Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên: Người góp phần phục sinh văn hóa Raglai

PV - 18:00, 13/01/2018

“Trong cuộc đời làm công tác văn hóa, hạnh phúc nhất đối với tôi là được đóng góp một phần công sức nhỏ bé giúp đồng bào Raglai khôi phục, bảo tồn một số di sản văn hóa truyền thống đã bị mai một”.

t6 Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên

 

Đó là lời chia sẻ của ông Nguyễn Hải Liên, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh Ninh Thuận, Chủ tịch Hội văn hóa Dân gian Ninh Thuận-người đã dành hàng chục năm trăn trở, lăn lộn giúp đồng bào Raglai bảo tồn văn hóa truyền thống.

Trước khi gặp nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hải Liên, tìm hiểu qua sách, báo và một số công trình nghiên cứu văn hóa, tôi được biết, cộng đồng người Raglai là một trong những dân tộc sớm bị mai một, thất truyền những giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có trang phục dân tộc, kiến trúc nhà ở và nhạc cụ dân tộc… Lý giải về nguyên nhân dẫn tới thực trạng này, ông Nguyễn Hải Liên giải thích, trong những năm đất nước xảy ra chiến tranh, các huyện Bác Ái, Ninh Sơn là nơi tập trung đông đồng bào Raglai cư trú đã nhiều lần bị địch rải chất hóa học khiến cả vùng xơ xác, trơ trụi, đồng bào phải di chuyển chỗ ở để kiếm cái ăn. Nhiều nơi, bà con Raglai không có quần áo để mặc, phải đập dập vỏ cây ra quấn quanh người làm quần. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mai một, thất truyền các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp cùa dân tộc Raglai, trong đó có trang phục dân tộc, dân ca-dân vũ, nhạc cụ dân tộc…

“Trong những năm làm quản lý tại Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Ninh Thuận (từ 1990-1997) và nay là Chủ tịch Hội Nghiên cứu Văn hóa Dân gian Ninh Thuận, tôi luôn trăn trở tìm kiếm giải pháp giúp đồng bào Raglai khôi phục, bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể đang có nguy cơ mai một, thất truyền”, ông Nguyễn Hải Liên chia sẻ.

Hành trình tìm lại sắc phục cho dân tộc Raglai được ông Nguyễn Hải Liên cùng một số nhà nghiên cứu văn hóa ở tỉnh Khánh Hòa dày công sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng lại trong suốt nhiều năm, để rồi đến hôm nay, đến các làng Raglai vào dịp lễ, tết đều thấy các bà, các chị, các cháu học sinh “diện” trang phục truyền thống của dân tộc mình. Tại nhiều trường học trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh Thuận) đã đưa trang phục dân tộc vào làm đồng phục cho học sinh, giúp các em nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Đồng bào Raglai (Ninh Thuận) biểu diễn mã la và dân vũ trong Lễ hội Ăn đầu lúa mới. Đồng bào Raglai (Ninh Thuận) biểu diễn mã la và dân vũ trong Lễ hội Ăn đầu lúa mới.

 

Bên cạnh việc phục dựng lại trang phục cho dân tộc Raglai, ông Nguyễn Hải Liên còn có sáng kiến xây dựng chương trình truyền dạy di sản văn hóa Raglai thông qua vai trò của gia tộc. Qua nhiều năm nghiên cứu, sưu tầm văn hóa Raglai ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Khánh Hòa, ông nhận thấy nơi nào phát huy được vai trò của các gia tộc thì nơi đó di sản văn hóa được giữ gìn và bảo lưu rất tốt.

Chính vì vậy, khi được Hội Nghiên cứu Văn hóa Dân gian bầu làm Chủ tịch Hội (từ năm 1997 đến nay), ông Nguyễn Hải Liên đã chọn xã Phước Thắng (huyện Bác Ái) làm thí điểm thành lập các đội “Mã la gia tộc Raglai”. 3 gia tộc lớn của xã Phước Thắng gồm: Gia tộc Pi Năng, gia tộc Chamaléa, gia tộc Pa Tâu A Sá được chọn để thành lập các đội mã la gia tộc (riêng gia tộc Pi Năng có 3 đội được thành lập mới). Ông đứng ra vận động các nghệ nhân Mai Thắm, Pi Năng Thị Kính trực tiếp truyền dạy cách đánh nhạc cụ mã la cho gia tộc mình và các gia tộc khác. Bằng cách làm này, các gia tộc đã bảo tồn và phát huy tốt nhạc cụ truyền thống của cộng đồng mình.

Nghệ nhân Mai Thắm tâm sự: “Nhiều năm trước, tôi rất lo lắng về sự mai một của nhạc cụ truyền thống Raglai, giờ thì ưng cái bụng lắm. Vài năm nay, con cháu trong tộc họ đã biểu diễn thuần thục nhạc cụ và có nhiều chuyến lưu diễn trong và ngoài tỉnh”.

Từ mô hình điểm tại xã Phước Thắng, ông Nguyễn Hải Liên đã tổ chức nhân rộng việc thành lập các đội mã la gia tộc ở hai xã Ma Nới, huyện Ninh Sơn và xã Phước Hà, huyện Thuận Nam. Đến nay, toàn tỉnh có 20 đội mã la gia tộc. Các tộc họ này luôn có ý thức trong việc truyền dạy nhạc cụ truyền thống cho thế hệ trẻ, gần đây, số học viên là nữ tham gia đội mã la gia tộc ngày càng nhiều.

Giờ đây, nhạc cụ mã la là vật thiêng, là hồn của dân tộc Raglai ngày càng vang vọng giữa núi rừng Ninh Thuận. Nhờ có sáng kiến của ông Nguyễn Hải Liên và sự nỗ lực của các gia tộc đã giúp nhiều trẻ em Raglai cảm nhận sâu sắc hơn những giá trị văn hóa của dân tộc mình, từ đó các em có ý thức bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị di sản văn hóa tốt đẹp của cha ông.

NGỌC ÁNH

Tin cùng chuyên mục
Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Những năm qua, du lịch huyện Lâm Bình (Tuyên Quang) đã và đang thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước. Với nhiều cảnh đẹp về thiên nhiên cùng bản sắc văn hóa dân tộc đậm đà, đã tạo nên những lợi thế để huyện Lâm Bình phát triển kinh tế từ khai thác du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Nhân rộng hơn nữa những mô hình tổ chức phục vụ học tập

Nhân rộng hơn nữa những mô hình tổ chức phục vụ học tập

Tin tức - Hồng Minh - 16:27, 21/10/2020
Sáng 21/10, tại Hà Nội Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã tổ chức Hội nghị tổng kết Đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong các thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, câu lạc bộ”.
111 người chết do mưa lũ tại miền Trung và Tây Nguyên

111 người chết do mưa lũ tại miền Trung và Tây Nguyên

Tin tức - PV - 15:38, 21/10/2020
Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai, từ ngày 6/10 đến sáng 21/10, đã có 111 người chết, 22 người mất tích do mưa lũ ở miền Trung và Tây Nguyên.
Cơ cấu lại nông nghiệp vùng trung du và miền núi phía Bắc: Từng bước thoát khỏi “lõi nghèo”

Cơ cấu lại nông nghiệp vùng trung du và miền núi phía Bắc: Từng bước thoát khỏi “lõi nghèo”

Kinh tế - Hoàng Quý - 15:37, 21/10/2020
Trung du và miền núi (TD&MN) phía Bắc bao gồm 14 tỉnh Tây Bắc và Đông Bắc. Đây là vùng chiến lược an ninh quốc phòng của đất nước, đồng thời là vùng có tiềm năng lợi thế về đất đai, khí hậu, con người, văn hóa… Việc tái cơ cấu lại nông nghiệp ở vùng này có ý nghĩa thúc đẩy sản xuất, nâng cao giá trị cây trồng, vật nuôi, từng bước đưa vùng thoát khỏi “lõi nghèo”.
Bước phát triển mới ở Đại Sơn

Bước phát triển mới ở Đại Sơn

Kinh tế - Minh Thu - 15:30, 21/10/2020
Từng là xã đặc biệt khó khăn, biên giới của huyện Quảng Hòa (Cao Bằng), sau 5 năm thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc, Đại Sơn đã tận dụng thời cơ vươn lên, phát triển hiệu quả các mô hình sản xuất nông nghiệp. Nhờ đó, đời sống kinh tế - xã hội toàn xã có bước phát triển, tỷ lệ hộ nghèo đến hết năm 2019 còn 7,9%...
Bão số 8 cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 440km

Bão số 8 cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 440km

Tin tức - PV - 15:23, 21/10/2020
Dự báo trong 24 giờ tới, bão di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc, mỗi giờ đi được khoảng 10km và có khả năng mạnh thêm. Đến 07 giờ ngày 22/10/2020, vị trí tâm bão ở khoảng 16,8 độ Vĩ Bắc; 116,5 độ Kinh Đông, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 440km về phía Đông. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 9-10 (75-100km/giờ), giật cấp 12.
Triển khai chương trình sách giáo khoa mới ở Thanh Hóa: Các trường tiểu học miền núi gặp khó khăn

Triển khai chương trình sách giáo khoa mới ở Thanh Hóa: Các trường tiểu học miền núi gặp khó khăn

Giáo dục - Quỳnh Trâm - 15:04, 21/10/2020
Trước thềm năm học mới 2020 - 2021, tháng 8/2020, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt kế hoạch mua đồ dùng dạy học lớp 1 theo chương trình sách giáo khoa mới. Theo đó, 512 trường tiểu học và trường liên cấp tiểu học - THCS của tỉnh được cấp kinh phí gần 93 tỷ đồng.
Nghệ An: Khẩn cấp di dời hàng ngàn người dân do mưa lũ

Nghệ An: Khẩn cấp di dời hàng ngàn người dân do mưa lũ

Môi trường sống - Thanh Hải - 14:45, 21/10/2020
Mưa lớn kéo dài kết hợp nước từ thượng nguồn sông suối đổ về khiến nhiều địa phương phải di dời khẩn cấp hàng ngàn người dân đến nơi an toàn. Ngoài việc tiếp tục phòng, chống những diễn biến bất thường của thời tiết, Nghệ An đang nỗ lực khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ gây ra.
Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 11:03, 21/10/2020
Những năm qua, du lịch huyện Lâm Bình (Tuyên Quang) đã và đang thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước. Với nhiều cảnh đẹp về thiên nhiên cùng bản sắc văn hóa dân tộc đậm đà, đã tạo nên những lợi thế để huyện Lâm Bình phát triển kinh tế từ khai thác du lịch.
Bảo hiểm Xã hội Việt Nam: Phong trào thi đua yêu nước góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Bảo hiểm Xã hội Việt Nam: Phong trào thi đua yêu nước góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Đời sống - Xã hội - Hồng Phúc - 11:00, 21/10/2020
Ngày 14/10/2020, tại Hà Nội, Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam đã long trọng tổ chức Đại hội Thi đua yêu nước ngành BHXH lần thứ V. Tại Đại hội này, có 26 tập thể và 20 cá nhân được trao tặng Huân chương Lao động, Bằng khen và Cờ Thi đua của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Những phận người cô đơn và rào cản pháp lý

Những phận người cô đơn và rào cản pháp lý

Đời sống - Xã hội - Mạnh Cường - 10:58, 21/10/2020
Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm, có nhiều chính sách để chăm sóc người cao tuổi. Tuy nhiên, tại một số địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi, vẫn còn những người già cô đơn, không nơi nương tựa, cuộc sống vô cùng khó khăn nhưng lại chưa tiếp cận được với những chính sách nhân văn này, bởi những… rào cản pháp lý.