Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Hệ lụy đằng sau “nghề hốt bạc” ở Mường Tè

Sỹ Hào - 11:26, 23/03/2021

Một tỉnh có vài chục dự án thủy điện đã là quá, nhưng ở huyện Mường Tè (Lai Châu), hiện có tới 34 dự án thuộc diện nhỏ nhỏ, vừa vừa đã được cấp chứng nhận đầu tư. Làm thủy điện được xem là “nghề hốt bạc” ở huyện nghèo 30a này; nhưng đằng sau đó là vô vàn hệ lụy.

Dòng suối Nậm Sì Lường ở Mường Tè đang bị băm nát vì thủy điện (Ảnh chụp ngày 1/3/2021)
Dòng suối Nậm Sì Lường ở Mường Tè đang bị băm nát vì thủy điện (Ảnh chụp ngày 1/3/2021)

Tình cờ cùng đi làm… thủy điện!

Ngày cuối cùng của tháng 2/2021, chuyến xe khách 24 chỗ ngồi đưa chúng tôi từ TP. Lai Châu vào huyện Mường Tè. Chỉ có 5 hành khách, nhưng xe cũng kín chỗ vì chở đầy hàng hóa.

Không thể ngủ vì người cứ lắc lư theo chuyến xe chạy gấp trên cung đường ngoằn nghèo, tôi thoáng nghe những hành khách trên xe nói chuyện. Họ chào hỏi nhau làm quen, chứng tỏ chỉ mới gặp nhau trên chuyến xe này.

“Anh người Nam Định à? Anh lên Mường Tè làm gì thế?”, giọng của một người trẻ ngồi hàng ghế trước tôi vang lên rõ to.

Xã Pa Vệ Sử có đường biên giới dài khoảng 31,56 km với Trung Quốc, là một trong những điểm nóng về an ninh trật tự của huyện Mường Tè. Trên tuyến đường biên của xã có lối mở, lối mòn nên thường xuyên xảy ra hoạt động mua bán người, buôn bán, sử dụng các chất ma túy;... Còn tại các thôn nội địa của xã hiện đang có hàng trăm công nhân của các công trình thủy điện tạm trú khiến cho việc quản lý nhân, hộ khẩu rất khó khăn.

“Không, anh người Thái Bình. Anh cùng đứa em lên đây làm công nhân của dự án thủy điện”, tiếng người đàn ông trung niên ngồi dãy ghế kế bên đáp khẽ, như thể không muốn người khác biết, dù trên xe chỉ có 5 người.

Người trẻ tuổi ngồi hàng ghế trên cười lớn, rồi hỏi dồn dập: “Em ở Lai Châu, cũng vào Mường Tè làm công nhân thủy điện. Thế anh lên đây lần nào chưa? Lát có ai đón không?”.

Có vẻ người đàn ông trung niên không muốn kéo dài câu chuyện. Nhưng trước sự nhiệt tình của người trẻ tuổi nên đành trả lời lấy lệ: “Anh lên lần đầu. Lát nữa có ông chủ đón”.

Nói xong anh ta nhắm nghiền đôi mắt. Xe yên ắng trở lại, chỉ còn tiếng gió rít qua khe cửa kính chưa đóng chặt.

Xe đến ngã ba trung tâm xã Bum Nưa (huyện Mường Tè) thì dừng lại để 3 hành khách “đi làm thủy điện” xuống. Dù có nói chuyện với nhau trên xe, nhưng khi xuống, cả 3 người lẳng lặng tách thành hai nhóm.

Tôi ngoái nhìn theo họ qua cửa kính xe ô tô. Một chiếc xe bán tải màu trắng lấm lem bùn đất đã đón 2 người đàn ông quê Thái Bình, rồi chạy ngược theo tuyến đường liên xã Bum Nưa – xã Pa Vệ Sử. Còn người trẻ tuổi lên một chiếc xe máy chờ sẵn, cũng chạy lên hướng xã Pa Vệ Sử.

Một huyện “cõng” 34 dự án!

Gần 5 tiếng đồng hồ để di chuyển quãng đường chỉ hơn 120 cây số từ TP. Lai Châu vào thị trấn Mường Tè khiến chúng tôi mệt lả. Nhưng tâm trí vẫn cứ vảng vất chuyến xe có 5 hành khách, thì có 3 người xa lạ, từ những địa phương khác nhau, tình cờ gặp nhau, cùng lên Mường Tè làm công nhân thủy điện. 

Đường từ TP. Lai Châu vào huyện Mường Tè
Đường từ TP. Lai Châu vào huyện Mường Tè

Ngay ngày hôm sau, chúng tôi nhờ một cán bộ của huyện Mường Tè dẫn trở lại xã Bum Nưa, đi ngược lên xã Pa Vệ Sử để "mục sở thị" một số dự án thủy điện trên dòng suối Nậm Sì Lường. Sở dĩ chọn suối Nậm Sì Lường để "thị sát" là bởi, tại con suối này, năm 2002, một công trình thủy điện "siêu nhỏ" của huyện Mường Tè, nhưng có kinh phí đầu tư thuộc vào hàng đắt nhất thế giới đã được xây dựng. 

Đó là Nhà máy thủy điện Nậm Sì Lường 1; công trình có tổng mức đầu tư hơn 38 tỷ đồng (tại thời điểm năm 2002) nhưng công suất thiết kế chỉ có... 0,5MW!. Đầu tư với kinh phí "khủng" nhưng Nhà máy thủy điện Nậm Sì Lường 1 hoạt động ì ạch. Sau một thời gian dài "đắp chiếu", thời gian gần đây, nhà máy thủy điện này mới được nâng cấp, hoạt động trở lại.

Từ ngã ba trung tâm xã Bum Nưa, chúng tôi ngược tuyến đường liên xã hướng lên Pa Vệ Sử. Chỉ trên cung đường khoảng 7 cây số (từ ngã ba trung tâm xã Bum Nưa lên đến bản Nậm Củm), chúng tôi ghi nhận được 4 dự án thủy điện nhỏ đã và đang triển khai; dòng suối Nậm Sì Lường lô nhô đá.

Một công trình thủy điện nhỏ đang gần được hoàn thiện, cách bản Nậm Củm không xa về phía hạ lưu suối Nậm Sì Lường (Ảnh chụp ngày 1/3/2021)
Một công trình thủy điện nhỏ đang gần được hoàn thiện, cách bản Nậm Củm không xa về phía hạ lưu suối Nậm Sì Lường (Ảnh chụp ngày 1/3/2021)

Theo lời vị cán bộ huyện Mường Tè mà chúng tôi nhờ dẫn đường, dòng suối Nậm Sì Lường hiện đang "cõng" quá nhiều dự án thủy điện. Trên tuyến đường liên xã này lên đến xã Pa Vệ Sử khoảng hơn hai chục cây số; dọc hai bên dòng suối có hàng chục dự án thủy điện được cấp phép đầu tư. 

"Do làm thủy điện nên tuyến đường liên xã bị xe tải lớn cày nát. Bây giờ đang là mùa khô còn dễ đi, chứ vào mùa mưa việc tham gia giao thông lên xã Pa Vệ Sử rất khó khăn", vị cán bộ huyện Mường Tè tâm sự.

Cũng theo lời cán bộ này, thực ra thì huyện cũng chẳng muốn phát triển thủy điện "siêu nhỏ" như thế này đâu. Nhưng tỉnh chấp thuận đầu tư thì đành chịu. Thu ngân sách cho huyện từ thủy điện cũng chẳng đáng là bao, vì có nộp về huyện được bao nhiêu đâu mà gọi là huyện được nhờ.

Tuyến đường liên xã Bum Nưa - Pa Vệ Sử hằng ngày "cõng" hàng chục chuyến xe trọng tải lớn để phục vụ các dự án thủy điện nhỏ trên dòng suối Nậm Sì Lường
Tuyến đường liên xã Bum Nưa - Pa Vệ Sử hằng ngày "cõng" hàng chục chuyến xe trọng tải lớn để phục vụ các dự án thủy điện nhỏ trên dòng suối Nậm Sì Lường

Sự ấm ức của vị cán bộ huyện Mường Tè là có cơ sở. Bởi trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Mường Tè lần thứ XX, nhiệm kỳ 2020 – 2025 có ghi rất rõ: Toàn huyện hiện có 34 dự án thủy điện vừa và nhỏ được cấp chứng nhận đầu tư. (Nghệ An là một trong những tỉnh được xem là có nhiều dự án thủy điện nhỏ nhất cả nước thì toàn tỉnh này cũng chỉ có 32 dự án - Pv). 

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX cũng khẳng định: Công nghiệp của huyện phát triển theo hướng phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, tập trung phát triển thủy điện. Theo đó, giai đoạn 2016 - 2020, sản lượng điện từ các nhà máy thủy điện trên địa bàn huyện đạt 60.000.000 Kw/h; nếu quy ra giá trị tiền thì vô cùng lớn.

Ấy nhưng, thu ngân sách trên địa bàn huyện Mường Tè bình quân chỉ đạt 47,8 tỷ đồng/năm, bao gồm tất cả các loại thuế, phí. Và, dù vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XIX nhưng hết năm 2020, thu nhập bình quân của Mường Tè cũng chỉ đạt 23,85 triệu đồng/người/năm; bình quân lương thực đạt 400kg/người/năm.

Nhiều hệ lụy

Theo chia sẻ của vị cán bộ UBND huyện Mường Tè, việc phát triển "nóng" các dự án thủy điện "siêu nhỏ" ở Mường Tè dẫn tới rất nhiều hệ lụy. Về môi trường tự nhiên thì cần phải có đánh giá của cơ quan chức năng, nhưng rõ nhất là về mặt xã hội.

"Để xây dựng nhà máy thủy điện, nhiều diện tích rừng phải nhường chỗ; đường sá nhà nước đầu tư bị cày nát. Đội ngũ lao động khắp nơi tập trung về địa phương, làm xáo trộn cuộc sống vốn khép kín, bình yên của người dân. Đó là chưa kể những tệ nạn phát sinh kèm theo...", vị cán bộ này chia sẻ.

Bản Nậm Củm, thuộc xã Bum Nưa, nơi sinh sống của 39 hộ đồng bào dân tộc Mảng sẽ ra sao nếu xảy ra lũ ống, lũ quét trên dòng suối Nậm Sì Lường?
Bản Nậm Củm, thuộc xã Bum Nưa, nơi sinh sống của 39 hộ đồng bào dân tộc Mảng sẽ ra sao nếu xảy ra lũ ống, lũ quét trên dòng suối Nậm Sì Lường?

Hệ lụy mà vị cán bộ huyện chia sẻ thực ra mới chỉ là bề nổi. Việc cấp phép quá nhiều dự án thủy điện "siêu nhỏ" rất dễ dẫn tới những thảm họa thiên tai đặc biệt nguy hiểm, trong đó có lũ ống, lũ quét, sạt lở đất,...

Để giải tỏa công suất các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ ở Mường Tè lên lưới điện quốc gia, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia đã đầu tư Trạm biến áp 220 kV Mường Tè, với tổng mức đầu tư 436,68 tỷ đồng. Trạm biến áp đã được đóng điện vào ngày 26/2/2021.

Cũng cần nhớ rằng, Mường Tè là địa bàn nằm trên những đới đứt gãy về mặt địa chất của khu vực Tây Bắc. Đây cũng là địa phương thường xuyên gánh chịu các trận động đất, mặc dù mức độ không lớn những cũng là lời cảnh báo.

Gần đây nhất, vào hồi 4 giờ 17 phút 25 giây ngày 13/1/2021, một trận động đất có độ lớn 3,6 độ richter đã xảy ra tại khu vực huyện Mường Tè. Trận động đất có độ sâu chấn tiêu khoảng 8,1 km, dù không gây thiệt hại nhưng cũng làm người dân địa phương hoang mang.

Trước đó, trong năm 2020, khu vực Mường Tè cũng đã liên tục xảy ra các trận động đất. Trong đó, trận động đất vào hồi 13h12 ngày 16/6/2020 có độ lớn 4,9 độ richter. Trận động đất có độ sâu chấn tiêu khoảng 12,6 km; cấp độ rủi ro thiên tai cấp 4 quanh khu vực tâm chấn và cấp 3 tại khu vực lân cận. Trận động đất đã làm bốn học sinh bị thương.

Đây rõ ràng là vấn đề cần được tỉnh Lai Châu, huyện Mường Tè đặc biệt lưu ý khi chấp thuận chủ trương đầu tư cho các dự án thủy điện; không thể vì "phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương" mà cấp phép ồ ạt cho các dự án thủy điện nhỏ.

Tin cùng chuyên mục
Con đường "trong mơ" của người dân xã Mỏ Vàng đang thành hiện thực

Con đường "trong mơ" của người dân xã Mỏ Vàng đang thành hiện thực

Với người dân xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên (Yên Bái), con đường “trong mơ” của họ đơn giản chỉ là con đường đất để rút ngắn khoảng cách hàng chục cây số từ xã Mỏ Vàng tới xã Viễn Sơn. Để biến con đường “trong mơ” trở thành hiện thực, người dân đã tình nguyện hiến hàng nghìn mét vuông đất, hàng vạn cây quế đang cho thu hoạch, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn...
Tin nổi bật trang chủ
Thanh niên DTTS Tây Nguyên lập thân, lập nghiệp: Gương sáng ở các buôn làng (Bài 1)

Thanh niên DTTS Tây Nguyên lập thân, lập nghiệp: Gương sáng ở các buôn làng (Bài 1)

Thanh niên các DTTS Tây Nguyên đang dần vượt qua rào cản tâm lý và tập tục lạc hậu để khẳng định khả năng và bản lĩnh, làm giàu chính đáng trên chính buôn làng của mình. Tuy nhiên, trên hành trình khởi nghiệp, chắc chắn họ sẽ không tránh khỏi những bước gập gềnh, vướng mắc cần sự hỗ trợ, hậu thuẫn nhiều hơn nữa về chủ trương, chính sách từ các cấp chính quyền, các tổ chức đoàn thể... nhằm tạo điều kiện cho thanh niên DTTS lan tỏa khát vọng lập thân, lập nghiệp...
Hà Giang: Phát huy vai trò Người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Quyết Tiến

Hà Giang: Phát huy vai trò Người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Quyết Tiến

Người có uy tín - PV - 22:10, 01/08/2021
Xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ (Hà Giang) có đa số dân là đồng bào DTTS như: Nùng, Bố Y, Mông, Dao, Hán… Hiện nay, Người có uy tín có ở tất cả 13/13 thôn; nhiều năm qua, NCUT đã thể hiện rõ vai trò, vị trí trong lòng đồng bào DTTS thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng.
Đề nghị tổ chức tôn giáo tiếp tục thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19

Đề nghị tổ chức tôn giáo tiếp tục thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19

Tin tức - PV - 21:51, 01/08/2021
Ngày 1/8, Bộ Nội vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ có văn bản gửi lãnh đạo các tổ chức tôn giáo đề nghị tiếp tục thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19. Văn bản nêu rõ:
Bổ sung hơn 5.100 tỷ đồng mua vật tư, trang thiết bị, thuốc phục vụ phòng, chống dịch COVID-19

Bổ sung hơn 5.100 tỷ đồng mua vật tư, trang thiết bị, thuốc phục vụ phòng, chống dịch COVID-19

Tin tức - PV - 21:19, 01/08/2021
Phó Thủ tướng Lê Minh Khái vừa ký Quyết định 1376/QĐ-TTg ngày 1/8/2021 bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2021 của Bộ Y tế số tiền 5.100 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách trung ương năm 2021 để mua vật tư, trang thiết bị, sinh phẩm, hóa chất, thuốc phục vụ phòng, chống dịch COVID-19.
Ma Nghĩa - Người “giữ lửa” cho buôn làng

Ma Nghĩa - Người “giữ lửa” cho buôn làng

Gương sáng giữa cộng đồng - PV - 21:16, 01/08/2021
Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất anh hùng, giàu truyền thống cách mạng, ông KPă Vương, hay còn gọi là Ma Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch xã Cà Lúi 3 nhiệm kỳ đã dành trọn tâm huyết của cả cuộc đời mình vì sự nghiệp giáo dục, vì sự bình yên; người “giữ lửa” cho buôn làng.
Triển khai ngay phương án điều động, chi viện nhân lực y tế cho các địa phương đang có nhiều ca lây nhiễm, bệnh nặng

Triển khai ngay phương án điều động, chi viện nhân lực y tế cho các địa phương đang có nhiều ca lây nhiễm, bệnh nặng

Tin tức - PV - 21:01, 01/08/2021
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ trưởng Bộ Y tế chủ động, khẩn trương hơn nữa trong việc chỉ đạo tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực điều trị, hồi sức cấp cứu trên phạm vi cả nước; căn cứ yêu cầu và khả năng đáp ứng chung trên bình diện toàn quốc, triển khai ngay phương án điều động, chi viện nhân lực y tế kịp thời cho các địa phương đang có nhiều ca lây nhiễm, bệnh nặng.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Chiều 26/7, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bầu đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, đại biểu Quốc hội khóa XV làm Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên thệ và phát biểu nhậm chức sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.
Không phải cứ tiếp xúc F0 là thành F1

Không phải cứ tiếp xúc F0 là thành F1

Sức khỏe - T.Minh (t/h) - 20:46, 01/08/2021
Bộ Y tế vừa ban hành quy định mới, nêu rõ các khái niệm F0, F1, F2 để các địa phương áp dụng trong tình hình mới.
Tối 1/8: Việt Nam có 4.423 bệnh nhân COVID-19 khỏi bệnh

Tối 1/8: Việt Nam có 4.423 bệnh nhân COVID-19 khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 19:15, 01/08/2021
Bản tin dịch COVID-19 của Bộ Y tế cho biết, tối 1/8 Việt Nam có thêm 4.246 ca mắc mới COVID-19 và có 4.423 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh
Bộ đội Biên phòng Sóc Trăng: Tặng quà cho đồng bào Khmer nghèo ảnh hưởng bởi dịch Covid-19

Bộ đội Biên phòng Sóc Trăng: Tặng quà cho đồng bào Khmer nghèo ảnh hưởng bởi dịch Covid-19

Tin địa phương - Văn Long -Minh Triết - 17:50, 01/08/2021
Ngày 1/8, Đồn Biên phòng Lai Hòa (Bộ đội Biên phòng tỉnh Sóc Trăng) phối hợp cùng chính quyền địa phương tặng quà cho các hộ gia đình Khmer nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 trên địa bàn khu vực biên giới biển do đơn vị quản lý.
Đổi mới mô hình truyền thông, ứng phó với dịch Covid-19: “Điểm sáng” tại BHXH huyện Yên Thành

Đổi mới mô hình truyền thông, ứng phó với dịch Covid-19: “Điểm sáng” tại BHXH huyện Yên Thành

Xã hội - T. Hương CĐ - 17:12, 01/08/2021
Thời gian qua, Bảo hiểm xã hội (BHXH) huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An đã sáng tạo, chuyển đổi mô hình truyền thông trực tiếp sang truyền thông trực tuyến và truyền thông nhóm nhỏ. Qua đó, đã đạt được những kết quả “đột phá” trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình giữa đại dịch Covid-19.
Đồng Tháp, Sóc Trăng: Đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm OCOP cho nông dân

Đồng Tháp, Sóc Trăng: Đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm OCOP cho nông dân

Kinh tế - Cát Tường (T/h) - 15:47, 01/08/2021
Thời điểm hiện tại, nhà vườn trồng nhãn trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp và Sóc Trăng vào đợt thu hoạch. Tuy nhiên, do địa phương đang chịu ảnh hưởng lớn của dịch Covid-19 nên việc tiêu thụ nhãn cũng gặp khó khăn. Trước thực trạng đó, các sở, ngành tỉnh đang dồn mọi nguồn lực nhằm đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm nhãn và các sản phẩm OCOP cho nhà nông.