Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tre nứa Ba Tơ rộn tiếng rừng

Minh Ngọc - Phạm Tiệp - 07:19, 02/05/2021

Mang tiếng lòng thổi vào tre nứa, cho tre nứa chở hồn dân tộc đi muôn nơi, già làng ở Ba Tơ đã làm được điều ít người có thể làm.

Già làng Phạm Văn Sự biểu diễn nhạc cụ dân tộc Hrê
Già làng Phạm Văn Sự biểu diễn nhạc cụ dân tộc Hrê

Dùng nhạc cụ làm liên lạc cho cách mạng

Đồng bào dân tộc Hrê sinh sống ở vùng phía Tây Quảng Ngãi, có bản sắc văn hóa khá đa dạng và còn bảo lưu được nhiều yếu tố văn hóa giá trị, trong đó nổi bật về âm nhạc dân gian. Người có công khôi phục lại âm nhạc truyền thống của người Hrê là Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Sự.

Giữa lúc nhịp sống hối hả đổi thay từng ngày, những làn điệu, nhạc cụ dân tộc của đồng bào vùng cao dần mai một, thì già Phạm Văn Sự ở thôn Nước Lui, xã Ba Vinh, huyện Ba Tơ (Quảng Ngãi) vẫn một lòng gìn giữ những giai điệu truyền thống của dân tộc mình.

Già làng Phạm Văn Sự có dáng người nhỏ nhắn, đôi mắt sáng, trong và nụ cười hồn nhiên, đôn hậu. Nụ cười của già khiến bất cứ ai, dù mới gặp lần đầu, đều cảm thấy gần gũi, thân thiện. Già kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời của già với hơn 82 mùa rẫy, cũng bằng nụ cười ấy.

Năm 13 tuổi, già đã chơi thành thạo các loại nhạc cụ, như: Proot, Rơdong, đàn môi, Karau, sáo Talia và cả cồng chiêng. Năm 18 tuổi, già thoát ly gia đình theo cách mạng ở núi Cao Muôn. Già kể, thời điểm này chiến tranh ác liệt lắm, lực lượng chống đối cách mạng và bè lũ tay sai bán nước đã dùng mọi âm mưu mua chuộc dân làng theo chúng, chống lại cách mạng. Lúc này già được tổ chức giao nhiệm vụ vừa làm liên lạc cho cách mạng, vừa tìm cách tuyên truyền cho bà con hiểu và theo cách mạng. Trong những lần sinh hoạt cùng với bà con, già đã chơi các loại đàn của dân tộc mình để kêu gọi bà con về với cách mạng. Rồi già bị địch phát hiện, bị bắt đi tù ở nhà lao Quảng Ngãi. Khi hòa bình lập lại, trở về địa phương, già tiếp tục theo cách mạng và dạy các loại nhạc cụ cho rất nhiều người ở xã Ba Vinh.

Khi ấy, Đảng, Chính phủ khuyến khích khôi phục văn hóa truyền thống, già mới bắt đầu lại việc chế tác. Nhưng làm sao âm thanh lại đạt chuẩn như thế? Già bảo là do kinh nghiệm, đầu óc phải suy nghĩ thôi. Nếu không có đôi tay khéo léo và năng khiếu thì không làm được.

Thời điểm ấy, già Sự được chính quyền xã Ba Vinh giao nhiệm vụ làm Trưởng Ban Văn hóa xã. Với nhiệm vụ và khả năng của mình, già Sự được chính quyền xã Ba Vinh và huyện Ba Tơ đưa đi tham gia nhiều hội thi, hội diễn nghệ thuật quần chúng ở huyện và tỉnh, cả Trung ương để phục vụ Nhân dân.

Già Phạm Văn Sự dạy cách chơi đàn Vinh vút
Già Phạm Văn Sự dạy cách chơi đàn Vinh vút

Giữ cho con cháu sau này

Với tình yêu văn hóa truyền thống của dân tộc mình, già Phạm Văn Sự không chỉ giỏi sử dụng các loại nhạc cụ, mà còn chế tác được rất nhiều loại nhạc cụ khác nhau, như Proot, Rơdong, đàn môi, Karau, sáo Talia, chỉnh chiêng. Già Phạm Văn Sự hào hứng giới thiệu những nhạc cụ do mình chế tác: “Đây là Proot, Rơdong, đàn môi này, Karau, sáo Talia này. Có nhiều cái chế tác lâu và khó lắm, phải cả tháng mới xong. Cái này là mình mới làm, tên là Rơdong, để chơi khi phụ nữ, trai gái cùng đan lát, dệt thổ cẩm, thổi cho vui”, già Sự chia sẻ.

Đối với người dân địa phương, già Phạm Văn Sự là già làng, là người được nhân dân vô cùng yêu mến và kính trọng. Già nói gì bà con cũng nghe. Đối với du khách hay các nhà nghiên cứu văn hóa, già là cái tên được nhắc đến đầu tiên, là điểm đến đầu tiên khi họ đến địa phương này để tìm hiểu về văn hóa dân tộc Hrê. Giống như chiếc “cầu nối” văn hóa, già am hiểu tường tận các phong tục tập quán và những nét văn hóa độc đáo của người Hrê. Già mang bản sắc văn hóa của dân tộc Hrê giới thiệu với du khách khắp nơi trong nước và quốc tế. Vì vậy, người ta gọi già là “Người giữ hồn dân tộc”.

Nói về Nghệ nhân Phạm Văn Sự, ông Cao Văn Hải, Chủ tịch UBND xã Ba Vinh cho biết: “Già Sự có công rất lớn trong việc lưu giữ và truyền dạy lại các loại hình nhạc cụ mang bản sắc riêng của dân tộc Hrê. Ngoài ra, già còn là Người có uy tín và gương mẫu để mọi người trong thôn cũng như trong xã học tập và làm theo”.

Ở tuổi “bát thập” già Sự vẫn nhanh nhẹn như con chim rừng. Già vẫn cùng Đoàn nghệ nhân của làng đi biểu diễn khắp nơi trong cả nước. Với vai trò là già làng, già Sự thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con, đặc biệt là thế hệ trẻ phải biết yêu quý vốn văn hóa của dân tộc, bảo tồn, lưu giữ và tiếp nối công tác truyền dạy cho thế hệ sau. Già cùng với một số nghệ nhân lớn tuổi trong làng đã tổ chức hướng dẫn, truyền dạy cho bao nhiêu thế hệ trẻ, những thanh, thiếu niên trong làng về kỹ thuật đánh cồng chiêng, kỹ thuật chế tác nhạc cụ.

Và, điều già Sự mong muốn nhất chính là ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa cho người Hrê. Già là người duy nhất biết làm được hàng chục loại nhạc cụ và đã truyền nghề cho nhiều thanh niên trong làng và cả chính con trai già. Già Sự đã động viên con mình là Phạm Văn Dôn chơi đàn, gõ túc chiêng và hát những bài dân ca.

Không chỉ là “con chim đầu đàn” của Nước Lui, già còn là người tiếp lửa cho các nghệ nhân. Nhiệt huyết của già Sự đối với văn hóa dân tộc Hrê giống như ngọn lửa đêm xoang vậy, cứ bập bùng cháy mãi, sáng mãi... Với những cống hiến của mình, năm 2005, già được Sở Văn hóa Thể thao tỉnh tặng Giấy khen; năm 2008 được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen. Và mới đây nhất, già vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

Tin cùng chuyên mục
Về An Giang khám phá rừng tràm Trà Sư

Về An Giang khám phá rừng tràm Trà Sư

Đến với Rừng tràm Trà Sư (thuộc xã Văn Giáo, huyện Tịnh Biên, An Giang) du khách sẽ có cơ hội khám phá hệ sinh thái rừng ngập nước đặc trưng phía Tây sông Hậu với nhiều loài động thực vật đa dạng quý hiếm.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Bảo hiểm nông nghiệp dù khó cũng phải làm

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ: Bảo hiểm nông nghiệp dù khó cũng phải làm

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV, sáng 25/10, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi). Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho rằng cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật để tháo gỡ các điểm nghẽn, các vướng mắc để thúc đẩy thị trường bảo hiểm phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Quan tâm đến bảo hiểm trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Dù khó cũng phải làm để tạo được bệ đỡ cho người nông dân.
Khẩn trương hoàn thiện chiến lược ứng phó dịch COVID-19 trong tình hình mới

Khẩn trương hoàn thiện chiến lược ứng phó dịch COVID-19 trong tình hình mới

Tin tức - PV - 1 phút trước
Chiều 25/10, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống COVID-19 đã làm việc với các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo về dự thảo Chiến lược tổng thể ứng phó hiệu quả đại dịch COVID-19 trong tình hình mới.
Đắk Lắk: Phòng, chống dịch Covid-19 trong vùng đồng bào DTTS bằng những hoạt động, việc làm cụ thể

Đắk Lắk: Phòng, chống dịch Covid-19 trong vùng đồng bào DTTS bằng những hoạt động, việc làm cụ thể

Trang địa phương - Lê Hường (thực hiện -CĐ) - 1 giờ trước
Thời gian qua, tình hình dịch bệnh Covid-19 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk diễn biến phức tạp, nhiều buôn đồng bào DTTS xuất hiện các chùm ca bệnh đông bệnh nhân, mức độ lây lan nhanh, nguy hiểm. Với chức năng của ngành công tác dân tộc, Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk đã triển khai nhiều hoạt động, việc làm cụ thể nhằm nâng cao cảnh giác phòng dịch và hỗ trợ đồng bào DTTS. Báo Dân tộc và Phát triển có cuộc trao đổi thông tin với bà H’Yao Knul, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk về vấn đề này.
Lào Cai: Tỉnh lộ 158 sạt lở nghiêm trọng, giao thông bị ách tắc

Lào Cai: Tỉnh lộ 158 sạt lở nghiêm trọng, giao thông bị ách tắc

Xã hội - T.Hợp - 2 giờ trước
Chiều 25/10, Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn huyện Bát Xát (Lào Cai) cho biết, hàng nghìn mét khối đá tảng rất lớn sạt lở từ trên cao 10m, đã vùi lấp hơn 70m đường tỉnh lộ 158, nối thị trấn Bát Xát với các xã phía bắc của huyện, làm ách tắc giao thông tại đây.
Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021

Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021

Tin tức - Cát Tường - 2 giờ trước
Văn phòng Chính phủ vừa có Công điện 7776/CĐ-VPCP ngày 25/10/2021 về việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021.
Thủ tướng tham dự chuỗi hoạt động đối ngoại đa phương chính thức quy mô nhất trong năm 2021

Thủ tướng tham dự chuỗi hoạt động đối ngoại đa phương chính thức quy mô nhất trong năm 2021

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Diễn ra trong tuần này, chuỗi Hội nghị Cấp cao ASEAN 38 và 39, Hội nghị Cấp cao với các Đối tác lần này sẽ là sự kiện cấp cao và quan trọng nhất của ASEAN, đồng thời là hoạt động đối ngoại đa phương chính thức có quy mô nhất trong năm 2021 mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự sau khi Ban Lãnh đạo mới của Việt Nam được thành lập từ Đại hội XIII của Đảng.
Đổi thay ở Mường Nhé

Đổi thay ở Mường Nhé

Về mảnh đất ngã ba biên giới Mường Nhé (Điện Biên) hôm nay không còn cảnh nghèo đói, lạc hậu, thay vào đó là những bản làng ấm no hiện hữu. Qua đó, khẳng định chủ trương, chính sách đầu tư đúng đắn của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào nơi đây.
Việt Nam có 5 nhà khoa học vào top 10.000 nhà khoa học hàng đầu thế giới

Việt Nam có 5 nhà khoa học vào top 10.000 nhà khoa học hàng đầu thế giới

Tin tức - Cát Tường (T/h) - 3 giờ trước
Theo công bố kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả thuộc Đại học Stanford (Mỹ), Việt Nam có 5 nhà khoa học thuộc top 10.000 nhà khoa học hàng đầu thế giới, trong đó có 3 nhà khoa học liên tiếp lọt danh sách này trong 3 năm qua.
Nghệ An: Kết quả bước đầu thay đổi quy trình xả lũ thủy điện

Nghệ An: Kết quả bước đầu thay đổi quy trình xả lũ thủy điện

Môi trường sống - Phạm Việt Thắng - 3 giờ trước
Cứ đến mùa mưa lũ, bà con ở vùng hạ du của các hồ thủy điện, thủy lợi lại lo ngay ngáy không yên. Lũ chồng lũ đã gây ra nhiều thiệt hại về người và tài sản. Trước thực tế đó, tỉnh Nghệ An đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa lưu vực sông Cả, nhằm giảm thiểu thiệt hại đến mức tối đa cho vùng hạ du.
Cô gái Gia Rai đầu tiên đưa mô hình trồng nấm sạch về làng

Cô gái Gia Rai đầu tiên đưa mô hình trồng nấm sạch về làng

Kinh tế - Ksor H’Yuên - 3 giờ trước
Từ quyết tâm không cam chịu đói nghèo và làm việc gì đó giúp ích cho chính những người xung quang, Ksor H'Nhi, dân tộc Gia Rai ở buôn Rưng Ma Nin, xã Ia Rbol, thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai đã nhiều lần đến Công ty Cổ phần đầu tư phát triển xanh bền vững Fargreen Việt Nam ở Hà Nội để học cách trồng nấm sạch. Sau 3 năm triển khai, đến nay mô hình đã từng bước khẳng định chất lượng, thu hút sự tham gia, hưởng ứng của hội viên nông dân, góp phần gây dựng sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.
Pháp phóng thành công vệ tinh quân sự hiện đại vào quỹ đạo Trái Đất

Pháp phóng thành công vệ tinh quân sự hiện đại vào quỹ đạo Trái Đất

Khoa học - Công nghệ - PV - 4 giờ trước
Pháp đã phóng thành công một vệ tinh hiện đại lên quỹ đạo Trái Đất, được thiết kể để giúp các lực lượng quân sự của Pháp trên thế giới liên lạc nhanh chóng và an toàn hơn.
Bắc Giang: Biểu dương 62 điển hình trong vùng đồng bào DTTS

Bắc Giang: Biểu dương 62 điển hình trong vùng đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Trương Bảo - Minh Thu - 4 giờ trước
Sáng 25/10, Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi năm 2021. Dự và chỉ đạo Hội nghị có Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Giang Mai Sơn; đại diện các sở, ngành và 62 đại biểu người DTTS điển hình tiên tiến trên các lĩnh vực.