Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tre nứa Ba Tơ rộn tiếng rừng

Minh Ngọc - Phạm Tiệp - 07:19, 02/05/2021

Mang tiếng lòng thổi vào tre nứa, cho tre nứa chở hồn dân tộc đi muôn nơi, già làng ở Ba Tơ đã làm được điều ít người có thể làm.

Già làng Phạm Văn Sự biểu diễn nhạc cụ dân tộc Hrê
Già làng Phạm Văn Sự biểu diễn nhạc cụ dân tộc Hrê

Dùng nhạc cụ làm liên lạc cho cách mạng

Đồng bào dân tộc Hrê sinh sống ở vùng phía Tây Quảng Ngãi, có bản sắc văn hóa khá đa dạng và còn bảo lưu được nhiều yếu tố văn hóa giá trị, trong đó nổi bật về âm nhạc dân gian. Người có công khôi phục lại âm nhạc truyền thống của người Hrê là Nghệ nhân Ưu tú Phạm Văn Sự.

Giữa lúc nhịp sống hối hả đổi thay từng ngày, những làn điệu, nhạc cụ dân tộc của đồng bào vùng cao dần mai một, thì già Phạm Văn Sự ở thôn Nước Lui, xã Ba Vinh, huyện Ba Tơ (Quảng Ngãi) vẫn một lòng gìn giữ những giai điệu truyền thống của dân tộc mình.

Già làng Phạm Văn Sự có dáng người nhỏ nhắn, đôi mắt sáng, trong và nụ cười hồn nhiên, đôn hậu. Nụ cười của già khiến bất cứ ai, dù mới gặp lần đầu, đều cảm thấy gần gũi, thân thiện. Già kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời của già với hơn 82 mùa rẫy, cũng bằng nụ cười ấy.

Năm 13 tuổi, già đã chơi thành thạo các loại nhạc cụ, như: Proot, Rơdong, đàn môi, Karau, sáo Talia và cả cồng chiêng. Năm 18 tuổi, già thoát ly gia đình theo cách mạng ở núi Cao Muôn. Già kể, thời điểm này chiến tranh ác liệt lắm, lực lượng chống đối cách mạng và bè lũ tay sai bán nước đã dùng mọi âm mưu mua chuộc dân làng theo chúng, chống lại cách mạng. Lúc này già được tổ chức giao nhiệm vụ vừa làm liên lạc cho cách mạng, vừa tìm cách tuyên truyền cho bà con hiểu và theo cách mạng. Trong những lần sinh hoạt cùng với bà con, già đã chơi các loại đàn của dân tộc mình để kêu gọi bà con về với cách mạng. Rồi già bị địch phát hiện, bị bắt đi tù ở nhà lao Quảng Ngãi. Khi hòa bình lập lại, trở về địa phương, già tiếp tục theo cách mạng và dạy các loại nhạc cụ cho rất nhiều người ở xã Ba Vinh.

Khi ấy, Đảng, Chính phủ khuyến khích khôi phục văn hóa truyền thống, già mới bắt đầu lại việc chế tác. Nhưng làm sao âm thanh lại đạt chuẩn như thế? Già bảo là do kinh nghiệm, đầu óc phải suy nghĩ thôi. Nếu không có đôi tay khéo léo và năng khiếu thì không làm được.

Thời điểm ấy, già Sự được chính quyền xã Ba Vinh giao nhiệm vụ làm Trưởng Ban Văn hóa xã. Với nhiệm vụ và khả năng của mình, già Sự được chính quyền xã Ba Vinh và huyện Ba Tơ đưa đi tham gia nhiều hội thi, hội diễn nghệ thuật quần chúng ở huyện và tỉnh, cả Trung ương để phục vụ Nhân dân.

Già Phạm Văn Sự dạy cách chơi đàn Vinh vút
Già Phạm Văn Sự dạy cách chơi đàn Vinh vút

Giữ cho con cháu sau này

Với tình yêu văn hóa truyền thống của dân tộc mình, già Phạm Văn Sự không chỉ giỏi sử dụng các loại nhạc cụ, mà còn chế tác được rất nhiều loại nhạc cụ khác nhau, như Proot, Rơdong, đàn môi, Karau, sáo Talia, chỉnh chiêng. Già Phạm Văn Sự hào hứng giới thiệu những nhạc cụ do mình chế tác: “Đây là Proot, Rơdong, đàn môi này, Karau, sáo Talia này. Có nhiều cái chế tác lâu và khó lắm, phải cả tháng mới xong. Cái này là mình mới làm, tên là Rơdong, để chơi khi phụ nữ, trai gái cùng đan lát, dệt thổ cẩm, thổi cho vui”, già Sự chia sẻ.

Đối với người dân địa phương, già Phạm Văn Sự là già làng, là người được nhân dân vô cùng yêu mến và kính trọng. Già nói gì bà con cũng nghe. Đối với du khách hay các nhà nghiên cứu văn hóa, già là cái tên được nhắc đến đầu tiên, là điểm đến đầu tiên khi họ đến địa phương này để tìm hiểu về văn hóa dân tộc Hrê. Giống như chiếc “cầu nối” văn hóa, già am hiểu tường tận các phong tục tập quán và những nét văn hóa độc đáo của người Hrê. Già mang bản sắc văn hóa của dân tộc Hrê giới thiệu với du khách khắp nơi trong nước và quốc tế. Vì vậy, người ta gọi già là “Người giữ hồn dân tộc”.

Nói về Nghệ nhân Phạm Văn Sự, ông Cao Văn Hải, Chủ tịch UBND xã Ba Vinh cho biết: “Già Sự có công rất lớn trong việc lưu giữ và truyền dạy lại các loại hình nhạc cụ mang bản sắc riêng của dân tộc Hrê. Ngoài ra, già còn là Người có uy tín và gương mẫu để mọi người trong thôn cũng như trong xã học tập và làm theo”.

Ở tuổi “bát thập” già Sự vẫn nhanh nhẹn như con chim rừng. Già vẫn cùng Đoàn nghệ nhân của làng đi biểu diễn khắp nơi trong cả nước. Với vai trò là già làng, già Sự thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con, đặc biệt là thế hệ trẻ phải biết yêu quý vốn văn hóa của dân tộc, bảo tồn, lưu giữ và tiếp nối công tác truyền dạy cho thế hệ sau. Già cùng với một số nghệ nhân lớn tuổi trong làng đã tổ chức hướng dẫn, truyền dạy cho bao nhiêu thế hệ trẻ, những thanh, thiếu niên trong làng về kỹ thuật đánh cồng chiêng, kỹ thuật chế tác nhạc cụ.

Và, điều già Sự mong muốn nhất chính là ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa cho người Hrê. Già là người duy nhất biết làm được hàng chục loại nhạc cụ và đã truyền nghề cho nhiều thanh niên trong làng và cả chính con trai già. Già Sự đã động viên con mình là Phạm Văn Dôn chơi đàn, gõ túc chiêng và hát những bài dân ca.

Không chỉ là “con chim đầu đàn” của Nước Lui, già còn là người tiếp lửa cho các nghệ nhân. Nhiệt huyết của già Sự đối với văn hóa dân tộc Hrê giống như ngọn lửa đêm xoang vậy, cứ bập bùng cháy mãi, sáng mãi... Với những cống hiến của mình, năm 2005, già được Sở Văn hóa Thể thao tỉnh tặng Giấy khen; năm 2008 được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen. Và mới đây nhất, già vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

Tin cùng chuyên mục
Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc- 2022: Vẫn còn nhiều trăn trở

Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc- 2022: Vẫn còn nhiều trăn trở

Sau 10 ngày tranh giải, tối 28/5, Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc - 2022 đã khép lại với 11 vở diễn và gần 100 nghệ sĩ, diễn viên được trao huy chương, giải thưởng. Tại Liên hoan, phía sau những huy chương, giải thưởng, các nghệ sỹ, diễn viên tuồng vẫn mang nhiều nỗi trăn trở...
Tin nổi bật trang chủ
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Kết luận Hội nghị đối thoại với nông dân, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh cần tiếp tục nhận thức đúng về vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đặc biệt quan tâm lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, phát huy sức mạnh, vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp, nông thôn. Thực hiện thành công mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước phải gắn liền với sự phát triển khu vực nông thôn và nâng cao trình độ của người nông dân.
Gia Lai: Bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022

Gia Lai: Bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022

Thể thao - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Chiều ngày 29/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai đã tổ chức Lễ bế mạc Hội thi thể thao các DTTS tỉnh Gia Lai năm 2022.
Ngày 29/5: Việt Nam có 890 ca mắc COVID-19 và 8.439 ca khỏi bệnh

Ngày 29/5: Việt Nam có 890 ca mắc COVID-19 và 8.439 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 1 giờ trước
Ngày 29/5, Việt Nam có 890 ca mắc mới COVID-19 tại 39 tỉnh, thành phố trong đó có 617 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 8.439 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Ngày hội hái mận ở rẻo cao Mường Lống

Tin địa phương - NA - 3 giờ trước
Tại xã vùng cao Mường Lống, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đang diễn ra Ngày hội hái mận năm 2022. Đây là sự kiện nhằm quảng bá, giới thiệu thương hiệu mận Tam hoa đến người dân, du khách và các thương lái.
Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Thành lập Trung tâm cứu hộ gấu tại Vườn quốc gia Bạch Mã

Môi trường sống - NA - 3 giờ trước
Tại Vườn quốc gia Bạch Mã (tỉnh Thừa Thiên Huế), Cục Kiểm lâm Việt Nam cùng Tổ chức Động vật châu Á và Vườn quốc gia Bạch Mã tổ chức ra mắt giới thiệu Trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam II, với năng lực nuôi cứu hộ hơn 300 cá thể gấu trong môi trường bán tự nhiên.27
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.
Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 44 gương tiêu biểu trong phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”

Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 44 gương tiêu biểu trong phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”

Gương sáng giữa cộng đồng - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Chiều ngày 29/5, tại huyện Mang Yang, Tỉnh Đoàn Gia Lai tổ chức liên hoan “Tuổi trẻ sáng tạo” cấp tỉnh và đồng hành cùng thanh niên công nhân bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19; phát động cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp” lần thứ VI - năm 2022.
Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh

Tin tức - L.Minh - 3 giờ trước
Sáng 29/5/2022, Quận ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Ba Đình, TP. Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Voi Phục, đền Quán Thánh. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đến dự.
Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng 15,6% trong 5 tháng đầu năm

Kinh tế - Cát Tường - 4 giờ trước
Thông tin từ Tổng cục Thống kê công bố sáng 29/5, trong tháng 5/2022, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của cả nước ước đạt 62,69 tỷ USD, giảm 4,7% so với tháng trước và tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước.
Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Sự lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Tiếng nói từ cơ sở - Trọng Bảo - 7 giờ trước
Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh tới 98%, trong đó 50% hộ dân được sử dụng nước sạch theo Quy chuẩn của Bộ Y tế… Để hướng đến mục tiêu này, trong những năm qua, Lào Cai đã đầu tư được nhiều công trình cấp nước sinh hoạt bằng nhiều nguồn vốn như: Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường, Chương trình 134, 135, 30a, Chương trình xây dựng nông thôn mới…
Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Sức quyến rũ từ những thửa ruộng bậc thang ở Bát Xát

Media - Văn Hoa - 7 giờ trước
Huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai có trên 3.000 ha ruộng bậc thang ở tất cả các xã, nổi bật là thung lũng Thề Pả thuộc địa phận 2 xã Ngài Thầu và Y Tý , đây được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Vào mùa nước đổ, những ô ruộng bậc thang xếp tầng uốn lượn như chiếc thang cao vút lên trời xanh với nhiều gam màu đẹp mắt, khiến mỗi du khách đến đây phải ngỡ ngàng, mê mẩn.