Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cộng sinh với rừng

Vân Khánh - 15:00, 18/11/2022

Lâm nghiệp trong xã hội hiện đại không chỉ là khai thác đơn giá trị, mà cần phát triển theo hướng bền vững, khai thác đa giá trị, cộng sinh với rừng.

Chăn nuôi dưới tán rừng tạo ra sản phẩm độc đáo
Chăn nuôi dưới tán rừng tạo ra sản phẩm độc đáo

Dưới những tán rừng

Nếu như trước đây, người DTTS sống dựa vào rừng, chủ yếu khai thác từ tự nhiên, thì giờ đây, nhiều người đã thích nghi với việc phát triển kinh tế rừng theo hướng làm du lịch sinh thái, trồng dược liệu dưới tán rừng…

Chia sẻ về câu chuyện của mình, anh Lềnh A Tráng, dân tộc Dao, ở huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh cho biết, trước đây, người dân bản anh chỉ biết dựa vào rừng như chặt cây làm nhà, săn bắn thú. Thế nhưng giờ đây, anh và mọi người đã biết tận dụng tán rừng trồng cây ba kích.

Lềnh A Tráng đã biết “đánh thức” chính mình và cây ba kích để làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương. Cây ba kích đã đem về cho Lềnh A Tráng doanh thu hơn 1 tỷ đồng mỗi năm. Không riêng Lềnh A Tráng, giờ đây, nhiều người ở Quảng Ninh đã trồng cây ba kích để phát triển kinh tế ngay dưới tán rừng.

Việt Nam có khoảng 7.000 loài cây thuộc nhóm lâm sản ngoài gỗ (LSNG), trong đó có 216 loài tre, nứa; 56 loài song, mây; 5.000 loài cây dược liệu... hàng trăm loài làm thực phẩm. Trong đó, miền núi phía Bắc chiếm tới hơn 70% tổng số loài thực vật LSNG và hơn 90% các loài LSNG quý hiếm của cả nước. Thực tế, số loài cây LSNG ở Việt Nam cũng như ở các tỉnh Trung Du và miền núi phía Bắc cao hơn rất nhiều so với các loài LSNG đã thống kê do nhiều loài chưa được biết đến công dụng.

Theo thống kê, tổng diện tích một số nhóm, loài LSNG chủ yếu ở Việt Nam khoảng 2.696.821 ha, trong đó, diện tích LSNG phân bố tự nhiên trong rừng khoảng 1.922.634 ha, diện tích LSNG trồng khoảng 776.948 ha. Một số loài có diện tích trồng lớn và có sản lượng khai thác đạt giá trị cao như: Cây quế chiếm diện tích lớn nhất lên tới 137.000 ha, sản lượng khoảng 32.000 tấn vỏ khô/năm; cây hồi chiếm diện tích khoảng 60.500 ha, sản lượng đạt khoảng 24.200 tấn quả khô/năm; thảo quả chiếm diện tích diện tích 35.500 ha, sản lượng khoảng 5.325 tấn quả khô/năm; sa nhân chiếm diện tích 5.820 ha, sản lượng khoảng 582 tấn quả khô/năm; ba kích chiếm diện tích 1.295 ha, sản lượng khoảng 648 tấn củ tươi/năm.

Một số loài cây dược liệu khác như: Đẳng sâm, chè dây tập trung ở vùng núi cao các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai và Hà Giang với diện tích khoảng 4.500 ha, hằng năm cung cấp lên tới 9.000 tấn sản phẩm. Tổng giá trị kinh tế từ LSNG chính ước đạt khoảng 3.361 tỷ đồng/năm.

Thị trường tiêu thụ các sản phẩm LSNG gồm nội địa và xuất khẩu. Theo số liệu thống kê của Trung tâm Nghiên cứu LSNG, giai đoạn từ năm 2016 - 2020, sản phẩm LSNG xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam là sản phẩm mây tre, hồi, quế, thảo quả, sa nhân, nhựa thông... Các mặt hàng LSNG xuất khẩu có tốc độ tăng trưởng nhanh như sản phẩm mây tre với giá trị xuất khẩu tăng bình quân khoảng 30%/năm trong giai đoạn 2016 - 2020, kim ngạch xuất khẩu đạt 608 triệu USD năm 2020. Sản phẩm quế, hồi tăng bình quân khoảng 50%/năm, kim ngạch xuất khẩu năm 2020 đạt 245 triệu USD; dược liệu khoảng 90 - 110 triệu USD/năm; tinh dầu và dầu nhựa khoảng 100 - 110 triệu USD/năm.

Tiềm năng, lợi thế về kinh tế - xã hội là rất lớn từ LSNG và giá trị cảnh quan, sinh thái của rừng, thế nhưng việc quản lý, khai thác, sử dụng vẫn còn không ít bất cập. Việc khai thác các giá trị đa dụng của rừng vẫn đang ở mức tiềm năng; chưa khai thác, sử dụng một cách tổng hợp đa chức năng, đa giá trị của hệ sinh thái rừng để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng về kinh tế - xã hội cao hơn.

Trồng cây dược liệu dưới tán rừng đem lại thu nhập cao
Trồng cây dược liệu dưới tán rừng đem lại thu nhập cao

Nhiều tiềm năng chưa khai thác

Từ những câu chuyện thực tế cho thấy khai thác kinh tế rừng trong xã hội hiên đại cần cộng sinh với rừng. Hướng đi này vừa bảo vệ rừng, vừa tạo ra nguồn thu bền vững.

Theo Tổng cục Lâm nghiệp, tổng nguồn thu dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) giai đoạn 2011 - 2020 của các tỉnh Trung Du, miền núi phía Bắc là hơn 7.750 tỷ đồng (chiếm 48,4% tổng thu của cả nước). Bình quân mỗi năm thu khoảng 775 tỷ đồng; riêng năm 2020 thu được 1.239 tỷ đồng. Tiềm năng nguồn thu từ DVMTR tập trung chủ yếu tại các tỉnh khu vực Tây Bắc (Lai Châu, Sơn La, Điện Biên), nơi có nhiều hệ thống thủy điện với công suất lớn như: Thủy điện Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình trên sông Đà. Riêng tỉnh Lai Châu có nguồn thu từ tiền DVMTR lớn nhất cả nước, với tổng số tiền DVMTR giai đoạn 2011 - 2020 là 2.647 tỷ đồng, chiếm 16,5% tổng thu giai đoạn của cả nước và 34% của các tỉnh phía Bắc.

Rừng khu vực Trung Du và miền núi phía Bắc, nếu triển khai tất cả các phương án giảm phát thải và đạt được lượng phát thải, đồng thời giữ mức phát thải của các diện tích còn lại ở mức bình thường thì dự kiến sẽ có khoảng 51,27 triệu tấn Carbon (CO2) có thể thương mại với giá dự kiến là 5USD/tấn CO2 (tính theo giá chuyển nhượng cho Quỹ Đối tác Carbon trong lâm nghiệp của khu vực Bắc Trung Bộ), tổng thu từ việc bán tín chỉ Carbon đạt khoảng 256 triệu USD giai đoạn 2021 - 2030, trung bình 25,6 triệu USD/năm (tương đương 588 tỷ đồng/năm).

Ngoài ra, rừng ở khu vực Trung Du và miền núi phía Bắc còn có tiềm năng rất lớn về du lịch sinh thái. Các khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên có đỉnh Fansipan - nóc nhà của Đông Dương; Vườn quốc gia Bái Tử Long - Vịnh Hạ Long được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới với hàng nghìn hòn đảo cùng với đền, chùa, di tích lịch sử - văn hóa; Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, Tà Xùa, Sốp Cộp và Xuân Nha, tỉnh Sơn La với khí hậu ưu đãi, thời tiết mát mẻ quanh năm phù hợp phát triển các hoạt động du lịch sinh thái; Vườn quốc gia Du Già; rừng thông Yên Minh, Vườn quốc gia Ba Bể - khu Ramsar với hệ sinh thái rừng ngập nước...

Các tỉnh Trung Du và miền núi phía Bắc có tổng diện tích rừng tự nhiên gần 4 triệu ha (chiếm 38,6% tổng diện tích rừng tự nhiên toàn quốc), đa dạng về chủng loài LSNG, đặc biệt là các loài dược liệu dưới tán rừng; người dân có nhiều kinh nghiệm về nuôi trồng, chế biến LSNG. Do vậy, địa bàn nơi đây, đặc biệt là các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Hà Giang, Cao Bằng, Yên Bái, Phú Thọ, Quảng Ninh... có đầy đủ tiềm năng và lợi thế về nguồn LSNG, phát triển kinh tế dưới tán rừng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đẩy mạnh phát triển, mở rộng vùng quế hữu cơ

Đẩy mạnh phát triển, mở rộng vùng quế hữu cơ

Quế đang là cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo của người nông dân các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Yên Bái. Để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững diện tích quế, các địa phương đang hướng đến vùng hình thành vùng nguyên liệu sạch, sản xuất theo hướng hữu cơ.
Tin nổi bật trang chủ
Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Sơn La: Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý từ Chương trình MTQG

Công tác Dân tộc - V.Minh - 2 giờ trước
Nâng cao hiệu quả truyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và khả năng tiếp cận và thụ hưởng trợ giúp pháp lý (TGPL), là những mục tiêu của Tiểu dự án 1, thuộc Dự án 10 của Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; giai đoạn I: 2021 - 2025. Để đạt mục tiêu này, tỉnh Sơn La đã và đang tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền đưa kiến thức pháp luật đến với đồng bào; đồng thời giúp đồng bào nắm được quyền lợi của mình, vừa góp phần thực hiện thắng lợi Chương trình MTQG.
Thủ tướng định hướng

Thủ tướng định hướng "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" cho phát triển Đông Nam Bộ

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Định hướng nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã dành nhiều thời gian phân tích sâu về "tư duy mới, đột phá mới, giá trị mới" giúp khu vực Đông Nam Bộ phát triển mạnh mẽ.
7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

7 dự báo xu hướng du lịch cho năm 2023

Du lịch - PV - 5 giờ trước
Mọi người trên khắp thế giới đang cảm thấy lạc quan hơn rất nhiều về du lịch năm 2023 so với 2022, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Mới đây Booking.com đã ủy nhiệm thực hiện một nghiên cứu chuyên ngành và đưa ra 7 dự đoán về xu hướng du lịch cho 2023.
Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Hội sách Quảng Ninh năm 2022: “Khai mỏ trí thức - Tiếp lửa tương lai”

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 6 giờ trước
Từ ngày 24 - 27/11, tại hai không gian Thư viện tỉnh và Quảng trường 30/10 đã diễn ra Hội sách Quảng Ninh năm 2022 với chủ đề “Khai mỏ tri thức - Tiếp lửa tương lai”. Hội sách đã thu hút đông đảo bạn đọc tham gia góp phần thúc đẩy văn hóa đọc ở Quảng Ninh.
Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Gia Lai: Trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai lớp học cồng chiêng và múa xoang

Tin địa phương - Ngọc Thu - 6 giờ trước
Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện Đak Đoa (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện đã tổng kết lớp học cồng chiêng và múa xoang, trao chứng nhận cho 47 học sinh dân tộc Gia Rai của Trường Tiểu học số 1 xã Ia Băng.
Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi – hương vị tình yêu của người Mường Hoà Bình

Bánh uôi là đặc sản của người Mường ở Hòa Bình. Bánh có rất nhiều tên gọi khá hay, ý nghĩa và mĩ miều khác như bánh tình yêu, bánh cặp, bánh vợ chồng hay bánh đoàn kết... Bánh uôi chính là niềm tự hào của người Mường, là một nét độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực của một miền sơn cước mỗi dịp Tết đến Xuân về.
Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 26/11/2022

Thể thao - B. Ngân - 7 giờ trước
Ngày 26/11/2022, vòng bảng World Cup 2022 diễn ra 4 trận đấu ở các bảng B, C và D.
GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

GDP bình quân đầu người Việt Nam tăng trưởng ấn tượng nhất thế giới

Kinh tế - PV - 8 giờ trước
Trong giai đoạn 2006-2021, GDP bình quân đầu người của Việt Nam theo USD giá hiện hành đã tăng gần 371% (tăng gần 5 lần).

"Chuyện tình Pha Dua" ở vùng cao xứ Thanh

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm - 9 giờ trước
Tối 25/11, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa phối hợp với huyện Quan Sơn tổ chức Lễ khai mạc Liên hoan văn nghệ dân gian “Chuyện tình Pha Dua” - Phiên chợ vùng cao của đồng bào DTTS 11 huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa năm 2022.
Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Đắk Lắk: Liên hoan văn hóa cồng chiêng để lại những ấn tượng đẹp

Sắc màu 54 - Lê Hường - 9 giờ trước
Tối 25/11 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Bế mạc Liên hoan văn hóa cồng chiêng lần thứ II, năm 2022 tại Trung tâm văn hóa tỉnh.
Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới

Tin tức - PV - 10 giờ trước
Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Ðảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9/11/2022, Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Nghị quyết.