Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làng nghề nghìn năm lưu giữ tinh hoa áo dài trong từng đường kim tay dọc

Minh Nhật - 19:30, 04/03/2024

Cách trung tâm TP. Hà Nội khoảng 60km, làng nghề Trạch Xá (xã Hoà Lâm, huyện Ứng Hoà, TP. Hà Nội) từ xa xưa đã nổi tiếng với nghề may áo dài truyền thống. Ít ai biết rằng, ngôi làng này cùng nghề may áo dài truyền thống đã có tuổi đời lên tới hơn 1.000 năm.


Trải qua thăng trầm nhưng chưa bao giờ nghề may áo dài ở Trạch Xá bị pha tạp bởi xu hướng hiện đại. Kể cả những lúc trào lưu áo dài cách tân chiếm lĩnh thị trường và làm phai nhạt hình ảnh chiếc áo dài truyền thống. Những chiếc áo dài cách tân có thể sản xuất hàng loạt với nhiều kiểu cách, mầu sắc đa dạng cho nên người dùng có nhiều sự lựa chọn hơn so với áo dài truyền thống nhưng qua mỗi năm lại đổi mới theo thị hiếu của người dùng, vì thế khó giữ được nguyên giá trị văn hóa. Áo dài truyền thống chỉ có một kiểu duy nhất, phần nào đó ít được ưa chuộng, nhưng giá trị văn hóa lại tồn tại mãi với thời gian. Chính điều này là nguồn mạch để người dân làng Trạch Xá gắn bó với nghề của mình.

Áo dài Trạch Xá được lan toả đi nhiều tỉnh, thành phố được lựa chọn làm trang phục tham gia các sự kiện trình diễn thời trang lớn
Áo dài Trạch Xá được lan toả đi nhiều tỉnh, thành phố được lựa chọn làm trang phục tham gia các sự kiện trình diễn thời trang lớn

Nghề may làng Trạch Xá đến bây giờ vẫn giữ được truyền thống là bởi làm hoàn toàn thủ công, những người thợ may tài hoa với đôi bàn tay khéo léo tạo ra những chiếc áo dài truyền thống tôn lên vẻ đẹp của người phụ nữ Việt. Dịp cuối tháng 2/2024 vừa qua, Làng nghề may Trạch Xá đã được công nhận là 1 trong 26 Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Đến làng Trạch Xá những ngày sau Tết, dù không có vẻ sôi động, rộn ràng nhưng hầu như xưởng may nào cũng bận rộn cho “vụ mùa” mới. Theo chị Nguyễn Thị Dung – Phó Trưởng thôn Trạch Xá, trong làng có khoảng 500 hộ gia đình thì đến 90% làm nghề may áo dài.

57 năm tuổi đời nhưng ông Đỗ Minh Tám, một nghệ nhân may áo dài trong làng đã có đến 40 năm gắn bó với nghề. Theo lời ông Tám, nghề may nhà mình đã truyền từ rất nhiều đời đến nỗi ông cũng không nhớ nổi. Từ khi 8, 9 tuổi ông đã học cách làm quen với cây kim, sợi chỉ. Đến 15, 16 tuổi đã có thể tự may đã thành thạo các kỹ thuật may và có thể tự may được một chiếc áo dài truyền thống.

Ông Đỗ Minh Thường (tên thường gọi là Tám) ở xóm Đông, thôn Trạch Xá, đã có gần 40 năm gắn bó với nghề may truyền thống
Ông Đỗ Minh Thường (tên thường gọi là Tám) ở xóm Đông, thôn Trạch Xá, đã có gần 40 năm gắn bó với nghề may truyền thống

Theo ông Tám, trước đây áo dài của Trạch Xá được làm thủ công hoàn toàn. Thợ may của làng ngày xưa chỉ cần mang theo những dụng cụ cơ bản như kim, kéo, thước, vạch… là đã có thể hành nghề

Ngày nay dù có sự hỗ trợ của máy may công nghiệp nhưng phần hỗ trợ của máy chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. “Máy cũng chỉ dùng để hỗ trợ những đường khâu giấu đi, còn đường may phô ra ngoài thì bắt buộc phải làm bằng tay,” ông Tám chia sẻ. 

Áo dài của Trạch Xá được làm thủ công với bí quyết cầm kim tay dọc độc đáo
Áo dài của Trạch Xá được làm thủ công với bí quyết cầm kim tay dọc độc đáo


Ông Tám cũng tiết lộ, khác với cách khâu thông thường, người làng Trạch Xá có bí quyết cầm kim tay dọc độc đáo, “cầm kim mà như không cầm.” Lúc khâu, ngón trỏ bàn tay phải người thợ có nhiệm vụ giữ chắc mũi kim, đồng thời dùng lực ngón giữa của tay phải đẩy cây kim còn các các ngón tay trái sẽ làm nhiệm vụ điều chỉnh vải và điều hướng cho mũi kim bằng cách chuyển động mặt vải lên xuống nhịp nhàng. Cách khâu này khiến tà áo dài mềm mại hơn.

Với kiểu cầm kim tay dọc, người thợ khi khâu áo không hề nhìn thấy kim. Sản phẩm sau khi hoàn thiện, mép trong áo không lộ đường chỉ mà phẳng như dán hồ, còn mặt ngoài vải, có các mũi chỉ thằng hàng, đều tăm tắp. “Trong dán hồ, ngoài phô trứng nhện” theo đó trở thành một tiêu chuẩn của người thợ may Trạch Xá.

Ông Tám giới thiệu một chiếc áo dài truyền thống dành cho nam giới, dùng trong các dịp lễ, tết.
Ông Tám giới thiệu một chiếc áo dài truyền thống dành cho nam giới, dùng trong các dịp lễ, tết.

Ngoài kỹ thuật cầm kim tay dọc, áo dài Trạch Xá còn độc đáo khi dùng chỉ may được lấy ra từ chính mảnh vải dùng may áo. Ông Tám cho biết, nếu dùng chỉ công nghiệp khi giặt, là, thân áo sẽ bị co dưới tác động của nhiệt, nước, tà áo dài sẽ bị cứng. Áo dài Trạch Xá khi giặt sẽ không bị co rút, trông rất tự nhiên và mềm mại. Ông Tám cho biết, tháng bận rộn nhất trong năm của làng Trạch Xá là tháng 10 và 11. Bởi thời gian này, người dân làm áo dài để diện Tết.

Ông Đỗ Minh Tám là thợ cả thông thạo may áo dài cho nam giới. Mẫu áo nam cổ được ông Tám thiết kế với những kiểu dáng phỏng theo những mẫu áo xưa đã từng được thợ may Trạch Xá dựng cho vua Bảo Đại và các quan lại Triều Nguyễn.

Tùy theo chất liệu, mỗi chiếc áo dài nam có giá vài triệu, vài chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu đồng một sản phẩm nhờ sự tinh xảo từ chiếc cúc áo đến đường kim mũi chỉ.

Bà Lê Thị Quyến, chủ hiệu áo dài Vinh Trạch, dù tuổi cao vẫn quyết tâm giữ nghề cho quê hương
Bà Lê Thị Quyến, chủ hiệu áo dài Vinh Trạch, dù tuổi cao vẫn quyết tâm giữ nghề cho quê hương

Ông Tám chia sẻ trước đây khi chưa có sự hỗ trợ của máy may, mỗi chiếc áo dài phải cần khoảng 4 ngày mới có thể xong. Hiện giờ, khi đã có thêm các công cụ hỗ trợ, mỗi ngày ông có thể hoàn thiện 1 chiếc áo truyền thống

Nghề may ở Trạch Xá muốn học cũng rất gian nan, đòi hỏi lòng kiên trì, tận tâm của cả người học lẫn người dạy. Để có thể thạo nghề, mỗi người thường phải mất cỡ 3 - 4 năm trời ròng rã.

Dưới bàn tay khéo léo của người thợ may, những chiếc áo dài truyền thống được tạo nên đầy sự kín đáo, vừa tôn lên vóc dáng thanh thoát của người phụ nữ Hà thành. Áo dài ở Trạch Xá vẫn luôn được người tiêu dùng ưa chuộng bởi vẻ mềm mại của tà áo và tôn được dáng thanh thoát của người mặc.

Nhiều gia đình đã gắn bó với nghề may áo dài từ đời này sang đời khác, trở thành cái “nghiệp” đã “ngấm” vào mình
Nhiều gia đình đã gắn bó với nghề may áo dài từ đời này sang đời khác


Năm 2004, làng Trạch Xá được công nhận là “Làng may áo dài truyền thống". Trong làng, có rất nhiều thợ giỏi được công nhận là nghệ nhân...Những cửa hiệu nổi tiếng như Vinh Trạch, Phúc Trạch, Mỹ Trạch ở ngoại thành đến các phố Khâm Thiên, Lương Văn Can, Cầu Gỗ trong nội đô đều do những người con của Trạch Xá làm chủ đã từng bước khẳng định được thương hiệu áo dài Trạch Xá với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Trước những biến động mạnh mẽ của kinh tế thị trường, sự cạnh tranh gay gắt của nhiều thương hiệu áo dài từ các vùng miền khác nhau, các thế hệ Trạch Xá vẫn ngày đêm miệt mài lao động sáng tạo để gìn giữ, phát triển và khẳng định chỗ đứng của áo dài Trạch Xá không chỉ trong nước mà còn góp phần tôn vinh truyền thống văn hóa Việt Nam, nét đẹp phụ nữ Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Triển lãm “Cổ vật hội tụ” tại Kinh thành Huế

Triển lãm “Cổ vật hội tụ” tại Kinh thành Huế

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp Hội Cổ vật TP. Hồ Chí Minh và các nhà sưu tầm cổ vật trong nước tổ chức khai mạc trưng bày Triển lãm chủ đề “Cổ vật hội tụ” tại điện Kiến Trung, Đại Nội Huế.
Gia Lai: Các dân tộc huyện Chư Prông đoàn kết, hội nhập và phát triển bền vững

Gia Lai: Các dân tộc huyện Chư Prông đoàn kết, hội nhập và phát triển bền vững

Công tác Dân tộc - Ngọc Thu - 6 phút trước
Ngày 24/6, huyện Chư Prông (Gia Lai) tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ IV, năm 2024. Dự Đại hội có lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh; lãnh đạo Huyện ủy, HĐND, UBND huyện và 150 đại biểu đại diện cho hơn 67.000 đồng bào DTTS trên địa bàn.
Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Vân Canh (Bình Định) lần thứ IV năm 2024: Nhiều mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội quan trọng giai đoạn 2024 - 2029

Đại hội Đại biểu các DTTS huyện Vân Canh (Bình Định) lần thứ IV năm 2024: Nhiều mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội quan trọng giai đoạn 2024 - 2029

Chính sách dân tộc - T.Nhân - H.Trường - 4 giờ trước
Đại hội đại biểu các DTTS huyện Vân Canh, Bình Định lần thứ IV, năm 2024 có chủ đề “Các dân tộc đoàn kết, đổi mới sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, hội nhập và phát triển bền vững” diễn ra trong 2 ngày 21 - 22/6, với sự tham gia của 150 đại biểu chính thức đại diện cho hơn 13.400 đồng bào DTTS trên toàn huyện.
Quảng Nam: Triệt xóa nhóm sinh hoạt

Quảng Nam: Triệt xóa nhóm sinh hoạt "Hội thánh Đức chúa trời mẹ"

Pháp luật - T.Nhân - H.Trường - 4 giờ trước
Ngày 23/6, Công an tỉnh Quảng Nam cho biết, Công an huyện Duy Xuyên phối hợp với Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh vừa phát hiện, triệt xóa điểm nhóm sinh hoạt “Hội thánh Đức chúa trời mẹ” tại thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên.
Sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

Sẵn sàng cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

Giáo dục - Hương Trà - 4 giờ trước
Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2024 là kỳ thi lớn, huy động khoảng 200.000 cán bộ được điều động tham gia công tác tổ chức thi, như cán bộ, giáo viên ngành giáo dục, lực lượng Công an, Quân đội, y tế, điện lực… Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị cho Kỳ thi được triển khai chu đáo, trên tinh thần tạo mọi điều kiện thuận lợi cho thí sinh dự thi, đặc biệt là thí sinh vùng khó khăn, vùng đồng bào DTTS. Không để bất cứ thí sinh nào vì điều kiện kinh tế khó khăn hay gặp cách trở về giao thông mà không được dự thi.
Phát hiện 200 viên sỏi trong khớp vai - cảnh báo bệnh hiếm gặp

Phát hiện 200 viên sỏi trong khớp vai - cảnh báo bệnh hiếm gặp

Sức khỏe - T.H - 4 giờ trước
Một bệnh nhân nữ 42 tuổi ở Phú Quốc (Kiên Giang) vừa được các bác sĩ một bệnh viện tư nhân trên địa bàn mổ nội soi lấy ra hơn 200 viên sỏi từ khớp vai.
Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Lễ hội Khô già già của dân tộc Hà Nhì

Người Hà Nhì sinh sống chủ yếu ở vùng núi cao Tây Bắc. Cho đến nay, đồng bào dân tộc Hà Nhì vẫn giữ được nhiều nét văn hóa riêng, đậm đà bản sắc, trong đó có Lễ hội Khô già già. “Khô già già” theo tiếng Hà Nhì có nghĩa là “bội thu”. Đây là lễ hội cầu mùa, cũng là lễ hội lớn nhất trong năm của dân tộc Hà Nhì.
Thừa Thiên Huế: Ngôi chùa cổ bốc cháy trong đêm

Thừa Thiên Huế: Ngôi chùa cổ bốc cháy trong đêm

Tin tức - Khánh Ngân - 4 giờ trước
Đến sáng nay (24/6), lực lượng chức năng đã dập tắt hoàn toàn vụ cháy. Hiện cơ quan chức năng đang phong tỏa hiện trường để làm rõ nguyên nhân xảy ra cháy ở chùa Thuyền Lâm, tại địa chỉ số 50 đường Điện Biên Phủ (Tp. Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
Giồng Riềng (Kiên Giang): Phấn đấu giai đoạn 2024 - 2029 thu nhập bình quân đầu người vùng DTTS đạt 62 triệu đồng/người/năm

Giồng Riềng (Kiên Giang): Phấn đấu giai đoạn 2024 - 2029 thu nhập bình quân đầu người vùng DTTS đạt 62 triệu đồng/người/năm

Tin tức - Như Tâm - 4 giờ trước
Sáng 24/6, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang long trọng tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV, năm 2024.
Cảnh báo cá độ, lừa đảo trong mùa Euro 2024

Cảnh báo cá độ, lừa đảo trong mùa Euro 2024

Pháp luật - T.H - 4 giờ trước
Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông cảnh báo các tổ chức cờ bạc đang lợi dụng không gian mạng và giải vô địch bóng đá châu Âu (Euro 2024), giải vô địch bóng đá Nam Mỹ năm 2024 (Copa America 2024) để lập nhiều Website cá độ bóng đá với hệ thống máy chủ đặt tại nước ngoài.
Những người lặng thầm nơi bản xa

Những người lặng thầm nơi bản xa

Sức khỏe - Hồng Loan - 4 giờ trước
Ở nơi có những đỉnh núi quanh năm mây phủ với những bản làng cheo leo ẩn hiện bên lưng núi, đường đi là những dốc cua và ổ voi, ổ gà chằng chịt. Nơi đó có những cán bộ y tế thôn bản được ví như “cánh tay nối dài” của ngành Y tế đang từng ngày nỗ lực vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Đại Liên, bắt đầu tham dự Hội nghị WEF và làm việc tại Trung Quốc

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới Đại Liên, bắt đầu tham dự Hội nghị WEF và làm việc tại Trung Quốc

Thời sự - PV - 8 giờ trước
Trưa 24/6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới sân bay Chu Thủy Tử, thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, để dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 15 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF Đại Liên 2024) và làm việc tại Trung Quốc.