Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bánh tét của người Chăm

PV - 11:54, 12/01/2023

Bánh tét luôn hiện diện trong mâm cúng, đặc biệt hai lễ lớn là Kate và Ramưwan và trở thành biểu tượng ý nghĩa trong văn hóa ẩm thực của người Chăm.

Hương vị bánh ngày Tết của người Chăm
Hương vị bánh ngày Tết của người Chăm

Bánh tét - tiếng Chăm là “tapei nung”. Người Chăm có câu tục ngữ: “Tapei nung ala, Sakaya ngok” (bánh tét bên dưới, bánh xakaya bên trên). Đây là câu tục ngữ được lưu truyền từ nhiều đời trong cộng đồng người Chăm. Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hữu Hiệp (Hội VHNT tỉnh An Giang), “bánh tét là một loại “bánh thiêng” mà bất cứ người Nam Bộ nào cũng rất quý trọng, đến mức không dám tự tiện làm để ăn cho đỡ thèm mà phải chờ đến đúng ngày giỗ tết, cúng quảy mới làm để dâng lên!

Còn trong các lễ cúng tế của người Chăm, như đám tang, lễ cúng gia tiên... trên các mâm lễ không thể thiếu “tapei nung”. “Tapei nung” Chăm có hai loại: “tapei nung bbek” và “tapei nung binah”.

“Tapei nung bbek” là bánh tét đòn, đường kính khoảng 7cm, dài khoảng 30cm. Nguyên liệu chính để làm hai thứ bánh này là gạo nếp và đậu. Gạo nếp ngâm khoảng nửa giờ đồng hồ, vớt lên để ráo. Có thể dùng các loại đậu như đậu phụng, đậu đen… rửa sạch, trộn vào gạo nếp.

Nhân lạt thường là đậu đen hay đậu phụng, nhân mặn gồm đậu xanh bóc vỏ, hấp và xào chung với hành củ tím thái mỏng thêm tiêu. Lá dùng để gói bánh là lá chuối. Nếu là lá chuối chát thì tốt hơn, bánh sẽ xanh và thoảng hương dễ chịu. Lá chuối mang phơi nắng cho vừa dẻo để khi gói không bị nứt và rách.

Bánh tét Chăm 1

Trong cộng đồng Chăm Nam Bộ, do cách biệt về địa lý, khác biệt về thổ nhưỡng cũng như phong tục tập quán, đã có khác biệt nhất định về cách ăn uống cũng như các món ăn. Trong đó, các món bánh mang đậm đặc trưng Chăm Nam Bộ khác đôi chút về hình dáng cũng như nguyên vật liệu.

Ở vùng Ninh Thuận, Bình Thuận, An Giang và cả cộng đồng người Chăm ở Campuchia, đến mùa lễ hội là bà con Chăm cùng tụ hợp giúp nhau làm bánh, người phơi lá chuối, người lau xếp lá, người cột dây. Không khí làm bánh tét đã làm nên sự gắn kết xóm làng.

Trong sự kiện văn hóa và ẩm thực Chăm lần đầu tiên trên đất Italia vào tháng 10/2022, tổ chức đúng vào mùa đại lễ Kate diễn ra khắp làng Chăm nhằm tưởng nhớ các vị thần và ông bà tổ tiên, tôi đã chọn món bánh tét để kể và khoe với bạn bè nước ngoài, với bạn bè Việt kiều tại Italy. Buổi sự kiện các vị khách vừa được thưởng thức câu chuyện Chăm, vừa nếm vị bánh tét Chăm chính hiệu, không ngớt ngợi khen đến món bánh đặc biệt này.

Trong những chuyến đi tìm mảng ghép ký ức hình bóng trang phục, tiếng nói và hương vị món ăn của tổ tiên, tôi đã len lỏi theo mọi ngõ ngách làng quê Chăm, đi từ miền Trung Việt Nam qua đến làng Chăm Châu Đốc An Giang, rồi sang làng Chăm Campuchia. Trong những lần đó tôi đã tìm thấy bánh tét, bánh Girong liya, bánh nổ… và bánh tét là loại bánh tôi tò mò nhất vì nó mang nhiều hình bóng, cả Việt cả Chăm.

Bánh tét và bánh Sakaya chuẩn bị cho lễ cúng người Chăm Bani
Bánh tét và bánh Sakaya chuẩn bị cho lễ cúng người Chăm Bani

Tôi được vài lần dự nghi lễ Ngak Mamum và lễ ngak Ndam Padhi tại làng Chăm Kompong Chhnang (Campuchia), đây cũng là hai nghi lễ truyền thống giống cộng đồng người Chăm ở Việt Nam. Trong mâm lễ có bánh Chăm - món bánh tét “tapei nung” và các loại bánh khác nhưng bánh tét là món chủ đạo không thể thiếu trong mâm cúng truyền thống của họ.

Cách gói bánh, nấu bánh vẫn mang hương vị truyền thống của cố hương, đặc biệt là bánh tét cặp. Ngày nay bánh tét có mặt khắp các cộng đồng Chăm, từ Bình Thuận, Ninh Thuận, An Giang cho đến cộng đồng Chăm Campuchia, với ít nhiều khác biệt.

Khi gói người ta dùng lá chuối hai lớp làm vỏ, để bọc đậu nếp, cuộn tròn, cột bằng dây lạt giang, hai bên đầu bánh gói gấp như hình tam giác, sau đó cột tiếp bốn vòng dựng cho bánh đứng thẳng. Muốn cho bánh cứng tránh bị hư dành ăn lâu ngày, người ta giữ bánh đứng và dùng cây đũa thọc, nêm cho chặt, xếp theo hình chéo vào nồi, nấu khoảng từ 5 đến 6 giờ đồng hồ là dùng được.

Còn “tapei nung binah” hay còn gọi là bánh tét cặp. Nguyên liệu được dùng như bánh tét đòn, nhưng nhỏ và ngắn hơn, không có nhân. Bánh gói theo hình bán nguyệt, rồi ghép hai bánh đối xứng với nhau, sau đó buộc lạt, tạo thành hình một bánh đòn.

“Tapei nung binah” được luộc trực tiếp trong nồi nước đun sôi, như bánh tét đòn. Bánh tét cặp được dùng trong các đám tang, giỗ kỵ. Bởi đây là loại bánh không được dùng trong những ngày thường, cho nên chúng hầu như không bị biến tấu như trong trường hợp “tapei nung bbek” vì còn dùng để đãi khách ngày thường nên theo thời gian đã được biến tấu đa dạng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cải khô muối ống lồ ô của người Gié Triêng

Cải khô muối ống lồ ô của người Gié Triêng

Được đi nhiều nơi, thưởng thức nhiều món ăn của đồng bào DTTS, nhưng tôi vẫn ấn tượng mãi với món cải khô muối ống lồ ô của người Gié Triêng ở thôn Nông Nội, xã Đắk Nông (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum). Món ăn đã trở thành sản phẩm OCOP cấp tỉnh hạng 3 sao, do HTX Y Tuân sản xuất.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tham dự Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024

Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tham dự Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024

Chiều 14/6, tại Phủ Chủ tịch, đồng chí Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương đã gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu là các già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới, biển, đảo tại Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024 do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Bộ Tư lệnh BĐBP tổ chức tại Hà Nội.
Để Luật Căn cước đi vào cuộc sống

Để Luật Căn cước đi vào cuộc sống

Media - Trọng Bảo - 2 giờ trước
Luật Căn cước sẽ có hiệu lực thi hành kể từ 1/7/2024. Đây là luật mới, sẽ tạo nhiều thuận lợi trong việc đi lại, giao dịch của người dân, đăc biệt là người dân tại vùng cao. Để Luật phát huy hiệu quả, Công an các địa phương đang nỗ lực tuyên truyền sâu rộng Luật Căn cước đến người dân, với nhiều hình thức đa dạng, phong phú.
Mộc Châu: Người có uy tín tiên phong trong phát triển kinh tế

Mộc Châu: Người có uy tín tiên phong trong phát triển kinh tế

Media - Thuý Hồng - Tuấn Ninh - 2 giờ trước
Bằng uy tín và trách nhiệm của mình, Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La luôn tiên phong nêu gương sáng, tích cực đi đầu trong tuyên truyền, vận động nhân dân ở địa phương thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều tấm gương Người có uy tín đã tích cực thi đua lao động sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Kiên Giang: Đến tháng 10/2024 truy xuất nguồn gốc thủy sản qua phần mềm eCDT cơ bản thông suốt

Kiên Giang: Đến tháng 10/2024 truy xuất nguồn gốc thủy sản qua phần mềm eCDT cơ bản thông suốt

Kinh tế - Như Tâm - 2 giờ trước
UBND tỉnh Kiên Giang vừa ban hành Kế hoạch số 193/KH-UBND về việc triển khai thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác qua Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) trên địa bàn tỉnh.
Cảnh giác với hiện tượng thu mua bọ xít đen giá “khủng”

Cảnh giác với hiện tượng thu mua bọ xít đen giá “khủng”

Xã hội - Minh Nhật - 2 giờ trước
Hiện nay, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin mua, bán bọ xít đen với giá cao, không kể số lượng. Việc mua bán bọ xít đen thông qua mạng xã hội tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài.
TP. Hạ Long (Quảng Ninh): Giai đoạn 2024-2029, tiếp tục phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi

TP. Hạ Long (Quảng Ninh): Giai đoạn 2024-2029, tiếp tục phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi

Công tác Dân tộc - Mỹ Dung - 2 giờ trước
Ngày 14/6, TP. Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ I năm 2024 với chủ đề “Các dân tộc đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng hội nhập và phát triển bền vững”. Đại hội có sự tham gia của 150 đại biểu chính thức, đại diện cho trên 23.500 đồng bào của 32 DTTS trên địa bàn.
Tin trong ngày - 13/6/2024

Tin trong ngày - 13/6/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 13/6, có những thông tin đáng chú ý sau: Việt Nam là 1 trong 10 điểm đến hàng đầu ở khu vực Đông Á. Trên 3.000 cuốn sách giáo khoa Khmer ngữ được bàn giao cho các chùa Nam tông Khmer. Thủy triều đỏ xuất hiện tại Kiên Giang: Cảnh báo nguy hiểm!. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đại Từ (Thái Nguyên): Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS giai đoạn 2024-2029 xuống dưới 6,5% theo tiêu chí mới

Đại Từ (Thái Nguyên): Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS giai đoạn 2024-2029 xuống dưới 6,5% theo tiêu chí mới

Tin tức - Hà Anh - 2 giờ trước
Ngày 14/6, huyện Đại Từ tổ chức Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số (DTTS) lần thứ IV, năm 2024 với chủ đề: “Các dân tộc huyện Đại Từ giữ gìn bản sắc văn hóa, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết, xây dựng huyện nông thôn mới nâng cao và trở thành thị xã trước năm 2030”. Tham dự Đại hội có đại diện lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện cùng 150 đại biểu là người DTTS tiêu biểu trên địa bàn.
Tủa Chùa (Điện Biên): Đề ra 11 nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi trong giai đoạn mới

Tủa Chùa (Điện Biên): Đề ra 11 nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi trong giai đoạn mới

Công tác Dân tộc - Thúy Hồng - 23:56, 14/06/2024
Trong 2 ngày (13-14/6), huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV, năm 2024. Tham dự Đại hội có ông Lò Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu các DTTS tỉnh Điện Biên; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh; lãnh đạo Huyện ủy, UBND, HĐND huyện Tủa Chùa; cùng với sự tham gia của 129 đại biểu tiêu biểu đại diện cho đồng bào các DTTS trên địa bàn huyện.
Phú Lương (Thái Nguyên): Tổ chức thành công Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV

Phú Lương (Thái Nguyên): Tổ chức thành công Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV

Thời sự - Nhật Minh - 23:50, 14/06/2024
Chiều 14/6, huyện Phú Lương tổ chức Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số (DTTS) lần thứ IV, năm 2024 với chủ đề “Các dân tộc huyện Phú Lương đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, chung sức xây dựng huyện nông thôn mới”. Tham dự đại hội có đại diện lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện và 120 đại biểu là người DTTS tiêu biểu trên địa bàn.
Tin trong ngày - 14/6/2024

Tin trong ngày - 14/6/2024

Media - BDT - 20:00, 14/06/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 14/6, có những thông tin đáng chú ý sau: Xuất cấp gạo cho 3 địa phương dịp giáp hạt năm 2024. Đak Pơ (Gia Lai) Tổ chức Liên hoan hát ru, hát dân ca và nhạc cụ truyền thống. Làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan đến việc gom mua đất sản xuất của đồng bào DTTS ở Kon Tum. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lan tỏa tinh thần, nghĩa cử cao đẹp của hoạt động hiến máu tình nguyện

Lan tỏa tinh thần, nghĩa cử cao đẹp của hoạt động hiến máu tình nguyện

Thời sự - PV - 18:55, 14/06/2024
Chiều 14/6, phát biểu tại cuộc gặp mặt 100 người hiến máu tình nguyện tiêu biểu toàn quốc năm 2024, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị chú trọng việc ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý hoạt động hiến máu; kết nối thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu người hiến máu thống nhất, liên thông giữa các địa phương, giữa các trung tâm máu, bệnh viện có tiếp nhận máu.