Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bản sắc văn hóa không thể mua được bằng tiền

Minh Thu - 10:41, 02/10/2020

Những cuốn thư tịch cổ được gìn giữ, những lớp dạy chữ Nôm Dao được khai mở, những bộ váy áo thổ cẩm được phụ nữ Dao đỏ (một nhóm của dân tộc Dao) nâng niu, gìn giữ trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại…Đó là những việc làm thiết thực thể hiện nỗ lực bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa của người dân huyện Chợ Đồn (Bắc Kạn).

Đường vào xã Nam Cường, huyện Chợ Đồn.
Đường vào xã Nam Cường, huyện Chợ Đồn.

Nỗ lực bảo tồn

Cùng cán bộ văn hóa xã Ngọc Phái, chúng tôi đến xóm Bản Cuôn 1, nơi có 100% đồng bào Dao đỏ sinh sống. Bên hiên nhà, chị Triệu Thị Cơi, Trưởng bản đang thoăn thoắt thêu những mảnh thổ cẩm trên chiếc áo truyền thống của người Dao đỏ.

Dừng tay pha nước mời khách, chị Cơi chia sẻ: Ngay từ khi còn nhỏ, tôi được mẹ truyền dạy những kỹ thuật thêu dệt váy áo thổ cẩm truyền thống. Thấm thoắt vậy mà đã gần 30 năm. Chị Cơi cho biết, ở bản hiện có 70 người biết dệt váy áo truyền thống. Trang phục truyền thống của người Dao đỏ phải đầy đủ khăn quấn đầu, áo trong, áo ngoài, váy và vải bó chân. Dệt hoa văn trên thổ cẩm là công đoạn phức tạp và mất nhiều thời gian nhất. Bởi mỗi loại hoa văn lại thể hiện một ý nghĩa riêng. Do vậy, để hoàn thành một bộ váy áo thổ cẩm, người phụ nữ phải mất hằng tuần để nhuộm vải, chọn chỉ, thêu dệt.

“Với người Dao đỏ, màu chủ đạo trên váy áo là màu đỏ, theo quan niệm đây là màu may mắn, mang lại năng lượng tích cực cho bản thân và cộng đồng. Họa tiết, hoa văn thêu trên váy áo thường là chữ Vạn, hình hoa lá, hình quả trám hoặc cây cối, chim muông… với ý nghĩa hòa hợp với thiên nhiên. Đặc biệt, chiếc khăn đội đầu của phụ nữ Dao đỏ được thêu nhiều họa tiết tinh tế: Hình cách đoạn, cây vạn hoa, hình vết chân hổ… Khi đội lên đầu, hoa văn sẽ được khoe ra, tạo vẻ hấp dẫn riêng có của hoa văn trên trang phục”, chị Cơi chia sẻ.

Để phụ nữ Dao biết thêu dệt thổ cẩm truyền thống, ngoài sự quan tâm, giúp đỡ của ngành Văn hóa (hỗ trợ vải, chỉ thêu và mở lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm), còn có sự đóng góp của chị Triệu Thị Cơi và bà Triệu Thị Sỉnh trong việc bỏ công sức truyền dạy lại kỹ năng dệt vải thổ cẩm cho phụ nữ trong bản. Từ vài người biết nghề, thạo nghề, nhờ có các chị mà hiện 70% số phụ nữ ở bản Cuôn 1 thành thạo nghề dệt thổ cẩm truyền thống.

“Tự hào với nét đặc sắc trên trang phục truyền thống của người Dao đỏ, coi đây là báu vật tổ tiên để lại nên chúng tôi đã nỗ lực để gìn giữ, truyền lại cho con cháu đời sau”, bà Sỉnh tự hào nói.

Chị Triệu Thị Cơi (trái) và bà Triệu Thị Sỉnh thêu dệt thổ cẩm những lúc rảnh rỗi.
Chị Triệu Thị Cơi (trái) và bà Triệu Thị Sỉnh thêu dệt thổ cẩm những lúc rảnh rỗi.

Phát huy bản sắc

Ở Bản Cuôn 1, ngoài việc bảo tồn, phát triển nghề thêu, dệt thổ cẩm, thì nhiều lớp dạy chữ Nôm Dao đã được khai mở. Ông Triệu Tài Chư, một trong những người tham gia đứng lớp truyền dạy chữ Nôm Dao cho hay: Từ năm 2017 đến nay, chúng tôi đã mở được 3 lớp chữ Nôm Dao cho khoảng 90 học viên. Đến nay, 70% trong số những người theo học cơ bản đã biết đọc, biết viết chữ Nôm Dao. Học được chữ Nôm Dao, có người đi làm Tào (thầy cúng), có người đi làm Pụt (làm thầy dạy chữ). Những người trẻ hơn được bố mẹ cho đi học để hiểu thêm về nguồn cội.

“Hiện ở Bản Cuôn 1 có 3 người thành thạo chữ Nôm Dao. Chúng tôi sẽ cố gắng để duy trì các lớp học vào những tháng hè để truyền lại văn hóa cho thế hệ sau. Không thể bỏ được vì bỏ chữ là bỏ văn hóa. Bỏ văn hóa thì sẽ mất hết. Tiền không mua lại được”, ông Chư trải lòng.

Cùng với dạy chữ Nôm Dao, ông Chư cùng ông Hà Sỹ Văn, ông Triệu Tài Thăng, là 3 người còn lại trong thế hệ người già ở Bản Cuôn 1 biết và thực hiện được nghi thức nhảy lửa của người Dao đỏ. Ông Chư cho biết: Đây là nghi thức được thực hiện vào ngày mùng 1 tết Nguyên đán và rằm tháng Giêng. Theo quan niệm của người Dao đỏ, lửa tượng trưng cho sự sống và được coi như vị thần linh thiêng. Đồng bào Dao đỏ tin rằng, khi Lễ nhảy lửa diễn ra, thần lửa sẽ sưởi ấm và mang lại cho dân bản một năm mới tốt lành, mùa màng bội thu.

Theo ông Triệu Tài Chư, thật khó để giải thích về việc đi trên than hồng (nhảy lửa) bởi không phải ai cũng thực hiện được việc này. Như bản thân ông, khi bước chân trên than hồng, chỉ thấy bàn chân ấm dần lên, người lâng lâng, nhè nhẹ, tuyệt đối không hề có cảm giác nóng hoặc bị bỏng rát.

Không chỉ có ý nghĩa cầu phúc, cầu sức khỏe trong năm mới, Lễ nhảy lửa còn được thực hiện trong Lễ cấp sắc của người Dao đỏ. Thanh niên đến tuổi cấp sắc sẽ làm lễ khao binh trước tổ tiên. Sẽ có hai thầy cúng trong Lễ cấp sắc. Một thầy sẽ mời tổ tiên, binh lính hiển linh, một thầy nhảy lửa, múa và phân chia đồ ăn cho binh mã.

Bà Hà Thị Khánh, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Chợ Đồn cho biết, trong năm 2020, huyện đã thực hiện việc khảo sát, đánh giá và có phương án hỗ trợ kinh phí đối với một số lễ hội. Theo đó, hỗ trợ kinh phí duy trì các mô hình bảo tồn văn hóa vật thể và phi vật thể đối với mô hình dạy chữ Nôm Dao, nghệ thuật trang trí hoa văn trên trang phục dân tộc Dao đỏ, phục dựng Lễ hội nhảy lửa.

“Tới đây, huyện sẽ lựa chọn một số loại hình văn hóa tiêu biểu tại những địa phương có lợi thế phát triển du lịch gắn với các điểm di tích lịch sử để duy trì hoạt động và những dịp lễ, tết hằng năm, tiến tới tổ chức thành mô hình du lịch cộng đồng phục vụ khách thăm quan, trải nghiệm”, bà Hà Thị Khánh cho biết thêm.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Tin nổi bật trang chủ
Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Quyết tâm thư của Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Ngày 4/12/2020, Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ II năm 2020 đã diễn ra trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Thay mặt Đoàn Chủ tịch Đại hội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, Trưởng Ban Tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II đã thông qua Quyết tâm thư của Đại hội. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng đăng toàn văn Quyết tâm thư!
Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Nghệ sĩ Nhân dân Đinh Xuân La: Trọn đời với nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên

Sắc màu 54 - Phương Hạ - Thùy Dung - 1 giờ trước
Hiện sinh sống tại phường Hội Thương, TP. Pleiku (Gia Lai), Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Đinh Xuân La là gương mặt thân quen của khán giả. Hơn 50 năm qua, người nghệ sĩ tài năng này đã có những đóng góp quan trọng cho việc giới thiệu, bảo tồn, phát triển nghệ thuật múa dân gian Tây Nguyên.
Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Nghệ nhân Bùi Văn Lựng: Người mang mo Mường ra thế giới

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 3 giờ trước
Là 1 trong 8 người đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được phong Nghệ nhân Ưu tú (tháng 11/2015), đến nay, ông Bùi Văn Lựng, xóm Lầm, xã Phong Phú, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) vẫn miệt mài mang những áng mo Mường quảng bá vang xa. Ông còn là một trong số ít Nghệ nhân được tham gia diễn xướng mo Mường tại Sommelo (Phần Lan).
Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới có hơn 66 triệu ca nhiễm COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 5/12 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 66.031.477 ca nhiễm COVID-19, trong đó 1.520.196 ca tử vong và 45.701.069 ca phục hồi. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 505.938 ca mắc và 9.045 ca tử vong mới vì đại dịch.
Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Ngày 5/12, thông tin từ Bệnh viện Trung ương Huế (Thừa Thiên – Huế) cho biết, đơn vị vừa thực hiện thành công ca ghép tim xuyên Việt đặc biệt cho nam bệnh nhân Trần Quang H. (34 tuổi, trú huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) bị bệnh cơ tim giãn, suy tim EF: 19-23% đã 7 năm nay. Sau hơn 2 ngày được ghép tim, đến nay bệnh nhân đã tự thở được, các chỉ số huyết động và sinh hóa ổn định, chức năng tim tốt.
Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Học sinh Hà Nội phải đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà

Giáo dục - T.Hợp - 5 giờ trước
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa có công văn gửi các Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường học trên địa bàn yêu cầu cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh tiếp tục thực hiện thường xuyên đeo khẩu trang từ nhà đến trường và từ trường về nhà để phòng chống dịch Covid-19.
Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào: Phấn đấu hoàn thành các văn kiện hợp tác quan trọng

Sự kiện - Bình luận - PV - 7 giờ trước
Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào sang thăm Việt Nam và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 43 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào từ ngày 4-6/12/2020.
Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Nhiều bất cập trong đào tạo nghề cho lao động DTTS ở Đăk Lăk

Dân tộc - Miền núi - Lê Hường - 8 giờ trước
Những năm qua, tỉnh Đăk Lăk luôn chú trọng đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số (DTTS) giúp nhiều người có việc làm, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số địa phương việc đào tạo nghề cho đồng bào DTTS chưa phù hợp với thực tế nên không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Phấn khởi, tin tưởng và kỳ vọng…

Dân tộc - Miền núi - Hồng Phúc - 8 giờ trước
Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II vừa khép lại nhưng dư âm của Đại hội vẫn lắng đọng trong trái tim, tâm khảm của tất cả 1592 đại biểu ưu tú là những “bông hoa ngát hương” trong vườn hoa rực rỡ sắc màu của 54 dân tộc Việt Nam. Những cảm xúc, niềm vinh dự, tự hào, sự kỳ vọng và cả những suy nghĩ, trăn trở về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng dân tộc mình, với quê hương, đất nước mình… đã được các đại biểu chia sẻ tâm huyết tại Đại hội. Phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã ghi lại những cảm nhận của một số đại biểu tại Đại hội.
TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

TP HCM: Tất cả F1, F2 của 4 ca bệnh Covid-19 đều âm tính

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Liên quan đến 4 ca bệnh Covid – 19, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết tất cả các mẫu F1, F2 xét nghiệm đều âm tính.
Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Việt Nam và Na Uy trao đổi khả năng tăng cường hợp tác

Tin tức - PV - 9 giờ trước
Chiều ngày 04/12, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy, bà Ine Marie Eriksen Soreide đã điện đàm theo hình thức trực tuyến về quan hệ hai nước và các cơ hội hợp tác tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) trong năm 2021 khi Na Uy bắt đầu đảm nhiệm vai trò Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ.