Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn trang phục truyền thống các DTTS - Một góc nhìn khác

Mạnh Cường - 18:52, 07/12/2021

Trong nhịp sống hiện đại ngày nay, khi điều kiện sống thay đổi, sự giao lưu văn hóa diễn ra mạnh mẽ thì trang phục truyền thống của đồng bào các DTTS cũng đã có những cải tiến để thích ứng. Điều này không chỉ có ý nghĩa bảo tồn những giá trị văn hóa dân tộc mà còn có tác dụng lan tỏa những giá trị đó tới cộng đồng, xã hội.

Trang phục của đồng bào DTTS trong đời sống hàng ngày có sự thay đổi để phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại
Trang phục của đồng bào DTTS trong đời sống hàng ngày có sự thay đổi để phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại (Trong ảnh Phụ nữ dân tộc Lô Lô trong trang phục dân tộc)

Qúy nhưng khó giữ

Người Sán Dìu sống rải rác ở chân núi Tam Đảo, từ xã Ninh Lai (Sơn Dương, Tuyên Quang) chạy dọc đến xã Ngọc Thanh (Phúc Yên, Vĩnh Phúc), với khoảng 35.000 người, nhưng rất khó để nhận biết nét riêng của đồng bào, nếu không phải ngày lễ tết, hoặc một dịp đặc biệt nào đó, đồng bào mặc bộ trang phục truyền thống của dân tộc của mình.

Theo chị Lưu Thị Tư, xã Ngọc Thanh (Phúc Yên, Vĩnh Phúc), khi Khu du lịch Flamingo Đại Lải tổ chức chương trình Lễ hội ẩm thực Sán Dìu để phục vụ khách du lịch, đơn vị đã thuê của chúng tôi mấy chục bộ trang phục Sán Dìu truyền thống. Tuy nhiên, để mặc sao cho đúng, tôi đã cử thêm nhân viên là người Sán Dìu vào hướng dẫn cho nhân viên cách mặc.

Tương tự, khi đến thôn Thanh Hà, xã An Phú (Mỹ Đức, Hà Nội) trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, thật khó để nhận biết đây là nơi sinh sống của đồng bào Mường (chiếm hơn 70% dân số). Người dân ở đây cho biết, đã từ rất lâu họ không còn may và mặc trang phục truyền thống nữa, ngay cả những ngày lễ hội.

Bà Hà Mai Ven, dân tộc Nùng, xã Thụy Hùng, huyện Cao Lộc (Lạng Sơn) chia sẻ rằng, giới trẻ người Nùng không thích mặc bộ trang phục truyền thống do họ bảo không phù hợp với cuộc sống hiện đại.

Không riêng gì người Sán Dìu, người Mường, người Nùng mà trang phục của hầu hết các DTTS hiện nay đang đứng trước nguy cơ mai một. Nguyên nhân chính bởi hầu như những bộ trang phục đó được dệt bằng tay, chất liệu thổ cẩm ấm vào mùa đông nhưng rất nóng vào mùa hè ,và thường bị dính chàm trong thời gian đầu mặc (do phai màu). Hơn nữa nó cũng rất khó mặc, kiểu dáng đã quá quen thuộc nên dễ gây nhàm chán và không theo kịp với xu thế thời trang hiện đại.

Qua tìm hiểu thực tế, thì hầu hết đồng bào cũng rất thích, trân trọng trang phục truyền thống dân tộc mình, nên cố gắng gìn giữ. Tuy nhiên, với điều kiện cuộc sống mới, thay vì giữ khư khư và sử dụng những bộ trang phục truyền thống chỉ mang tính chất hình thức (mặc khi diễn ra lễ hội, giao lưu, ghi hình…; sau đó sẽ cởi ra thay bằng trang phục phổ thông), thì cộng đồng các DTTS cũng đang có những cải biến, cách tân để phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại.

Trang phục dân tộc Thái tôn lên nét đẹp của người phụ nữ với nhiều màu sắc, có thể mặc quanh năm. Ảnh Hà Trung
Trang phục dân tộc Thái tôn lên nét đẹp của người phụ nữ với nhiều màu sắc, có thể sử dụng trong mọi sinh hoạt hàng ngày. Ảnh Hà Trung

Thay đổi để bảo tồn

Những năm gần đây, đến nhiều bản, làng vùng dân tộc Thái, Mông,...chúng ta sẽ lại chứng kiến, hầu hết người dân vẫn mặc những bộ trang phục truyền thống trong sinh hoạt hằng ngày, dù là mùa Đông hay mùa Hè. Tuy nhiên, nhiều bộ trang phục đã được cách tân bởi kiểu dáng, màu sắc nhưng khi nhìn vào, vẫn có thể nhận biết người mặc là dân tộc nào.

Chị Sùng Mí Yên, nhiều năm liền là Trưởng làng Văn hóa Du lịch cộng đồng dân tộc Mông tại Mèo Vạc (Hà Giang) chia sẻ, thời gian trước kia khi còn là Trưởng Làng Văn hóa dân tộc Mông, khi bản thân và nhân viên mặc những bộ trang phục truyền thống để tiếp khách, di chuyển hoặc khi làm bếp thì những bộ trang phục truyền thống rất nóng, đến ngày hôm sau không thể mặc lại được. Mà để giặt thì khó, bởi với khí hậu vùng miền núi khó khô và mất nhiều thời gian để mặc”, 

Hiện nay, bà con dùng bằng vải bông, vải lanh, vải nhung mềm mại và bắt mắt hơn so với những chất liệu vải được mua ở chợ vừa cứng, vừa khó giặt như trước kia. Bên cạnh đó, trang phục dân tộc Mông ở các vùng khác đã được thêu nhiều họa tiết hoa văn, vẽ sáp ong… đã có sự pha trộn.  Còn đối với người Mông ở Mèo Vạc, trước kia váy 1 mảnh, có hai đai dài và quấn vòng quanh bằng đai, xiết chặt đến khi nào vừa với cơ thể. Bây giờ người ta làm chun và làm bằng váy chùm dễ mặc hơn. 

Theo chị Yên, sự thay đổi không phải là mất đi bản sắc văn hóa, mà sáng tạo để phù hợp với cuộc sống bây giờ. Bởi ngày bình thường họ có thể mặc nhiều mẫu khác nhau, tuy nhiên, người dân vẫn tự ý thức mặc những bộ trang phục truyền thống của họ trong những sự kiện trọng đại của dân tộc.

Chị Sùng Mí Yên nhấn mạnh, đối với du khách thích trang phục người Mông, sự thay đổi từ việc quấn bằng đai, sang mặc bằng chun là phù hợp, bởi nếu quá phức tạp, lại cần thêm một người để hướng dẫn.

Tương tự, chị Quàng Thị Biên, thợ may trang phục dân tộc Thái tại Bản Chậu, phường Chiềng Cơi, TP. Sơn La cũng chia sẻ, trang phục Thái bây giờ cũng đã khác đi một chút so với trang phục Thái cổ để phù hợp và dễ mặc hơn với cuộc sống.

Theo chị Biên, áo của người Thái cổ có 2 dạng, cổ thắt, cổ cao; màu chủ đạo là màu đen, tràm, trắng, vải được dệt bằng tay. Hiện nay, có nhiều loại vải khác nhau như vải nhung, vải lụa… do đó, chị cũng đã cho ra đời nhiều mẫu áo khác nhau với nhiều màu, nhiều họa tiết hoa văn đẹp mắt hơn. Và đặc biệt, mùa nào cũng có thể mặc được.

Về kiểu dáng, hiện nay người Thái ưa thích mặc tay bồng, nhìn nó sẽ trẻ trung hơn so với may thẳng, tay dài như trước kia. Cổ áo cũng vậy, có nhiều mẫu hơn nhưng chủ đạo vẫn là cổ cao kín đáo. Chiếc váy đã được xẻ bên trong để thuận tiện đi lại.

Chị Biên nhấn mạnh, dù cách tân nhưng người thợ may vẫn may theo kiểu dáng cũ của người Thái, và chỉ cần nhìn vào là biết đó là người Thái.

Khảo sát tại một số điểm du lịch nổi tiếng, người dân địa phương đã tận dụng những bộ trang phục truyền thống của mình, có chút cách tân dễ mặc, sử dụng nhiều chất liệu vải khác nhau để cho khách du lịch thuê, tạo ra nguồn thu nhập đáng kể. 

Chỉ tính nhẩm, thuê một bộ trang phục truyền thống có giá dao động từ 30-50 nghìn đồng/buổi (thường thì 2 tiếng), mỗi ngày có những điểm đón hàng nghìn lượt khách đến thăm quan, trong đó ít nhất 10% lượng khách có nhu cầu thuê trang phục để chụp ảnh thì thấy rằng, nguồn lợi từ việc cho thuê trang phục truyền thống là vô cùng lớn.

Đặc biệt, hiểu được những giá trị từ chất liệu vải, đến quá trình dày công làm nên một bộ trang phục truyền thống, và khi có sự cách tân dễ mặc hơn, sử dụng chất liệu đơn giản hơn, nhiều khách du lịch, trong đó có khách quốc tế đã mua cho mình những bộ trang phục truyền thống của người dân địa phương để làm kỉ niệm, để mặc trình diễn hoặc mặc trong những dịp đặc biệt...

Có thể thấy rằng, việc giữ gìn trang phục truyền thống là rất cần thiết, song cùng với sự phát triển của xã hội, việc đồng bào cải tiến trang phục để thích ứng, để nó luôn xuất hiện trong đời sống hiện đại, cũng là một cách để bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc tới mọi vùng miền, vượt biên giới xa xôi...

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Nói đến rượu cần, là nói đến đặc sản của đồng bào DTTS Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng. Dễ dàng nhận thấy trên thị trường hiện nay, những ghè rượu cần làm từ hạt bo bo, nếp than, gạo xà cơn hay bột mì. Tuy nhiên, để nói về loại rượu được nấu với nguyên liệu tự nhiên nhất của người Ba Na, thì đó là rượu cần được nấu từ hạt gào, loại cây hiện nay còn rất ít.
Tin nổi bật trang chủ
Bàn cách đẩy mạnh tiêu thụ nông sản vùng đồng bào DTTS và miền núi

Bàn cách đẩy mạnh tiêu thụ nông sản vùng đồng bào DTTS và miền núi

Kinh tế - Khánh Thi - 1 phút trước
Việc thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm hàng hoá vùng đồng bào DTTS và miền núi đã đạt được những kết quả nhất định, không chỉ qua các kênh phân phối lớn nhỏ trong nước, mà còn được tiêu thụ nhiều hơn qua sàn giao dịch thương mại điện tử và các hoạt động văn hoá - du lịch. Đây là những “kênh” phân phối tiềm năng, góp phần phát triển thương mại và tiêu thụ sản phẩm vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Phát triển bền vững quan hệ thương mại Việt Nam-Lào

Phát triển bền vững quan hệ thương mại Việt Nam-Lào

Kinh tế - Khánh Thư - 6 phút trước
Theo đánh giá của các chuyên gia, triển vọng và dư địa cho hợp tác thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Lào vẫn còn nhiều. Trong một vài năm tới, trao đổi thương mại song phương có thể đạt mốc 2 tỷ USD, nếu duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay.
Trải nghiệm Tây Giang

Trải nghiệm Tây Giang

Media - Hoàng Quý-Duy Ly - 1 giờ trước
Nằm trên đỉnh Trường Sơn quanh năm mây mù bao phủ với độ cao trên 1.580m, Tây Giang (Quảng Nam) sở hữu hệ sinh thái rừng hoang sơ, hùng vỹ như rừng cây pơ mu, đỗ quyên, lim cổ thụ.... Nơi đây không chỉ có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Cơ Tu với những phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, nhạc cụ… vô cùng độc đáo tạo nên sự hấp dẫn riêng cho vùng đất Tây Giang xinh đẹp này.
Chư Păh (Gia Lai): Người có uy tín góp sức xây dựng quê hương

Chư Păh (Gia Lai): Người có uy tín góp sức xây dựng quê hương

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Những năm qua, đội ngũ Người có uy tín trong đồng bào DTTS ở huyện Chư Păh, Gia Lai đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia các phong trào yêu nước, phát triển kinh tế, chung tay xây dựng thôn, làng ngày càng khởi sắc.
Quảng Nam: Quan tâm, chăm sóc sức khỏe đồng bào DTTS các xã biên giới

Quảng Nam: Quan tâm, chăm sóc sức khỏe đồng bào DTTS các xã biên giới

Sức khỏe - Châu Loan - 1 giờ trước
Trong những năm qua, tỉnh Quảng Nam luôn quan tâm thực hiện tốt các Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, dân số, gia đình, trẻ em, bảo đảm tốt việc chăm sóc sức khỏe cho đồng bào DTTS tại các xã biên giới. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS giai đoạn 2021-2030.
Trải nghiệm Tây Giang

Trải nghiệm Tây Giang

Nằm trên đỉnh Trường Sơn quanh năm mây mù bao phủ với độ cao trên 1.580m, Tây Giang (Quảng Nam) sở hữu hệ sinh thái rừng hoang sơ, hùng vỹ như rừng cây pơ mu, đỗ quyên, lim cổ thụ.... Nơi đây không chỉ có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Cơ Tu với những phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, nhạc cụ… vô cùng độc đáo tạo nên sự hấp dẫn riêng cho vùng đất Tây Giang xinh đẹp này.
Đakrông (Quảng Trị): Tăng cường đầu tư giao thông thúc đẩy phát triển kinh tế -xã hội

Đakrông (Quảng Trị): Tăng cường đầu tư giao thông thúc đẩy phát triển kinh tế -xã hội

Kinh tế - Hồ Sỹ Phùng- Khánh Ngân - 1 giờ trước
Từ nguồn lực của Nhà nước kết hợp vận động Nhân dân tham gia đóng góp, hơn 25 năm qua, kể từ ngày thành lập huyện (17/12/1996), cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn huyện Đakrông từng bước được đầu tư, hoàn thiện, tạo nên sự kết nối giao thông thông suốt từ trung tâm huyện đến các xã, nhất là các thôn, bản vùng sâu, vùng xa; nhiều đường liên thôn, bản đến các trung tâm xã đã được nâng cấp bằng bê tông kiên cố; nhiều cây cầu mới được xây dựng kết nối thúc đẩy các vùng trọng điểm kinh tế - xã hội của huyện phát triển.
Những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt mở lối thoát nghèo

Những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt mở lối thoát nghèo

Phóng sự - Nguyễn Thanh - 1 giờ trước
Nhiệt huyết, trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm… là những gì mà chúng tôi cảm nhận được ở những Người có uy tín trong cộng đồng người Chứt dưới đỉnh Trường Sơn. Dẫu rằng, mỗi người một hoàn cảnh, một cách làm nhưng họ đã gặp nhau ở một điểm chung đầy tự hào và đáng trân trọng: tiên phong “mở lối” thoát nghèo cho bà con dân bản.
Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Giữ nguyên liệu tự nhiên để chế biến đặc sản rượu cần

Sắc màu 54 - Đ.Dương - T. Nghĩa - 1 giờ trước
Nói đến rượu cần, là nói đến đặc sản của đồng bào DTTS Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng. Dễ dàng nhận thấy trên thị trường hiện nay, những ghè rượu cần làm từ hạt bo bo, nếp than, gạo xà cơn hay bột mì. Tuy nhiên, để nói về loại rượu được nấu với nguyên liệu tự nhiên nhất của người Ba Na, thì đó là rượu cần được nấu từ hạt gào, loại cây hiện nay còn rất ít.
Người có uy tín ở Kông Chro giữ bình yên cho buôn làng

Người có uy tín ở Kông Chro giữ bình yên cho buôn làng

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Thời gian qua, Người có uy tín trong đồng bào DTTS ở huyện Kông Chro (Gia Lai), đã thể hiện tốt vai trò trong việc vận động, tuyên truyền pháp luật, đấu tranh phòng - chống tội phạm, giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng, góp phần ổn định an ninh trật tự tại địa phương, xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư.
Thanh Hóa đưa điện lưới quốc gia về các bản vùng biên giới

Thanh Hóa đưa điện lưới quốc gia về các bản vùng biên giới

Xã hội - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước
Sở Công Thương Tỉnh Thanh Hóa vừa phối hợp với huyện Quan Sơn, Công ty Điện lực Thanh Hóa và đơn vị nhà thầu tổ chức đóng điện trạm biến áp cấp điện lưới cho bản Xa Mang, xã Sơn Điện, huyện Quan Sơn.