Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ hội Năm làng Mọc: Nét đẹp làng quê giữa chốn đô thành

PV - 16:04, 20/06/2021

Kẻ Mọc là vùng đất cổ của Thăng Long - Hà Nội, gồm 7 ngôi làng nằm ven sông Tô Lịch. Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, các làng xưa giờ đã lên phường, nhưng Lễ hội Năm làng Mọc vẫn được tổ chức 5 năm một lần theo phong tục truyền thống, thể hiện sự cố kết cộng đồng giữa 5 làng kết chạ và nỗ lực bảo tồn, gìn giữ giá trị văn hóa của làng xã xưa trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ hôm nay. Lễ hội Năm làng Mọc đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 27/5//2021.

Kiệu thánh làng Cự Chính trong Lễ hội Năm làng Mọc gần đây nhất (năm 2015)
Kiệu thánh làng Cự Chính trong Lễ hội Năm làng Mọc gần đây nhất (năm 2015)

Nét đẹp xưa

Vùng Kẻ Mọc xưa gồm 7 làng Thượng Đình, Hạ Đình, Giáp Nhất, Chính Kinh, Cự Lộc, Quan Nhân và Phùng Khoang, trong đó 5 làng Mọc gồm Giáp Nhất, Chính Kinh, Cự Lộc, Quan Nhân và Phùng Khoang đã kết chạ (kết nghĩa anh, em) với nhau. Sau này, hai làng Cự Lộc và Chính Kinh được sáp nhập thành làng Cự Chính. Ngày nay, các làng Giáp Nhất, Cự Chính, Quan Nhân thuộc phường Nhân Chính (quận Thanh Xuân), còn làng Phùng Khoang thuộc phường Trung Văn (quận Nam Từ Liêm).

Theo các cụ cao niên, Lễ hội Năm làng Mọc có từ lâu đời, diễn ra từ mùng 10 đến 12 tháng Hai (âm lịch) vào những năm “phong đăng hòa cốc” (mùa màng tươi tốt), nhằm tri ân công lao của các vị thành hoàng làng. Sau nhiều năm chiến tranh, lễ hội bị gián đoạn (từ năm 1945). Đến năm 1992, các làng đã khôi phục lễ hội và luân phiên đăng cai tổ chức.

Mặc dù lễ hội được tổ chức vào tháng Hai nhưng từ tháng Chạp, dân làng đăng cai tổ chức lễ hội đã rục rịch chuẩn bị nhân lực, vật lực và các lễ vật dâng cúng. Bên cạnh những lễ vật cơ bản như xôi, oản, hoa quả..., mỗi làng sẽ có một lễ vật đặc trưng như làng Giáp Nhất phải có thịt lợn sống, làng Cự Chính phải có bánh chưng, làng Quan Nhân phải có bánh bìa, chè kho...

Rước kiệu trong lễ hội 5 làng Mọc
Rước kiệu trong lễ hội 5 làng Mọc (Ảnh Tư liệu)

Sáng sớm ngày 11 tháng Hai, các bậc cao niên sẽ tiến hành những nghi thức quan trọng gồm: Lễ mở cửa đình, lễ rước nước, lễ mộc dục (tắm thánh), lễ phong y (mặc áo, đội mũ) để hôm sau chính thức bước vào lễ hội. Ngày 12 tháng Hai được mở đầu bằng đám rước có quy mô lớn. Các làng sẽ rước thánh tại đình làng mình, sau đó đi qua làng nào thì làng đó sẽ ra đón rồi cùng tới đình làng đăng cai để dự lễ tế hội đồng. Lễ rước kiệu thánh của các làng là điểm nhấn đặc sắc của Lễ hội Năm làng Mọc bởi không khí hân hoan, vui tươi, trong đó đỉnh cao là màn kiệu “bay”. Người dân tin rằng, kiệu “bay” là biểu hiện niềm vui hội ngộ giữa các thánh.

Sau khi tới đình làng chủ hội, các làng sẽ tham dự nghi thức tế lễ trang nghiêm với niềm mong cầu mưa gió thuận hòa, quốc thái dân an... Sau lễ tế, 5 làng sẽ lễ tạ và rước kiệu trở về làng mình. Tiếp đó là phần hội với các trò chơi dân gian vui nhộn, thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân.

Rước kiệu trong lễ hội 5 làng Mọc
Rước kiệu trong lễ hội 5 làng Mọc (Ảnh TL)

Bảo tồn di sản trong đời sống hôm nay

Sau nhiều năm gián đoạn, gần 3 thập niên qua, Lễ hội Năm làng Mọc đã liên tục được tổ chức theo đúng kỳ hạn, song song với việc duy trì, khôi phục các nghi lễ, tục hèm truyền thống phù hợp trong đời sống hôm nay. Tiến sĩ Lưu Minh Trị, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội nhìn nhận: “Lễ hội Năm làng Mọc là bức tranh tổng hợp của các giá trị văn hóa phi vật thể được lưu giữ với đầy đủ các loại hình: Từ ngữ văn truyền khẩu (truyền thuyết về các vị thành hoàng làng), nghệ thuật trình diễn (múa rồng, sư tử) cho đến tập quán xã hội, tín ngưỡng (thờ cúng, tục kết chạ...) và các tri thức dân gian về ẩm thực (lễ vật dâng thánh)...”.

Để có được kết quả trên, không thể không nhắc tới sự đồng hành cùng cộng đồng của chính quyền địa phương. Theo bà Phạm Thị Lan Anh, Trưởng phòng Quản lý di sản, Sở văn hóa và Thể thao Hà Nội, các quận Thanh Xuân, Nam Từ Liêm đã cùng với các tiểu ban quản lý di tích thành lập các ban tổ chức lễ hội, với sự tham gia của các thành viên là những người nắm vững kỹ năng và tri thức thực hành di sản. Tuy nhiên, các ban này chỉ dừng ở việc tư vấn, điều tiết hoạt động, đảm bảo lễ hội được tiến hành đúng theo quy định, còn việc thực hành các nghi thức vẫn do cộng đồng thực hiện.

Lễ hội Năm làng Mọc: Nét đẹp làng quê giữa chốn đô thành 3

Ông Nguyễn Hữu Độ, Trưởng Tiểu ban quản lý di tích đình Cự Chính (phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân) chia sẻ: “Lễ hội Năm làng Mọc đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của chúng tôi. Đây là dịp để các làng chạ anh, chạ em ôn lại truyền thống tốt đẹp và thể hiện tinh thần đoàn kết, giao hảo. Chúng tôi sẽ tiếp tục bảo vệ và trao truyền di sản này cho các thế hệ sau để những phong tục truyền thống tốt đẹp của cha ông còn mãi...”.

Tin cùng chuyên mục
Trăn trở bài toán "giữ chân" nghệ sĩ cho sân khấu truyền thống

Trăn trở bài toán "giữ chân" nghệ sĩ cho sân khấu truyền thống

Sau 2 năm lao đao vì dịch Covid-19, nhiều đơn vị sân khấu truyền thống đang đối mặt với nguy cơ phải đóng cửa, ngừng hoạt động, hoặc tình trạng nguồn nhân lực bị suy giảm trầm trọng. Trong khi đó, số lượng nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực sân khấu truyền thống đang dần mai một, việc đào tạo nghệ sĩ trẻ gặp không ít khó khăn. Đây là vấn đề cấp bách, rất cần được ngành văn hóa và các cơ quan chức năng quan tâm kịp thời.
Tin nổi bật trang chủ

"Soi" đội hình "khủng" cho giải U23 châu Á của HLV Park Hang-seo

Thể thao - Giải trí - PV - 21 phút trước
Việc HLV Park Hang-seo tập trung cùng lúc đội tuyển U22 Việt Nam và đội tuyển quốc gia từ tháng 8 sẽ giúp các cầu thủ duy trì phong độ, hướng tới các giải đấu lớn như vòng loại U23 châu Á và vòng loại World Cup 2022.
Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm đa mục tiêu: Hướng tiếp cận để bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh

Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm đa mục tiêu: Hướng tiếp cận để bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh

Kinh tế - Vân Khánh-CĐ - 1 giờ trước
Mục tiêu an ninh lương thực ngày nay, không chỉ là sự bảo đảm chắc chắn đủ gạo ăn và các loại cây lương thực, mà còn phải bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng và sinh kế người dân. Bởi vậy, cần phải thúc đẩy khung hệ thống lương thực, thực phẩm (LTTP) theo cách tiếp cận đa ngành, gắn liền với các mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
“Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình”

“Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình”

Nhịp cầu nhân ái - Cát Tường - 1 giờ trước
Mới đây, Trung ương Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam cùng các đơn vị đồng hành tổ chức chương trình “Triệu bữa cơm - Hà Nội nghĩa tình” hỗ trợ người dân gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Người dân vùng núi Ba Tơ đốn tre làm giường cho khu cách ly

Người dân vùng núi Ba Tơ đốn tre làm giường cho khu cách ly

Xã hội - Minh Ngọc - Huỳnh Đào - 1 giờ trước
Những ngày qua, khi lượng người làm việc, sinh sống từ các tỉnh phía Nam về lại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi khá đông, các cơ sở y tế, các điểm tiếp nhận người về cách ly không đủ giường và các vật dụng cần thiết. Người dân địa phương huyện miền núi Ba Tơ (Quảng Ngãi) đã nảy ra sáng kiến làm giường tre tặng các cơ sở y tế, những khu cách ly, để người cách ly bảo đảm sức khỏe trong thời gian cách ly.
Kenya biến bèo lục bình thành nhiên liệu sinh học để nấu ăn

Kenya biến bèo lục bình thành nhiên liệu sinh học để nấu ăn

Khoa học - Công nghệ - PV - 1 giờ trước
Một dự án ở Kenya đang sử dụng công nghệ khí sinh học để giải quyết hai vấn đề ô nhiễm lớn trong một thiết bị, đó là máy biến chất thải từ bèo lục bình (bèo tây) xâm lấn thành nhiên liệu nấu ăn không gây ô nhiễm môi trường.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tuyên thệ nhậm chức

Chiều 26/7, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bầu đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị Khóa XIII, đại biểu Quốc hội khóa XV làm Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tuyên thệ và phát biểu nhậm chức sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.
G20 xác định 5 nhiệm vụ của văn hóa trong tiến trình phục hồi

G20 xác định 5 nhiệm vụ của văn hóa trong tiến trình phục hồi

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Hội nghị bộ trưởng văn hóa đầu tiên của Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) được tổ chức tại Rome trong các ngày 29-30/7, với sự tham dự của các Bộ trưởng G20.
Vaccine dạng hít của Trung Quốc cho kết quả an toàn

Vaccine dạng hít của Trung Quốc cho kết quả an toàn

Nhìn ra thế giới - PV - 1 giờ trước
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy vaccine COVID-19 dạng hít do Trung Quốc sản xuất là an toàn và hiệu quả.
Đông Nam Á có thêm gần 100.000 ca nhiễm COVID-19 mỗi ngày

Đông Nam Á có thêm gần 100.000 ca nhiễm COVID-19 mỗi ngày

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Theo trang thống kê trực tuyến worldometers.info, tính đến sáng ngày 30/7/2021 (giờ Việt Nam), thế giới ghi nhận có tổng cộng 197.277.899 ca nhiễm COVID-19, trong đó 4.212.407 ca tử vong và 178.470.793 ca bình phục. Khu vực Đông Nam Á tiếp tục là tâm dịch COVID-19 của thế giới khi chứng kiến gần 100.000 ca nhiễm mới mỗi ngày.
Đắk Lắk thêm 7 trường hợp mắc Covid-19

Đắk Lắk thêm 7 trường hợp mắc Covid-19

Tin địa phương - Bá Thăng - 1 giờ trước
Theo thông tin từ Sở Y tế Đắk Lắk, tính đến cuối ngày 29/7, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ghi nhận thêm 7 trường hợp mắc Covid-19.
Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân

Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân

Dân tộc- Tôn giáo - Thúy Hồng - 1 giờ trước
Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; bảo đảm bình đẳng giữa các tôn giáo, phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của tôn giáo cho quá trình phát triển đất nước.