cả nước, với diện tích hơn 3.200 ha, trong đó 2.400 ha đã cho thu hoạch.