Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tháp Nhạn - Nơi lưu giữ quá khứ và kết nối hiện tại

Hoàng Hà Thế - 18:37, 22/07/2021

Sự xuất hiện và tồn tại hơn 800 năm cùng với những truyền thuyết về Tháp Nhạn đã phản ánh về quá trình khai phá vùng đất Phú Yên của người Việt trong thế kỷ XVI, về sự giao thoa văn hóa, tinh thần đoàn kết giữa hai dân tộc Việt - Chăm trong quá khứ và hiện tại.


Tháp Nhạn Phú Yên
Tháp Nhạn Phú Yên

Tháp Nhạn tọa lạc tại Phường 1, TP. Tuy Hòa (Phú Yên). Người Ê Đê và Gia Rai gọi là tháp Kơ H’meng, người Kinh gọi là Tháp Chàm còn người Chăm gọi là Đền Kalan. Tháp Nhạn được xây dựng vào cuối thế kỷ XI, đầu thế kỷ XII, là công trình kiến trúc tiêu biểu của người Chăm xưa.

Công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo

Có câu chuyện cổ được truyền lại về Tháp Nhạn, rằng xưa kia có tiên nữ Thiên Y Ana hạ giới để chỉ dạy cho người dân nơi đây về cày cấy, dệt vải, kéo sợi… . Sau khi tiên nữ quay về trời, để thể hiện lòng nhớ thương và khắc ghi công ơn tiên nữ đã khai sáng cho dân tộc mình, người Chăm nơi đây đã xây dựng ngọn tháp ấy để làm nơi thờ phụng tiên nữ.

Còn về tên gọi Tháp Nhạn thì người dân Phú Yên xưa giải thích rằng, là do có rất nhiều chim nhạn bay tới đây sinh sống, làm tổ trên ngọn tháp. Dần về sau, Tháp Nhạn cũng được gọi theo tên của loài chim này.

Kiến trúc Tháp Nhạn được xây dựng gồm có 3 phần: Đế tháp, thân tháp và mái tháp, tổng chiều cao cả 3 phần khoảng 24m. Mặt chân tháp và thân tháp được xây dựng theo hình vuông, ý nghĩa tượng trưng cho đất. Chân tháp được thiết kế lớn hơn thân tháp, với chiều cao khoảng 3,3m. Các hàng gạch phía trên được xây dựng lùi vào so với hàng bên dưới theo một trật tự nhất định, cứ như thế thu nhỏ dần rồi ôm sát vào thân tháp. Chân tháp là một khối lớn vững chãi bám sâu vào trong lòng đất, giúp nâng đỡ thân và mái của tháp.

Cửa vào khu thờ tiên nữ Thiên Y Ana
Cửa vào khu thờ tiên nữ Thiên Y Ana

Thân tháp được thiết kế dạng hình vuông, mỗi cạnh dài 10,5m, cao khoảng 9,3m, tường dày khoảng 3m. Tường xây dựng thẳng đứng, được bổ trụ ở 4 góc, tạo gờ lồi lõm ở hai mặt bên và mặt sau của tường. Những biểu tượng chạm trổ, gờ chỉ trên thân tháp vô cùng đa dạng và phong phú. Nó không chỉ thể hiện ước vọng, hoài bão của con người, mà còn phản ánh thế giới các vị thần.

Mái tháp có 4 lớp, hình khối đường nét rất lạ, chiều cao mái khoảng 8,5m. Lớp dưới cùng với 4 tai trụ lớn ở 4 góc trông xa như 4 búp sen. Lớp thứ hai và thứ ba mỗi lớp cũng có 4 búp sen, càng lên cao nhỏ lại và nhọn dần. Lớp trên cùng là hòn đá lớn nguyên khối đáy hình vuông, trên cong đều nhọn dần theo 4 phía, được gọt đẽo tinh xảo, đó là biểu tượng của linga. Linga là sinh thực khí nam, tượng trưng cho thần Shiva, 1 trong 3 vị thần tối cao của Ấn Độ giáo. Nhìn xa phần mái có hình dáng giống đóa hoa rừng, như ngọn lửa đêm đông, biểu trưng cho thần thánh, sự giác ngộ, thức tỉnh của con người trong đời sống tâm linh.

Bên trong tháp là một khoảng trống với chiều dài 4,5m, nền tháp cao 1,8m so với sân bên ngoài. Việc bài trí thờ cúng bên trong cũng rất đơn giản, chỉ làm bàn thờ tiên nữ Thiên Yana nhìn ra cửa. Toàn bộ tháp từ móng, đế, thân và mái tháp đều được xây bằng gạch đặc, chỉ có bộ linga là bằng đá.

Riêng phần đỉnh tháp (nóc tháp) được xây dựng với một tảng đá hình búp sen nhọn đẽo khắc tỉ mỉ, cân đối thể hiện cho biểu tượng của sinh thực khí, sức mạnh sinh thành trong văn hóa Chăm. Bên cạnh tảng đá hình búp sen là các phù điêu cũng thể hiện rõ niềm tin và tính thẩm mỹ của con người xưa. Tuyệt vời hơn là nếu đứng trên cao ngắm nhìn kỹ, đỉnh tháp là ranh giới tách biệt giữa phần trên và phần dưới thông qua chi tiết 4 mặt của đỉnh đều có 4 cửa sổ ứng với 4 hướng “Đông, Tây, Nam, Bắc” trong âm dương ngũ hành.

Không gian Tháp Nhạn
Không gian Tháp Nhạn

Kiến trúc tháp được xây dựng phần nào thể hiện được nền văn hóa rực rỡ của người Chăm lúc bấy giờ. Hơn nữa, đến hiện tại vẫn được xem là một kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia khiến người dân tỉnh Phú Yên vô cung tự hào. Hằng năm, mỗi khi Xuân đến, tại sân Tháp Nhạn lại rộn ràng với Lễ hội Thơ Nguyên tiêu vào rằm tháng Giêng rồi lễ hội Vía Bà từ ngày 21 - 23/3 âm lịch.

Nơi giao lưu văn hóa giữa các dân tộc

Phú Yên hiện có hơn 23.000 người Chăm sinh sống cùng các dân tộc anh em. Trải qua quá trình lịch sử, người Chăm và người Kinh ở Phú Yên đã sáng tạo và lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, thể hiện trong: Kiến trúc, trang phục, nghệ thuật, lễ hội, phong tục tập quán và tri thức dân gian…

Tháp Nhạn là nơi tổ chức “Đêm thơ Nguyên tiêu” rằm tháng Giêng âm lịch hằng năm
Tháp Nhạn là nơi tổ chức “Đêm thơ Nguyên tiêu” rằm tháng Giêng âm lịch hằng năm

Hằng năm (trừ năm 2020 đến nay do đại dịch Covid-19) tại Tháp Nhạn từ ngày 20 đến 23/3 âm lịch đều diễn ra lễ Vía Bà (tiên nữ Thiên Y Ana). Trong đó, ngày 21/3 là chính lễ. Lễ Vía Bà thu hút Nhân dân trong tỉnh Phú Yên và một số tỉnh lân cận tham gia. Đồng bào Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Định đều tổ chức cử đoàn (30 - 50 người) tham gia hành lễ dâng các loại lễ vật chủ yếu là các sản phẩm nông nghiệp... để cầu xin Bà phù hộ cho cuộc sống no đủ, bình an, may mắn.

“Điểm nhấn” của Tháp Nhạn Phú Yên còn là nơi tổ chức Giao lưu văn hóa đồng bào Chăm tỉnh Phú Yên lần thứ V, năm 2019 với chủ đề “Bảo tồn văn hóa dân tộc Chăm gắn với phát triển du lịch”, do tỉnh Phú Yên phối hợp với Bộ VHTT&DL tổ chức với sự tham gia của gần 2.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, vận động viên quần chúng là người Chăm, đến từ 11 tỉnh, thành phố khu vực Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Đây là dịp, là nơi để đồng bào dân tộc Chăm ở các địa phương gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm đối với việc gìn giữ văn hóa truyền thống, củng cố sức mạnh của khối Đại đoàn kết toàn dân tộc./.

Tháp Nhạn là công trình kiến trúc nghệ thuật có giá trị lịch sử cao của người Chăm và đây cũng là một thắng cảnh tiêu biểu của tỉnh Phú Yên, được Bộ Văn hóa - nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Ngày 24/12/2018, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định 1820/QĐ-TTg xếp hạng Tháp Nhạn là Di tích quốc gia đặc biệt. Ngày 18/8/2019, Phó Thủ tưởng Vũ Đức Đam đã trao Bằng công nhận nhân Ngày hội VHTT&DL đồng bào Chăm tỉnh Phú Yên lần thứ V, năm 2019.

Tin cùng chuyên mục
Cần Thơ: Hỗ trợ học sinh, sinh viên dân tộc Khmer gặp khó khăn do dịch bệnh Covid-19

Cần Thơ: Hỗ trợ học sinh, sinh viên dân tộc Khmer gặp khó khăn do dịch bệnh Covid-19

Hội Liên hiệp Thanh niên TP. Cần Thơ phối hợp Hội Đoàn kết sư sãi TP. Cần Thơ vừa trao nhiều phần quà cho các học sinh, sinh viên (HSSV) là người DTTS đang sinh sống và học tập trên địa bàn, nhằm chia sẻ khó khăn cùng vượt qua đại dịch Covid-19.
Tin nổi bật trang chủ
Các địa phương không được quy định trái với quy định của Trung ương trong phòng chống dịch và phục hồi, phát triển kinh tế

Các địa phương không được quy định trái với quy định của Trung ương trong phòng chống dịch và phục hồi, phát triển kinh tế

Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, khi thực hiện quy định tạm thời về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch bệnh, các địa phương không được quy định trái với quy định chung, nếu thực hiện các biện pháp cao hơn, sớm hơn quy định chung thì phải báo cáo Trung ương.
Không bắt buộc xét nghiệm y tế với hành khách đi đường bộ, đường sông, đường biển

Không bắt buộc xét nghiệm y tế với hành khách đi đường bộ, đường sông, đường biển

Tin tức - T.Hợp - 20:10, 17/10/2021
Bộ Giao thông Vận tải vừa có Quyết định 10906/QĐ-BGTVT ban hành Hướng dẫn tạm thời mới về tổ chức vận tải với 5 lĩnh vực, trong đó nêu rõ 3 loại hình vận tải được hoạt động ở vùng dịch cấp độ 4 theo hướng dẫn cụ thể đồng thời quy định không bắt buộc xét nghiệm y tế với hành khách đi đường bộ, đường sông, đường biển.
Chủ động các biện pháp ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên

Chủ động các biện pháp ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên

Tin tức - T.Hợp - 19:10, 17/10/2021
Ngày 17/10/2021, Văn phòng Bộ Công an (Thường trực Ban Chỉ đạo ƯPT/BCA) có Công điện số 10/CĐ-V01 gửi Ban Chỉ huy ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự (Ban Chỉ huy ƯPT) Công an một số đơn vị, địa phương về việc tập trung ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên.
Ngày 17/10: Việt Nam có 3.193 ca mắc COVID-19 và 1.340 ca khỏi bệnh

Ngày 17/10: Việt Nam có 3.193 ca mắc COVID-19 và 1.340 ca khỏi bệnh

Tin tức - PV - 18:55, 17/10/2021
Ngày 17/10: Việt Nam có 3.193 ca mắc mới COVID-19 tại 48 tỉnh, thành phố trong đó có 1.339 ca trong cộng đồng. Trong ngày, có 1.340 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Tập trung ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên

Tập trung ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên

Tin tức - P. Ngọc - CĐ - 17:28, 17/10/2021
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành vừa ký ban hành Công điện số 1388/CĐ-TTg ngày 17/10/2021 về việc tập trung ứng phó mưa lũ tại khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên.
Hiệu quả giáo dục dân tộc nhìn từ mùa tuyển sinh năm 2021

Hiệu quả giáo dục dân tộc nhìn từ mùa tuyển sinh năm 2021

Giáo dục dân tộc - Khánh Ngân - 17:12, 17/10/2021
Mùa tuyển sinh Đại học, Cao đẳng 2021 là một mùa “bội thu” đối với thí sinh con em đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Cùng với sự nỗ lực của các thí sinh, mùa tuyển sinh năm nay cũng là minh chứng thuyết phục nhất cho chính sách của Đảng, Nhà nước đối với giáo dục vùng DTTS.
Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Giáo dục - Chiến Khu - 16:31, 17/10/2021
Thông qua Chương trình “Nâng bước em tới trường” và “Con nuôi Đồn Biên phòng”, 5 năm qua, những cán bộ, chiến sĩ mang quân hàm xanh nơi biên giới An Giang vừa làm cha, vừa làm người thầy đã chắp cánh ước mơ cho nhiều học sinh nghèo vùng khó, thắt chặt thêm tình đoàn kết quân-dân.
Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Kinh tế - Phạm Văn Phú - 15:46, 17/10/2021
Chọn một lối sống tích cực, đề ra mục tiêu và tìm mọi cách vượt lên hoàn cảnh khó khăn để xây dựng một cuộc sống ấm no hơn, đó là con đường anh Lý Sèo Phù, dân tộc Mông, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên (Hà Giang) đã lựa chọn.
Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Môi trường sống - Phương Ly - 15:41, 17/10/2021
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) cho người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu được triển khai những năm qua đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế-xã hội, môi trường. Đặc biệt là nâng cao nhận thức, tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, góp phần bảo vệ và tăng tỷ lệ che phủ rừng.
Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Nhìn ra thế giới - Duy Ly - 15:36, 17/10/2021
Có một điều chắc chắn rằng, cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra đã khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật số đối với bảo tồn và phát triển văn hóa. Đối mặt với những tác động của đại dịch, nhiều cơ quan, tổ chức di sản cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) trong lĩnh vực này ở Malaysia đã phải chuyển các dịch vụ vật lý của họ sang dịch vụ kỹ thuật số và duy trì kết nối với khán giả của họ thông qua các kênh này.
TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

Xã hội - Lê Vũ - 15:25, 17/10/2021
Tại một đô thị đông dân như TP. Hồ Chí Minh, với rất nhiều thành phần xã hội sinh sống và làm việc, thì tình trạng nhiều người lang thang, cơ nhỡ, vô gia cư, xin ăn tập trung luôn là một vấn đề khó giải quyết. Tuy nhiên trong tình hình mới, khi Thành phố đang vừa phục hồi đời sống kinh tế, vừa phòng chống dịch Covid-19, thì vấn đề này cũng đang cần những giải pháp hữu hiệu hơn.