Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Thánh đường Hồi giáo- kiến trúc độc đáo và tráng lệ

Lương Định - Ngọc Ánh - 16:16, 17/08/2021

Thánh đường là trung tâm tổ chức các hoạt động văn hóa, xã hội và tâm linh của cộng đồng Hồi giáo. Tại TP. Hồ Chí Minh có 4.537 tín đồ Hồi giáo sinh hoạt tâm linh tại 15 ngôi thánh đường (Masjid) và tiểu thánh đường (Su rao). Đây là những công trình kiến trúc tôn giáo đặc trưng, độc đáo, được xây dựng thật uy nghi, tráng lệ.

Chính điện Thánh đường Jamiul Muslimin 52 Nguyễn Văn Trỗi, Quận Phú Nhuận (TP. Hồ Chí Minh)
Chính điện Thánh đường Jamiul Muslimin 52 Nguyễn Văn Trỗi, Quận Phú Nhuận (TP. Hồ Chí Minh)

Kiến trúc theo quan niệm tôn giáo

Cộng đồng người Chăm ở nước ta có hai tôn giáo chính: người Chăm đạo Bà ni tập trung chủ yếu ở hai tỉnh miền Trung (Ninh Thuận, Bình Thuận); người Chăm Islam (Đạo Hồi) tập trung ở miền Nam (An Giang, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh). Người Chăm Islam theo Hồi giáo chính thống, thuộc dòng Sun ni, nên ít bị pha trộn, vẫn giữ được nếp sống, phong tục, tập quán, tín ngưỡng truyền thống và thường xuyên có mối liên hệ giao lưu với thế giới Hồi giáo trong khu vực như Campuchia, Malaysia. Islam theo tiếng Ả rập có ý nghĩa là sự phục tùng vâng lệnh, tuân theo đó là danh từ ghép từ chữ Ikhlas và Salam tức bình an, thuần khiết.

Tại TP. Hồ Chí Minh, người Chăm Islam sống tập trung thành những khu dân cư nhỏ. Mỗi khu vực đều có những công trình kiến trúc được xây dựng theo quan niệm tôn giáo để sinh hoạt tâm linh hành lễ, hội họp, đó là những ngôi thánh đường (Masjid) và tiểu thánh đường (Su rao). Những ngôi thánh đường và tiểu thánh đường Hồi giáo đều được xây dựng rất kỳ công, đồ sộ, mang vẻ đẹp uy nghi, huyền bí với biểu tượng trăng lưỡi liềm, tượng trưng cho Âm lịch đạo Hồi và ngôi sao năm cánh tượng trưng cho sự tuân theo ý Allah (Đấng Toàn Năng, hay Thượng đế).

Chính điện Thánh đường Jamai Al Muslim số 66 Đông Du, Quận 1 (TP. Hồ Chí Minh)
Chính điện Thánh đường Jamai Al Muslim số 66 Đông Du, Quận 1 (TP. Hồ Chí Minh)

Trong số những công trình kiến trúc Hồi giáo kể trên có 2 ngôi thánh đường được xây dựng lâu đời nhất, nguy nga nhất, đó là Thánh đường Masjd Al Ra him (ở 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1), do tín đồ người Hồi giáo Malaysia xây dựng vào năm 1885 và Thánh đường Jamain Al Muslimin (còn gọi là Thánh đường Đông Du) ở 66 Đông Du, Quận 1) được cộng đồng Hồi giáo người Ấn Độ xây dựng vào năm 1935. Đây là 2 ngôi thánh đường có phong cách kiến trúc độc đáo, ấn tượng, mang đậm dấu ấn Hồi giáo vùng Nam Á, được xây dựng rất kỳ công với những ngọn tháp cao vút, chỏm cầu hình búp sen, hình củ hành, vòm cuốn cửa nhọn đầu hình lá bồ đề là những đặc trưng lâu đời nhất của kiến trúc Hồi giáo.

Ngôi chính điện (nhà nguyện) là hạng mục chính của thánh đường. Nhà nguyện có hình chữ nhật hoặc hình vuông, rộng rãi, thoáng mát, tráng lệ, đủ sức chứa nghìn tín đồ tập trung xếp hàng ngang hành lễ cầu nguyện mỗi ngày. Sàn nhà nguyện được trải thảm có họa tiết hoa văn rất cầu kỳ, có tác dụng lót cho đầu gối các tín đồ khi hành lễ ở tư thế quỳ, cúi lạy đầu luôn chạm sàn. Bên cạnh lối vào chính điện là một bể nước dành riêng cho những nam tín đồ lấy nước để thanh tẩy, trước khi bước vào hành lễ cầu nguyện. Chỉ nam tín đồ mới được hành lễ cầu nguyện trong phòng chính, còn nữ tín đồ hành lễ cầu nguyện ở hành lang thánh đường.

Điểm nhấn khác biệt trong kiến trúc của thánh đường so với các tôn giáo khác như Phật giáo, Thiên Chúa giáo đó là ngôi chính điện thánh đường Hồi giáo không hề có bàn thờ, hay tượng, ảnh thờ. Bởi theo quan niệm Hồi giáo chỉ công nhận một Đấng Toàn Năng duy nhất đó là Thánh Allah. Nhưng Allah không có hình dạng cụ thể, là Đấng vô hình có mặt ở khắp mọi nơi. Bởi vậy nên nội thất chính điện thánh đường Hồi giáo hoàn toàn trống trải. Tuy nhiên, nếu du khách tham quan chính điện thánh đường sẽ ấn tượng với hai điểm nhấn đặc biệt, đó là một hốc lõm trên bức tường gọi là Mihrab và một cái bục gọi là Minbar.

Bức tranh Thánh địa Mecca ở Ả Rập Xê Út, thủ đô tinh thần thế giới Hồi giáo luôn được treo trang trọng trong những ngôi chính điện thánh đường
Bức tranh Thánh địa Mecca ở Ả Rập Xê Út, thủ đô tinh thần thế giới Hồi giáo luôn được treo trang trọng trong những ngôi chính điện thánh đường

Mihrab là hốc lõm trên bức tường chính điện thường được gọi là bức tường cầu nguyện (Qib la) được xây dựng nằm về hướng Tây là hướng Thánh địa Mecca. Thánh địa Mecca là một thành phố nằm ở vùng đồng bằng Tihamah thuộc Ả Rập Xê Út, nơi nhà tiên tri Muhammad (người sáng lập Islam) sinh ra và lần đầu được Thượng Đế tiết lộ về kinh Kô ran (Qu ran). Khi Muhammad tạ thế, hốc lõm tượng trưng cho sự hiện diện của Ngài và thông qua Ngài là sự hiện diện của Allah, nên các tín đồ khi hành lễ hướng về hốc lõm cũng có nghĩa là hướng về Thánh địa Mecca linh thiêng. Chính vì thế, chi tiết hốc lõm trở thành tính nguyên tắc bất di bất dịch trong kiến trúc thánh đường Hồi giáo. Minbar là một kiểu bục bằng gỗ, hoặc được xây bằng xi măng, ốp đá quý cao cấp, có tay vịn như chiếc ngai nằm chếch về phía bên trái. Trước Mihrab (hốc lõm) là nơi dành cho vị giáo cả (ông Tuôn) giảng kinh, diễn thuyết trước các tín đồ.

Độc đáo và tráng lệ

Những công trình kiến trúc thánh đường Hồi giáo luôn toát lên một vẻ đẹp ẩn dấu sự huyền bí, với những chi tiết trang trí công phu, cầu kỳ, tinh tế và tráng lệ. Theo nhận xét của nhiều kiến trúc sư, yếu tố góp phần tạo nên phong cách độc đáo, ấn tượng, uy nghi, tráng lệ của các thánh đường Hồi giáo ở TP. Hồ Chí Minh nói riêng, Nam Bộ nói chung, đó là những mái vòm, ngọn tháp đặc trưng. Đây là hai yếu tố quan trọng tạo nên sắc diện rất riêng, rất khác biệt, với sự mềm mại, thanh thoát về đường nét và sự thanh cao thoát tục về tâm linh của thánh đường Hồi giáo.

Chính điện Thánh đường Jamiul Islamiyah (Nancy) 459 Trần Hưng Đạo, Quận 1 (TP. Hồ Chí Minh)
Chính điện Thánh đường Jamiul Islamiyah (Nancy) 459 Trần Hưng Đạo, Quận 1 (TP. Hồ Chí Minh)

Những thánh đường ở TP. Hồ Chí Minh thường có một mái vòm lớn ở trung tâm với những chóp nhô cao hình củ hành. Ngoài mái vòm thì đường nét vòm cũng được sử dụng phổ biến trong các hạng mục công trình của thánh đường. Mái vòm rất đa dạng về kiểu dáng, thường được thể hiện với các dạng vòm, nhưng cạnh của nó đều được khoét thành nhiều vòm nhỏ với hai nửa hợp lại tại đỉnh vòm, tạo thành những chóp nhọn rất ấn tượng. Mái vòm của thánh đường rất phổ biến trong kiến trúc, cho ta liên tưởng đến quan niệm về “trời tròn, đất vuông” từ xa xưa của người phương Đông.

Nhà nghiên cứu kiến trúc về tôn giáo Nguyễn Đệ khi viết về kiến trúc và trang trí thánh đường Hồi giáo có nhận xét, những ngọn tháp thánh đường Hồi giáo ở TP. Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng của kiến trúc Ấn Độ rất đồ sộ và vươn cao. Hầu hết trên thân tháp đều có hoa văn, họa tiết trang trí bằng kỹ thuật đắp nổi, khắc chìm, hay ốp gạch có hoa văn khá công phu, tinh tế. Chính sự kết hợp tinh tế của cả hai loại hình kiến trúc và trang trí mỹ thuật đã tạo nên vẻ đẹp trong dáng dấp thân tháp vừa vững chãi, vừa mềm mại, tao nhã như thoát tục của một nơi hành lễ thiêng liêng nhất.

Một buổi hành lễ của các nam tín đồ Hồi giáo trong chính điện thánh đường (Ảnh chụp trước thời điểm TP. Hồ Chí Minh bùng phát dịch Covid-19)
Một buổi hành lễ của các nam tín đồ Hồi giáo trong chính điện thánh đường (Ảnh chụp trước thời điểm TP. Hồ Chí Minh bùng phát dịch Covid-19)

Đạo Hồi nghiêm cấm sử dụng hình tượng người, động vật, nên trong nghệ thuật trang trí thánh đường chỉ chủ yếu tập trung vào những họa tiết về thực vật như các loài hoa, lá, dây xoắn, dây leo và các hình học tròn, vuông, chữ nhật, đa giác, đường gợn sóng, hình ngôi sao, hình vòm, trăng lưỡi liềm...Trong đó nổi bật nhất chính là biểu tượng vành trăng khuyết và ngôi sao năm cánh, được trang trí với nhiều dạng khác nhau. Ngoài ra, việc sử dụng nghệ thuật thư pháp trang trí các thánh đường, với những tác phẩm thư pháp của các nhà thư pháp Hồi giáo thể hiện ở dạng chữ Ả Rập lấy từ kinh Ko ran tạo thành những tác phẩm nghệ thuật rất độc đáo, được cộng đồng tín đồ ưa chuộng. Trong chính điện thánh đường cũng được treo rất nhiều chiếc đồng hồ được viết bằng chữ Ả Rập, vừa để các tín đồ biết được thời gian cầu nguyện bắt buộc 5 lần mỗi ngày, vừa là vật trang trí.

Biểu tượng trăng lưỡi liềm trong kiến trúc và trang trí thánh đường Hồi giáo
Biểu tượng trăng lưỡi liềm trong kiến trúc và trang trí thánh đường Hồi giáo


Tin nổi bật trang chủ
Tiếp tục đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, tự tin, sẵn sàng thực hiện những nhiệm vụ lớn hơn

Tiếp tục đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, tự tin, sẵn sàng thực hiện những nhiệm vụ lớn hơn

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh phát huy thành quả đã đạt được, thời gian tới, chúng ta cần tiếp tục đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, các hoạt động đối ngoại cần được triển khai trên cơ sở "tình cảm, chân thành, tin cậy, bình đẳng, tôn trọng, lắng nghe, hợp tác, hiệu quả và cùng phát triển", giữ vững bản lĩnh, tự tin, sẵn sàng để làm những việc lớn hơn, tạo cơ sở tranh thủ nguồn lực quốc tế, góp phần thực hiện khát vọng phát triển bền vững đất nước.
276 phim tranh giải Phim hay nhất Oscar 2022

276 phim tranh giải Phim hay nhất Oscar 2022

Thể thao - Giải trí - PV - 24 phút trước
Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh đã công bố rằng, có 276 bộ phim đang tranh giành giải thưởng đáng thèm muốn nhất Oscar 2022 - Phim hay nhất.
“Xuân yêu thương - Tết biên cương” ở vùng biên giới Đức Cơ

“Xuân yêu thương - Tết biên cương” ở vùng biên giới Đức Cơ

Tin địa phương - Ngọc Thu - 2 giờ trước
Ngày 21/1/2022, tại xã biên giới Ia Dom, huyện Đức Cơ (Gia Lai) Đoàn Thanh niên tỉnh tổ chức Chương trình “Xuân yêu thương - Tết biên cương” năm 2022. Đồng thời, trao tặng quà cho các gia đình chính sách, cựu Thanh niên xung phong, gia đình có công với cách mạng, gia đình có hoàn cảnh khó khăn cùng vui Xuân đón Tết.
Khởi công Dự án đầu tư xây dựng mở rộng Cảng hàng không Điện Biên

Khởi công Dự án đầu tư xây dựng mở rộng Cảng hàng không Điện Biên

Kinh tế - Vũ Lợi - 2 giờ trước
Sáng 22/1/2022, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành đã phát lệnh khởi công Dự án mở rộng Cảng hàng không Điện Biên nhằm nâng công suất khai thác của sân bay này. Dự án là cầu nối "chắp cánh" cho kinh tế Tây Bắc vươn xa.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng tân Chủ tịch Nghị viện châu Âu

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng tân Chủ tịch Nghị viện châu Âu

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Ngày 22/1, nhân dịp bà Roberta Metsola vừa được bầu giữ trọng trách Chủ tịch Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gửi thư chúc mừng.
Tăng cường trang bị kiến thức an toàn cho lao động người DTTS

Tăng cường trang bị kiến thức an toàn cho lao động người DTTS

Xã hội - Vân Khánh - 4 giờ trước
Thời gian qua, nhiều lao động người DTTS có xu hướng dịch chuyển đến các vùng trọng điểm kinh tế, khác khu công nghiệp, khu chế xuất và các làng nghề ven đô thị lớn, nhất là Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, khu vực Đông Nam Bộ, vùng Đông Bắc. Tuy nhiên, phần lớn người DTTS chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về vệ sinh lao động, an toàn lao động dẫn đến chịu nhiều rủi ro. Điều này đòi hỏi các cấp ngành cần nâng cao vai trò trong việc tuyên truyền phổ biến kiến thức đảm bảo an toàn cho lao động người DTTS.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Vị chân tu Làng Mai đã viên tịch

Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Vị chân tu Làng Mai đã viên tịch

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã viên tịch lúc 0 giờ ngày 22/1/2022 (nhằm ngày 20 tháng Chạp năm Tân Sửu), tại chùa Từ Hiếu, phường Thủy Xuân, TP Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, trụ thế 96 năm.
Dịch COVID-19 ngày càng nghiêm trọng tại Đức, Nga có mức tử vong cao nhất châu Âu

Dịch COVID-19 ngày càng nghiêm trọng tại Đức, Nga có mức tử vong cao nhất châu Âu

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tính đến sáng 22/1, thế giới ghi nhận 343,8 triệu ca mắc COVID-19, trong đó có 5,6 triệu trường hợp tử vong.
Phổ Yên (Thái Nguyên): Tiếp tục phát triển hội nhập

Phổ Yên (Thái Nguyên): Tiếp tục phát triển hội nhập

Trang địa phương - Việt Hà - 5 giờ trước
Nhân dịp Xuân mới Nhâm Dần 2022, phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc trò chuyện cùng đồng chí Bùi Văn Lương, Bí thư Thị ủy, Chủ tịch UBND thị xã Phổ Yên (Thái Nguyên) về một số kết quả nổi bật trong lĩnh vực kinh tế - xã hội của thị xã năm 2021, những định hướng, mục tiêu trong năm mới.
Giá cà phê hôm nay 22/1: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm

Giá cà phê hôm nay 22/1: Thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm

Sản phẩm - Thị trường - BĐT - 6 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 22/1 tại thị trường trong nước và thế giới đồng loạt giảm. Tại các vùng trọng điểm trong nước, giá cà phê dao động trong khoảng 39.200 - 40.000 đồng/kg.
UBDT thăm hỏi 30 bệnh nhân người DTTS có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo

UBDT thăm hỏi 30 bệnh nhân người DTTS có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo

Tin tức - Việt Cường - 6 giờ trước
Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, nhằm chia sẻ và động viên những hoàn cảnh khó khăn của các bệnh nhân người DTTS, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức hỗ trợ, thăm hỏi bệnh nhân người DTTS có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo đang điều trị tại các bệnh viện tuyến Trung ương tại Hà Nội.