Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn hóa người Hoa ở Chợ Lớn

PV - 08:11, 26/01/2019

Khi Tết Nguyên đán cận kề, những khu phố của cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh) càng thêm sầm uất, nhộn nhịp. Nơi đây, không chỉ nổi bật với những chiếc đèn lồng rực rỡ sắc màu, từ kiến trúc của những ngôi nhà, cửa hàng, biển hiệu, hội quán… đến con người, tất cả đều toát lên nét văn hóa truyền thống của người Hoa. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, những giá trị văn hóa ấy vẫn được lưu giữ, bảo tồn, phát triển một cách hài hòa, bền vững, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Theo dòng lịch sử, người Hoa đến vùng đất Nam bộ nói chung, Sài Gòn-Chợ Lớn nói riêng vào thế kỷ XVII.

Sau hơn ba thế kỷ xây dựng và phát triển, những người Hoa ở Chợ Lớn, đã không chỉ làm thay đổi diện mạo cảnh quan mà còn tạo nên những giá trị đặc sắc về đời sống văn hóa vật chất, tinh thần nơi đây.

Chính họ là những chủ thể, đã khai khẩn, khởi dựng nên một trung tâm đô thị sầm uất, với những cửa hiệu buôn bán tấp nập, những cơ sở sản xuất hàng hóa có thương hiệu uy tín, những ngân hàng, rạp hát, chùa chiền, võ đường, phố thuốc Bắc, bệnh viện Đông, Tây y, khách sạn, nhà hàng, phố ẩm thực… đậm đà bản sắc truyền thống của người Hoa…

Chợ Lớn Chùa Bà Thiên Hậu trên đường Nguyễn Trãi quận 5 TP. Hồ Chí Minh.

Một trong những ấn tượng văn hóa người Hoa nổi bật ở Chợ Lớn xưa và nay, trước tiên phải kể tới những công trình kiến trúc, đặc biệt là kiến trúc chùa, miếu (người Hoa gọi là hội quán).

Kiến trúc chùa, miếu của người Hoa Chợ Lớn thường theo dạng chữ “Tam”, hay “nội cong ngoại quốc”. Nổi tiếng nhất, cổ xưa nhất trong số những công trình kiến trúc chùa, miếu chính là chùa Bà Thiên Hậu, còn gọi là Tuệ Thành Hội Quán, tọa lạc tại số 710 đường Nguyễn Trãi, quận 5 được nhóm người Hoa gốc Quảng Châu đóng góp xây dựng vào năm 1760.

Về sản xuất hàng hóa, người Hoa Chợ Lớn rất chú trọng phát triển những ngành nghề sản xuất thủ công truyền thống như: Gốm, gạch ngói, dệt lụa, dệt vải, làm giấy, bút mực. in ấn, thuộc da… Đến nay, qua những người thợ tài hoa được truyền nghề từ thế hệ này đến thế hệ khác, nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ đã trở thành những mặt hàng được người tiêu dùng trong nước và nước ngoài ưa chuộng bởi sự tinh xảo, mỹ thuật, chất lượng.

Nói về văn hóa ẩm thực từ lâu người Sài Gòn đã có câu: “Ăn quận 5, nằm quận 3” với ý nghĩa xem vùng Chợ Lớn là một “thiên đường ẩm thực” của người Hoa, với hàng chục món ăn ngon mang đậm hương vị Trung Hoa truyền thống như: Há cảo, sủi cảo, bánh bao, hủ tiếu sa tế, mì vịt tiềm, gà ác tiềm thuốc Bắc, cơm Triều Châu, cháo Tiều, heo quay, vịt quay, phá lấu, mì kéo sợi (mì kungfu), hàu chiên trứng, mì cá viên cà ri…

Đến cư trú, lập nghiệp ở khu vực Chợ Lớn, người Hoa đã mang theo trong hành trang của mình những phong tục, tập quán, tín ngưỡng tôn giáo, lễ hội, văn học, nghệ thuật để tạo nên một đời sống văn hóa tinh thần rất đa dạng, phong phú, độc đáo và đặc sắc nơi đất khách.

Đặc biệt là nghệ thuật múa lân-sư-rồng, một loại hình nghệ thuật đường phố rất phổ biến, có từ lâu đời, gắn liền với phong tục, tập quán và các lễ hội truyền thống, đặc biệt là dịp Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, bởi đối với người Hoa, đây là ba linh vật tượng trưng cho sự may mắn, phát đạt, thịnh vượng, hanh thông, hạnh phúc.

Ngay khi ổn định an cư ở Chợ Lớn, người Hoa đã bắt đầu thành lập các đoàn múa lân-sư-rồng, nhưng ban đầu mỗi đoàn chỉ có duy nhất một con lân để biểu diễn phục vụ cộng đồng vào dịp lễ, Tết.

Biểu diễn múa lân-sư-rồng trong lễ hội đường phố ở Chợ Lớn. Biểu diễn múa lân-sư-rồng trong lễ hội đường phố ở Chợ Lớn.

Múa-lân-sư-rồng là một môn nghệ thuật đòi hỏi người biểu diễn phải có thể lực và trải qua quá trình luyện tập võ thuật rất công phu, với mỗi đoàn lại có những môn phái võ khác nhau, nhưng đều là những môn phái võ có nguồn gốc Trung Hoa truyền thống.

Múa lân được chia làm hai loại là Nam sư và Bắc sư, khi biểu diễn được chia thành hai trường phái là Phật Sơn và Hạt Sơn. Trong đó Nam sư có 5 loại lân được sử dụng hình ảnh và màu sắc khác nhau, tượng trưng cho 5 vị danh tướng nổi tiếng trong Tam Quốc, đó là Lưu Bị, Quan Vũ, Trương Phi, Hoàng Trung, Triệu Vân.

Theo một võ sư của một đoàn múa lân-sư-rồng cho biết, lân múa theo phái Phật Sơn thuộc “hổ báo hình”, mô phỏng theo điệu bộ của loài hổ, báo với những động tác rất oai phong mạnh mẽ, thích hợp múa dưới đất. Lân múa theo phái Hạt Sơn thuộc “long hình”, mô phỏng theo hình dáng, động tác của loài mèo rất nhanh nhẹn, uyển chuyển, nhẹ nhàng, thích hợp múa trên cao.

Khi biểu diễn ngoài đường phố, tùy theo không gian của từng địa điểm rộng, hẹp khác nhau, từng đoàn lân-sư-rồng vận dụng từng bài, từng đoạn, từng cách múa sao cho phù hợp; có thể chỉ múa lân, múa sư, hoặc cùng lúc kết hợp múa cả ba vật linh này và không thể thiếu ông Địa.

Theo quan niệm của người Hoa, ông Địa là hiện thân của Đức Di Lặc một vị Phật hiền lành phúc hậu, lúc nào cũng tươi vui, đem lại sự may mắn, hạnh phúc đến cho mọi người.

Hiện nay, ở khu vực Chợ Lớn có rất nhiều đoàn lân-sư-rồng không chỉ nổi tiếng trong nước, mà còn cả trong khu vực Đông Nam Á trong những cuộc tranh tài như Đoàn lân-sư-rồng: Nhơn Nghĩa Đường, Liên Hoa, Hào Dũng Đường, Minh Hào Đường, Liên Nghĩa Đường, Phước Anh Đường…

Trong đời sống văn hóa tâm linh của người Hoa ở Chợ Lớn, việc thờ cúng các nhân thần và nhiên thần, đã trở thành hai hệ thống thần linh trong đức tin, tín ngưỡng ăn sâu vào tâm thức bao đời nay.

Các thánh nhân (nhân thần) như: Quan Công, Bao Công, Bổn Đầu Công, bà Thiên Hậu, Quan Âm Bồ Tát cùng các nhiên thần như: Ngọc Hoàng Thượng Đế, Thổ Công, Táo Quân, Thần Tài, Phật Di Lặc đều được họ truyền tụng tôn thờ một cách thiêng liêng, tại gia và tại các công trình kiến trúc tâm linh chùa, miếu vào dịp Tết Nguyên đán, Nguyên tiêu, Thanh Minh, Hàn Thực, Đoan Ngọ, Thượng Nguyên…

Chính đời sống văn hóa tâm linh, mang đậm nét truyền thống Trung Hoa thiêng liêng huyền ảo và gắn kết với đời sống nhân sinh này, đã tạo cho cuộc sống cộng đồng người Hoa Chợ Lớn vừa hòa nhập với các dân tộc địa phương vừa giữ được bản sắc văn hóa riêng.

LƯƠNG ĐỊNH

Tin cùng chuyên mục
Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Ngành Du lịch trong đại dịch: Tận dụng xu hướng mới có chọn lọc (Bài 3)

Không thể phủ nhận những hiệu quả truyền thông về du lịch, văn hóa được lan tỏa khi quảng bá trên các nền tảng số. Tuy nhiên, cần phải có một "màng lọc" để kiểm duyệt nội dung được đăng tải trên các mạng xã hội, đặc biệt là những nội dung liên quan đến văn hóa dân tộc thiểu số ̣(DTTS). Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu phát triển, cần đồng bộ các giải pháp từ nhiều ngành, chứ không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân, hay riêng ngành Du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Mưa lũ lớn gây ngập úng và sạt lở đất tại nhiều địa phương

Mưa lũ lớn gây ngập úng và sạt lở đất tại nhiều địa phương

Tin tức - Nga Anh và CTV - 13 phút trước
Do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường, kết hợp với dải hội tụ nhiệt đới, mưa lớn đã xảy ra tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên, một số nơi bị ngập lụt cục bộ, sạt lở đất gây chia cắt giao thông.
Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Ươm mầm xanh, cho quả ngọt

Giáo dục - Chiến Khu - 13 phút trước
Thông qua Chương trình “Nâng bước em tới trường” và “Con nuôi Đồn Biên phòng”, 5 năm qua, những cán bộ, chiến sĩ mang quân hàm xanh nơi biên giới An Giang vừa làm cha, vừa làm người thầy đã chắp cánh ước mơ cho nhiều học sinh nghèo vùng khó, thắt chặt thêm tình đoàn kết quân-dân.
Đắk Nông: Những tín hiệu tích cực trong thu hút đầu tư giữa mùa dịch

Đắk Nông: Những tín hiệu tích cực trong thu hút đầu tư giữa mùa dịch

Kinh tế - Hoàng Thùy-Phan Trọng - 22 phút trước
Nhờ kiểm soát tốt dịch bệnh Covid-19, nên ngay trong giữa mùa dịch, tỉnh Đắk Nông vẫn thu hút nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đến đầu tư ở nhiều lĩnh vực, tạo đà phát triển kinh tế trong điều kiện dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Vị thế mới của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Vị thế mới của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk

Xã hội - Xuân Hoà - 34 phút trước
Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết 24 của BCH Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc, tỉnh Đắk Lắk đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong hỗ trợ phát triển vùng đồng bào DTTS. Đặc biệt là vai trò, vị thế của phụ nữ DTTS ngày càng được khẳng định, nâng cao.
Lao động hồi hương và câu chuyện an sinh: Giải bài toán việc làm không dễ (Bài 2)

Lao động hồi hương và câu chuyện an sinh: Giải bài toán việc làm không dễ (Bài 2)

Xã hội - Lê Hường - Phan Trọng - 44 phút trước
Mặc dù được chính quyền các cấp, đoàn thể và Nhân dân quê nhà giúp đỡ, hỗ trợ, song sâu thẳm trong trái tim, suy nghĩ của mỗi người lao động hồi hương đang bộn bề trăn trở. Bởi thực tế, nhiều lao động sau khi từ TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam trở về quê hương, không dễ gì bắt nhịp ngay được với cuộc sống và tìm được việc làm ổn định, có thu nhập.
Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Con đường thoát nghèo của Lý Sèo Phù

Kinh tế - Phạm Văn Phú - 1 giờ trước
Chọn một lối sống tích cực, đề ra mục tiêu và tìm mọi cách vượt lên hoàn cảnh khó khăn để xây dựng một cuộc sống ấm no hơn, đó là con đường anh Lý Sèo Phù, dân tộc Mông, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên (Hà Giang) đã lựa chọn.
Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Tạo sinh kế lâu dài cho người dân từ chính sách bảo vệ rừng

Môi trường sống - Phương Ly - 1 giờ trước
Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) cho người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu được triển khai những năm qua đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế-xã hội, môi trường. Đặc biệt là nâng cao nhận thức, tạo sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân, góp phần bảo vệ và tăng tỷ lệ che phủ rừng.
Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Đổi mới để bảo tồn văn hóa truyền thống trước đại dịch ở Malaysia

Nhìn ra thế giới - Duy Ly - 1 giờ trước
Có một điều chắc chắn rằng, cuộc khủng hoảng do Covid-19 gây ra đã khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật số đối với bảo tồn và phát triển văn hóa. Đối mặt với những tác động của đại dịch, nhiều cơ quan, tổ chức di sản cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) trong lĩnh vực này ở Malaysia đã phải chuyển các dịch vụ vật lý của họ sang dịch vụ kỹ thuật số và duy trì kết nối với khán giả của họ thông qua các kênh này.
TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

TP. Hồ Chí Minh: Cần có giải pháp hỗ trợ người lang thang, vô gia cư trong tình hình mới

Xã hội - Lê Vũ - 1 giờ trước
Tại một đô thị đông dân như TP. Hồ Chí Minh, với rất nhiều thành phần xã hội sinh sống và làm việc, thì tình trạng nhiều người lang thang, cơ nhỡ, vô gia cư, xin ăn tập trung luôn là một vấn đề khó giải quyết. Tuy nhiên trong tình hình mới, khi Thành phố đang vừa phục hồi đời sống kinh tế, vừa phòng chống dịch Covid-19, thì vấn đề này cũng đang cần những giải pháp hữu hiệu hơn.

"Cây đại thụ" ở bản Sang Đốm

Người có uy tín - Văn Hoa - 1 giờ trước
Với người dân ở bản Sang Đốm, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) ông Lường Trung Lập, sinh năm 1953, dân tộc Thái, là một "cây đại thụ". Không chỉ tiên phong trong phát triển kinh tế, ông còn hỗ trợ người dân xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Với nhiều việc làm thiết thực và hiệu quả, ông được Nhân dân tin yêu và bầu là Người có uy tín.