Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ thuật hát Tiều của người Hoa ở Chợ Lớn

PV - 10:37, 30/10/2018

Cộng đồng người Hoa ở TP. Hồ Chí Minh nói chung, khu vực Chợ Lớn nói riêng có nền văn hóa nghệ thuật phát triển rất phong phú, đa dạng, đặc sắc, mang đậm nét Trung Hoa truyền thống. Trong đó có hát Tiều là thể loại ca kịch độc đáo của người Hoa vẫn được bảo tồn, phát triển và thường được biểu diễn vào dịp lễ hội, Tết Nguyên đán, Tết Nguyên tiêu…

hát Tiều Các diễn viên Đoàn Ca kịch Thống Nhất Quảng Triều biểu diễn màn “Bát tiên chúc thọ”.

Tại TP. Hồ Chí Minh, người Hoa sống tập trung đông nhất ở khu vực Chợ Lớn thuộc quận 5. Trong quá trình sinh sống cộng cư với các dân tộc Kinh, Khmer và Chăm ở Nam bộ nói chung, TP. Hồ Chí Minh nói riêng, văn hóa nghệ thuật của người Hoa vừa có sự hội nhập, vừa luôn được bảo tồn, phát triển với các loại hình dân ca (hát Quảng, hát Tiều) dân vũ (múa lân-sư-rồng) và các loại nhạc cụ truyền thống Trung Hoa rất đặc sắc.

Theo các nghệ nhân người Hoa cho biết, Trung Quốc có ba dòng kịch chính, đó là Kinh Kịch, loại kịch của Bắc Kinh, được hát bằng tiếng Quan Thoại (phổ thông ngữ); Việt Kịch của hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây, hát tiếng Quảng (hát Quảng); Triều Kịch là sân khấu của Triều Châu, hát tiếng Tiều (hát Tiều). Tại Chợ Lớn và các tỉnh miền Tây Nam bộ, đa số người Hoa không biết tiếng Quan Thoại (phổ thông ngữ), nên bà con chỉ thích hát Tiều, hát Quảng, không thích Kinh Kịch.

Hát Tiều xuất hiện tại Nam bộ nói chung và Chợ Lớn nói riêng vào đầu thế kỷ XX, do những đoàn Triều Kịch lưu diễn đến từ các tỉnh phía Nam Trung Quốc. Trong quá trình lưu diễn, một số diễn viên của các đoàn Triều Kịch đã ở lại Việt Nam rồi nhớ nghề mà lập nên những gánh hát Tiều tại Nam bộ và Chợ Lớn sau này.

Trong hát Tiều cũng như một số loại hình nghệ thuật khác của người Hoa ở Chợ Lớn, được phân làm hai loại, đó là loại sang và bình dân. Đối với loại bình dân thường được tổ chức biểu diễn ở sân khấu các ngôi chùa, miếu; còn loại sang hơn thì được gánh hát thuê hẳn những rạp hát để biểu diễn.

Ban nhạc trong gánh hát Tiều thường được chia thành hai đội, là đội tùa lò cấu và đội hí. Đội tùa lò cấu gồm các loại trống và thanh la, đại la, đại bát, tiểu bát, thâm ba, nguyệt la được bố trí ngay phía trên sân khấu. Đây là đội có nhiệm vụ đánh những bản nhạc mang tính tâm linh nhưng rất sôi động, tạo sự hào hứng để mở màn, làm sạch sân khấu, đuổi tà ma, sự xui xẻo, hoặc sử dụng trong các đoạn vở diễn có cảnh rượt đuổi, để chuyển cảnh, màn diễn mới.

Đội hí gồm các loại nhạc cụ thuộc bộ dây như đàn nguyệt, đàn tranh, đàn tỳ bà, đàn tam, đàn nhị, đại sô na, tiểu sô na, tần cầm, tiêu, thập lục, như huyền, trúc huyền, bàn hồ được bố trí phía bên phải của sân khấu. Đây là dàn nhạc chính, đánh các bài bản theo từng vai diễn.

Đặc điểm của hát Tiều là diễn luôn một mạch từ 7 giờ tối hôm trước tới 5 giờ sáng hôm sau, với phần mở màn bao giờ cũng là tiết mục “Bát tiên chúc thọ”, do xuất phát từ quan niệm cát tường hý, nhằm phục vụ nhu cầu thưởng ngoạn của giới quý tộc thời phong kiến. Nói chung, diễn xuất trong hát Tiều cũng na ná như Kinh Kịch, Việt Kịch và có nhiều điểm giống với diễn tuồng, hát bội của Nam bộ, nghĩa là diễn viên vừa ca, vừa diễn xuất điệu bộ…

hát Tiều Tiết mục hát Tiều của các diễn viên người Hoa trên sân khấu Trung tâm Văn hóa quận 5 (TP. Hồ Chí Minh).

Trước đây, các gánh hát Tiều thường diễn những vở lấy từ các tích truyện của Trung Hoa trong lịch sử như “Tiết Nhơn Qúy”, “Tiết Đinh San”, “Mộc Quế Anh”, “Mạnh Lệ Quân”, “Triệu Ngũ Nương”, “Trần kim mẫu đơn”, “Giả kim mẫu đơn”, “Quách Tử Nghi”, “Chị ba Lưu”…

Nhưng, từ sau 1975 tới nay, trong kịch mục, đã có thêm những vở được dịch từ kịch bản cải lương Nam bộ sang hát tiều như: “Lý Thường Kiệt”, “Tô Ánh Nguyệt”, “Người đẹp trong tranh”, “Tấm Cám”, “Đời cô Lựu”, “Nguồn sáng trong đời”, “Tấm lòng cuả biển”, “Câu thơ yên ngựa”…, với sự tham gia diễn xuất tài hoa của nhiều thế hệ nghệ sĩ nổi tiếng như: Lâm Chấn Oai, Lương Ngọc Yến, Phù Ỷ Hà, Ngộ Lục Hoa, Lương Tuấn Huy…, tạo nên nhiều cung bậc cảm xúc mới lạ, độc đáo, đầy ấn tượng trong nghệ thuật hát Tiều.

Đặc biệt những năm gần đây, ở khu vực Chợ Lớn-nơi tập trung đông đồng bào dân tộc Hoa sinh sống, các hoạt động bảo tồn, phát huy các giá trị vốn văn hóa nghệ thuật dân gian truyền thống Trung Hoa rất được chú trọng.

Thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động văn hóa nghệ thuật, đồng bào người Hoa đã cùng chính quyền, các tổ chức xã hội khôi phục, bảo tồn, phát huy nhiều di sản văn nghệ thuật đặc sắc, trong đó có hát Tiều (Triều Kịch), góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng người Hoa tại Chợ Lớn nói riêng và Nam bộ nói chung.

LƯƠNG ĐỊNH

Tin cùng chuyên mục
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Công điện của Thủ tướng: Khẩn trương ứng phó bão số 9

Công điện của Thủ tướng: Khẩn trương ứng phó bão số 9

Tin tức - PV - 18:17, 27/10/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Công điện 1490/CĐ-TTg yêu cầu khẩn trương ứng phó bão số 9.
Sẽ có 22 tập thể và 17 cá nhân được tôn vinh tại Đại hội Thi đua yêu nước Hội Nhà báo Việt Nam

Sẽ có 22 tập thể và 17 cá nhân được tôn vinh tại Đại hội Thi đua yêu nước Hội Nhà báo Việt Nam

Tin tức - Văn Phong - 17:52, 27/10/2020
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua và những người thi đua là những người yêu nước nhất”, những năm qua, đặc biệt là giai đoạn 2015-2020, công tác xây dựng và phát triển các phong trào thi đua, công tác khen thưởng của các cấp Hội Nhà báo Việt Nam có bước chuyển biến tích cực, đưa phong trào thi đua yêu nước của người làm báo Việt Nam lên tầm cao mới.
Thanh Hóa đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt

Thanh Hóa đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt

Tin tức - Quỳnh Trâm - 14:45, 27/10/2020
Chiều 26/10, UBND tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Sầm Sơn (Thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá) và khởi công Dự án quảng trường biển và tổ hợp đô thị du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí cao cấp biển Sầm Sơn. Đây là một trong những sự kiện trọng điểm chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Quảng Trị: Khẩn trương di dời hàng chục nghìn người dân để tránh ngập lụt, bão số 9

Quảng Trị: Khẩn trương di dời hàng chục nghìn người dân để tránh ngập lụt, bão số 9

Tin tức - PV - 14:37, 27/10/2020
Ngày 27/10, Văn phòng thường trực Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Quảng Trị đã ban hành kế hoạch khẩn trương di dời dân tránh bão số 9.
Khát vọng của chàng trai bỏ phố về quê làm vườn

Khát vọng của chàng trai bỏ phố về quê làm vườn

Nghề nghiệp - Việc làm - Hoàng Quý - 10:56, 27/10/2020
Anh Nguyễn Văn Giang, thôn Yên Quang, xã Yên Nguyên, huyện Chiêm Hóa (Tuyên Quang) sinh năm 1993, tốt nghiệp Trường Trung cấp Y Hà Giang. Từng có những cơ hội thuận lợi như đi học nâng cao ở Đài Loan, làm việc ở thành phố… nhưng anh Giang lại quyết định về quê làm bạn với ruộng vườn.
HƯỚNG DẪN phòng chống bão, lũ khẩn cấp

HƯỚNG DẪN phòng chống bão, lũ khẩn cấp

Tin tức - PV - 10:49, 27/10/2020
Nội dung hướng dẫn người dân phòng tránh thiên tai, bão, lũ lụt khẩn cấp và sổ tay hướng dẫn xây dựng phương án ứng phó thiên tai theo các cấp độ rủi ro thiên tai, do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai cung cấp.
Từ bỏ quá khứ để trở thành “thủ lĩnh”

Từ bỏ quá khứ để trở thành “thủ lĩnh”

Gương sáng giữa cộng đồng - T.Nhân-X.Hướng - 10:42, 27/10/2020
Bị Tòa án Nhân dân (TAND) huyện Bác Ái (Ninh Thuận) tuyên phạt 4 năm tù giam, là cái giá mà Katơr Kinh, dân tộc Raglay ở thôn Hành Rạc 1, xã Phước Bình phải trả cho tội “Hủy hoại rừng” vào năm 2011. Tưởng chừng cú vấp ngã này sẽ đánh gục chàng trai Raglay. Thế nhưng, với quyết tâm thay đổi bản thân, anh đã được trả tự do trước thời hạn 2 năm. Trở về, Katơr Kinh năng nổ làm nhiều việc tốt và có nhiều đóng góp cho địa phương nên được Nhân dân tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn.
Các anh về yên vui làng bản

Các anh về yên vui làng bản

Pháp luật - Phương Lê - 10:38, 27/10/2020
Thực hiện Đề án bố trí Công an chính quy đảm nhiệm các chức danh Công an xã của Bộ Công an (Đề án). Đến nay, Công an huyện Vân Canh (Bình Định) là một trong những địa phương đã hoàn thành xong Đề án. Sau gần 1 năm thực hiện Đề án, công tác an ninh trật tự (ANTT) đã chuyển biến rất rõ nét, làng bản được yên vui, người dân đồng tình ủng hộ.
Yên Bái: Tín hiệu tích cực từ Đề án sắp xếp trường lớp

Yên Bái: Tín hiệu tích cực từ Đề án sắp xếp trường lớp

Giáo dục - Hoàng Quý - 10:30, 27/10/2020
Thực hiện Đề án sắp xếp quy mô, mạng lưới trường, lớp đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông giai đoạn 2016 - 2020, đến nay, trên địa bàn tỉnh Yên Bái đang có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần giảm điểm lẻ, tinh gọn bộ máy, tăng hiệu quả quản lý, giảm chi ngân sách, qua đó đã nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Lai Châu: Triển khai gói kích cầu lần 2 để hỗ trợ du lịch

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 10:23, 27/10/2020
Du lịch cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng đều bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Để đưa du lịch hoạt động quay trở lại, tỉnh Lai Châu đã ban hành gói kích cầu du lịch lần 2, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp làm du lịch.