Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng di sản bên sông Cầu

Đông Khánh - 16:01, 25/05/2020

Có một ngôi làng cổ trứ danh rất đặc biệt bên bờ Bắc sông Cầu. Gọi là làng, lại ở nông thôn mà chẳng hề có đất cho sản xuất nông nghiệp, mật độ dân số đông như thành phố và giá đất quê cao ngang đô thị. Đặc biệt hơn, ngôi làng ấy được ví như “làng di sản” bởi hội tụ rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể độc đáo bao đời nay, trở thành điểm đến của nhiều du khách.

Hát dân ca quan họ trên sông Cầu
Hát dân ca quan họ trên sông Cầu

Dấu ấn thời gian

Trên bước đường công tác, chính tôi cũng không thể nhớ nổi mình đã có bao nhiêu lần đặt chân đến Thổ Hà, một làng cổ nằm bên dòng sông Cầu thuộc xã Vân Hà, huyện Việt Yên (Bắc Giang). Chỉ nhớ lần đầu tiên cách đây đã ngót 20 năm. Cảm giác khi đó thật kỳ lạ. Những ngõ nhỏ, đường xương cá đều tăm tắp, thẳng hàng. Cây đa, bến nước, mái đình cùng những nếp nhà cổ xinh xắn rêu phong đã cuốn hút không chỉ tôi mà còn nhiều du khách. 

Làng Thổ Hà có ba mặt giáp sông, muốn đến được đây chỉ có hai con đường là từ Bắc Ninh đi đò ngược qua sông Cầu và từ Bắc Giang xuôi xuống bằng đường bộ. Thổ Hà là một trong số ít làng cổ mà các thiết chế văn hóa ở đây đã đi vào nhiều công trình nghiên cứu văn hóa, vào những lời ca câu hát mà bất cứ người dân nào ở nơi đây cũng có thể nhớ nằm lòng. Đó là một trích đoạn tuồng cổ, là một câu dân ca quan họ, là những lễ hội chuẩn mực lệ cổ và thậm chí là cả ca trù... Và những công trình kiến trúc truyền thống mang đậm dấu ấn một làng quê Bắc Bộ chính gốc như: Cây đa, giếng nước, sân đình... Tất cả đã được ghi danh di sản văn hóa ở cấp quốc gia. Các di sản hội tụ ở đây để rồi thấm vào từng vỉa đất, mạch nước, chắt chiu và lan tỏa trong đời sống, tâm hồn mỗi người dân Thổ Hà. 

Đưa tôi đi thăm làng, vào tận sâu trong những ngõ nhỏ, con hẻm gạch chỉ lát nghiêng, ông Trịnh Đắc Thiện, người từng có một thời gian dài làm cán bộ văn hóa xã Vân Hà, tự hào kể về một loạt các di sản độc đáo ở Thổ Hà. Đó là những ngôi nhà cổ có tuổi đời bằng mấy đời người; là lễ hội làng độc nhất vô nhị Việt Nam. “Phải trực tiếp đến đây tham dự các sự kiện của làng mới thấy nó khác biệt, sinh động và đậm đà đến thế nào”, ông Thiện khoe.

Ở Thổ Hà còn một điều hiếm có nữa, bởi dấu tích của nghề gốm vang bóng một thời vẫn còn hiển hiện trong những bức tường cổ, nhiều ngôi nhà được xây toàn bằng những mảnh gốm vỡ hay tiểu sành phế phẩm, không dùng chút vôi vữa nào, chỉ dùng bùn sông Cầu để kết dính mà vẫn trầm mặc, bền chặt qua nắng mưa, tháng ngày.

Trong quá khứ, nghề gốm ở Thổ Hà từng sánh vai cùng những trung tâm gốm nổi tiếng như Phù Lãng, Bát Tràng. Tiếc rằng, vào những năm 80 của thế kỷ XX, hàng chục lò gốm ở đây phải “tắt lửa”. Đương nhiên, người dân Thổ Hà đã rất nhạy bén chuyển sang nghề làm bánh đa nem, bánh đa nướng, nấu rượu, nuôi lợn để kiếm kế sinh nhai…

Lễ hội truyền thống làng cổ Thổ Hà
Lễ hội truyền thống làng cổ Thổ Hà

Đắm say câu quan họ

Trong số rất nhiều di sản của làng cổ Thổ Hà có lẽ dân ca quan họ là thứ dễ khiến du khách mềm lòng và say đắm nhất. Đứng trên bờ đê sông Cầu, tôi cảm nhận được một không gian thật nên thơ, tĩnh mịch, cảnh tượng trên bến, dưới thuyền với cái mênh mang của sóng nước dạt dào. Trong suy nghĩ bất giác của tôi, biết đâu những làn điệu quan họ cổ như “Gọi đò”, “Ngồi tựa mạn thuyền”, “Giã bạn”… lại chẳng ra đời từ chính không gian ấy. 

Để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch đòi hỏi nhiều yếu tố, vì du lịch là ngành tổng hợp và tính liên ngành. Ở Thổ Hà cần đáp ứng các điều kiện như: Vận chuyển, lữ hành, lưu trú, điểm thăm quan và ăn uống nhưng hiện tại điểm mạnh ở đây chỉ mới có điểm thăm quan, các yếu tố còn lại rất hạn chế. Đây là lý do khiến các doanh nghiệp lữ hành khó tiếp cận, khai thác dịch vụ và đưa khách đến”.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Mai, Phó trưởng khoa Du lịch (Viện Đại học Mở Hà Nội)

Khách du lịch đến Thổ Hà đều ước ao được nghe các liền anh, liền chị trổ vài ba câu quan họ cổ. Có người bảo dân Thổ Hà sao chẳng thức thời, ngần ấy di sản cha ông để lại mà chẳng thể biết cách làm du lịch, khách đến nghe hát, các liền anh liền chị chỉ cần biểu diễn là có thù lao, thậm chí làm tốt thì còn.. sống khỏe. Thế nhưng việc phát triển du lịch quả thực còn nhiều băn khoăn lắm. 

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Mai, Phó trưởng khoa Du lịch (Viện Đại học Mở Hà Nội): Để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch đòi hỏi nhiều yếu tố, vì du lịch là ngành tổng hợp và tính liên ngành. Ở Thổ Hà cần đáp ứng các điều kiện như: Vận chuyển, lữ hành, lưu trú, điểm tham quan và ăn uống nhưng hiện tại thế mạnh ở đây chỉ mới có điểm tham quan, các yếu tố còn lại rất hạn chế. Đây là lý do khiến các doanh nghiệp lữ hành khó tiếp cận, khai thác dịch vụ và đưa khách đến. Đương nhiên cũng có ý kiến cho rằng, phát triển du lịch ở Thổ Hà cần bảo đảm hài hòa để không ảnh hưởng tới di sản, tránh những tác động tiêu cực làm phá vỡ cảnh quan, môi trường tự nhiên lẫn môi trường văn hóa. Ngoài ra còn phải có những cơ chế rõ ràng để người dân hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động du lịch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Nhanh chóng đưa các hoạt động trở lại bình thường ngay sau nghỉ Tết

Nhanh chóng đưa các hoạt động trở lại bình thường ngay sau nghỉ Tết

Các cơ quan, đơn vị, địa phương tập trung thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhanh chóng đưa các hoạt động trở lại bình thường, bảo đảm hoạt động công vụ thông suốt, phục vụ tốt nhu cầu của nhân dân; không để xảy ra tình trạng nghỉ Tết kéo dài, lơ là công việc, làm ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đó là chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong cuộc họp Ban Bí thư ngày 31/1, tại Trụ sở Trung ương Đảng để đánh giá tình hình thực hiện Chỉ thị số 19 của Ban Bí thư về tổ chức Tết Quý Mão 2023; chỉ đạo một số nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.
Hà Nội lọt Top điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới năm 2023

Hà Nội lọt Top điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới năm 2023

Ẩm thực - Nguyệt Anh - 21:40, 31/01/2023
Thủ đô Hà Nội vừa được độc giả của trang du lịch nổi tiếng Tripadvisor bình chọn là 1 trong 20 điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới năm 2023.
Tưng bừng khai Hội Lồng tồng Ba Bể

Tưng bừng khai Hội Lồng tồng Ba Bể

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 21:20, 31/01/2023
Sáng 31/1, tại thôn Bó Lù, xã Nam Mẫu, UBND huyện Ba Bể (Bắc Kạn) tổ chức khai mạc Lễ hội Lồng tồng (Lễ hội xuống đồng) Ba Bể, Xuân Quý Mão 2023.
Phát hiện loài kiến có thể đánh hơi được các tế bào ung thư ở người

Phát hiện loài kiến có thể đánh hơi được các tế bào ung thư ở người

Khoa học - Công nghệ - PV - 20:38, 31/01/2023
Các nhà khoa học tin rằng, loài côn trùng này sẽ là giải pháp đem lại hiệu quả cao và tiết kiệm để chẩn đoán bệnh ung thư cho con người.
Dặt dìu tiếng then

Dặt dìu tiếng then

Sắc màu 54 - PV - 18:05, 31/01/2023
Lục Ngạn (Bắc Giang) là “thủ phủ trái cây” ở miền Bắc với nhiều loại trái ngọt nức tiếng. Nơi đây còn được biết đến là nơi lưu giữ những điệu then say đắm lòng người, để rồi những ai khi đặt chân đến luôn vấn vương, xao xuyến.
An Giang: Trục xuất cụ bà 86 tuổi vận chuyển trái phép vàng và ngoại tệ qua biên giới

An Giang: Trục xuất cụ bà 86 tuổi vận chuyển trái phép vàng và ngoại tệ qua biên giới

Pháp luật - M.Triết - T.Tầm - 17:13, 31/01/2023
Ngày 31/1/2023, tại phiên tòa hình sự sơ thẩm, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh An Giang tuyên phạt bị cáo Torng Yann (sinh năm 1937), trú tại tỉnh Tà Keo, Vương quốc Campuchia, 30 triệu đồng về tội “Vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới” và trục xuất bị cáo khỏi lãnh thổ Việt Nam sau khi chấp hành xong hình phạt. Đồng thời tuyên tịch thu toàn bộ số vàng và ngoại tệ tang vật.
Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Từ lâu, Lễ cúng thần rừng đã trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Dao ở Lào Cai. Lễ cúng diễn ra trong những ngày đầu năm, với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân bản khỏe mạnh, cây rừng xanh tươi. Với người Dao, đây là nghi lễ hết sức linh thiêng.
Diễn đàn Du lịch ASEAN 2023: Cơ hội định vị du lịch Việt Nam sau Covid-19

Diễn đàn Du lịch ASEAN 2023: Cơ hội định vị du lịch Việt Nam sau Covid-19

Du lịch - PV - 17:04, 31/01/2023
Tổng cục Du lịch (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ngày 31/1 cho biết: Đoàn du lịch Việt Nam sẽ tham dự Diễn đàn Du lịch ASEAN 2023 và Hội chợ TRAVEX diễn ra tại thành phố Yogyakarta, Indonesia từ ngày 2 - 5/2/2023.
Nhiều hoạt động sẽ diễn ra tại Lễ hội Khai ấn Đền Trần Nam Định Xuân Quý Mão 2023

Nhiều hoạt động sẽ diễn ra tại Lễ hội Khai ấn Đền Trần Nam Định Xuân Quý Mão 2023

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 16:45, 31/01/2023
Nhiều hoạt động lễ hội truyền thống sẽ được tổ chức tại Lễ hội Khai ấn đền Trần Nam Định năm 2023 diễn ra từ ngày 1 - 6/2/2023 (tức từ ngày 11 - 16 tháng Giêng năm Quý Mão).
Gia Lai: Xây dựng các làng du lịch nông nghiệp gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM

Gia Lai: Xây dựng các làng du lịch nông nghiệp gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM

Du lịch - Ngọc Thu - 16:37, 31/01/2023
UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kế hoạch số 196 /KH-UBND ngày 30/1/2023 về phát triển du lịch trên địa bàn năm 2023.
Mo trong đời sống đồng bào Mường Phú Thọ

Mo trong đời sống đồng bào Mường Phú Thọ

Sắc màu 54 - PV - 16:34, 31/01/2023
Mo Mường là loại hình văn hóa dân gian độc đáo, có sức sống bền bỉ, được truyền dạy qua nhiều thế hệ. Người Mường Phú Thọ luôn tự hào: “Nếu không có Mo thì không có người Mường”.
Ngày Xuân mục sở thị sới vật truyền thống làng Sình

Ngày Xuân mục sở thị sới vật truyền thống làng Sình

Sắc màu 54 - Khánh Ngân - 16:25, 31/01/2023
Sau 3 năm không được tổ chức do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, sáng 31/1/2023 (10 tháng Giêng) Hội vật truyền thống làng Sình (xã Phú Mậu, Tp. Huế, Thừa Thiên Huế) được tổ chức trong không khí sôi động của lễ hội đầu Xuân với khoảng 20.0000 người tham dự cổ vũ.