Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ thuật hát Tiều của người Hoa ở Chợ Lớn

PV - 10:37, 30/10/2018

Cộng đồng người Hoa ở TP. Hồ Chí Minh nói chung, khu vực Chợ Lớn nói riêng có nền văn hóa nghệ thuật phát triển rất phong phú, đa dạng, đặc sắc, mang đậm nét Trung Hoa truyền thống. Trong đó có hát Tiều là thể loại ca kịch độc đáo của người Hoa vẫn được bảo tồn, phát triển và thường được biểu diễn vào dịp lễ hội, Tết Nguyên đán, Tết Nguyên tiêu…

hát Tiều Các diễn viên Đoàn Ca kịch Thống Nhất Quảng Triều biểu diễn màn “Bát tiên chúc thọ”.

Tại TP. Hồ Chí Minh, người Hoa sống tập trung đông nhất ở khu vực Chợ Lớn thuộc quận 5. Trong quá trình sinh sống cộng cư với các dân tộc Kinh, Khmer và Chăm ở Nam bộ nói chung, TP. Hồ Chí Minh nói riêng, văn hóa nghệ thuật của người Hoa vừa có sự hội nhập, vừa luôn được bảo tồn, phát triển với các loại hình dân ca (hát Quảng, hát Tiều) dân vũ (múa lân-sư-rồng) và các loại nhạc cụ truyền thống Trung Hoa rất đặc sắc.

Theo các nghệ nhân người Hoa cho biết, Trung Quốc có ba dòng kịch chính, đó là Kinh Kịch, loại kịch của Bắc Kinh, được hát bằng tiếng Quan Thoại (phổ thông ngữ); Việt Kịch của hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây, hát tiếng Quảng (hát Quảng); Triều Kịch là sân khấu của Triều Châu, hát tiếng Tiều (hát Tiều). Tại Chợ Lớn và các tỉnh miền Tây Nam bộ, đa số người Hoa không biết tiếng Quan Thoại (phổ thông ngữ), nên bà con chỉ thích hát Tiều, hát Quảng, không thích Kinh Kịch.

Hát Tiều xuất hiện tại Nam bộ nói chung và Chợ Lớn nói riêng vào đầu thế kỷ XX, do những đoàn Triều Kịch lưu diễn đến từ các tỉnh phía Nam Trung Quốc. Trong quá trình lưu diễn, một số diễn viên của các đoàn Triều Kịch đã ở lại Việt Nam rồi nhớ nghề mà lập nên những gánh hát Tiều tại Nam bộ và Chợ Lớn sau này.

Trong hát Tiều cũng như một số loại hình nghệ thuật khác của người Hoa ở Chợ Lớn, được phân làm hai loại, đó là loại sang và bình dân. Đối với loại bình dân thường được tổ chức biểu diễn ở sân khấu các ngôi chùa, miếu; còn loại sang hơn thì được gánh hát thuê hẳn những rạp hát để biểu diễn.

Ban nhạc trong gánh hát Tiều thường được chia thành hai đội, là đội tùa lò cấu và đội hí. Đội tùa lò cấu gồm các loại trống và thanh la, đại la, đại bát, tiểu bát, thâm ba, nguyệt la được bố trí ngay phía trên sân khấu. Đây là đội có nhiệm vụ đánh những bản nhạc mang tính tâm linh nhưng rất sôi động, tạo sự hào hứng để mở màn, làm sạch sân khấu, đuổi tà ma, sự xui xẻo, hoặc sử dụng trong các đoạn vở diễn có cảnh rượt đuổi, để chuyển cảnh, màn diễn mới.

Đội hí gồm các loại nhạc cụ thuộc bộ dây như đàn nguyệt, đàn tranh, đàn tỳ bà, đàn tam, đàn nhị, đại sô na, tiểu sô na, tần cầm, tiêu, thập lục, như huyền, trúc huyền, bàn hồ được bố trí phía bên phải của sân khấu. Đây là dàn nhạc chính, đánh các bài bản theo từng vai diễn.

Đặc điểm của hát Tiều là diễn luôn một mạch từ 7 giờ tối hôm trước tới 5 giờ sáng hôm sau, với phần mở màn bao giờ cũng là tiết mục “Bát tiên chúc thọ”, do xuất phát từ quan niệm cát tường hý, nhằm phục vụ nhu cầu thưởng ngoạn của giới quý tộc thời phong kiến. Nói chung, diễn xuất trong hát Tiều cũng na ná như Kinh Kịch, Việt Kịch và có nhiều điểm giống với diễn tuồng, hát bội của Nam bộ, nghĩa là diễn viên vừa ca, vừa diễn xuất điệu bộ…

hát Tiều Tiết mục hát Tiều của các diễn viên người Hoa trên sân khấu Trung tâm Văn hóa quận 5 (TP. Hồ Chí Minh).

Trước đây, các gánh hát Tiều thường diễn những vở lấy từ các tích truyện của Trung Hoa trong lịch sử như “Tiết Nhơn Qúy”, “Tiết Đinh San”, “Mộc Quế Anh”, “Mạnh Lệ Quân”, “Triệu Ngũ Nương”, “Trần kim mẫu đơn”, “Giả kim mẫu đơn”, “Quách Tử Nghi”, “Chị ba Lưu”…

Nhưng, từ sau 1975 tới nay, trong kịch mục, đã có thêm những vở được dịch từ kịch bản cải lương Nam bộ sang hát tiều như: “Lý Thường Kiệt”, “Tô Ánh Nguyệt”, “Người đẹp trong tranh”, “Tấm Cám”, “Đời cô Lựu”, “Nguồn sáng trong đời”, “Tấm lòng cuả biển”, “Câu thơ yên ngựa”…, với sự tham gia diễn xuất tài hoa của nhiều thế hệ nghệ sĩ nổi tiếng như: Lâm Chấn Oai, Lương Ngọc Yến, Phù Ỷ Hà, Ngộ Lục Hoa, Lương Tuấn Huy…, tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc mới lạ, độc đáo, đầy ấn tượng trong nghệ thuật hát Tiều.

Đặc biệt những năm gần đây, ở khu vực Chợ Lớn-nơi tập trung đông đồng bào dân tộc Hoa sinh sống, các hoạt động bảo tồn, phát huy các giá trị vốn văn hóa nghệ thuật dân gian truyền thống Trung Hoa rất được chú trọng.

Thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động văn hóa nghệ thuật, đồng bào người Hoa đã cùng chính quyền, các tổ chức xã hội khôi phục, bảo tồn, phát huy nhiều di sản văn nghệ thuật đặc sắc, trong đó có hát Tiều (Triều Kịch), góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng người Hoa tại Chợ Lớn nói riêng và Nam bộ nói chung.

LƯƠNG ĐỊNH

Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Buôn Đôn (Đắk Lắk): Đời sống đồng bào được nâng lên nhờ thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc

Buôn Đôn (Đắk Lắk): Đời sống đồng bào được nâng lên nhờ thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc

Chính sách dân tộc - Lê Hường - CĐ - 1 giờ trước
Huyện biên giới Buôn Đôn có 18 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm hơn 47%. Đất đai cằn cỗi, nguồn nước khan hiếm, diễn biến thời tiết phức tạp nên đời sống đồng bào luôn đối mặt với nhiều khó khăn. Tuy nhiên, những năm gần đây, từ việc triển khai, thực hiện hiệu quả các chương trình, dự án chính sách dân tộc, nên đời sống đồng bào DTTS đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Nữ đạo diễn người dân tộc Tày đoạt giải tại Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam 2021

Nữ đạo diễn người dân tộc Tày đoạt giải tại Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam 2021

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 1 giờ trước
Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam (IDFA, diễn ra từ ngày 17/11 đến 28/11) đã công bố danh sách những người chiến thắng tại sự kiện này năm nay. Trong đó, nữ đạo diễn trẻ Hà Lệ Diễm với phim tài liệu "Những đứa trẻ trong sương" đã đoạt giải "Đạo diễn xuất sắc nhất" ở hạng mục "Tranh giải quốc tế" dành cho phim đầu tay.
Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2022

Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2022

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã ký ban hành Nghị quyết số 32/2021/QH15 về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2022.
Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Torino, Italia

Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Torino, Italia

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Sáng 27/11 theo giờ địa phương, tại thành phố Bern, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp bà Sandra Scagliotti, Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Torino, Italia và nhận cuốn sách “Hồ Chí Minh với những bức thư mong muốn hòa bình cho Việt Nam” do chính bà dịch từ tiếng Việt sang tiếng Italia.
Nghị quyết về Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV

Nghị quyết về Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã ký ban hành Nghị quyết số 42/2021/QH15 về Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XV.
Đổi thay vùng đồng bào có đạo ở Tây Nguyên

Đổi thay vùng đồng bào có đạo ở Tây Nguyên

Trên những bản làng của Tây Nguyên, đời sống đồng bào các dân tộc nói chung, đồng bào giáo dân nói riêng ngày càng ấm no, hạnh phúc; người dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, phát huy tinh thần đại đoàn kết dân tộc và sống tốt đời đẹp đạo.
Ngày 27/11: Cả nước có 13.063 ca mắc COVID-19 và 1.668 ca khỏi bệnh

Ngày 27/11: Cả nước có 13.063 ca mắc COVID-19 và 1.668 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 4 giờ trước
Ngày 27/11, cả nước có 13.063 ca mắc mới COVID-19 tại 60 tỉnh, thành phố trong đó có 7.160 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 1.668 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc trong giới trẻ

Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc trong giới trẻ

Sắc màu 54 - Hà Đức Thành - 4 giờ trước
Vừa qua, Tỉnh đoàn Gia Lai đã tổ chức Liên hoan Cồng chiêng thanh thiếu niên toàn tỉnh Gia Lai lần thứ 5, năm 2021. Hội thi đã đem đến bức tranh văn hóa đa sắc màu của các dân tộc thiểu số, đồng thời khơi dậy tình yêu văn hoá dân tộc của thế hệ trẻ.
Chuyện về một nữ nhà giáo tiêu biểu toàn quốc

Chuyện về một nữ nhà giáo tiêu biểu toàn quốc

Giáo dục dân tộc - Nguyễn Thanh - 4 giờ trước
Đường vào xã Na Loi (Kỳ Sơn, Nghệ An) mùa này ngập trong sắc vàng của hoa dã quỳ. Có lẽ vì thế mà quãng đường rừng gập ghềnh, hiểm trở dài những 50km dường như ngắn lại. Tôi đã đi trên cung đường ấy đôi ba lần. Nhưng với nữ nhà giáo Lê Thị Hạnh, thì cô đã đi ngót 20 năm qua, để rồi khi xa lại nhớ và và nếu không còn dạy nữa, hẳn là sẽ day dứt khôn nguôi.
“Điều ước cho em” đến với học sinh khó khăn tỉnh Tuyên Quang

“Điều ước cho em” đến với học sinh khó khăn tỉnh Tuyên Quang

Giáo dục - Cát Tường (T/h) - 4 giờ trước
Tuyên Quang là địa phương thứ 7 trong năm 2021 của chương trình “Điều ước cho em” kết nối nguồn lực xây dựng trường học an toàn, thân thiện. Tại đây, chương trình đã tặng những phần quà ý nghĩa đến các trường học khó khăn; các giáo viên, học sinh nghèo vượt khó.
Quan Sơn (Thanh Hóa): Xây dựng chè tán ma của đồng bào Thái thành sản phẩm OCOP

Quan Sơn (Thanh Hóa): Xây dựng chè tán ma của đồng bào Thái thành sản phẩm OCOP

Kinh tế - Quỳnh Trâm - 4 giờ trước
Huyện miền núi Quan Sơn (Thanh Hóa) đang chú trọng phát triển cây chè tán ma, đưa sản phẩm chè đặc trưng này thành sản phẩm OCOP, đồng thời hình thành các vùng chuyên canh theo hướng mở rộng diện tích, nâng cao năng suất, tăng thu nhập cho người dân.