Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Kiến trúc Hội quán người Hoa ở Chợ Lớn

Lương Định - 20:27, 09/09/2021

Người Hoa di cư đến vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh ngày nay) vào cuối thế kỷ XVII. Tại đây, cộng đồng người Hoa đã xây dựng nên những công trình kiến trúc tôn giáo cổ kính, uy nghiêm như chùa, miếu, đền, đình (còn gọi là hội quán) làm nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa, tâm linh của cộng đồng dân tộc mình.

Chính điện Hội quán Tuệ Thành thuộc quận 5. TP. Hồ Chí Minh. (Ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19)
Chính điện Hội quán Tuệ Thành thuộc quận 5. TP. Hồ Chí Minh. (Ảnh chụp trước thời điểm bùng phát dịch Covid-19)

Cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn đa phần theo đạo Phật và tín ngưỡng dân gian truyền thống. Họ sống với nhau trong những đoàn thể dưới hình thức hội quán, hội tương tế, hội đồng hương để giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Chính vì thế, ngay từ khi đặt chân đến vùng Chợ Lớn (gồm quận 5, quận 6, quận 11 ngày nay), Hội “Ngũ Bang” (5 nhóm ngôn ngữ Hoa) đã xây dựng những công trình kiến trúc tôn giáo như chùa, đền, miếu, đình (thường được gọi là Hội quán) để làm nơi quy tụ sinh hoạt tâm linh, văn hóa, xã hội của cộng đồng.

Theo tư liệu lịch sử, tại TP. Hồ Chí Minh hiện có khoảng 30 hội quán của cộng đồng người Hoa, trong đó có nhiều công trình được xây dựng cách nay khoảng hơn 200 năm, một số khác được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX. Hội quán của người Hoa tập trung chủ yếu ở các tuyến phố sầm uất của Chợ Lớn trên các tuyến  đường: Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Trãi, Châu Văn Liêm, Triệu Quang Phục, Trần Hưng Đạo…

Những công trình Hội quán của người Hoa ở Chợ Lớn có lối kiến trúc chữ “Tam”, đặc biệt nhất là lối kiến trúc tiêu biểu, thường gọi là “tứ hợp”, hay còn gọi “hình ấn” gồm dãy 4 nhà hợp thành chữ “khẩu”, giữa có thiên tĩnh lấy ánh sáng cho phần chánh điện và để thông thoáng nhang khói. Những công trình kiến trúc này được xây dựng theo phong cách truyền thống của từng nhóm ngôn ngữ, như: Minh Hương, Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến… Hội quán của người Hoa gốc Quảng Đông có đầu đao vuông bằng, sắc cạnh. Còn kiến trúc Hội quán của người Hoa gốc Phúc Kiến lại có đặc trưng mái hình thuyền, với hai đầu đao cong vút, tạo nên nét đẹp vừa cổ kính, trầm mặc, vừa thanh thoát cho cả tổng thể công trình.

Chính điện Minh Hương Gia Thịnh với nhiều hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh tế
Chính điện Minh Hương Gia Thịnh với nhiều hoành phi, câu đối được chạm khắc tinh tế

Nghệ thuật trang trí những công trình kiến trúc Hội quán của người Hoa thường gặp là những mảng đề tài trang trí mỹ thuật công phu, tinh tế, với các con vật trong bộ tứ linh, long, lân, quy, phụng, tiên đồng - ngọc nữ… Lối vào tiền điện các công trình hội quán thường được trấn bởi cặp sư tử đá, được tạo hình điêu khắc rất sinh động, oai phong. Trong khuôn viên rộng lớn của các hội quán đều được trưng bày nhiều chậu cây cảnh, hòn non bộ, hồ cá phong thủy… tạo nên cảnh quan không gian yên tĩnh, trầm mặc, cổ kính ngay giữa lòng phố xá sầm uất tấp nập.

Đặc biệt, về màu sắc các công trình kiến trúc hội quán thường được sơn màu đỏ. Theo quan niệm phong thủy truyền thống của cộng đồng người Hoa, màu đỏ là màu đem lại sự may mắn, hạnh phúc, thịnh vượng. Những mái ngói của hội quán được dựng thành nhiều lớp mái chồng lên nhau theo kiểu “ trùng thiềm điệp ốc”, với những hàng ngói màu xanh hay màu vàng và lợp theo kiểu âm dương rất cổ kính.

Kiến trúc Hội quán Minh Hương Gia Thịnh được gìn giữ nguyên vẹn
Kiến trúc Hội quán Minh Hương Gia Thịnh được gìn giữ nguyên vẹn

Điển hình cho phong cách kiến trúc truyền thống tiêu biểu phải kể đến Hội quán Tuệ Thành, hay còn gọi là Chùa Bà Chợ Lớn, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (tọa lạc tại số 710, đường Nguyễn Trãi, phường 11, quận 5). Công trình này đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 7/1/1993. Đây là công trình kiến trúc do cộng đồng người Hoa xây dựng vào năm 1760, với cấu trúc mặt bằng dạng chữ “quốc” gồm tiền điện, trung điện và hậu điện. Trên nóc được trang trí bằng những phù điêu, hoa văn họa tiết như hoa lá, hình nhân bằng gốm sứ rất ấn tượng… Nét cổ kính, trầm mặc thể hiện rõ từ trên chóp mái, bờ đao, với lối trang trí rất đặc trưng.

Hội quán Phước An thường gọi là chùa Minh Hương, hay chùa Ông Quan Đế, tọa lạc tại số 184 đường Hồng Bàng, phường 12, quận 5 được xây dựng lần đầu vào năm 1865. Đến năm 1902, công trình được xây dựng lại với quy mô như hiện nay, với khuôn viên rộng 1.000 m2. Tuy được xây dựng muộn hơn so với Hội quán Tuệ Thành, nhưng công trình nay không hề thua kém về giá trị kiến trúc, nghệ thuật mỹ thuật trang trí hoa văn, đặc biệt là nghệ thuật chạm khắc, điêu khắc gỗ, phù điêu gốm sứ khu chính điện.

Trải qua hàng trăm năm với biết bao thăng trầm và biến cố trong lịch sử, nhưng những công trình kiến trúc Hội quán của cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn vẫn luôn được bảo tồn, trùng tu, gìn giữ nguyên vẹn những nét đẹp cổ kính… Những công trình  kiến trúc hội quán: Tuệ Thành, Phước An, Hà Chương, Ôn Lăng, Nhị Phủ, Tam Sơn, Minh Hương Gia Thạnh… đã góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng văn hóa của vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn xưa, TP. Hồ Chí Minh ngày nay.

Trước thời điểm TP. Hồ Chí Minh bùng phát dịch Covid-19, những hội quán này là những điểm nhấn thú vị để du khách tham quan, khám phá những nét văn hóa độc đáo, hấp dẫn khi đặt trên đến thành phố mang tên Bác. 

Chính điện Hội quán Minh Hương Gia Thịnh
Chính điện Hội quán Minh Hương Gia Thịnh
Vào dịp cận Tết, hàng trăm đoàn lân, sư, rồng đổ về Hội quán Tuệ Thành làm lễ “khai quang điểm nhãn” xin lộc cầu may (Ảnh chụp trong thời điểm chưa có dịch Covid-19)
Vào dịp cận Tết, hàng trăm đoàn lân, sư, rồng đổ về Hội quán Tuệ Thành làm lễ “khai quang điểm nhãn” xin lộc cầu may (Ảnh chụp trong thời điểm chưa có dịch Covid-19)
Tin nổi bật trang chủ
Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Phim chiếu trên mạng: Kiểm duyệt lỏng lẻo - Hệ lụy khó lường

Bản sắc và hội nhập - Hồng Phúc - 37 phút trước
Sự bùng nổ của phim chiếu mạng cả trong nước lẫn xuyên biên giới, đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý, đặc biệt là quản lý nội dung. Đáng lo ngại là khi phim chiếu rạp chịu sự kiểm duyệt chặt chẽ của Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL), phim truyền hình chịu sự kiểm duyệt của các đài truyền hình, thì phim chiếu trên mạng gần như không chịu một sự kiểm soát nào.
U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

U23 Việt Nam dưới cái bóng đàn anh

Thể thao - Giải trí - PV - 2 giờ trước
Đội tuyển U23 Việt Nam có những bước chạy đà khá tốt khi giành 1 trận hòa và 1 chiến thắng ở 2 trận giao hữu tại UAE. Dẫu vậy, HLV Park Hang Seo vẫn cần thêm thời gian để cải thiện lối chơi cho các học trò.
Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Tìm hướng phục hồi ngành du lịch

Du lịch - PV - 2 giờ trước
Gần hai năm kể từ khi dịch bệnh bùng phát và lan rộng, hầu hết các địa phương ứng phó bằng biện pháp giãn cách xã hội, khiến việc lưu thông bị chia cắt, hạn chế chuỗi cung ứng, nhiều hoạt động bị ngưng trệ, kinh tế suy giảm, riêng ngành du lịch gần như “đóng băng” vì khủng hoảng. Ngay khi dịch cơ bản được kiểm soát, các địa phương miền trung đều nỗ lực tìm hướng khởi động, phục hồi du lịch, tạo sự lan tỏa đến các ngành kinh tế khác.
Khi già làng làm công tác ngoại giao

Khi già làng làm công tác ngoại giao

Người có uy tín - Việt Thắng - Y Nguyên - 3 giờ trước
Bản Mường Piệt, xã Thông Thụ, huyện Quế Phong (Nghệ An) có hơn 10 km đường biên giới với nước bạn Lào. Dân bản hai bên từng có va chạm, xích mích, nhất là tệ phạt vạ khi trâu bò phá hoại hoa màu… Già làng Lương Minh Hồng đã lặn lội vượt rừng, bàn bạc kết nghĩa anh em. Từ khi hai bản Mường Piệt và bản Tẩu, huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn (Lào) kết nghĩa, tình đoàn kết của người dân hai bản thêm thắt chặt, đường biên giới chung của hai nước cũng được bảo vệ tốt hơn.
Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường

Trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, xoài Sơn La chinh phục cả thị trường "khó tính"

Sản phẩm - Thị trường - Hà Anh - 3 giờ trước
Nhờ các chính sách khuyến nông, cây xoài Sơn La đã tìm được thế đứng mới. Không chỉ để tiêu thụ trong nước, loại quả này đã lên đường xuất khẩu, mở ra một hướng đi mới mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân.
Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Quan tâm đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi này là trách nhiệm của toàn xã hội

Đó là khẳng định của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại Hội nghị Tổng kết Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2013-2020 và triển khai Chương trình phối hợp công tác công tác giai đoạn 2021-2025 giữa Ủy ban Dân tộc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam diễn ra chiều ngày 13/10/2021, tại Hà Nội.
Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tình hình dịch bệnh tại châu Á có những dấu hiệu cải thiện

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Tình hình dịch bệnh tại châu Á đã có những dấu hiệu cải thiện, nhờ đó, các nước dần dỡ bỏ và nới lỏng các biện pháp hạn chế phòng dịch, từng bước khôi phục trạng thái bình thường mới và sống chung an toàn với COVID-19.
Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Tấm lòng của người Bru Vân Kiều nơi vùng biên Quảng Trị

Xã hội - Khánh Ngân - 4 giờ trước
“Khi Đảng cần, tôi luôn sẵn sàng” - đó là tâm sự của già Hồ Lô, và cũng là tấm lòng của người Bru Vân Kiều trên đỉnh Trường Sơn. Trong chiến tranh, người Bru Vân Kiều một lòng sắt son với Đảng, Bác Hồ kính yêu. Trong thời bình, đồng bào luôn đồng hành, tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước để cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Quảng Bình: Phát huy hiệu quả Dự án hỗ trợ pháp lý cho đồng bào DTTS

Pháp luật - Quỳnh Chi – Hương Giang - 4 giờ trước
Mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp, tuy nhiên tại một số địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh Quảng Bình, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH&HNCHT) vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng đến chất lượng dân số, tạo ra rào cản phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.
Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Chi hơn 1.300 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ người dân dự án sân bay Long Thành

Tài chính - Kinh doanh - PV - 4 giờ trước
Để phòng, chống dịch COVID-19, huyện Long Thành tiến hành chi trả tiền cho người dân trong nhiều ngày, chia ra nhiều khung thời gian.
Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Giá cà phê hôm nay 19/10: Giảm 100 đồng/kg

Sản phẩm - Thị trường - Cát Tường (T/h) - 4 giờ trước
Giá cà phê hôm nay 19/10 trong khoảng 39.400 - 40.300 đồng/kg. Giá cà phê Robusta tại London giao tháng 11/2021 giảm 7 USD/tấn ở mức 2.103 USD/tấn, giao tháng 1/2022 giảm 6 USD/tấn ở mức 2.115 USD/tấn.