Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phóng sự

Ngải Thầu Thượng - Nơi chạm núi, chạm mây...

Trọng Bảo - 09:55, 27/10/2021

Người Mông có câu nói “không có ngọn núi nào cao hơn đầu gối người Mông”, câu nói thể hiện đức tính chịu khó, vượt mọi khó khăn, thử thách, tập quán sinh sống của đồng bào Mông bao đời nay. Câu nói này đúng hơn khi đến với thôn Ngải Thầu Thượng, xã A Lù, huyện Bát Xát (Lào Cai) - bản người Mông nằm ở độ cao trên 2.000m so với mực nước biển (được coi là bản cao nhất Việt Nam).

Những thửa ruộng bậc thang vàng óng mùa lúa chín
Những thửa ruộng bậc thang ở Ngải Thầu Thượng

Chênh vênh Ngải Thầu Thượng

Chúng tôi có dịp đến với Ngải Thầu Thượng, bản người Mông nằm trên mũi đá Ma Cha Va hùng vĩ bốn mùa mây phủ. Ngải Thầu, tiếng địa phương là “mũi đá”, nhô ra trên đỉnh núi Ma Cha Va hùng vĩ bốn mùa sương trắng, gió trời lồng lộng, đang Thu mà rét lạnh tựa mùa đông. Đứng ở Ngải Thầu Thượng có thể phóng tầm mắt ngắm thung lũng Thiên Sinh, ruộng bậc thang Thèn Pả của người Hà Nhì, người Mông trải mênh mông "dát vàng" lên những sườn núi chênh vênh và thung lũng xa hút tầm mắt...

Trước đây, ốc đảo lạnh buốt, trơ trụi và khô khát trên đỉnh Ma Cha Va hiểm trở, đầy bí ẩn. Do vậy, chỉ những chàng trai người Mông chân cứng như gỗ nghiến, lái xe khéo léo như đi ngựa, mới dám đi xe máy vượt dốc Chin Chu Lìn để lên xuống Ngải Thầu Thượng. Đường khó, điện lưới không, sóng viễn thông chưa tới, nhưng 85 hộ người Mông ở đây kiên gan bám trụ, chân đạp đá, đầu đội mây, chịu nắng lửa, tuyết rơi, gió gào để sinh sống, thành bản thành làng, giữ đất đai biên giới.

Mặc dù được hỗ trợ từ các chương trình, chính sách dân tộc, nhưng điều kiện khắc nghiệt, việc đầu tư hỗ trợ manh mún nên cuộc sống của đồng bào vẫn vô cùng gian khó. Cho đến khi, Chương trình xây dựng nông thôn mới, với nguồn lực ưu tiên và đầu tư tập trung hơn và sự thay đổi trong nhận thức của đồng bào về thoát nghèo... đã tiếp thêm sinh lực cho người dân nơi đây “chắc tay, vững chân” xây dựng bản làng no ấm.

 “Nhà nước làm cho đường trục chính rồi, thì mình phải bảo nhau góp công sức làm đường liên gia đến từng nhà, để trẻ con đi học, thanh niên chở hàng hóa đi bán, người già đi thăm nhau dễ hơn. Chỉ tập trung làm mấy ngày mà bà con đã đổ được hơn 300 mét đường bê tông vào đến bậu cửa hơn chục nhà rồi đấy”, Trưởng thôn Sùng A Sử khoe.

Ngải Thầu Thượng đang vào mùa gặt lúa ruộng bậc thang và bẻ ngô chín trên nương. Trong hiên những ngôi nhà trình tường đất vàng rực ngô đã bóc chài vỏ, buộc túm lại, treo ngược lên sào phơi ngay bậu cửa. Ở Ngải Thầu Thượng, già làng Thào Sử được suy tôn là “vua ruộng bậc thang”. Bên bếp lửa ở nhà già làng Thào Sử, câu chuyện làm ăn, trồng cây gì nuôi con gì, để phá thế độc canh cây lúa cứ dài mãi như chẳng có hồi kết.  

Ông bảo, gia đình ông có đến 30 cân giống, cấy ruộng bậc thang (khoảng 10 sào ruộng), ông chia hết cho các con cháu nên no đủ quanh năm, không lo thiếu lương thực. Kỹ thuật khai hoang, mở ruộng bậc thang của già làng Thào Sử thì không ai sánh được; chỉ với cái cuốc to bản truyền thống, ông đi khắp vùng A Lù, Ý Tý, sang tận A Mú Sung, Trịnh Tường giúp bà con mở ruộng bậc thang trên sườn núi cheo leo, dưới khe sâu hun hút để định canh định cư, không phá rừng làm nương như trước nữa.

“Ruộng bậc thang là cái bồ thóc không bao giờ vơi của người Mông, nó như cái “niềng vàng” giữ chân mọi người định canh định cư, không phá rừng làm nương như trước nữa”, già làng Thào Sử bảo vậy.

Con đường bê tông dẫn lên Ngải Thầu Thượng như dải lụa vắt ngang qua những cánh đồng lúa
Con đường bê tông dẫn lên Ngải Thầu Thượng như một dải lụa vắt qua những thửa ruộng bậc thang

Nhiều cách để làm giàu

“Bây giờ thì lớp con, cháu ở Ngải Thầu Thượng có thêm nhiều cách làm ra tiền rồi, như trồng sâm đất, dược liệu, nuôi ngựa. Ruộng bậc thang ông cha để lại thì giữ cho tốt, trồng thêm rừng để phủ xanh giữ nguồn nước lâu bền, làm thêm bờ rào đá, nhà trình tường đất, nuôi gà đen để người dưới xuôi, người Tây đến chơi, ăn cơm “khẩu nậm xíp”, mua sâm đất Hoàng Sin Cô, mua thổ cẩm bản mình làm ra. Người Mông mình bảo nhau làm du lịch cộng đồng theo định hướng và hỗ trợ của huyện và tỉnh thì sẽ nhanh giàu hơn”, già làng Thào Sử chia sẻ.

Còn nhớ, cách đây vài năm, khi đó Thào A Thếnh là người đầu tiên làm căn nhà hai tầng, theo kiến trúc nhà người Mông, nằm giữa Ngải Thầu Thượng, để đón khách đi du lịch trải nghiệm. Đây cũng là sự khởi đầu lan tỏa cách nghĩ, cách làm mới, nhằm khai thác thế mạnh cảnh quan và bản sắc văn hóa truyền thống của vùng đất và con người nơi đây, để phát triển du lịch.

Hay như mô hình nuôi ngựa kết hợp du lịch, bước đầu cho kết quả tốt của anh chàng người Mông Sùng A Chu. Chu bảo, anh mới đang thử nghiệm mô hình này, nhưng nhìn đàn ngựa đẹp mê hồn ung dung gặm cỏ trong nắng chiều thu vàng xuộm như rót mật, hình ảnh như chỉ có trong tranh, thì tôi tin Chu đang đi đúng hướng.

“Vừa rồi huyện đã phê duyệt quy hoạch làng du lịch cộng đồng, sẽ có khoảng 200 hộ. Lấy bảo tồn cảnh quan rừng Tống Quá Sủ; kiến trúc nhà truyền thống người Mông và nghề đan lát, làm thổ cẩm từ cây lanh, nhuộm chàm và in sáp ong; trồng sâm đất và nuôi gà đen, nuôi ngựa núi để xóa nghèo hiệu quả và bền vững ở mũi đá Ngải Thầu này”, Trưởng thôn Thào A Sử hào hứng khoe.

Nhờ có con đường bê tông nông thôn mới dài hơn 7 km, xe ôtô có thể đi từ dốc “ngựa ngã” Chin Chu Lìn năm nào đến tận đỉnh trời Ma Cha Va, nên cuộc sống của đồng bào ở Ngải Thầu Thượng đã khởi sắc hơn. Từ “cánh chim đầu đàn” Thào A Dung, là người đầu tiên đưa cây sâm đất về trồng trên đất này, đến nay 85 hộ người Mông ở đây đã chuyển một số diện tích nương ngô cằn cỗi, năng suất thấp sang trồng sâm đất Hoàng Sin Cô bán cho Công ty thạch rau câu Long Hải ở tận Hải Dương lên thu mua, đem về tiền tỷ mỗi năm.

Con em đồng bào Mông được đến lớp, đến trường trong vòng tay yêu thương của cô giáo
Con em đồng bào Mông được đến lớp, đến trường trong vòng tay yêu thương của cô giáo

Ngang qua điểm trường mầm non và tiểu học ở dốc “ngựa ngã” Chin Chu Lìn, thật vui vì dù dịch Covid-19 đang "gây khó dễ" nhiều nơi, nhưng các em học sinh người Mông và các thầy, cô giáo ở đây vẫn được khai giảng trực tiếp năm học mới, bởi nỗ lực chung sức đồng lòng phòng ngừa, đẩy lùi dịch bệnh ở nơi biên giới. Nghe tiếng đánh vần của học sinh vang lên thật ấm áp.

Đến với Ngải Thầu Thượng hôm nay, tôi cảm nhận sâu hơn về đất và người nơi đây. Cuộc sống người Mông, bước chân ra khỏi cửa là chạm núi, chạm mây, mặt đất lúc nào cũng như nghiêng nghiêng sẵn sàng thử thách. Người và trâu cày nương mà như làm xiếc, chân duỗi, chân quỳ men theo sườn dốc, lưỡi cày len lỏi trong đá, moi lên từng chút đất. Đồng bào Mông gắn cuộc sống của mình với rừng cao núi thẳm, đôi chân quấn xà cạp tung hoành, tạo nên lối đi, đến tận cả những đỉnh núi cao, hoang vu nhất. Họ đang là những cột mốc sống góp phần giữ gìn biên cương Tổ quốc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đoàn kết, tương thân tương ái - nền tảng để làng Wâu phát triển

Đoàn kết, tương thân tương ái - nền tảng để làng Wâu phát triển

Từ chủ trương tuyên truyền vận động các hộ đồng bào DTTS phát huy tinh thần đoàn kết gắn bó, “tương thân tương ái”, thay đổi nếp nghĩ, cách làm, tích cực học hỏi, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để nâng cao thu nhập..., làng Wâu, xã Chư Á, (TP. Pleiku) đã từng bước đổi thay, cuộc sống no ấm đang dần hiện hữu trong những nếp nhà của người Ba Na nơi đây.
Tư duy đổi mới phát triển của những HTX kiểu mới ở miền núi Quảng Nam

Tư duy đổi mới phát triển của những HTX kiểu mới ở miền núi Quảng Nam

Kinh tế - Tiêu Dao - 8 phút trước
Các hợp tác xã (HTX) ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam đã góp phần không nhỏ trong việc chuyển dịch lao động và tăng thu nhập cho bà con nông dân miền núi, đồng bào DTTS của Quảng Nam.
Nét đặc sắc ở Chợ Giáng sinh được bình chọn thú vị nhất thế giới

Nét đặc sắc ở Chợ Giáng sinh được bình chọn thú vị nhất thế giới

Nhìn ra thế giới - PV - 16 phút trước
Chợ Giáng sinh thú vị nhất thế giới - "Les Plaisirs d'Hiver" ở thủ đô Brussels của Bỉ, mở cửa từ ngày 25/11 đến ngày 1/1/2023, dự kiến sẽ thu hút 2,4 triệu lượt khách.
Bản làng miền núi Thanh Hóa đổi thay từ xây dựng nông thôn mới

Bản làng miền núi Thanh Hóa đổi thay từ xây dựng nông thôn mới

Kinh tế - PV - 20 phút trước
Bằng sự nỗ lực của người dân địa phương, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nhiều bản làng vùng cao Thanh Hóa thay da đổi thịt nhờ xây dựng thành công bản nông thôn mới (NTM).
Nỗ lực giảm thiểu tình trạng tảo hôn

Nỗ lực giảm thiểu tình trạng tảo hôn

Xã hội - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Mường Khương (tỉnh Lào Cai) là huyện vùng cao với gần 90% là đồng bào DTTS. Thời gian qua, huyện đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt trong thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS” theo Quyết định số 498/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Định hướng Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050

Định hướng Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050

Tin tức - BĐT - 2 giờ trước
Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Kết luận số 45-KL/TW, ngày 17/11/2022, Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về Định hướng Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Kết luận.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/11/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/11/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về Hội thảo với các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển để thông tin chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng kế hoạch hợp tác, huy động nguồn lực, thu hút đầu tư trong thực hiện Chương trình MTQG DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025; Hội nghị đánh giá 1 năm thực hiện Chương trình MTQG DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025; Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh tiếp Trưởng Đại diện thường trú Chương trình phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam; cùng một số thông tin về dân tộc, tôn giáo nổi bật khác tại các địa phương trên cả nước. Phần đọc báo hôm nay sẽ giới thiệu bài viết: Người đào ao ở lưng chừng núi của tác giả Phạm Việt Thắng
World Cup 2022: Hòa Tây Ban Nha, Đức thoát hiểm ngoạn mục

World Cup 2022: Hòa Tây Ban Nha, Đức thoát hiểm ngoạn mục

Thể thao - Giải trí - Hoàng Quý - 2 giờ trước
Trong lượt trận thứ 2 bảng E World Cup 2022, Đức đã có ngày thi đấu quật cường trước Tây Ban Nha, qua đó giữ lại cho mình cơ hội tranh tấm vé vào vòng 1/8
Kết quả thi đấu vòng bảng World Cup 2022 ngày 27/11

Kết quả thi đấu vòng bảng World Cup 2022 ngày 27/11

Thể thao - Giải trí - BĐT - 2 giờ trước
Cập nhật nhanh kết quả bóng đá World Cup 2022 diễn ra từ 21/11 tới 18/12 tại Qatar.
Thế giới ghi nhận hơn 646 triệu ca nhiễm COVID-19

Thế giới ghi nhận hơn 646 triệu ca nhiễm COVID-19

Nhìn ra thế giới - PV - 2 giờ trước
Số liệu thống kê cụ thể trên worldometers.info, tính đến sáng ngày 28/11, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 646.118.182 ca nhiễm và 6.636.160 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới có thêm 239.949 ca nhiễm mới, trong đó, châu Á đứng đầu với 181.475 ca.
World Cup 2022: Croatia hủy diệt Canada, độc chiếm ngôi đầu bảng

World Cup 2022: Croatia hủy diệt Canada, độc chiếm ngôi đầu bảng

Thể thao - Giải trí - Hoàng Quý - 3 giờ trước
Lượt trận thứ 2 bảng F World Cup 2022, Canada đã thất thủ trước Croatia với tỉ số 1-4. Croatia vươn lên dẫn đầu bảng F với 4 điểm và hiệu số bàn thắng - bại là +3 cùng với cơ hội đi tiếp vô cùng rộng mở.
World Cup 2022: Morocco hạ Bỉ vươn lên dẫn đầu bảng F

World Cup 2022: Morocco hạ Bỉ vươn lên dẫn đầu bảng F

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 23:20, 27/11/2022
Tối 27/11, Morocco đã có chiến thằng đầy thuyết phục với tỷ số 2-0 trước Bỉ, đội bóng đứng hạng 2 thế giới để vươn lên dẫn đầu bảng F World Cup 2022 và tiến gần hơn tới tấm vé vào vòng 1/8.