Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Páo Dung - Tiếng lòng của người Dao

PV - 14:41, 04/08/2020

Những câu hát Páo dung giản dị, mộc mạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đồng bào Dao. Đó chính là tiếng lòng của người Dao mà thông qua đó họ muốn gửi gắm niềm tin, khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Sự đổi thay khu tái định cư cũng là đề tài để người dân nơi đây sáng tác Páo dung. Trong ảnh, khu tái định cư thôn Tân Quang (Yên Sơn) ngày càng khang trang, sạch đẹp.
Sự đổi thay khu tái định cư cũng là đề tài để người dân nơi đây sáng tác Páo dung. Trong ảnh, khu tái định cư thôn Tân Quang (Yên Sơn) ngày càng khang trang, sạch đẹp.

"Nhất nhất choảng sun mẩy tú phiêu

Nhất nhất choảng sun càng hò súi

Choảng súi dấm gai mẩy tứ phiêu"

Dịch nghĩa:

Ngày ngày cùng nhau lao động sản xuất
Lội chung dòng suối
Uống chung nguồn nước vẫn không lấy được nhau.

Để tìm hiểu về làn điệu Páo dung, chúng tôi tìm đến khu tái định cư thôn Tân Quang, xã Hoàng Khai (Yên Sơn), nơi có gần 100% đồng bào dân tộc Dao sinh sống. Chị La Thị Nhất, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn Tân Quang dẫn chúng tôi đến gặp bà La Thị Xuân, bậc cao niên trong làng còn lưu giữ nhiều bản sắc văn hóa Dao, trong đó có làn điệu Páo dung.

Bà Xuân bảo, "hát" trong tiếng Dao là “dung”. “Dung” là hình thức hát các bài hát ngẫu hứng, người hát tự đặt lời và truyền miệng hoặc ghi chép lại cho các thế hệ. Các làn điệu Páo dung phản ánh cuộc sống lao động, sinh hoạt, phong tục, tập quán, lễ nghi và những tâm tư, tình cảm, mong ước của người Dao trong cuộc sống. Páo dung gồm 3 loại hình: Páo dung sinh hoạt, Páo dung lễ nghi tín ngưỡng - phong tục và Páo dung lao động sản xuất. Páo dung sinh hoạt là loại hình ca hát chiếm vai trò chủ đạo trong kho tàng dân ca Dao gồm nhiều loại như: hát giao duyên, hát ru, hát đồng dao, hát than... Nói đến đây, bà Xuân liền ngân nga điệu hát giao duyên:

Muộn chầm dầu dâu chấu hái chiêu

Muộn chầm dầu dâu chấu hái quyên
Phín búa phái mìu tồng lẩu dầu
(Mình muốn hỏi người đang đi đâu?
Người đi đâu xa đến huyện nào?
Cho mình biết để cùng đi...)

Lời bài hát như đưa bà trở lại thuở đôi mươi, thuở ông và bà nên duyên cũng từ câu hát giao duyên. Để rồi đến nay, khi ông bà đã vào tuổi thất thập thì những cuốn sách lưu giữ bản sắc văn hóa Dao cứ dày lên. Khi rảnh, ông bà vẫn cùng nhau hát, truyền dạy cho con cháu.

Bà La Thị Xuân, thôn Tân Quang, xã Hoàng Khai (Yên Sơn) dạy con, cháu hát Páo dung.
Bà La Thị Xuân, thôn Tân Quang, xã Hoàng Khai (Yên Sơn) dạy con, cháu hát Páo dung.

Cùng với Páo dung sinh hoạt thì Páo dung lễ nghi tín ngưỡng, phong tục là một loại hình không thể thiếu trong đời sống đồng bào Dao. Đó là những bài hát được sử dụng trong lễ cưới, lễ cấp sắc, đám chay, cúng Bàn Vương, cúng đầy tháng, cúng người chết, cúng lên nương, cúng tra hạt… Các bài hát lễ nghi tín ngưỡng - phong tục được ghi chép thành sách và thường được các thầy cúng Dao lưu giữ trong quá trình hành nghề.

Sự đằm thắm, mượt mà của Páo dung còn được thể hiện trong những bài hát cao ngợi lao động sản xuất hay những kinh nghiệm về thời tiết, mùa vụ được các thế hệ người Dao tích lũy và truyền lại cho thế hệ sau. Họ luôn răn dạy con cháu phải biết ơn tổ tiên đã không quản ngại khó khăn, vất vả để các thế hệ sau có cuộc sống tốt đẹp hơn.

Người Dao hát Páo dung mọi lúc mọi nơi. Tuy nhiên, dựa vào tài ứng tác của người hát, tùy từng hoàn cảnh, đối tượng mà một chủ đề lại có những lời ca khác nhau. Để chúng tôi hiểu hơn về vấn đề này, chị Triệu Thị Lan, thôn Tân Quang, xã Hoàng Khai (Yên Sơn) vừa mời chúng tôi nhâm nhi ly trà, vừa hát: “Sau khi di dân về để nhường đất xây dựng thủy điện Tuyên Quang, đời sống người dân đã khá lên từng ngày. Bà con rất vui...”.

Ông Bàn Xuân Triều, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao tỉnh Tuyên Quang trải lòng, ông rất vui vì ở đâu có người Dao sinh sống thì ở đó làn điệu Páo dung vẫn được duy trì. Song điều ông trăn trở là số người biết hát chủ hầu hết đã cao tuổi. Vì vậy, để Páo dung được lưu giữ thì chính người Dao phải tự chăm lo bằng nhiều hình thức. Lợi thế hiện nay toàn tỉnh đã thành lập 20 câu lạc bộ bảo tồn văn hóa dân tộc Dao với 248 hội viên tham gia. Qua 6 năm hoạt động (từ 2014 đến nay), Ban chủ nhiệm các câu lạc bộ luôn động viên các thành viên tích cực nghiên cứu, sưu tầm bản sắc văn hóa tín ngưỡng của 9 ngành Dao, trong đó có làn điệu Páo dung. Trên cơ sở này, Ban chủ nhiệm sẽ tiếp tục đề ra những giải pháp cụ thể để làn điệu Páo dung nói riêng và bản sắc văn hóa của người Dao nói chung sẽ được lưu giữ và phát triển.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân người Dao duy nhất ở Tuyên Quang vẽ được tranh thờ

Nghệ nhân người Dao duy nhất ở Tuyên Quang vẽ được tranh thờ

Nghệ nhân Dân gian Lê Hải Thanh, thôn Đá Bàn 1, xã Mỹ Bằng, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) được coi là họa sĩ của dân tộc Dao bởi ông là một trong số ít những thầy cúng biết vẽ tranh thờ. Nhiều năm qua, người Dao ở Yên Bái, Hà Giang, Phú Thọ… đều tìm đến nhờ ông vẽ bộ tranh để đặt trang trọng lên bàn thờ.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến tiếp Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Việt Nam

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến tiếp Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Việt Nam

Ngày 25/9/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã tiếp ngài Andrew Jeffries, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam. Tham dự buổi tiếp có lãnh đạo một số Vụ, đơn vị thuộc Ủy ban Dân tộc; các chuyên gia của ADB.
Phó Chủ tịch nước dự Đại hội Thi đua yêu nước Văn phòng Chủ tịch nước

Phó Chủ tịch nước dự Đại hội Thi đua yêu nước Văn phòng Chủ tịch nước

Tin tức - PV - 20:38, 25/09/2020
Chiều 25/9, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ III, giai đoạn 2020-2025. Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Thi đua Khen thưởng Trung ương dự và phát biểu chỉ đạo tại Đại hội.
Đồng chí Phạm Viết Thanh tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa-Vũng Tàu

Đồng chí Phạm Viết Thanh tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa-Vũng Tàu

Tin tức - Lê Vũ - 18:35, 25/09/2020
Sáng 25/9, Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020-2025 bước vào ngày làm việc thứ ba.
Chính sách dân tộc: Điểm tựa để người dân thoát nghèo

Chính sách dân tộc: Điểm tựa để người dân thoát nghèo

Chính sách dân tộc - Thúy Hồng - 16:54, 25/09/2020
Từ các Chương trình, chính sách như Nghị quyết 30a, Chương trình 135, Quyết định 102; Quyết định 1672... đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã được hỗ trợ phát triển sản xuất, hỗ trợ vốn, khoa học - kỹ thuật (KH-KT), học nghề và phát triển nghề để vươn lên phát triển kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống.
TP HCM: Truy tặng 41 danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng

TP HCM: Truy tặng 41 danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng

Tin tức - Lê Vũ - 16:22, 25/09/2020
Nhân kỷ niệm 75 năm ngày Nam Bộ kháng chiến (23/9/1945-23/9/2020), sáng 25/9, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức lễ truy tặng danh hiệu vinh dự nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” đợt 40.
Bình Phước: Tuyên truyền, hướng dẫn luật giao thông cho đồng bào S’tiêng

Bình Phước: Tuyên truyền, hướng dẫn luật giao thông cho đồng bào S’tiêng

Tin tức - Đinh Hiển - 16:22, 25/09/2020
Trong 5 ngày từ 23- 29/9/2020 Ban Dân tộc tỉnh Bình Phước phối hợp với Phòng cảnh sát giao thông Công an tỉnh và UBND huyện Hớn Quản tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật về an toàn giao thông tới đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn 5 xã gồm: Minh Đức, Thanh An, Phước An, Tân Hưng, An Khương. Đây là những xã thuộc địa bàn vùng sâu, vùng xa và có đông đồng bào dân tộc thiểu số S’tiêng sinh sống.
Ông Lê Quang Mạnh được bầu làm Bí thư Thành uỷ Cần Thơ

Ông Lê Quang Mạnh được bầu làm Bí thư Thành uỷ Cần Thơ

Thời sự - N.Tâm - 15:20, 25/09/2020
Sáng 25/9, Đại hội Đảng bộ TP Cần Thơ khoá XIV, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã báo cáo kết quả Hội nghị lần thứ Nhất, Ban Chấp hành Đảng bộ khóa mới. Ông Lê Quang Mạnh, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch UBND Thành phố được bầu làm Bí thư Thành ủy Cần Thơ, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 thành công tốt đẹp

Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025 thành công tốt đẹp

Thời sự - N.Tâm - 15:16, 25/09/2020
Trong 2 ngày, 24-25/9, diễn ra Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025. Đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự và chỉ đạo Đại hội.
Tín hiệu đáng mừng từ nông sản Việt

Tín hiệu đáng mừng từ nông sản Việt

Kinh tế - PV - 15:12, 25/09/2020
Sau hơn 1 tháng Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) chính thức có hiệu lực (từ 1/8/2020), nông sản Việt Nam đã gia tăng đáng kể giá trị xuất khẩu sang thị trường này, hứa hẹn sẽ mang lại những thành quả mới cho nông sản Việt.
Thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bằng cơ chế đặc thù

Thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bằng cơ chế đặc thù

Kinh tế - Tùng Nguyên - 15:06, 25/09/2020
Công cuộc xây dựng nông thôn mới (NTM) ở miền núi đã khó thì ở các thôn, bản vùng biên lại càng khó khăn hơn. Để những địa bàn này “về đích” NTM, tiến tới nâng cao các tiêu chí thì cơ chế hỗ trợ, động viên đóng vai trò hết sức quan trọng.
Người làm hồi sinh điệu Tamya Ariya truyền thống

Người làm hồi sinh điệu Tamya Ariya truyền thống

Sắc màu 54 - Hoàng Thùy - 15:03, 25/09/2020
Nghệ nhân Tou Neh Ma Bio ở bản Diom A, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương (Lâm Đồng) được xem là một “bảo tàng sống” lưu giữ văn hóa truyền thống của dân tộc Chu Ru. 15 năm qua, bà đã “truyền lửa” đam mê cho thế hệ trẻ, làm hồi sinh các vũ điệu cổ, giữ tiếng cồng, chiêng mãi âm vang. Bà là một trong những gương mặt tiêu biểu của huyện Đơn Dương được tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II năm 2020 sắp tới.