Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo nghề dệt truyền thống của người Dao họ

Trọng Bảo - 09:43, 29/06/2022

Người Dao họ sinh sống chủ yếu trên địa bàn huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Người Dao họ có nhiều nét văn hóa đặc sắc, phong phú . Trong đó, những phụ kiện, trang phục của người Dao họ phải được may từ chính những mảnh vải họ dệt theo quy trình gắn với những điều kiêng kỵ tuyệt đối...

Dù đã cao tuổi nhưng cụ Tày vẫn cần mẫn dệt nên những tấm vải để may trang phục
Dù đã cao tuổi nhưng cụ Tày vẫn cần mẫn dệt nên những tấm vải để may trang phục

Dân cư ở thôn Trà Chẩu xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng (Lào Cai), chủ yếu là người Dao họ. Bên cạnh việc phát triển kinh tế, đồng bào Dao họ rất chú trọng công tác giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt là nghề dệt truyền thống.

Gia đình bà Triệu Thị Hà, lâu nay vẫn giữ cách dệt vải truyền thống. Bà Hà cho biết: Trước đây, người dân trong thôn chủ yếu dệt bằng sợi bông, vì nhà nào cũng có nương bông để quay sợi. Bây giờ, hầu hết dùng chỉ bán sẵn ở ngoài chợ, giá cả phải chăng, tiết kiệm thời gian hơn thay vì trồng bông rồi xe thành sợi mới dệt được.

Với người Dao họ, quần áo được may từ những mảnh vải do họ dệt lên có một ý nghĩa quan trọng, được sử dụng trong những nghi lễ đặc biệt của một đời người như dệt chăn thổ cẩm dùng cho lễ cấp sắc, mũ đội đầu bảo vệ trẻ em tránh ma tà xâm nhập, địu trẻ em khi lao động...

Việc dệt vải thủ công của người Dao họ, với nhiều công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ nên cần có sự kiên nhẫn và khéo léo từ đôi bàn tay của người phụ nữ mới có thể làm được. 

Còn người đàn ông trong gia đình sẽ căn chỉnh, sữa chữa khung dệt. Tuy việc xe sợi, luộc sợi, hồ sợi, cuốn sợi thành lô, kéo sợi và lắp vào khung dệt mất khá nhiều thời gian, nhưng chưa phải việc khó nhất, bởi người Dao họ dệt vải có những điều kiêng kỵ tuyệt đối.

"Khi kéo sợi không được nói những điều không hay, trong khi kéo sợi không được bước chân qua. Việc kiêng kỵ này từ trẻ con đến người già ai ai cũng biết vì từ xưa tới nay đã thế rồi…", bà Hà bảo vậy.

Phụ nữ Dao họ trong thôn không bao giờ mua sẵn trang phục ngoài chợ về mặc; vì dệt, may vá, thêu thùa cũng thể hiện rằng, người phụ nữ đó đảm đang. Hơn nữa, cũng vì quần áo may sẵn mua ngoài chợ không được hồ sợi trước khi dệt, nên không phù hợp với trang phục truyền thống, nhanh bạc màu.

Cụ Lý Thị Tày ở cái tuổi xưa nay hiếm, nhưng hễ có thời gian là cụ lại cần mẫn sang sợi để dệt những tấm vải mới. Thay vì sử dụng máy móc, cụ Tày vẫn sử dụng những công cụ có lẽ là thô sơ nhất để sang sợi, xe sợi... Những người con, người cháu của cụ đều được cụ chỉ bảo tỉ mỉ, để rồi các thành viên trong gia đình bây giờ ai cũng có thể tự mình làm được những bộ trạng phục để mặc trong những ngày lễ.

“Bây giờ, dùng sợi mua ở chợ về để dệt, nhưng cũng phải qua nhiều công đoạn chứ không thể làm ngay được. ", cụ Tày chia sẻ.

Theo cụ Tày, sau khi xe sợi xong thì mang các nắm sợi cho vào nồi nước đun sôi lên thật cẩn thận, tránh bị rối sợi. Luộc sợi phải liên tục trong 6 giờ, không được đun lửa quá to hoặc quá nhỏ mà phải trông để bếp cháy đều có như thế khi dệt sợi mới mềm dễ dệt. Nấu một nồi cháo to bằng gạo tẻ rồi lọc lấy nước cháo để đổ lên các nắm sợi rồi vò đi vò lại thật kỹ để hồ thấm vào sợi. Sợi vải khi thấm thêm hồ lại được cho lên sào phơi nắng thật khô. Khi đó, kéo sợi không sợ bị đứt, dệt mới ra được tấm vải đẹp để may trang phục 

Với cách dệt kỳ công vậy nên bao năm qua, cụ Tày cũng như nhiều người cao tuổi trong thôn luôn mong muốn, làm sao bảo tồn và phát triển được nghề dệt vải này, để sau này đời con, đời cháu còn biết đến. 

Bà Lê Hải Thanh, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Bảo Thắng cho biết: Thực hiện Đề án bảo tồn văn hoá giai đoạn 2020-2025, đặc biệt, sau khi nghề dệt của người Dao họ huyện Bảo Thắng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, huyện đã xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng năm để triển khai thực hiện hiệu quả.

Gia đình bà Hà vẫn giữ nghề dệt truyền thống
Gia đình bà Hà vẫn giữ nghề dệt truyền thống

“Chúng tôi phát huy vai trò của những nghệ nhân để truyền dạy cho con cháu biết về trang phục truyền thống. Tổ chức hội diễn, hội thi tôn vinh những trang phục truyền thống từ cấp xã đến cấp huyện. Duy trì các mô hình câu lạc bộ bảo tồn trang phục, mẫu hoa văn, trang sức dân tộc truyền thống đặc trưng ở xã Sơn Hà, Phú Nhuận… Đưa nội dung mặc trang phục truyền thống vào trường học giúp học sinh thêm tự hào, hiểu biết nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc mình...”, bà Thanh nhấn mạnh.

Huyện Bảo Thắng có 20 dân tộc, trong đó dân tộc Dao chiếm 34,7%, còn lại là các dân tộc Tày, Mông, dân tộc Xa Phó, Phù Lá, Hoa, La chí, Thái… Giờ đây, đời sống của đồng bào các dân tộc đã có nhiều chuyển biến tích cực, những đồi quế giá trị kinh tế cao đã thay thế cho cây ngô, cây lúa truyền thống. Người Dao họ không còn thách cưới bạc nén, trâu bò, lợn gà như trước nữa, nhưng vẫn giữ được nét văn hóa đặc trưng riêng có của dân tộc mình.

Ngày 4/4/2022 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, thể thao và Du lịch ký quyết định số 783/QĐ-BVHTTDL công nhận nghề dệt của người Dao họ huyện Bảo Thắng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Những mô hình cần nhân rộng (Bài 3)

Để công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hiệu quả, Đề án 1163 đặt ra giải pháp là lựa chọn xây dựng mô hình điểm ở các xã, thôn, bản vùng đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới; địa bàn xung yếu và nơi có đồng bào DTTS rất ít người cư trú. Nhiều mô hình được triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực, rất cần nhân rộng trong thời gian tới.
Năm học 2022 - 2023: Triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới

Năm học 2022 - 2023: Triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới

Giáo dục - PV - 4 phút trước
Năm học 2022 - 2023, ngành giáo dục tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mầm non trong điều kiện mới và triển khai thí điểm Chương trình Giáo dục mầm non mới; Nâng cao chất lượng thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025” và Đề án “Tăng cường chuẩn bị tiếng Việt cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến 2025”...
Châu Á nỗ lực phục hồi kinh tế

Châu Á nỗ lực phục hồi kinh tế

Nhìn ra thế giới - PV - 6 phút trước
Trong khi Thái Lan nới lỏng phòng dịch để kích thích du lịch thì Nhật Bản và mới đây là Trung Quốc tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ
Giá cà phê hôm nay 16/8: Giá cà phê Robusta tăng mạnh

Giá cà phê hôm nay 16/8: Giá cà phê Robusta tăng mạnh

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 1 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 16/8 tại thị trường thế giới biến động trái chiều, giá cà phê Robusta tăng mạnh. Tại các vùng trọng điểm trong nước, giá cà phê dao đồng khoảng 48.500 - 49.000 đồng/kg.
Công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới

Công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới

Tin tức - T.Hợp - 1 giờ trước
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký quyết định 982/QĐ-TTg công nhận huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng đạt chuẩn nông thôn mới năm 2020. Theo đó, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng phấn đấu đến năm 2025 sẽ trở thành huyện nông thôn mới kiểu mẫu, đạt mức thu nhập 80 triệu đồng/người/năm, không còn hộ nghèo.
Cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất

Cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất

Giáo dục - Như Ý - 2 giờ trước
Thí sinh muốn biết mình đỗ đại học hay không cần nắm rõ công thức tính điểm xét tuyển đại học, mốc thời gian các trường đại học công bố điểm chuẩn, cách tra cứu điểm chuẩn đại học năm 2022 nhanh và chính xác nhất.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo UBDT, trọng tâm là công tác chỉ đạo về chuyển đổi số; chuẩn bị tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên xuất sắc, tiêu biểu năm 2022, gặp mặt người có uy tín; các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại cơ sở. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến với văn hóa Pú Nả” của tác giả Hà Minh Hưng.
Sáng 16/8: Cả nước có 124 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Sáng 16/8: Cả nước có 124 ca COVID-19 nặng đang điều trị

Tin tức - BĐT - 4 giờ trước
Đến sáng 16/9, tính từ đầu dịch, cả nước có 11.367.479 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 10.029.826 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh. Trong số các ca đang điều trị, cả nước còn 124 ca COVID-19 nặng đang thở oxy và máy.
Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Phát hành bộ tem giới thiệu 4 thác nước nổi tiếng của Việt Nam

Tin tức - PV - 21:20, 15/08/2022
Ngày 15/8, Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam chính thức phát hành bộ tem “Thác nước Việt Nam” nhằm góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người và danh lam thắng cảnh của Việt Nam.
Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Cảnh báo nguy cơ nắng nóng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn tại Đông Á

Nhìn ra thế giới - PV - 21:14, 15/08/2022
Trong nghiên cứu công bố mới đây, các nhà khoa học cảnh báo các đợt nắng nóng có khả năng diễn ra với tần suất thường xuyên và nghiêm trọng hơn, gia tăng rủi ro đối với sức khỏe con người, cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Thanh Hóa: Tập huấn công tác bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ

Tin địa phương - Quỳnh Trâm - 20:42, 15/08/2022
Ngày 15/8, Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Thanh Hóa phối hợp với UBND huyện Như Xuân đã khai mạc Lớp tập huấn “Sưu tầm, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ dân tộc Thổ” năm 2022.
Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Thành lập Văn phòng điều phối Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Tin địa phương - Minh Thu - 20:40, 15/08/2022
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh vừa ký ban hành Quyết định 2028/QĐ-UBND về việc thành lập Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia phát (MTQG) triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2021 - 2030 (Văn phòng điều phối Chương trình MTQG tỉnh Quảng Nam).