Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ Nhảy lửa của người Dao đỏ tại Điện Biên

PV - 14:46, 29/11/2018

Tại Điện Biên, dân tộc Dao có hơn 6.000 người, sống tập trung chủ yếu ở các huyện Mường Nhé, Nậm Pồ, Tủa Chùa với các nhóm: Dao Ðỏ (Dao Cóc Ngáng, Dao sừng, Dao Dụ lạy, Dao Ðại bản), Dao Quần chẹt, Dao Khâu. Trong vòng đời người Dao có nhiều lễ và hội như: Thờ cúng tổ tiên, Lễ tạ ơn Bàn Vương, Lễ thêm đinh- thêm người, lễ đặt tên, lễ cưới, lễ cấp sắc (Tủ cải)… và một trong những nghi lễ mang bản sắc văn hóa đặc trưng là Lễ nhảy lửa.

Nhóm người Dao đỏ ở bản Huổi Sâu, xã Pa Tần, huyện Nậm Pồ (Điện Biên) cư trú ở vùng núi cao, xa xôi hiện vẫn còn lưu giữ được nhiều lễ thức của nghi lễ này. Bản Huổi Sâu có 95 hộ, 434 nhân khẩu, gồm có các họ chính như: Chảo, Tẩn, Phàn, Phùng... Năm nay, cộng đồng Dao đỏ bản Huổi Sâu đã chọn ngày 21/11 dương lịch (tức ngày 15/10 âm lịch) để tổ chức Lễ Nhảy lửa.

Những người đàn ông dân tộc Dao nhảy vào lửa bằng chân trần nhưng không bị bỏng. Những người đàn ông dân tộc Dao nhảy vào lửa bằng chân trần nhưng không bị bỏng.

Ngay từ sáng sớm, khi con gà rừng cất tiếng gáy đầu tiên cũng là lúc các ngôi nhà trong bản sáng đèn. Phụ nữ tất bật giúp nhau diện trang phục truyền thống, còn đàn ông trong nhà có nhiệm vụ chuẩn bị đồ cúng mang đến lễ. Trước kia, Lễ Nhảy lửa mang tính chất trong dòng họ nên chỉ diễn ra tại nhà trưởng họ. Song ngày nay đã được mở rộng, mang tính cố kết cộng đồng hơn nên bà con thường lựa chọn địa điểm tổ chức tại nhà thầy cúng (nếu đủ rộng) hoặc một nơi trung tâm của bản để mọi người cùng chung vui.

Ông Chảo Siêng Tá, già làng uy tín ở bản Huổi Sâu cho biết, tổ chức Lễ Nhảy lửa để cầu phúc, cầu may, xua đuổi ma tà, cái xấu cho dòng tộc và dân bản; cầu thần lửa mang lại sự ấm áp, vui mừng cho một vụ thu hoạch hoa màu vừa kết thúc và cầu thần linh phù hộ cho an khang thịnh vượng. Để chuẩn bị cho nghi lễ này, mâm lễ phải có đủ: một cái đầu lợn (hoặc lợn con); bát hương; nước trắng; rượu và năm cái chén; giấy dó tượng trưng vàng bạc âm phủ; quẻ âm dương (bằng một đoạn tre bổ đôi); 2 hào bạc; gạo đã được gói trong túm vải.

Khi lễ vật đã chuẩn bị đầy đủ, giờ tốt đến, dưới sự chủ trì của thầy cúng chính trong bộ trang phục truyền thống của dân tộc sẽ thực hiện các nghi thức cúng lễ trước bàn thờ tổ tiên và mâm lễ. Trong suốt quá trình này, trống, chiêng là nhạc cụ quan trọng không thể thiếu, tiếng nhạc được xem như cầu nối, giúp các vị thần linh tìm về chung vui với dân bản. Nghi lễ cúng rất quan trọng, vì thế sẽ được thực hiện nhiều lần, với nhiều nghi thức.

Đồng bào Dao đỏ tại Điện Biên vẫn bảo tồn được những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, nhất là trang phục, nghi lễ. Đồng bào Dao đỏ tại Điện Biên vẫn bảo tồn được những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, nhất là trang phục, nghi lễ.

Trước khi buổi lễ bắt đầu, một đống củi lớn được đốt lên ở khoảng sân rộng, thầy cúng bắt đầu ngồi vào mâm lễ đọc lời cầu khấn, những người muốn được nhảy lửa ngồi hầu lễ phía sau thầy cúng. Khi củi cháy thành đống than hồng rực đỏ, thầy cúng xin quẻ âm dương được thần lửa đồng ý, các chàng trai người Dao như được phù phép, trong phút thăng hoa xuất thần, họ nhảy bật lên bằng cả hai chân và lao vào nhảy giữa đống than hồng rừng rực.

Trong suốt quá trình này, người phụ nữ chỉ được đứng xung quanh đống lửa, tay cầm chổi liên tục quét gọn các tàn than bị tung ra. Điều đặc biệt là không phải ai cũng được tham gia nhảy lửa mà chỉ có đàn ông có sức khỏe, đảm bảo đầy đủ các điều kiện đặt ra trước đó mới được nhảy lửa. Họ nhảy bằng chân trần trên than hồng nhưng không bị bỏng, họ coi đó là cánh cửa chạm đến thần linh. Cứ như vậy, người nọ nối tiếp người kia cho đến khi đống than hồng tắt lịm dưới những đôi chân trần đen nhẻm do than để lại.

Sau khi nghi thức nhảy lửa là đến nghi thức trình diễn các điệu múa, đây cũng là một nghi thức rất quan trọng trong lễ nhảy lửa của người Dao đỏ. Trong Lễ nhảy lửa có hai thầy cúng đóng vai trò của người quán xuyến, một ông là chủ đám (Sliêu họ), một ông múa (Khoi tàn). Các điệu múa gồm có: “Tam nguyên an ham” hay còn gọi là múa “Ra binh vào tướng”; điệu múa chính thức là “Nhìang chầm đao”; điệu múa phát nương, múa điệu bắt ba ba; múa gà… Đây là các điệu múa thể hiện sức mạnh của tướng quân âm binh, biểu dương tinh thần thượng võ và tái hiện lại đời sống sinh hoạt, lao động thường ngày của người dân.

Nghi lễ cuối cùng là việc thầy cúng đốt tiền âm phủ biếu vàng mã để các cụ, ông bà, tổ tiên, các vị thần thánh trở về cõi tiên và cầu khấn để phù hộ cho gia đình, dòng họ, dân bản mọi sự tốt lành, bảo vệ cuộc sống được thanh bình, yên vui. Sau cùng là phần múa hát thể hiện niềm vui, niềm tin của bản làng qua nghi lễ.

Lễ nhảy lửa thường được tổ chức vào cuối năm hoặc đầu xuân năm mới. Lửa mang lại sự ấm áp, mừng cho một vụ thu hoạch hoa màu vừa kết thúc và cầu thần linh phù hộ cho an khang thịnh vượng cũng như xua đuổi tà ma, bệnh tật. Đây là nét sinh hoạt văn hóa tinh thần phong phú và độc đáo của đồng bào Dao đỏ tại Điện Biên. Hiện nay ngành Văn hóa tỉnh Điện Biên đang rất nỗ lực để bảo tồn nét văn hóa này.

VŨ LỢI

Tin cùng chuyên mục
Đăk Nông: Rộn ràng mùa Lễ hội Văn hóa thổ cẩm

Đăk Nông: Rộn ràng mùa Lễ hội Văn hóa thổ cẩm

Lễ hội Văn hóa Thổ cẩm Việt Nam lần thứ 2 năm 2020 với chủ đề "Xứ sở của những âm điệu" đã chính thức khai mạc vào tối 24/11 tại khu Đảo nổi, TP. Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông. Đây là chương trình mở màn chuỗi các sự kiện văn hóa - du lịch của tỉnh Đắk Nông năm 2020.
Tin nổi bật trang chủ
Người cán bộ dân vận được bà con tin yêu

Người cán bộ dân vận được bà con tin yêu

Dân tộc - Miền núi - Thúy Hồng - 1 giờ trước
Anh Kha Mạnh Sâm, dân tộc Khơ mú, sinh năm 1973, ở TP. Sơn La (Sơn La). Tốt nghiệp khoa Luật Kinh tế của Trường Đại học Luật Hà Nội. Năm 1995, anh nhận nhiệm vụ tại Ban Dân vận tỉnh Sơn La, hiện giữ chức Phó Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Sơn La.
Chủ tịch Quốc hội thăm và làm việc tại Sóc Trăng

Chủ tịch Quốc hội thăm và làm việc tại Sóc Trăng

Thời sự - Theo TTXVN - 1 giờ trước
Ngày 26/11, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và đoàn công tác của Quốc hội đã đến thăm và làm việc tại tỉnh Sóc Trăng.
Học viện Quốc phòng phải nắm vững vấn đề, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Học viện Quốc phòng phải nắm vững vấn đề, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh điều này khi đến thăm, làm việc tại Học viện Quốc phòng, học viện cao nhất trong hệ thống nhà trường quân đội, sáng 26/11.
5 điểm nhấn của Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long

5 điểm nhấn của Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Tin tức - T.Hợp - 2 giờ trước
Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được xây dựng dựa trên nguyên tắc: “Bảo vệ người dân, cải thiện sinh kế, phát triển cân bằng và bảo vệ môi trường”.
Những cây thuốc trong vườn nhà chữa bệnh hiệu quả

Những cây thuốc trong vườn nhà chữa bệnh hiệu quả

Vườn thuốc quanh ta - T.Hợp - 6 giờ trước
Trong vườn nhà, bà con có thể trồng những cây vừa dùng làm thuốc, vừa dùng làm rau gia vị để tăng thêm hương vị cho món ăn. Điều này sẽ giúp việc phòng và điều trị bệnh trở nên nhẹ nhàng, đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều. Sau đây là một số bài thuốc từ những cây thuốc trong vườn nhà cho bà con tham khảo.
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thăm, tặng quà học sinh Bình Định

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thăm, tặng quà học sinh Bình Định

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã tới thăm, tặng quà cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn và hỗ trợ các trường học bị ảnh hưởng bởi mưa lũ trên địa bàn tỉnh Bình Định.
Số ca nhiễm COVID-19 trên thế giới tiếp tục tăng, vượt xa mốc 60 triệu

Số ca nhiễm COVID-19 trên thế giới tiếp tục tăng, vượt xa mốc 60 triệu

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Hơn một năm kể từ khi xuất hiện, số ca nhiễm và tử vong vì đại dịch Covid-19 không ngừng tăng và liên tục thiết lập những cột mốc mới. Tính đến sáng nay (26/11), các con số ghi nhận được lần lượt là 60.672.273 và 1.425.361 trường hợp. Mọi hy vọng giờ trông chờ ở những tiến bộ về phát triển vaccine.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phải có nhiều sản phẩm thương hiệu quốc gia hơn nữa

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Phải có nhiều sản phẩm thương hiệu quốc gia hơn nữa

Tin tức - PV - 8 giờ trước
Chiều nay (25/11), tại trụ sở Chính phủ, gặp mặt 124 doanh nghiệp có sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia Việt Nam 2020, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng đây là tấm gương tốt cho các doanh nghiệp khác học tập, “không khoanh tay, lùi bước trước khó khăn, nỗ lực hành động để phục hồi và phát triển, giữ vững vị thế của doanh nghiệp trên thị trường”.
Hiệu quả từ mô hình dòng họ tự quản ở Cao Bằng

Hiệu quả từ mô hình dòng họ tự quản ở Cao Bằng

Pháp luật - Thiên Đức - 8 giờ trước
Với đặc thù địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, tính cố kết cộng đồng cao nên mô hình dòng họ tự quản đang được đánh giá là mô hình điển hình, hoạt động hiệu quả trong đảm bảo an ninh trật tự, phù hợp với vùng cao của tỉnh Cao Bằng.
Bình Phước: Gỡ khó cho dự án Cụm công trình thủy lợi vùng cao biên giới

Bình Phước: Gỡ khó cho dự án Cụm công trình thủy lợi vùng cao biên giới

Tin tức - Đinh Hiển – Ánh Dương - 9 giờ trước
Mới đây, Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm trưởng đoàn đã có chuyến khảo sát, kiểm tra thực tế dự án Cụm công trình thủy lợi vùng cao biên giới trên địa bàn tỉnh Bình Phước để tìm cách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án.