Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Dân tộc Ba Na

Cát Tường - 13:02, 03/07/2022

Dân tộc Ba Na là một trong những cư dân sinh sống lâu đời ở Trường Sơn - Tây Nguyên. Cũng như nhiều dân tộc khác ở Tây Nguyên, người Ba Na có những phong tục tập quán, văn hóa phong phú và giàu bản sắc.

Nghi thức cúng vợt sợi bông của người Ba Na
Nghi thức cúng vợt sợi bông của người Ba Na

Trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, dân tộc Ba Na có gần 300 nghìn người, sinh sống trải rộng trên địa bàn các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, miền Tây của tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa.

Đồng bào Ba Na có nhiều tên gọi khác nhau theo địa bàn cư trú hay phong tục tập quán mỗi vùng như Bơ Nâm, Roh, Kon Kđe, Ala Kông, Kpang Kông... Các nhóm địa phương: Rơ Ngao, Rơ Lơng (hay Y Lăng),Tơ Lô, Gơ Lar Krem. Tiếng Ba Na thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer (thuộc Ngữ hệ Nam Á).

Ở mỗi làng có một nhà công cộng là nhà rông to, đẹp được xây dựng ở giữa làng. Đây được coi là trụ sở của làng, nơi các già làng họp bàn việc công, nơi dân làng hội họp, nơi tiến hành các nghi lễ theo  phong tục của cộng đồng và cũng là nơi tiếp khách vào làng.

Nhà rông của người Ba Na
Nhà rông của người Ba Na

Người Ba Na sống ở nhà sàn. Trước đây khi chế độ gia đình lớn còn thịnh hành, ở vùng người Ba Na sinh sống thường có những căn nhà dài hàng trăm mét; tuy nhiên hiện nay chế độ gia đình lớn không còn nữa, mô hình các gia đình nhỏ với những căn nhà sàn gọn gàng xuất hiện ngày càng nhiều, phổ biến. Nhà sàn thường dài từ 7m đến 15m, rộng từ 3m-4m, cao từ 4m-5m, sàn cách mặt đất khoảng 1m đến 1,5m. Những hình thức trang trí sinh động trên nhà rông và đặc biệt những tượng nhà mồ v.v... mộc mạc, đơn sơ, nhưng tinh tế và sinh động như cuộc sống của người Ba Na.

Trang phục người Ba Na có nhiều nét độc đáo. Nam giới Ba Na mặc áo chui đầu, cổ xẻ. Đây là loại áo cộc tay, thân áo có đường trang trí sọc đỏ chạy ngang, gấu áo màu trắng. Nam mang khố hình chữ T theo lối quấn ngang dưới bụng, luồn qua háng rồi che một phần mông. Ngày rét, nam giới Ba Na mang theo tấm choàng. Trong dịp lễ bỏ mả, nam giới thường búi tóc sau gáy và cắm một lông chim công, tay mang vòng đồng.

Phụ nữ Ba Na dệt vải
Phụ nữ Ba Na dệt vải

Phụ nữ mặc áo chui đầu, không xẻ cổ kết hợp với váy. Váy của phụ nữa Ba Na không được may lại mà nó chỉ là một tấm vải đen được quấn quanh thân dưới.

Phụ nữ Ba Na ưa để tóc ngang vai, có khi búi và cài lược hoặc trâm bằng đồng, thiếc. Có nhóm không chít khăn mà chỉ quấn bằng chiếc dây vải hay vòng cườm. Nhóm địa phương ở An Khê, Mang Yang (Gia Lai) hoặc một số nơi khác họ chít khăn trùm kín đầu, khăn chàm quấn gọn trên đầu. Trước đây, họ đội nón hình vuông hoặc tròn trên có thoa sáp ong để khỏi ngấm nước, đôi khi có áo tơi vừa mặc vừa che đầu.

Bên cạnh đó, với người Ba na, các phụ kiện là một phần không thể thiếu để tô điểm cho các bộ trang phục. Phụ nữ thường đeo chuỗi hạt cườm ở cổ và vòng tay bằng đồng xoắn ốc dài từ cổ đến khủy tay (theo kiểu hình nón cụt). Nhẫn được dùng phổ biến và thường được đeo ở hai, ba ngón tay.

Đồng bào Ba Na chủ yếu sinh sống nhờ nương rẫy
Đồng bào Ba Na chủ yếu sinh sống nhờ nương rẫy

Người Ba Na sinh sống  từ sản xuất nông nghiệp, chủ yếu là canh tác nương rẫy. Cùng với trồng trọt, từng gia đình thường có nuôi gia cầm, gia súc như trâu, bò, dê, lợn, gà.

Nghề dệt thổ cẩm của người Ba Na có từ lâu đời. Các sản phẩm từ thổ cẩm được trang trí bởi những hoa văn tinh tế, đa dạng sản phẩm như: Váy - áo của phụ nữ, khăn, tấm choàng để địu con, áo - khố của đàn ông. Ngoài ra, nghề đan lát, nghệ thuật chạm khắc gỗ cũng rất phát triển.

Tục hôn nhân của người Ba Na cho phép nam nữ tự do tìm hiểu nhau, việc cưới xin đều theo nếp cổ truyền. Vợ chồng trẻ ở luân phiên mỗi bên một thời gian theo thỏa thuận giữa 2 gia đình. Sau khi sinh con đầu lòng thì dọn nhà riêng.

Lễ hội của người Ba Na
Lễ hội của người Ba Na

Trong kho tàng văn nghệ dân gian người Ba Na có những làn điệu dân ca, điệu múa độc đáo trong các ngày hội, nghi lễ tôn giáo và bộ nhạc cụ đa dạng như những bộ cồng chiêng có kết cấu khác nhau: đàn t’rưng, klông pút, kơni; kèn: tơ nốt, arơng, tơ tiếp...

Hiện nay, cùng với quá trình phát triển kinh tế- xã hội, đồng bào Ba Na đã từng bước loại bỏ những luật tục lạc hậu như tục cà răng căng tai, phạt vạ …Đồng thời tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước như xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo…từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần.

Tin cùng chuyên mục
Sene Dolta - mùa tri ân, báo hiếu: Các chùa Khmer rộn ràng đón Sene Dolta (Bài 3)

Sene Dolta - mùa tri ân, báo hiếu: Các chùa Khmer rộn ràng đón Sene Dolta (Bài 3)

Những ngày này, không khí mùa lễ Sene Dolta đang tràn ngập các phum sóc ở nhiều tỉnh khu vực Tây Nam Bộ. Những nếp nhà của đồng bào Khmer đều đã được trang hoàng, dọn dẹp sạch sẽ, tươm tất. Tại các chùa Khmer - nơi diễn ra các hoạt động, sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh, văn hóa cũng đã được các sư sãi chuẩn bị chu đáo về không gian, điều kiện cơ sở vật chất, tạo điều kiện cho đồng bào đến thực hiện các nghi lễ Sene Dolta trên tinh thần trang trọng, nhưng vui tươi, ấm áp và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc...
Tin nổi bật trang chủ
Lung linh Mường Lò: Những vòng Xòe bất tận... (Bài 2)

Lung linh Mường Lò: Những vòng Xòe bất tận... (Bài 2)

Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh "Nghệ thuật Xòe Thái" là di sản văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại, là sự kiện được cộng đồng dân tộc Thái và Nhân dân khắp cả nước đón chờ đã diễn ra đêm 24/9. Mặc dù đêm diễn ra sự kiện, thời tiết có mưa nặng hạt, nhưng không ngăn được sợi dây gắn kết cộng đồng và tình yêu Xòe trong của cộng đồng người Thái. Ngọn lửa đêm vẫn rực cháy, những bàn tay nắm chặt nhau tạo nên những vòng Xòe bất tận...
Các cấp hội phụ nữ có rất nhiều sáng kiến vì cộng đồng, xã hội

Các cấp hội phụ nữ có rất nhiều sáng kiến vì cộng đồng, xã hội

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Đây là khẳng định của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam khi dự Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Đề án "Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ giai đoạn 2017 - 2027" (Đề án 938) và Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 - 2025" (Đề án 939), do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, sáng 30/9.
Dân tộc Giáy

Dân tộc Giáy

Media - Kim Anh – Tố Oanh - 3 giờ trước
Dân tộc Giáy hay Nhắng, Dắng, Pâu Thìn, Pù Nà, Cùi Chu hay Xạ đều là một, nhưng phổ biến gọi là dân tộc Giáy. Tiếng Giáy thuộc ngữ chi Thái trong hệ ngôn ngữ Tai - Ka đai. Người Giáy cư chú chủ yếu ở Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu và Yên Bái với tổng số hơn 57.000 người. Hiện nay, do yêu cầu đời sống và làm việc, người Giáy cư trú tại 39 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam.
“Xây dựng tình bạn đẹp - Nói không với bạo lực học đường”

“Xây dựng tình bạn đẹp - Nói không với bạo lực học đường”

Xã hội - Văn Hoa - Minh Đức - 4 giờ trước
Nhằm góp phần giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, ngăn chặn nạn bạo lực học đường, định hướng xây dựng tình bạn đẹp cho học sinh, chiều 29/9, tại Trường PTDT Nội trú huyện Mèo Vạc, Huyện đoàn Mèo Vạc (Hà Giang) phối hợp Viện Công nghệ Giáo dục và Phát triển nguồn nhân lực tổ chức Diễn đàn "Xây dựng tình bạn đẹp - Nói không với bạo lực học đường" năm học 2022 - 2023.
Bình Phước: Tuyên dương già làng, Người có uy tín tiêu biểu

Bình Phước: Tuyên dương già làng, Người có uy tín tiêu biểu

Người có uy tín - Phương Thảo - Lê Hoàng - 4 giờ trước
Tỉnh Bình Phước vừa tổ chức Hội nghị biểu dương già làng, Người có uy tín tiêu biểu có nhiều đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động trên địa bàn tỉnh năm 2022.
Lào Cai: Giá trị xuất nhập khẩu trong 9 tháng giảm 39,4% so với cùng kỳ năm trước

Lào Cai: Giá trị xuất nhập khẩu trong 9 tháng giảm 39,4% so với cùng kỳ năm trước

Kinh tế - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Thông tin từ UBND tỉnh Lào Cai cho biết, giá trị xuất nhập khẩu 9 tháng năm 2022 trên địa bàn đạt gần 1,7 tỷ USD, giảm 39,4% so với cùng kỳ 2021.
Dân tộc Giáy

Dân tộc Giáy

Dân tộc Giáy hay Nhắng, Dắng, Pâu Thìn, Pù Nà, Cùi Chu hay Xạ đều là một, nhưng phổ biến gọi là dân tộc Giáy. Tiếng Giáy thuộc ngữ chi Thái trong hệ ngôn ngữ Tai - Ka đai. Người Giáy cư chú chủ yếu ở Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu và Yên Bái với tổng số hơn 57.000 người. Hiện nay, do yêu cầu đời sống và làm việc, người Giáy cư trú tại 39 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam.
Tín dụng chính sách giúp người dân vùng cao Lang Chánh thoát nghèo, bền vững

Tín dụng chính sách giúp người dân vùng cao Lang Chánh thoát nghèo, bền vững

Chính sách dân tộc - Ngọc Thỏa - Quỳnh Trâm - 4 giờ trước
Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách đã giúp hàng nghìn hộ nghèo huyện Lang Chánh (Thanh Hóa) thoát nghèo bền vững và vươn lên làm giàu chính đáng.
Xây dựng Văn Chấn xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc

Xây dựng Văn Chấn xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc

Tin tức - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Sáng 30/9, huyện Văn Chấn (tỉnh Yên Bái) đã tổ chức gặp mặt Kỷ niệm 75 năm thành lập Đảng bộ huyện (30/9/1947 - 30/9/2022). Tới dự buổi gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh; lãnh đạo Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Yên Bái, các đồng chí nguyên lãnh đạo huyện Văn Chấn qua các thời kỳ, đại biểu lão thành cách mạng…
Quảng Ninh: Biểu dương gần 100 Người có uy tín tiêu biểu của tỉnh

Quảng Ninh: Biểu dương gần 100 Người có uy tín tiêu biểu của tỉnh

Người có uy tín - Thiên An - Mỹ Dung - 4 giờ trước
Sáng 30/9, tại Tp. Hạ Long, Tỉnh ủy, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh Quảng Ninh tổ chức Hội nghị biểu dương Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV (2021 - 2022). Gần 100 đại biểu Người có uy tín tiêu biểu của tỉnh tham gia Hội nghị.
Mèo Vạc: Thêm những căn nhà tình thương nơi vùng cao biên giới

Mèo Vạc: Thêm những căn nhà tình thương nơi vùng cao biên giới

Nhịp cầu nhân ái - Văn Hoa - Minh Đức - 4 giờ trước
Vừa qua, Lãnh đạo Công an huyện Mèo Vạc (tỉnh Hà Giang) đã đến động viên, bàn giao nhà ở cho các hộ nghèo, người DTTS đặc biệt khó khăn của xã Niêm Tòng và Niêm Sơn.
Kỷ niệm 50 năm một chặng đường hữu nghị, son sắt Việt Nam - Ấn Độ

Kỷ niệm 50 năm một chặng đường hữu nghị, son sắt Việt Nam - Ấn Độ

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 4 giờ trước
Tối 29/9, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP. Cần Thơ phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tại TP. Hồ Chí Minh tổ chức buổi họp mặt nhằm thắt chặt mối quan hệ hợp tác, hữu nghị truyền thống giữa hai nước nhân dịp Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Ấn Độ (7/1/1972 - 7/1/2022). Đây là dịp hai nước ôn lại chặng đường cùng nhau xây dựng và vun đắp cho mối quan hệ truyền thống hữu nghị tốt đẹp, thủy chung son sắt giữa hai quốc.