Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Hát Then thời hiện đại

PV - 10:12, 22/05/2018

Với các dân tộc Tày, Nùng, Thái,… hát Then tồn tại như một phần không thể thiếu trong hầu hết các nghi lễ liên quan đến vòng đời; như một phương tiện để chuyển tải ước nguyện về sự bình an, hạnh phúc cho con người và cộng đồng. Trong thời đại công nghệ số, hát Then vẫn được bảo tồn các giá trị vốn có và đang được các thế hệ nối tiếp nhau đưa hát Then bay xa.

Nghệ thuật được trao truyền

Hát Then là loại hình nghệ thuật diễn xướng phục vụ đời sống tâm linh của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái,… Bất cứ ở đâu có cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Thái,… cư trú lâu đời thì nơi đó có hát Then.

Chương trình nghệ thuật Liên hoan nghệ thuật hát Then-đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái toàn quốc lần thứ VI. Chương trình nghệ thuật Liên hoan nghệ thuật hát Then-đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái toàn quốc lần thứ VI.

 

Với những giá trị độc đáo về nghệ thuật và nội dung chứa đựng tính nhân văn sâu sắc, hát Then đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong lộ trình phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận hát Then là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo anh Nguyễn Đức Bình, Trưởng nhóm “Đình làng Việt” (Nhóm hoạt động tự nguyện dành cho những người yêu di sản văn hóa truyền thống), Then có những nét tương đồng với tín ngưỡng thờ Mẫu, Tam Phủ, Tứ Phủ của người Việt (đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại-Pv); đồng thời có những nét độc đáo riêng. Tuy nhiên, bộ môn nghệ thuật này còn tương đối mới mẻ với hầu hết đồng bào miền xuôi.

Được xem là bộ phận không thể tách rời trong đời sống của các dân tộc Tày, Nùng, Thái,… nên lâu nay, hát Then được đồng bào trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ở những địa phương như Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang,… đã thành lập rất nhiều câu lạc bộ Then để gìn giữ, phát huy loại hình nghệ thuật này. Đặc biệt, rất nhiều nghệ nhân tham gia hát Then khi tuổi đời còn rất trẻ.

Liên hoan Nghệ thuật hát Then, đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái toàn quốc lần thứ VI năm 2018 được tổ chức tại Hà Giang Liên hoan Nghệ thuật hát Then, đàn Tính các dân tộc Tày, Nùng, Thái toàn quốc lần thứ VI năm 2018 được tổ chức tại Hà Giang

 

Nghệ nhân Ưu tú Triệu Thị Tiên, Chủ nhiệm Câu lạc bộ đàn hát dân ca xứ Lạng (Lạng Sơn) chia sẻ: “Ở Lạng Sơn, nghệ nhân hát Then trẻ rất nhiều, có những em 12 tuổi đã xuống Then. Dù trẻ nhưng các em có những cách trình diễn khiến bà con không chỉ đến để gửi gắm về mặt tâm linh mà còn để xem trình diễn nghệ thuật Then”.

Để tạo tiếng vang cho loại hình nghệ thuật này trong tiến trình đưa hát Then trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, thời gian gần đây, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các địa phương liên quan cùng những người yêu hát Then, đàn Tính đã tổ chức nhiều buổi trình diễn để phục vụ du khách trong và ngoài nước. Mới đây nhất (ngày 13/5), Liên hoan Nghệ thuật hát Then, đàn Tính lần thứ 6 năm 2018 đã được tổ chức tại Hà Giang, với sự tham gia của 14 đoàn nghệ thuật trên cả nước.

Trong hơn 500 nghệ nhân tham gia liên hoan, người cao tuổi nhất là 91 tuổi, người trẻ nhất mới 15 tuổi. Điều này cho thấy loại hình nghệ thuật này đã có tính kế thừa, được đồng bào các dân tộc gìn giữ, trao truyền cho thế hệ trẻ.

Nỗ lực đưa hát Then “xuất ngoại”

Nhiều nghệ nhân trẻ tham gia liên hoan đã bày tỏ mong muốn đưa hát Then lan tỏa hơn nữa, không chỉ trong nước mà còn “xuất ngoại”. Như chia sẻ của nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ (27 tuổi), đến từ thôn Cốc Tảo, xã Đề Thám (Tràng Định, Lạng Sơn) là: “Mong muốn thông qua liên hoan đem nghệ thuật Then đến với nhiều người hơn, nhất là du khách nước ngoài. Dù nghe Then họ chưa hiểu nhưng họ sẽ thẩm thấu được giai điệu, cái hồn của Then”.

Hát Then, đàn Tính gắn liền với đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái,… Hát Then, đàn Tính gắn liền với đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Thái,…

 

Ước mơ đưa hát Then “xuất ngoại” đã thành hiện thực vào cuối năm 2017, khi đoàn nghệ nhân Then của hai tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn có chuyến lưu diễn tại Pháp, do Viện Văn hóa thế giới Pari mời sang. Nhớ lại chuyến lưu diễn đó, Nghệ nhân Ưu tú Triệu Thị Tiên (Lạng Sơn) chia sẻ: “Xem buổi diễn có khán giả người Pháp, người Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Mông Cổ, nhất là bà con Việt kiều tại Pháp. Chúng tôi diễn trong 75 phút, ngoài ra còn được thêm 75 phút giao lưu với khán giả. Rất phấn khởi!”.

Để hát Then, đàn Tính được bảo tồn, phát huy, những người tâm huyết, yêu loại hình nghệ thuật này đều mong muốn các cấp, ngành, địa phương có thêm cơ chế, chính sách hỗ trợ. Như chia sẻ của nghệ nhân Nguyễn Đăng Lưu (74 tuổi), đến từ thôn Phố Mới, thị trấn Tân Lạc (Na Rì, Bắc Kạn), rằng: “Rất mong muốn Đảng, Nhà nước quan tâm hơn nữa để gìn giữ, phát huy nghệ thuật hát Then, đàn Tính. Làm thế nào để phát triển nghệ thuật này từ xã, huyện, rồi lên tỉnh, lên Trung ương”.

Đặc biệt, làm thế nào để lớp nghệ nhân trẻ yêu nghề, toàn tâm toàn ý phát triển loại hình nghệ thuật này vẫn là một nỗi trăn trở rất lớn. Bởi như chia sẻ của bà Triệu Thị Tiên, bị chi phối bởi kinh tế thị trường, nghệ nhân Then thường bị áp lực đời sống rất lớn. “Khi xuống Then, nghệ nhân không được phép đặt vấn đề tiền bạc, chi phí trình diễn đều tùy tâm. Vì thế, làm thế nào để các nghệ nhân Then, nhất là lớp trẻ bảo đảm được đời sống để cống hiến là rất cần thiết”, bà Tiên trầm ngâm nói.

SỸ HÀO

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival Thu Hà Nội lần thứ 2

Tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival Thu Hà Nội lần thứ 2

Dự kiến, Festival Thu Hà Nội lần thứ 2 năm 2024 sẽ được tổ chức từ ngày 12 - 15/9/2024, tại phố Đinh Tiên Hoàng, phố Lê Thạch, khu vực nhà Bát Giác và một số quận, huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đây là dịp để kích cầu du lịch, thu hút nhân dân các địa phương trong nước và du khách quốc tế đến với Thủ đô.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tham dự Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024

Chủ tịch nước gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tham dự Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024

Chiều 14/6, tại Phủ Chủ tịch, đồng chí Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương đã gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu là các già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo, Người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới, biển, đảo tại Chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ 2 năm 2024 do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Bộ Tư lệnh BĐBP tổ chức tại Hà Nội.
Để Luật Căn cước đi vào cuộc sống

Để Luật Căn cước đi vào cuộc sống

Media - Trọng Bảo - 1 giờ trước
Luật Căn cước sẽ có hiệu lực thi hành kể từ 1/7/2024. Đây là luật mới, sẽ tạo nhiều thuận lợi trong việc đi lại, giao dịch của người dân, đăc biệt là người dân tại vùng cao. Để Luật phát huy hiệu quả, Công an các địa phương đang nỗ lực tuyên truyền sâu rộng Luật Căn cước đến người dân, với nhiều hình thức đa dạng, phong phú.
Mộc Châu: Người có uy tín tiên phong trong phát triển kinh tế

Mộc Châu: Người có uy tín tiên phong trong phát triển kinh tế

Media - Thuý Hồng - Tuấn Ninh - 1 giờ trước
Bằng uy tín và trách nhiệm của mình, Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La luôn tiên phong nêu gương sáng, tích cực đi đầu trong tuyên truyền, vận động nhân dân ở địa phương thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều tấm gương Người có uy tín đã tích cực thi đua lao động sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Kiên Giang: Đến tháng 10/2024 truy xuất nguồn gốc thủy sản qua phần mềm eCDT cơ bản thông suốt

Kiên Giang: Đến tháng 10/2024 truy xuất nguồn gốc thủy sản qua phần mềm eCDT cơ bản thông suốt

Kinh tế - Như Tâm - 1 giờ trước
UBND tỉnh Kiên Giang vừa ban hành Kế hoạch số 193/KH-UBND về việc triển khai thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác qua Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) trên địa bàn tỉnh.
Cảnh giác với hiện tượng thu mua bọ xít đen giá “khủng”

Cảnh giác với hiện tượng thu mua bọ xít đen giá “khủng”

Xã hội - Minh Nhật - 1 giờ trước
Hiện nay, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin mua, bán bọ xít đen với giá cao, không kể số lượng. Việc mua bán bọ xít đen thông qua mạng xã hội tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài.
TP. Hạ Long (Quảng Ninh): Giai đoạn 2024-2029, tiếp tục phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi

TP. Hạ Long (Quảng Ninh): Giai đoạn 2024-2029, tiếp tục phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi

Công tác Dân tộc - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Ngày 14/6, TP. Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) tổ chức Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ I năm 2024 với chủ đề “Các dân tộc đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng hội nhập và phát triển bền vững”. Đại hội có sự tham gia của 150 đại biểu chính thức, đại diện cho trên 23.500 đồng bào của 32 DTTS trên địa bàn.
Tin trong ngày - 13/6/2024

Tin trong ngày - 13/6/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 13/6, có những thông tin đáng chú ý sau: Việt Nam là 1 trong 10 điểm đến hàng đầu ở khu vực Đông Á. Trên 3.000 cuốn sách giáo khoa Khmer ngữ được bàn giao cho các chùa Nam tông Khmer. Thủy triều đỏ xuất hiện tại Kiên Giang: Cảnh báo nguy hiểm!. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đại Từ (Thái Nguyên): Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS giai đoạn 2024-2029 xuống dưới 6,5% theo tiêu chí mới

Đại Từ (Thái Nguyên): Phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo DTTS giai đoạn 2024-2029 xuống dưới 6,5% theo tiêu chí mới

Tin tức - Hà Anh - 1 giờ trước
Ngày 14/6, huyện Đại Từ tổ chức Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số (DTTS) lần thứ IV, năm 2024 với chủ đề: “Các dân tộc huyện Đại Từ giữ gìn bản sắc văn hóa, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết, xây dựng huyện nông thôn mới nâng cao và trở thành thị xã trước năm 2030”. Tham dự Đại hội có đại diện lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện cùng 150 đại biểu là người DTTS tiêu biểu trên địa bàn.
Tủa Chùa (Điện Biên): Đề ra 11 nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi trong giai đoạn mới

Tủa Chùa (Điện Biên): Đề ra 11 nhiệm vụ trọng tâm phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi trong giai đoạn mới

Công tác Dân tộc - Thúy Hồng - 23:56, 14/06/2024
Trong 2 ngày (13-14/6), huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV, năm 2024. Tham dự Đại hội có ông Lò Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu các DTTS tỉnh Điện Biên; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh; lãnh đạo Huyện ủy, UBND, HĐND huyện Tủa Chùa; cùng với sự tham gia của 129 đại biểu tiêu biểu đại diện cho đồng bào các DTTS trên địa bàn huyện.
Phú Lương (Thái Nguyên): Tổ chức thành công Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV

Phú Lương (Thái Nguyên): Tổ chức thành công Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV

Thời sự - Nhật Minh - 23:50, 14/06/2024
Chiều 14/6, huyện Phú Lương tổ chức Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số (DTTS) lần thứ IV, năm 2024 với chủ đề “Các dân tộc huyện Phú Lương đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, chung sức xây dựng huyện nông thôn mới”. Tham dự đại hội có đại diện lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo huyện và 120 đại biểu là người DTTS tiêu biểu trên địa bàn.
Tin trong ngày - 14/6/2024

Tin trong ngày - 14/6/2024

Media - BDT - 20:00, 14/06/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 14/6, có những thông tin đáng chú ý sau: Xuất cấp gạo cho 3 địa phương dịp giáp hạt năm 2024. Đak Pơ (Gia Lai) Tổ chức Liên hoan hát ru, hát dân ca và nhạc cụ truyền thống. Làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan đến việc gom mua đất sản xuất của đồng bào DTTS ở Kon Tum. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lan tỏa tinh thần, nghĩa cử cao đẹp của hoạt động hiến máu tình nguyện

Lan tỏa tinh thần, nghĩa cử cao đẹp của hoạt động hiến máu tình nguyện

Thời sự - PV - 18:55, 14/06/2024
Chiều 14/6, phát biểu tại cuộc gặp mặt 100 người hiến máu tình nguyện tiêu biểu toàn quốc năm 2024, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị chú trọng việc ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý hoạt động hiến máu; kết nối thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu người hiến máu thống nhất, liên thông giữa các địa phương, giữa các trung tâm máu, bệnh viện có tiếp nhận máu.