Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ hội dân gian, nơi cất giữ các thói quen văn hóa

PV - 15:40, 04/05/2022

Vì nhiều lý do, cả chủ quan lẫn khách quan, nhiều thói quen văn hóa của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên buộc phải ẩn đi trong đời sống thường nhật. Chỉ khi có lễ hội thì những tri thức bản địa cùng các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào mới xuất lộ.

Dân nhạc và dân vũ luôn là món ăn không thể thiếu trong đời sống tinh thần người dân Tây Nguyên
Dân nhạc và dân vũ luôn là món ăn không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào các DTTS ở Tây Nguyên

Như một bảo tàng dân tộc học

Có mặt tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng lần thứ V - năm 2022 vừa diễn ra tại huyện Đơn Dương, anh Hoàng Tuấn Dũng, một du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tham dự ngày hội, ngoài việc được thỏa đam mê tìm hiểu những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc Cơ ho, Mạ, Chu Ru, Mnông... qua nhiều hoạt động mang tính cố kết cộng đồng rất cao, tôi còn được hòa mình vào không gian đặc quánh tín ngưỡng Chu Ru trong nghi lễ cúng Yàng Bơ-mung (thần đập nước). Nghi lễ này liên quan đến hoạt động sản xuất nông nghiệp của người Chu Ru”.

Theo tìm hiểu của anh Dũng, trước kia, người Chu Ru rất coi trọng việc dẫn thủy nhập điền, bởi phần lớn họ sống nhờ cây lúa nước. Theo đó, người Chu Ru sẽ làm những con đập ngăn sông hoặc suối để lấy nước tưới cho các cánh đồng. Bên cạnh đó, họ còn làm thêm những con mương dẫn nước tới các thửa ruộng. Ruộng lúa có xanh tốt thì năng suất lúa mới cao. Tất cả là nhờ ơn Yàng Bơ-mung đã giữ nước, giúp ruộng lúa luôn ăm ắp nước, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng tốt.

 “Nếu chúng ta chịu khó quan sát một chút sẽ nhận ra rất nhiều điều thú vị ẩn đọng trong các nghi thức, lễ thức của lễ hội dân gian. Những hoạt động trong lễ hội không đơn giản chỉ là tái hiện các mô thức văn hóa cổ xưa mà còn là nơi chứa đựng những khao khát về thực tại sống, những mong cầu rất cao cả của cư dân cao nguyên gửi tới thế giới siêu nhiên. Thậm chí, qua lễ hội, chủ nhân của nó còn tìm ra phương cách để cân bằng lại các mối quan hệ: người và người, người và vạn vật, người và thần linh...”, anh Dũng cho biết.

Thật vậy, chúng ta hoàn toàn có thể coi lễ hội dân gian của cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên là một bảo tàng dân tộc học, nơi cất giữ tất cả những thói quen văn hóa, cũng là nơi phản ánh tâm thức, tín ngưỡng người Tây Nguyên một cách trung thực, sinh động nhất. Trong lễ hội, có rất nhiều hoạt động thuộc nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên diễn ra như diễn tấu cồng chiêng, các trò chơi dân gian, hội thi ẩm thực, nghi thức rước vật thiêng..., những hoạt động được định hình từ quá trình lịch sử, được lưu truyền từ đời này sang đời khác, qua thực tiễn sản xuất và hoạt động xã hội, qua kinh nghiệm ứng xử giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Vì thế, lễ hội chính là một di sản đặc biệt, nét văn hóa độc đáo mang căn cốt Tây Nguyên, một thành tố quan trọng góp phần làm nên bản sắc văn hóa đặc sắc của cộng đồng cư dân nơi đây.
Tích hợp các yếu tố mới
Theo nghệ nhân K’Niêm (xã Tân Nghĩa, huyện Di Linh), việc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng phối hợp với UBND huyện Đơn Dương tổ chức Ngày hội Văn hóa - Thể thao vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng lần thứ V - năm 2022 đã tạo điều kiện để thế hệ trẻ người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nhìn lại di sản của ông cha, yêu và hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình. “Mọi di sản đều cần có sự kế thừa giữa các thế hệ. Muốn vậy, phải có không gian cho việc thực hành di sản, để di sản sống giữa cộng đồng. Chính trong không gian ấy, chủ nhân di sản sẽ nhận rõ chân giá trị của riêng dân tộc mình trong cộng đồng”, nghệ nhân K’Niêm tâm sự.
Trả lời câu hỏi việc sân khấu hóa một phần ngày hội có làm phai lạt bản sắc văn hóa Tây Nguyên không? Nghệ nhân K’Niêm thẳng thắn: Căn cốt của lễ hội dân gian Tây Nguyên, ấy là lễ hội nông nghiệp, đi dọc vòng đời cây lúa cạn và cây lúa nước. Theo chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, người Tây Nguyên sẽ tổ chức những lễ hội tương ứng. Mục đích của việc tổ chức những lễ hội đó là để tạ ơn Yàng, đồng thời là dịp để gắn kết các thành viên trong cùng một cộng đồng, gắn kết cộng đồng này với cộng đồng khác. 

Trước đây thì là vậy! Nhưng ngày nay, cây lúa đã không còn phổ biến trong đời sống, cũng như trong sản xuất của người Tây Nguyên, nên không thể “bắt” lễ hội trả về nguyên gốc được nữa. Nó phải nương theo sự phát triển của thời đại mới.

Cũng theo nghệ nhân K’Niêm, chính thế hệ trẻ người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên sẽ tiếp thu những giá trị văn hóa mới, tri thức mới và phát triển lễ hội theo chiều hướng tiên tiến, để một mặt thỏa mãn nhu cầu sáng tạo, giải trí của cộng đồng, mặt khác vẫn giữ được nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng dân tộc mình, hướng đến những giá trị tốt đẹp của thời đại.

Tin cùng chuyên mục
Hát xẩm vẫn có sức hút lớn trên kênh YouTube

Hát xẩm vẫn có sức hút lớn trên kênh YouTube

Chỉ sau vài ngày giới thiệu trên kênh YouTube nhóm Xẩm Hà thành, bài “Xẩm thập ân theo điệu Oán thập điều” đã thu hút được 30.000 lượt xem. Đây là một điều khá bất ngờ với những người nỗ lực “hồi sinh” bài xẩm gắn liền với tên tuổi cụ Trùm Nguyên.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng phân công 6 Tổ công tác kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công năm 2022

Thủ tướng phân công 6 Tổ công tác kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công năm 2022

Tin tức - PV - 24 phút trước
Để kịp thời có các giải pháp quyết liệt, hiệu quả nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2022, tại Công văn số 727/TTg-KTTH ngày 16/8/2022, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phân công các Tổ công tác kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công năm 2022 tại một số Bộ, cơ quan, địa phương.

"Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" tại Lạng Sơn

Tin tức - NA (T/h) - 32 phút trước
Ngày 16/8, xã Hòa Sơn, huyện Hữu Lũng và xã xã Trấn Yên, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đã tổ chức Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022, gắn với các hoạt động an sinh xã hội tại địa phương.
Tiếp tục hỗ trợ cho 414.000 lao động từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Tiếp tục hỗ trợ cho 414.000 lao động từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Xã hội - BĐT - 1 giờ trước
Hơn 414.000 người lao động sẽ được nhận tiền hỗ trợ từ 1,8-3,3 triệu đồng/người từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp. Thời gian thực hiện chi trả hỗ trợ người lao động hoàn thành chậm nhất là ngày 10/9/2022.
Ban Bí thư kỷ luật đồng chí Võ Ngọc Thành, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai

Ban Bí thư kỷ luật đồng chí Võ Ngọc Thành, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Ngày 16/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Ban Bí thư để xem xét, thi hành kỷ luật Ban cán sự đảng Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai các nhiệm kỳ 2016-2021, 2021-2026 và đồng chí Võ Ngọc Thành, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Ban cán sự đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai.
Có gì bí mật ở

Có gì bí mật ở "Khu vườn chết chóc"?

Nhìn ra thế giới - Duy Ly (Theo Great Big Story) - 3 giờ trước
Nếu sở hữu một khu vườn, bạn sẽ trồng những loại cây gì? Chắc hẳn đó sẽ là các loại cây thảo mộc, cây bụi, cây ăn quả hay các loài hoa và rau củ... Tuy nhiên, tại vùng nông thôn Northumberland (Anh) lại có một khu vườn mang tên "Khu vườn chết chóc" trồng những loài cây đặc biệt. Có gì bí mật ở "Khu vườn chết chóc" này vậy? Hãy cùng Báo Dân tộc và Phát triển khám phá khu vườn này nhé!
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 14/8/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo UBDT, trọng tâm là công tác chỉ đạo về chuyển đổi số; chuẩn bị tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên xuất sắc, tiêu biểu năm 2022, gặp mặt người có uy tín; các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại cơ sở. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến với văn hóa Pú Nả” của tác giả Hà Minh Hưng.
21.000 thông điệp gửi tới các em nhỏ DTTS nhân dịp Tết Trung thu 2022

21.000 thông điệp gửi tới các em nhỏ DTTS nhân dịp Tết Trung thu 2022

Photo - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 3 giờ trước
Nằm trong chuỗi hoạt động của sự kiện mang tên “Mang Trung thu lên vùng Biên giới”, những ngày qua, rất nhiều cộng đồng và các tổ chức thiện nguyện đã tổ chức các điểm cầu viết 21.000 thiệp gửi đến các em nhỏ DTTS tại 176 điểm trường thuộc huyện Bát Xát (Lào Cai) nhân dịp Tết Trung thu 2022.
Phát triển cây dong riềng gắn với chế biến ở vùng núi Thanh Hóa

Phát triển cây dong riềng gắn với chế biến ở vùng núi Thanh Hóa

Bạn của nhà nông - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa hiện có khoảng 200 ha cây dong riềng, năng suất bình quân đạt 75 tấn/ha, tập trung ở các huyện: Như Thanh, Như Xuân, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy... Hiện nay, phần lớn cây dong riềng được phát triển theo chuỗi liên kết từ trồng đến chế biến sản phẩm, mang lại giá trị kinh tế cao.
Ủy ban Dân tộc gặp mặt Đoàn đại biểu giáo viên, học sinh DTTS tiêu biểu tỉnh Vĩnh Phúc

Ủy ban Dân tộc gặp mặt Đoàn đại biểu giáo viên, học sinh DTTS tiêu biểu tỉnh Vĩnh Phúc

Tin tức - Kim Anh - 3 giờ trước
Chiều 16/8, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) đã tổ chức buổi gặp mặt Đoàn đại biểu giáo viên, học sinh DTTS xuất sắc, tiêu biểu tỉnh Vĩnh Phúc. Được sự ủy quyền của Lãnh đạo cơ quan, bà Nguyễn Thị Hồng Huệ - Vụ phó Vụ DTTS chủ trì buổi gặp mặt.
Thanh Hóa: Khởi tố vụ án bị lừa 12 tỷ đồng tiền đặt cọc mua đất

Thanh Hóa: Khởi tố vụ án bị lừa 12 tỷ đồng tiền đặt cọc mua đất

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Thông tin từ Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh này vừa khởi tố vụ án hình sự Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Khoản 4, Điều 174, Bộ luật Hình sự để điều tra, làm rõ hành vi của Lường Văn Nam (SN 1996), trú tại phường Quảng Cư, Tp. Sầm Sơn (Thanh Hóa).
Nhiều tỉnh Trung bộ tỷ lệ tiêm vắc xin Covid-19 đạt thấp

Nhiều tỉnh Trung bộ tỷ lệ tiêm vắc xin Covid-19 đạt thấp

Sức khỏe - Thanh Nguyễn - 3 giờ trước
Những biến thể phụ của Covid-19 đang gây ra nhiều diễn biến phức tạp tại một số quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, tỉ lệ nhiễm biến thể phụ và mức độ ảnh hưởng của loại biến thể này đang ở mức đáng lo ngại. Do vậy, việc đẩy nhanh tiến độ tiêm vắc xin đang là giải pháp hữu hiệu nhất. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế những tháng qua cho thấy, còn nhiều tỉnh Trung bộ như Hà Tĩnh, Nghệ An tiến độ tiêm chủng vắc xin ngừa Covid-19 vẫn chậm so với kế hoạch...