Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên: Người góp phần phục sinh văn hóa Raglai

PV - 18:00, 13/01/2018

“Trong cuộc đời làm công tác văn hóa, hạnh phúc nhất đối với tôi là được đóng góp một phần công sức nhỏ bé giúp đồng bào Raglai khôi phục, bảo tồn một số di sản văn hóa truyền thống đã bị mai một”.

t6 Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên

 

Đó là lời chia sẻ của ông Nguyễn Hải Liên, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh Ninh Thuận, Chủ tịch Hội văn hóa Dân gian Ninh Thuận-người đã dành hàng chục năm trăn trở, lăn lộn giúp đồng bào Raglai bảo tồn văn hóa truyền thống.

Trước khi gặp nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên, tìm hiểu qua sách, báo và một số công trình nghiên cứu văn hóa, tôi được biết, cộng đồng người Raglai là một trong những dân tộc sớm bị mai một, thất truyền những giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có trang phục dân tộc, kiến trúc nhà ở và nhạc cụ dân tộc… Lý giải về nguyên nhân dẫn tới thực trạng này, ông Nguyễn Hải Liên giải thích, trong những năm đất nước xảy ra chiến tranh, các huyện Bác Ái, Ninh Sơn là nơi tập trung đông đồng bào Raglai cư trú đã nhiều lần bị địch rải chất hóa học khiến cả vùng xơ xác, trơ trụi, đồng bào phải di chuyển chỗ ở để kiếm cái ăn. Nhiều nơi, bà con Raglai không có quần áo để mặc, phải đập dập vỏ cây ra quấn quanh người làm quần. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mai một, thất truyền các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp cùa dân tộc Raglai, trong đó có trang phục dân tộc, dân ca-dân vũ, nhạc cụ dân tộc…

“Trong những năm làm quản lý tại Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Ninh Thuận (từ 1990-1997) và nay là Chủ tịch Hội Nghiên cứu Văn hóa Dân gian Ninh Thuận, tôi luôn trăn trở tìm kiếm giải pháp giúp đồng bào Raglai khôi phục, bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể đang có nguy cơ mai một, thất truyền”, ông Nguyễn Hải Liên chia sẻ.

Hành trình tìm lại sắc phục cho dân tộc Raglai được ông Nguyễn Hải Liên cùng một số nhà nghiên cứu văn hóa ở tỉnh Khánh Hòa dày công sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng lại trong suốt nhiều năm, để rồi đến hôm nay, đến các làng Raglai vào dịp lễ, tết đều thấy các bà, các chị, các cháu học sinh “diện” trang phục truyền thống của dân tộc mình. Tại nhiều trường học trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh Thuận) đã đưa trang phục dân tộc vào làm đồng phục cho học sinh, giúp các em nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Bên cạnh việc phục dựng lại trang phục cho dân tộc Raglai, ông Nguyễn Hải Liên còn có sáng kiến xây dựng chương trình truyền dạy di sản văn hóa Raglai thông qua vai trò của gia tộc. Qua nhiều năm nghiên cứu, sưu tầm văn hóa Raglai ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Khánh Hòa, ông nhận thấy nơi nào phát huy được vai trò của các gia tộc thì nơi đó di sản văn hóa được giữ gìn và bảo lưu rất tốt.

Chính vì vậy, khi được Hội Nghiên cứu Văn hóa Dân gian bầu làm Chủ tịch Hội (từ năm 1997 đến nay), ông Nguyễn Hải Liên đã chọn xã Phước Thắng (huyện Bác Ái) làm thí điểm thành lập các đội “Mã la gia tộc Raglai”. 3 gia tộc lớn của xã Phước Thắng gồm: Gia tộc Pi Năng, gia tộc Chamaléa, gia tộc Pa Tâu A Sá được chọn để thành lập các đội mã la gia tộc (riêng gia tộc Pi Năng có 3 đội được thành lập mới). Ông đứng ra vận động các nghệ nhân Mai Thắm, Pi Năng Thị Kính trực tiếp truyền dạy cách đánh nhạc cụ mã la cho gia tộc mình và các gia tộc khác. Bằng cách làm này, các gia tộc đã bảo tồn và phát huy tốt nhạc cụ truyền thống của cộng đồng mình.

Nghệ nhân Mai Thắm tâm sự: “Nhiều năm trước, tôi rất lo lắng về sự mai một của nhạc cụ truyền thống Raglai, giờ thì ưng cái bụng lắm. Vài năm nay, con cháu trong tộc họ đã biểu diễn thuần thục nhạc cụ và có nhiều chuyến lưu diễn trong và ngoài tỉnh”.

Từ mô hình điểm tại xã Phước Thắng, ông Nguyễn Hải Liên đã tổ chức nhân rộng việc thành lập các đội mã la gia tộc ở hai xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn và xã Phước Hà, huyện Thuận Nam. Đến nay, toàn tỉnh có 20 đội mã la gia tộc. Các tộc họ này luôn có ý thức trong việc truyền dạy nhạc cụ truyền thống cho thế hệ trẻ, gần đây, số học viên là nữ tham gia đội mã la gia tộc ngày càng nhiều.

Giờ đây, nhạc cụ mã la là vật thiêng, là hồn của dân tộc Raglai ngày càng vang vọng giữa núi rừng Ninh Thuận. Nhờ có sáng kiến của ông Nguyễn Hải Liên và sự nỗ lực của các gia tộc đã giúp nhiều trẻ em Raglai cảm nhận sâu sắc hơn những giá trị văn hóa của dân tộc mình, từ đó các em có ý thức bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị di sản văn hóa tốt đẹp của cha ông.

NGỌC ÁNH

Tin cùng chuyên mục
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Tin nổi bật trang chủ
Nghề... săn muỗi và những

Nghề... săn muỗi và những "chiến lợi phẩm"

Xã hội - Thanh Hải - 3 giờ trước
Rất nhiều phương pháp đặt bẫy được thực nghiệm, trong đó có việc dùng chính thân mình làm mồi nhử. Nhưng không phải lúc nào muỗi cũng “cắn câu”. Săn muỗi nhưng phải đảm bảo muỗi hãy còn sống khỏe?!... Tôi đã có nguyên một đêm theo các bác sĩ ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật để “mắt thấy tai nghe” nghề đặc biệt ấy.
Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Tạo điều kiện để môi trường rừng thành không gian phát triển kinh tế

Kinh tế - Thiên Đức - 3 giờ trước
Thời gian qua, Chính phủ thực hiện thu phí dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) chi trả cho các hộ nhận khoán chăm sóc, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều người dân, chi phí này rất thấp khó đảm bảo cuộc sống. Do đó, thời gian tới, bên cạnh giải pháp chi trả DVMTR, cơ quan chức năng cần tạo điều kiện để người dân có thể khai thác khu vực rừng bảo vệ thành không gian phát triển kinh tế một cách phù hợp.
Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Yên Bái: Điểm sáng cho bức tranh phòng chống tảo hôn

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Những năm gần đây, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn tỉnh Yên Bái đã giảm rõ rệt. Nhiều chị em phụ nữ ở vùng DTTS đã dần thay đổi nhận thức, tuân thủ pháp luật về hôn nhân và gia đình, tập trung phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.
Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Mặt trái của mạng xã hội: Tạo điều kiện cho nạn tảo hôn phát triển

Xã hội - Việt Hưng - 3 giờ trước
Với sự phát triển của công nghệ thông tin và các ứng dụng mạng xã hội, con người xích lại gần nhau hơn. Nhưng mặt trái của các ứng dụng mạng xã hội cũng đã được nhận diện; trong đó mạng xã hội đã và đang “hỗ trợ” nạn tảo hôn có điều kiện gia tăng.
Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Hòa Bình: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống Nhân dân

Dân tộc - Miền núi - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Thời gian qua, nhờ thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Dưới mái nhà chung

Dưới mái nhà chung

Chiều 28/12/2020, tại trụ sở cơ quan Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến đã gặp mặt Đoàn HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2020. Cùng dự gặp mặt có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh, các thành viên Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương; đại diện Lãnh đạo các Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT và 145 HS, SV, TN DTTS xuất sắc, tiêu biểu tham dự Lễ Tuyên dương.
Thanh Hóa: Cơ chế

Thanh Hóa: Cơ chế "phục vụ", tạo bức phá trong cải cách hành chính

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 4 giờ trước
Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính được tỉnh Thanh Hóa chú trọng thực hiện đồng bộ và quyết liệt từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đây được xem là chìa khóa quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững của tình. Thước đo hiệu quả đầu tiên có thể thấy rõ đó chính là sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp...
Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Hoàn thành tiêm thử nghiệm liều thứ nhất Nanocovax 75 mcg

Tin tức - PV - 16:28, 16/01/2021
Thêm 10 tình nguyện viên được tiêm liều 75 mcg Nanocovax ngày 15/1. Như vậy, toàn bộ 60 người nghiệm vaccine Covid-19 giai đoạn một đã tiêm ít nhất một liều.
Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Trưng bày áo dài truyền thống trong lòng phố cổ Hà Nội

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 15:29, 16/01/2021
Ngày 16/1, tại Ngôi nhà di sản (87 phố Mã Mây, Hà Nội), Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ phát triển Áo dài truyền thống Đình làng Việt tổ chức trưng bày, giới thiệu áo dài truyền thống.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII diễn ra từ ngày 25/1-2/2/2021

Video - PV - 15:09, 16/01/2021
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có nhiệm vụ kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XII; đánh giá 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới; 30 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991; 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2010-2020.
Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Bộ Y tế hướng dẫn ứng phó rét đậm, rét hại, nhất là với người già, trẻ em

Sức khỏe - Nguyệt Anh - 14:56, 16/01/2021
Người dân cần che chắn nhà cửa, giữ ấm cơ thể, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước uống; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; không ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn, để lâu ngày.