Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo mặt nạ Kađong của người Dao ở Ba Chẽ

Thiên An - Mỹ Dung - 12:55, 20/08/2022

Mặt nạ Kađong của người Dao ở huyện Ba Chẽ (tỉnh Quảng Ninh) không chỉ là tác phẩm điêu khắc độc đáo, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời sống sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào.

Những chiếc mặt nạ thể hiện tín ngưỡng tâm linh của người Dao Thanh Y
Những chiếc mặt nạ thể hiện tín ngưỡng tâm linh của người Dao Thanh Y

Tác phẩm điêu khắc độc đáo

Theo lời các lão nghệ nhân xưa, Kađong được coi như đấng thần linh bảo vệ con người, dòng họ và bản làng trước những thế lực hung hãn (quỷ dữ, muông thú, thiên tai, địch họa....), trở thành một phần di sản tinh thần của cả cộng đồng người Dao.

Người Dao thường kỳ công chọn những loại cây mọc ở rừng sâu, gỗ nhẹ, ít mấu không bị nứt nẻ hay cong vênh rồi tỉ mỉ đục, đẽo, chạm khắc thành những chiếc mặt nạ có khuôn mặt giống vị thánh, thần như trong sách cổ người Dao. Các bộ phận trên mặt nạ như mắt, mũi, miệng được cách điệu với đường nét hoang dã, oai phong, tôn nghiêm như tính cách của các vị thần.

Mặt nạ Kađong được sử dụng khi múa Kađong - một diễn xướng dân gian tổng hợp vô cùng ý nghĩa của người Dao Thanh Y. Người được lựa chọn để đeo mặt nạ tuyệt đối không để ai nhìn thấy mặt, thường sẽ là thầy mo khỏe mạnh, làm ăn phát đạt, vợ chồng thuận hòa, sành về các điệu múa của người Dao...

Thầy mo nhập vai Kađong khoác một cái bị, một cái nỏ và đeo mặt nạ gỗ sẽ biểu diễn các động tác múa cách điệu như: múa đi cày cấy, múa đi gặt, đi săn, chống lại muông thú, giặc giã để bảo vệ xóm làng…Xen lẫn trong màn múa, là các hội thoại răn dạy đạo đức, kinh nghiệm trong lao động sản xuất.

Ấn tượng khi nhắc về điệu múa Kađong, anh Vi Văn Điễn, thôn Sơn Hải, huyện Ba Chẽ cho biết: “Tôi cũng đã có dịp được xem các nghệ nhân đeo mặt nạ Kađong múa. Múa Kađong rất hay, vừa tái hiện lại các lao động sản xuất, cuộc sống, vừa giáo dục con người về đạo đức, lối sống sao cho phải đạo”.

Bài toán bảo tồn văn hóa người Dao

Hiện nay mặt nạ người Dao đang bị mai một, gần như mất hẳn. Toàn huyện Ba Chẽ hiện nay không có một nghệ nhân nào có thể chế tác được mặt nạ gỗ. Chính vì vậy, huyện Ba Chẽ đã mở lớp tập huấn chạm khắc chế tác mặt nạ gỗ Kađong tại xã Nam Sơn, huyện Ba Chẽ, với mong muốn bảo tồn nét văn hóa đặc trưng của người Dao, tạo sản phẩm du lịch cho khu bảo tồn văn hóa người Dao.

Lớp truyền dạy chạm khắc mặt nạ Kađong và vẽ tranh thờ của người Dao cũng được tổ chức tại trường dân tộc Nội trú huyện Ba Chẽ. Tại đây, học sinh sẽ được các nghệ nhân giới thiệu sơ lược về mặt nạ gỗ cùng các vị thần, hướng dẫn tô màu lên mẫu mặt nạ trên giấy trước, sau đó chọn những miếng gỗ để đục đẽo, chạm khắc tỉ mỉ từng chi tiết của mặt nạ, bào nhẵn và cuối cùng là tô màu.

Lớp truyền dạy mặt nạ gỗ Kađong ở trường Phổ thông dân tộc nội trú huyện Ba Chẽ
Lớp truyền dạy chế tác mặt nạ gỗ Kađong ở trường Phổ thông dân tộc nội trú huyện Ba Chẽ

Tuy phải theo những mẫu mặt nạ có sẵn mô phỏng các vị thần, nhưng học sinh Ba Chẽ vẫn có thể thỏa sức sáng tạo trong công đoạn đục đẽo và tô màu. Em Khúc Thị Lũng, lớp 9A, Trường Phổ thông dân tộc nội trú huyện Ba Chẽ, chia sẻ: "Học lớp điêu khắc mặt nạ này rất thích, được các thầy hướng dẫn tỉ mỉ nên chúng cháu cũng tự làm được mặt nạ Kađong. Chúng cháu cũng được thỏa sức khám phá và sáng tạo trên mặt nạ”.

Qua lớp truyền dạy, tập huấn tại trường học đã góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản của các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Ba Chẽ nói chung và bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc của dân tộc Dao nói riêng. Chị Vi Thị Tuyến, cán bộ phòng Văn hóa - Thông tin huyện Ba Chẽ, chia sẻ:“Ngoài việc tổ chức các lớp truyền dạy, huyện còn tổ chức trưng bày một số mặt nạ gỗ tại Nhà văn hóa sinh hoạt người Dao. Đây cũng là một trong những sản phẩm nhằm quảng bá, hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn trong thời gian tới”.

Gửi gắm những tâm tư tình cảm, đời sống văn hóa tinh thần, mặt nạ gỗ và múa Kađong có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa và tâm linh của người Dao. Đây cũng là một trong những sáng tạo tạo ra những sản phẩm du lịch mới để thu hút khách du lịch đến với địa phương.


Tin cùng chuyên mục
Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Sẽ có nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II, năm 2022

Ngày 28/9, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Họp báo Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II tại tỉnh Thái Nguyên, năm 2022, với chủ đề “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao - Bình đẳng, đoàn kết, hội nhập và phát triển”.
Tin nổi bật trang chủ
Ngày Tim mạch thế giới 29/9: 8 lời khuyên cho một trái tim khỏe

Ngày Tim mạch thế giới 29/9: 8 lời khuyên cho một trái tim khỏe

Tin tức - Băng Ngân - 1 giờ trước
Ngày Tim mạch thế giới được tổ chức hằng năm vào ngày 29/9 nhằm tuyên truyền phổ biến, nâng cao nhận thức của cộng đồng về tăng cường sức khỏe tim mạch, phòng ngừa và tránh những rủi ro về sức khỏe tim mạch. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch mỗi năm, chiếm 33% ca tử vong. Để có một trái tim khỏe, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên thực hiện những lời khuyên sau:
Giám đốc điều hành tài chính Vinamilk: “Khi xác định ESG là cơ hội, việc thực hành ESG sẽ trở nên tốt và bài bản hơn”

Giám đốc điều hành tài chính Vinamilk: “Khi xác định ESG là cơ hội, việc thực hành ESG sẽ trở nên tốt và bài bản hơn”

Kinh tế - PV - 1 giờ trước
Tại Hội thảo chuyên đề "Chuyển đổi tư duy và hệ thống để tối ưu hóa quản trị Doanh nghiệp bền vững" vừa qua, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia ESG đã chia sẻ và kiến nghị thúc đẩy việc thực hành ESG hiệu quả hơn, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút vốn đầu tư cho doanh nghiệp cũng như địa phương.
Thế giới ghi nhận hơn 621 triệu ca mắc COVID-19

Thế giới ghi nhận hơn 621 triệu ca mắc COVID-19

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Theo thống kê trên worldometers.info, tính đến sáng ngày 29/9, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 621.514.045 ca nhiễm và 6.543.798 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 307.349 ca nhiễm mới, trong đó, châu Âu đứng đầu với 182.052 ca.
Giá cà phê hôm nay 29/9: Thị trường trong nước và thế giới tăng mạnh

Giá cà phê hôm nay 29/9: Thị trường trong nước và thế giới tăng mạnh

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 2 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 29/9 đồng loạt tăng mạnh trên thị trường trong nước và thế giới. Tại các vùng trọng điểm trong nước, giá cà phê dao động khoảng 46.800 - 47.400 đồng/kg.
Phim “578” đại diện Việt Nam tham dự giải Oscars

Phim “578” đại diện Việt Nam tham dự giải Oscars

Giải trí - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định chọn bộ phim “578: Phát đạn của kẻ điên” (tựa tiếng Anh: 578 Magnum) của đạo diễn Lương Đình Dũng tham dự vòng sơ tuyển Giải Oscars lần thứ 95.
Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Bệnh do Adenovirus gây ra xuất hiện quanh năm nhưng đặc biệt phát triển mạnh vào thời điểm giao mùa Xuân - Hè hoặc Thu - Đông. Adenovirus lây truyền dễ dàng qua đường giọt bắn, qua đường hô hấp giữa người với người, lây khi dùng chung đồ dùng cá nhân, lây qua niêm mạc khi bơi lội hoặc nguồn nước dùng trong sinh hoạt bị ô nhiễm.
Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Cách phòng tránh và điều trị Adenovirus cho trẻ

Media - Hoàng Quý - 2 giờ trước
Bệnh do Adenovirus gây ra xuất hiện quanh năm nhưng đặc biệt phát triển mạnh vào thời điểm giao mùa Xuân - Hè hoặc Thu - Đông. Adenovirus lây truyền dễ dàng qua đường giọt bắn, qua đường hô hấp giữa người với người, lây khi dùng chung đồ dùng cá nhân, lây qua niêm mạc khi bơi lội hoặc nguồn nước dùng trong sinh hoạt bị ô nhiễm.
Quảng bá văn hóa và du lịch Việt Nam tại Malaysia

Quảng bá văn hóa và du lịch Việt Nam tại Malaysia

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 2 giờ trước
Hướng tới Kỷ niệm 50 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Malayisa, ngày 28/9, Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia phối hợp cùng Hiệp hội Du lịch và lữ hành Malaysia (MATTA) và Diễn đàn Trao đổi du lịch Việt Nam (VNTE) tổ chức Hội thảo giới thiệu về văn hóa và du lịch Việt Nam tại thủ đô Kuala Lumpur.
Những bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô đồng

Những bài thuốc chữa bệnh từ cây ngô đồng

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 3 giờ trước
Cây ngô đồng có hai loại là ngô đồng cảnh và ngô đồng thân gỗ. Trong Đông y, rễ cây ngô đồng có vị đắng, tính mát, lá có tính bình, vị ngọt nên người ta thường tận dụng phần lá, thân và nhựa cây để chế biến thành nhiều loại thuốc trị bệnh. Tuy nhiên quả và hạt cây ngô đồng tuyệt đối không được sử dụng vì trong chúng có chứa độc. Sau đây là một số bài thuốc dân gian có sử dụng cây ngô đồng mời các bạn tham khảo.
Thủ tướng Cộng hòa Cuba bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Thủ tướng Cộng hòa Cuba bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tối 28/9, Thủ tướng Cộng hòa Cuba Manuel Marrero Cruz dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Cuba đã đến Hà Nội, bắt đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam từ ngày 28/9 - 2/10/2022 theo lời mời của Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.
Ngày 28/9: Cả nước có 10.589.817 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Ngày 28/9: Cả nước có 10.589.817 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 4 giờ trước
Ngày 28/9, tính từ đầu dịch, cả nước có 11.476.908 ca nhiễm COVID_19 trong đó có 10.589.817 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.