Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhìn ra thế giới

Người Ainu- dân tộc thiểu số ở Nhật Bản

Nguyệt Anh (T/h) - 16:49, 09/07/2021

Người Ainu là một dân tộc thiểu số định cư sớm nhất ở Hokkaido, hòn đảo phía bắc Nhật Bản. Bên cạnh những di sản văn hóa đặc sắc như nghề thủ công mỹ nghệ, trang phục hay âm nhạc dân gian, độc đáo nhất phải kể tới các hoạt động gắn bó với tự nhiên như lễ hội Marimo và tập tục nuôi gấu.

Người Anu là một dân tộc thiểu số của đất nước Nhật Bản
Người Ainu là một dân tộc thiểu số của đất nước Nhật Bản

Trong khi đất nước Việt Nam có tới 54 dân tộc anh em thì ở đất nước “mặt trời mọc” Nhật Bản chỉ có 3 dân tộc, gồm người Yamato (hay còn gọi là người Nhật) là dân tộc chính và 2 dân tộc thuộc nhóm thiểu số là người là Ryukyu và người Ainu. Tộc người Ainu với dân số ít ỏi khoảng 25.000 người, sống ở dọc theo bờ biển có khí hậu ấm áp phía Nam Hokkaido. Họ dựng nhà dọc bờ sông hoặc bờ biển, nơi gần nguồn nước và giữ an toàn khỏi nguy hiểm ngoài tự nhiên.

Nhà ở truyền thống của người Ainu
Nhà ở truyền thống của người Ainu

Trước đây, nguồn thức ăn chính của người Ainu là từ việc săn bắt, câu cá do đàn ông phụ trách hoặc hái lượm rau dại, nấm, các loại quả mọng trong rừng mà chủ yếu là do phụ nữ kiếm được. Việc chế biến, nấu chín thức ăn cũng đơn giản với mỡ động vật, tảo và muối. Quần áo người Ainu mặc làm từ da động vật, da cá hoặc dệt từ vỏ cây.

Trang phục truyền thống của người Ainu
Trang phục truyền thống của người Ainu

Những người phụ nữ Ainu thời xưa có hình xăm trên môi, trông như nụ cười của những chú hề. Mục đích của hình xăm này mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Có tài liệu cho rằng hình xăm này sẽ giúp những người phụ nữ chưa có gia đình trở nên thu hút hơn, đồng thời đây cũng là một biểu hiện của đức hạnh. Bên cạnh đó, một số tài liệu khác lại cho rằng, hình xăm này mang ý nghĩa là “nụ cười trên môi” với hàm ý ở những nơi lạnh lẽo như Hokkaido, việc nở một nụ cười là rất khó khăn nên hình xăm sẽ giúp người phụ nữ trông như luôn nở nụ cười.

Người Ainu- dân tộc thiểu số ở Nhật Bản 2

Để tạo ra những hình xăm này, người Ainu rạch từng phần nhỏ trên môi theo hình bán nguyệt bằng một con dao hành lễ, sau đó sẽ dùng than từ cây bạch dương để nhuộm màu cho vết xăm và cuối cùng là rửa lại bằng nước tro. Vết rạch đầu tiên sẽ được thực hiện khi những bé gái khoảng 6 - 7 tuổi. Các vết cắt này sẽ được rạch thêm mỗi năm cho đến khi đứa trẻ lớn lên và kết hôn. Chú rể chính là người thực hiện những vết rạch cuối cùng để biến hình xăm thành nụ cười. Mặc dù tập tục này đã bị chính phủ Nhật Bản cấm vào khoảng đầu thế kỉ 19 nhưng nó vẫn tồn tại cho đến thế kỉ 20.

Người Ainu mặc trang phục truyền thống trong Lễ hội tảo cầu Marimo
Người Ainu mặc trang phục truyền thống trong Lễ hội tảo cầu Marimo

Trang phục truyền thống của người Ainu là loại áo choàng gọi là Attsushi (hay Attush), có chất liệu chủ yếu được dệt từ sợi cây và trang trí với nhiều họa tiết hình học. Những họa tiết hình học này không chỉ dùng để phân biệt giới tính, tình trạng hôn nhân, bộ tộc,... mà còn giúp người mặc xua đuổi tà ma. Attsushi có dáng áo tương tự với bộ Kimono của Nhật Bản, với những hoa văn truyền thống của người Ainu được thêu trên những đường viền xanh thẫm.

Người Ainu mặc một loại quần bó bên trong chiếc áo choàng này. Các công đoạn tạo ra bộ y phục Attushi, từ xe chỉ, dệt cho đến thêu được thực hiện hoàn toàn bằng phương pháp thủ công bởi bàn tay tài hoa của người phụ nữ Ainu. Một chiếc áo tốt có thể mất đến 1 năm để thực hiện.

Người Ainu- dân tộc thiểu số ở Nhật Bản 4

Ngoài áo choàng Attushi, nam giới người Ainu còn đội một loại phụ kiện trông giống chiếc vương miện gọi là Sapanse trong những dịp trọng đại. Trong khi đó, phụ nữ Ainu sẽ đeo một chiếc băng đô bằng vải có thêu họa tiết gọi là Matanpushi và thỉnh thoảng, họ cũng sẽ diện thêm cả hoa tai và vòng cổ.

Nghề thủ công dường như là hoạt động sản xuất chính của người Ainu. Người đàn ông làm mộc, như chạm khắc gỗ. Còn người phụ nữ sẽ tạo ra các sản phẩm dệt, may thủ công. Ngày nay, khi đi đến các ngôi làng của người Ainu, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những sản phẩm thủ công mang đầy tính nghệ thuật truyền thống này.

Hoạt cảnh tái hiện cảnh săn bắt của người Ainui tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan
Hoạt cảnh tái hiện cảnh săn bắt của người Ainu tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan

Người Ainu tin vào thuyết vạn vật hữu linh, nghĩa là mọi vật trên thế gian này đều có linh hồn. Vì vậy, người Ainu tôn trọng tất cả mọi vật, từ các loài động vật, thực vật cho đến các vật thể vô tri như sông, núi,... Đối với người Ainu, gấu là linh vật của dân tộc. Bởi lẽ, họ cho rằng, gấu chính là hiện thân của Thần Núi. Họ nuôi gấu như một thành viên trong gia đình, cho gấu ăn món người ăn và gấu sẽ sống ở trong một cũi gỗ lớn.

Người Ainu- dân tộc thiểu số ở Nhật Bản 7

Khi gấu được 2 hoặc 3 tuổi, gấu sẽ được hiến tế trong nghi lễ "Iyomante". Nghi lễ Iyomante thường diễn ra vào mùa xuân vì đây là thời điểm mà lông gấu dày nhất và thịt gấu béo nhất. Gấu được hiến tế bắt buộc phải là gấu đực. Trong quan niệm của người Ainu, việc hiến tế gấu chính là giúp gấu thoát xác để sớm trở về với thế giới của các vị thần. Trong buổi lễ, người Ainu sẽ mặc những bộ trang phục đẹp nhất để tham gia vào một bữa tiệc linh đình với rất nhiều đồ uống, sau đó sẽ cùng nhau nhảy múa.

Người Ainu ngày nay kết hôn với người Nhật Bản nên số lượng người Ainu thuần chủng đã giảm đi rất nhiều. Hơn nữa, vì những tổn thương trong quá khứ mà những người Ainu dường như không dám thừa nhận gốc gác của mình để tránh sự phân biệt đối xử.

Các bạn nhỏ người Nhật tham quan, trải nghiệm văn hóa của người Ainu tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan
Các bạn nhỏ người Nhật tham quan, trải nghiệm văn hóa của người Ainu tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan

Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản ngày nay vẫn đang có những nỗ lực thiết thực nhằm mang đến sự bình đẳng cho cộng đồng dân tộc thiểu số Ainu. Điển hình là việc xây dựng khu bảo tàng về người Ainu ở Shiraoi, tỉnh Hokkaido (mở cửa đón du khách tham quan vào năm 2003) và một số công trình giới thiệu văn hóa Ainu đến với du khách quốc tế trước thềm Olympic Tokyo 2020.

Đến “Trung tâm quảng bá văn hóa Ainu”), du khách có thể ghé các bảo tàng, là nơi bảo quản đồ tạo tác, quần áo và vật dụng truyền thống… Trung tâm cũng là nơi tổ chức hội thảo về nghề thêu, chế tác nhạc cụ, biểu diễn múa và âm nhạc truyền thống Ainu.

Người Ainu (bên trái) giới thiệu về nghề thêu thủ công truyền thống tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan
Người Ainu (bên trái) giới thiệu về nghề thêu thủ công truyền thống tại Bảo tàng Akanko Ainu Kotan

Ngoài ra, người Ainu cũng có nhiều sự kiện quan trọng khác gắn với tự nhiên như lễ hội tảo cầu Marimo tại hồ Akan, hay lễ hội tưởng nhớ tổ tiên Shakushain ở thị trấn Shizunai…

Lễ hội Marimo bắt đầu được người Ainu tổ chức vào năm 1950 nhằm bày tỏ sự biết ơn vị thần của hồ Akan đã ban các phước lành. Họ chọn “marimo” (một loại tảo màu xanh hình cầu) từ hồ Akan, mang nó đến một túp lều rơm và để ở đây qua đêm cùng các vật tế như cá hồi, bánh gạo. Ngày hôm sau, các bô lão sẽ đặt marimo trên điện thờ để thực hiện nhiều nghi lễ. Sau cùng, họ mang marimo diễu hành qua thị trấn và đi thuyền thả nó xuống hồ Akan.

Một nghi lễ văn hóa truyền thống của người Ainu
Một nghi lễ văn hóa truyền thống của người Ainu

Mới đây, khu phức hợp mới mang tên “Không gian tượng trưng cho sự hòa hợp dân tộc” đã được xây dựng ở thị trấn Shiraoi. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, sự công nhận gần đây của cộng đồng đối với người Ainu thông qua công trình này là chưa đủ. Điều cần hơn cho người Ainu là được chính phủ xác định đầy đủ các quyền lợi, nghĩa vụ theo pháp luật.

Tin cùng chuyên mục
Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Có một điều chắc chắn rằng, cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra đã khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật số đối với bảo tồn và phát triển văn hóa. Đối mặt với những tác động của đại dịch, nhiều cơ quan, tổ chức di sản cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) trong lĩnh vực này ở Malaysia đã phải chuyển các dịch vụ vật lý của họ sang dịch vụ kỹ thuật số và duy trì kết nối với khán giả của họ thông qua các kênh này.
Tin nổi bật trang chủ
Đồng Tháp: Nông dân hào hứng ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất nông nghiệp

Đồng Tháp: Nông dân hào hứng ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất nông nghiệp

Kinh tế - Hà Anh - 23:21, 18/10/2021
Thời gian qua, các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đã ứng dụng có hiệu quả công nghệ 4.0 vào sản xuất. Nhờ đó, đã tiết kiệm được sức người và chất lượng nông sản và hiệu quả kinh tế cũng được nâng cao hơn rất nhiều.
Bắc Ninh: Ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp khoác áo mới

Bắc Ninh: Ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp khoác áo mới

Kinh tế - Hà Anh - 23:02, 18/10/2021
Việc ứng dụng rộng rãi khoa học công nghệ cao vào sản xuất, giúp những sản phẩm nông nghiệp tại Bắc Ninh ngày càng nâng cao chất lượng, sản lượng..., qua đó tăng hiệu quả kinh tế, góp phần tích cực vào công tác giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường

Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường "khó tính"

Sản phẩm - Thị trường - Hà Anh - 22:33, 18/10/2021
Nhờ các chính sách khuyến nông, cây xoài Sơn La đã tìm được thế đứng mới. Không chỉ để tiêu thụ trong nước, loại quả này đã lên đường xuất khẩu, mở ra một hướng đi mới mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân.
Quảng Trị: Mưa lớn gây thiệt hại, các địa phương lên phương án khắc phục

Quảng Trị: Mưa lớn gây thiệt hại, các địa phương lên phương án khắc phục

Thời sự - Khánh Ngân - 21:47, 18/10/2021
Trong những ngày qua, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 8, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị mưa trên diện rộng, có nơi mưa rất to, đã có những thiệt hại về người và tài sản của Nhân dân. Đến chiều 18/10, mưa đã giảm, có nơi tạnh ráo. Các địa phương đang khẩn trương lên phương án khắc phục hậu quả, phục hồi sản xuất vụ thu đông.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam thông tin về việc xác định đối tượng hưởng hỗ trợ từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Bảo hiểm xã hội Việt Nam thông tin về việc xác định đối tượng hưởng hỗ trợ từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Xã hội - PVCĐ - 21:20, 18/10/2021
Theo đó, BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố thực hiện việc tiếp nhận hồ sơ để giải quyết và chi trả hỗ trợ kịp thời đối với các trường hợp:
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
An Giang: Một cán bộ Cục Hải quan bị bắt tạm giam trong vụ buôn lậu đường qua biên giới

An Giang: Một cán bộ Cục Hải quan bị bắt tạm giam trong vụ buôn lậu đường qua biên giới

Tin địa phương - M. Triết, T. Tầm - 20:52, 18/10/2021
Ngày 18/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang thi hành Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Bùi Quốc Việt, sinh năm 1973 (cán bộ Cục Hải quan tỉnh An Giang), trú tại số 46, Nguyễn Trường Tộ, khóm Châu Long 5, phường Châu Phú B, thành phố Châu Đốc. Đông thời, thực hiện lệnh khám xét nơi ở của Việt, lực lượng Công an phát hiện, thu giữ một số vật chứng có liên quan đến vụ vận chuyển 100 tấn đường cát nhập lậu từ Campuchia về Việt Nam.
Hoàn thành xuất sắc vai trò

Hoàn thành xuất sắc vai trò "Sứ giả hòa bình" của Việt Nam

Thời sự - PV - 20:48, 18/10/2021
Chiều 18/10, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã dự Lễ tuyên dương các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.
Thắp sáng ngọn đuốc Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Thắp sáng ngọn đuốc Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Thể thao - Giải trí - PV - 20:40, 18/10/2021
Nữ diễn viên Xanthi Georgiou trong vai một nữ tư tế Hy Lạp cổ đại đã sử dụng một chiếc gương lõm để hội tụ ánh nắng Mặt Trời và thắp sáng ngọn đuốc trước Đền thờ Hera 2.500 năm tuổi.
Trao giải Cuộc thi Tìm kiếm giải pháp chuyển đổi số quốc gia

Trao giải Cuộc thi Tìm kiếm giải pháp chuyển đổi số quốc gia

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 19:05, 18/10/2021
Ngày 18/10, lễ trao giải Cuộc thi Tìm kiếm giải pháp chuyển đổi số quốc gia (Viet Solutions) năm 2021 đã được Cục Tin học hóa (Bộ Thông tin và Truyền thông) và Viettel tổ chức tại Hà Nội.
Ngày 18/10: Việt Nam có 3.168 ca mắc COVID-19 và 1.136 ca khỏi bệnh

Ngày 18/10: Việt Nam có 3.168 ca mắc COVID-19 và 1.136 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:55, 18/10/2021
Ngày 18/10, Việt Nam có 3.168 ca mắc mới COVID-19 tại 45 tỉnh, thành phố trong đó có 1.261 ca trong cộng đồng. Trong ngày có 1.136 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.