Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kiến trúc Hội quán người Hoa ở Chợ Lớn

Lương Định - Ngọc Ánh - 20:27, 09/09/2021

Người Hoa di cư đến vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh ngày nay) vào cuối thế kỷ XVII. Tại đây, cộng đồng người Hoa đã xây dựng nên những công trình kiến trúc tôn giáo cổ kính, uy nghiêm như chùa, miếu, đền, đình (còn gọi là hội quán) làm nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa, tâm linh của cộng đồng dân tộc mình.

Chính điện Hội quán Tuệ Thành thuộc quận 5. TP. Hồ Chí Minh. (Ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19)
Chính điện Hội quán Tuệ Thành thuộc quận 5. TP. Hồ Chí Minh. (Ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19)

Cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn đa phần theo đạo Phật và tín ngưỡng dân gian truyền thống. Họ sống với nhau trong những đoàn thể dưới hình thức hội quán, hội tương tế, hội đồng hương để giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Chính vì thế, ngay từ khi đặt chân đến vùng Chợ Lớn (gồm quận 5, quận 6, quận 11 ngày nay), Hội “Ngũ Bang” (5 nhóm ngôn ngữ Hoa) đã xây dựng những công trình kiến trúc tôn giáo như chùa, đền, miếu, đình (thường được gọi là Hội quán) để làm nơi quy tụ sinh hoạt tâm linh, văn hóa, xã hội của cộng đồng.

Theo tư liệu lịch sử, tại TP. Hồ Chí Minh hiện có khoảng 30 hội quán của cộng đồng người Hoa, trong đó có nhiều công trình được xây dựng cách nay khoảng hơn 200 năm, một số khác được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX. Hội quán của người Hoa tập trung chủ yếu ở các tuyến phố sầm uất của Chợ Lớn trên các tuyến  đường: Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Trãi, Châu Văn Liêm, Triệu Quang Phục, Trần Hưng Đạo…

Những công trình Hội quán của người Hoa ở Chợ Lớn có lối kiến trúc chữ “Tam”, đặc biệt nhất là lối kiến trúc tiêu biểu, thường gọi là “tứ hợp”, hay còn gọi “hình ấn” gồm dãy 4 nhà hợp thành chữ “khẩu”, giữa có thiên tĩnh lấy ánh sáng cho phần chánh điện và để thông thoáng nhang khói. Những công trình kiến trúc này được xây dựng theo phong cách truyền thống của từng nhóm ngôn ngữ, như: Minh Hương, Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến… Hội quán của người Hoa gốc Quảng Đông có đầu đao vuông bằng, sắc cạnh. Còn kiến trúc Hội quán của người Hoa gốc Phúc Kiến lại có đặc trưng mái hình thuyền, với hai đầu đao cong vút, tạo nên nét đẹp vừa cổ kính, trầm mặc, vừa thanh thoát cho cả tổng thể công trình.

Chính điện Minh Hương Gia Thịnh với nhiều hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh tế
Chính điện Minh Hương Gia Thịnh với nhiều hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh tế

Nghệ thuật trang trí những công trình kiến trúc Hội quán của người Hoa thường gặp là những mảng đề tài trang trí mỹ thuật công phu, tinh tế, với các con vật trong bộ tứ linh, long, lân, quy, phụng, tiên đồng - ngọc nữ… Lối vào tiền điện các công trình hội quán thường được trấn bởi cặp sư tử đá, được tạo hình điêu khắc rất sinh động, oai phong. Trong khuôn viên rộng lớn của các hội quán đều được trưng bày nhiều chậu cây cảnh, hòn non bộ, hồ cá phong thủy… tạo nên cảnh quan không gian yên tĩnh, trầm mặc, cổ kính ngay giữa lòng phố xá sầm uất tấp nập.

Đặc biệt, về màu sắc các công trình kiến trúc hội quán thường được sơn màu đỏ. Theo quan niệm phong thủy truyền thống của cộng đồng người Hoa, màu đỏ là màu đem lại sự may mắn, hạnh phúc, thịnh vượng. Những mái ngói của hội quán được dựng thành nhiều lớp mái chồng lên nhau theo kiểu “ trùng thiềm điệp ốc”, với những hàng ngói màu xanh hay màu vàng và lợp theo kiểu âm dương rất cổ kính.

Kiến trúc Hội quán Minh Hương Gia Thịnh được gìn giữ nguyên vẹn
Kiến trúc Hội quán Minh Hương Gia Thịnh được gìn giữ nguyên vẹn

Điển hình cho phong cách kiến trúc truyền thống tiêu biểu phải kể đến Hội quán Tuệ Thành, hay còn gọi là Chùa Bà Chợ Lớn, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (tọa lạc tại số 710, đường Nguyễn Trãi, phường 11, quận 5). Công trình này đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 7/1/1993. Đây là công trình kiến trúc do cộng đồng người Hoa xây dựng vào năm 1760, với cấu trúc mặt bằng dạng chữ “quốc” gồm tiền điện, trung điện và hậu điện. Trên nóc được trang trí bằng những phù điêu, hoa văn họa tiết như hoa lá, hình nhân bằng gốm sứ rất ấn tượng… Nét cổ kính, trầm mặc thể hiện rõ từ trên chóp mái, bờ đao, với lối trang trí rất đặc trưng.

Hội quán Phước An thường gọi là chùa Minh Hương, hay chùa Ông Quan Đế, tọa lạc tại số 184 đường Hồng Bàng, phường 12, quận 5 được xây dựng lần đầu vào năm 1865. Đến năm 1902, công trình được xây dựng lại với quy mô như hiện nay, với khuôn viên rộng 1.000 m2. Tuy được xây dựng muộn hơn so với Hội quán Tuệ Thành, nhưng công trình nay không hề thua kém về giá trị kiến trúc, nghệ thuật mỹ thuật trang trí hoa văn, đặc biệt là nghệ thuật chạm khắc, điêu khắc gỗ, phù điêu gốm sứ khu chính điện.

Trải qua hàng trăm năm với biết bao thăng trầm và biến cố trong lịch sử, nhưng những công trình kiến trúc Hội quán của cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn vẫn luôn được bảo tồn, trùng tu, gìn giữ nguyên vẹn những nét đẹp cổ kính… Những công trình  kiến trúc hội quán: Tuệ Thành, Phước An, Hà Chương, Ôn Lăng, Nhị Phủ, Tam Sơn, Minh Hương Gia Thạnh… đã góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng văn hóa của vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn xưa, TP. Hồ Chí Minh ngày nay.

Trước thời điểm TP. Hồ Chí Minh bùng phát dịch Covid-19, những hội quán này là những điểm nhấn thú vị để du khách tham quan, khám phá những nét văn hóa độc đáo, hấp dẫn khi đặt trên đến thành phố mang tên Bác. 

Chính điện Hội quán Minh Hương Gia Thịnh
Chính điện Hội quán Minh Hương Gia Thịnh
Vào dịp cận Tết, hàng trăm đoàn lân, sư, rồng đổ về Hội quán Tuệ Thành làm lễ “khai quang điểm nhãn” xin lộc cầu may (Ảnh chụp trong thời điểm chưa có dịch Covid-19)
Vào dịp cận Tết, hàng trăm đoàn lân, sư, rồng đổ về Hội quán Tuệ Thành làm lễ “khai quang điểm nhãn” xin lộc cầu may (Ảnh chụp trong thời điểm chưa có dịch Covid-19)
Tin cùng chuyên mục
Kiên Giang: 30 tăng sinh, Phật tử Nam tông tham gia lớp Trung cấp luật

Kiên Giang: 30 tăng sinh, Phật tử Nam tông tham gia lớp Trung cấp luật

Trường Cao đẳng Luật miền Nam, Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú tỉnh và Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Kiên Giang vừa phối hợp tổ chức khai giảng lớp Trung cấp luật khóa 13 cho chư tăng và Phật tử Phật giáo Nam tông trên địa bàn tỉnh, tại Trường Giáo lý Pali - Kinh luật giới tỉnh Kiên Giang (Chùa Sóc Xoài, thị trấn Sóc Sơn, huyện Hòn Đất).
Tin nổi bật trang chủ
Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Đó là thông tin được đưa ra tại cuộc họp Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên (HSSV), thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022 (gọi tắt là Lễ Tuyên dương), diễn ra ngày 11/8, tại Hà Nội. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh, Trưởng ban Chỉ đạo Lễ Tuyên dương chủ trì cuộc họp.
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Pháp luật - K.Thư – S.Vy - 3 giờ trước
Một trong những nhiệm vụ được Đề án 1163 đưa ra là tập trung tuyên truyền, vận động, từ đó ưu tiên triển khai các nguồn lực tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người, có điều kiện đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, địa bàn xảy ra nhiều vi phạm pháp luật. Sau 5 năm, những địa bàn từng là “điểm nóng” về an ninh trật tự, tỷ lệ nghèo cao, thì nay đã đổi thay rõ nét nhờ người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm.
Cuộc chiến chống

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Pháp luật - Huỳnh Đại - 3 giờ trước
Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Công tác Dân tộc - Hữu Trung - 3 giờ trước
Ngày 9/8, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã ký, ban hành Quyết định số 523/QĐ-UBDT về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 78/NQ-CP ngày 18/6/2022 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

Thể thao - PV - 3 giờ trước
Nhiều tháng sau khi bốc thăm chia bảng, World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc để đẩy trận đấu giữa Qatar và Ecuador lên trước tiên.
Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Kinh tế - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Trong kỳ điều hành này, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu có xu hướng giảm nhẹ (riêng dầu Mazut tăng).
Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ được coi là một thói quen tốt, vừa giúp gia tăng kiến thức lại vừa giúp người đọc dễ dàng đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Dưới đây là 8 điều tuyệt vời sẽ xảy ra khi bạn dành thời gian đọc sách trước khi ngủ.
Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Sản phẩm - Thị trường - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương và cơ quan đại diện, Thương vụ Việt Nam tại Australia đã phối hợp với các nhà nhập khẩu tổ chức Tuần lễ nhãn Việt Nam tại Australia. Đây là nỗ lực lớn của các doanh nghiệp trong bối cảnh vận chuyển vẫn còn nhiều thách thức.
Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Xã hội - Minh Thu - 3 giờ trước
Từ ngày 8 - 10/8, Ban Dân tộc tỉnh Thừa thiên Huế phối hợp cùng UBND huyện A Lưới tổ chức Hội thi “Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới”.
Lâm Đồng: Khởi tố nhóm đối tượng trong vụ triệt hạ gần 400 cây thông ở Đà Lạt

Lâm Đồng: Khởi tố nhóm đối tượng trong vụ triệt hạ gần 400 cây thông ở Đà Lạt

Pháp luật - Văn Yên - 3 giờ trước
Ngày 11/8, Công an Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng) cho biết, đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án, bắt tạm giam đối với 3 bị can để điều tra về hành vi hủy hoại rừng.
Thanh Hóa chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Thanh Hóa chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Nhịp cầu nhân ái - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Nhân dịp kỷ niệm 61 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam (10/8/1961 - 10/8/2022), Thường trực tỉnh Hội và Hội Nạn nhân chất độc da cam/Dioxin các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tổ chức thăm và tặng quà cho 10.187 nạn nhân da cam, với tổng trị giá trên 3,141 tỷ đồng.
Cà Mau: Tổ chức Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022

Cà Mau: Tổ chức Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022

Tin tức - Minh Triết - 3 giờ trước
Ngày 11/8, tại xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp với UBND huyện tổ chức điểm “Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”.